Vínill vikunnar

Megas, Megas

Nokkrir nemendur í sjötta bekk Menntaskólans í Reykjavík eru samankomnir í einbýlishúsi í fínu hverfi í Vesturbæ Reykjavíkur fyrir 54 árum. Þeir eru fara hlusta á nýja plötu sem enginn þeirra hefur heyrt en hefur vakið mikið umtal og hneykslun og jafnvel reiði. Enginn piltanna er sérstaklega róttækur en þeir eru með opinn huga þegar platan er sett á fóninn og 40 mínútum síðar eru þeir heillaðir af frumlegustu tónsmíðum, ljóðum og flutningi sem þeir hafa heyrt á íslenskri plötu. Þessi plata er engu lík.

Umsjónarmaður Vínils vikunnar er Bogi Ágústsson og Mark Eldred er upptökustjóri. Vínillinn er Megas, fyrsta plata Megasar frá 1972. Umsjónarmaðurinn var í hópi piltanna sem voru hlusta og hefur síðan verið í hópi aðdáenda.

Magnús Þór Jónsson, Megas, var borinn til grafar í síðustu viku. Hann var einn þekktasti listamaður þjóðarinnar en hann vakti fyrst almenna athygli þegar fyrsta plata hans kom út. Því fór fjarri allir væru jafn heillaðir og menntaskóladrengirnir; í plötudómi var skrifað: „Um músíkina á plötunni er eiginlega ekkert segja, því þar fyrirfinnst varla nokkur músik“ og enn fremur Megas væri „ekki söngvari fyrir fimm aura“. Ljóðin sem Megas söng voru ekki minnsta hneykslunarefnið, fjallað er um margar helstu hetjur Íslandssögunnar á óhefðbundinn hátt, svo vægt til orða tekið.

En skoðanir hafa breyst frá því þetta var skrifað. Megas fékk til dæmis verðlaun Jónasar Hallgrímssonar fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu. Jónatan Garðarsson skrifaði um safnplötu sem gefin var út í tilefni af sjötugsafmæli Megasar:

„Hann er boðberi illra tíðinda, maðurinn sem yrkir um hluti sem hvískrað er um á bakvið luktar dyr, hluti sem fæstir vilja opinbera. Hann er trúbadúrinn og rokkarinn sem dregur upp myndir af lastabælinu Reykjavík, varpar ljósi á bísalifnað, sýnir okkur betri hliðar undirmálsfólks og snögga bletti betri borgaranna. Hann er sjáandinn sem skoðar söguna í óvenjulegu ljósi. Hann steypir hetjum af stöllum og bregður marglitu ljósi á mannlega breyskleika. Hann fjallar um liðinn tíma og horfna staði nær og fjær. Hann er óróaseggur íslenskrar dægurtónlistar, skáldið sem færir rokkinu dýpt söngljóðsins, maðurinn sem vekur róttæklinga af blundi og sáir frjókornum efasemda í sálir smáborgara.“

Eitt af því sem vakti reiði og hneykslun á fyrstu plötu Megasar var túlkun hans á sögunni, skutullinn hæfði ekki Móbí Dikk, Megas óskar þess skip Ingólfs Arnarsonar hefði sokkið, Snorri Sturluson slapp við verða færður á heljarslóð, Jónas Hallgrímsson sauðdrukkinn útí hrauni og Jón Sigurðsson gekk einatt nakinn í rauðum slopp um íbúð sína og brúkaði gylltan kopp.

Á plötuumslaginu segir meðal annars:

„Megas fetar troðnar slóðir í sagnarituninni og hefur það leiðarhnoða eins og aðrir Íslandssöguhöfundar segja hana eins og honum þykir hún skemmtilegust, en láta gráan veruleikann hvergi trufla frásögnina deyfa.“

Þessi umdeilda plata var tekin upp í Noregi, í Oslo Tekniske Skole, nema síðasta lagið, „Spáðu í mig“, en það var hljóðritað á samkomu Íslendinga í Osló.

Á A-hlið plötunnar eru þessi lög:

Skutullinn

Um óþarflega fundvísi Ingólfs Arnarsonar

Silfur Egils

Dauði Snorra Sturlusonar

Um grimman dauða Jóns Arasonar

Um skáldið Jónas

Jón Sigurðsson og sjálfstæðisbarátta Íslendinga

Vertu mér samferða inn í blómalandið amma

Á B-hlið plötunnar eru þessi lög:

Þóttú gleymir guði

Gamli Sorrí Gráni

Síðbúinn mansöngur

Ófelía

Heilræðavísur

Um ástir og örlög Eyjólfs bónda

Spáðu í mig.

Birt

7. ágúst 2026

Aðgengilegt til

Rennur ekki út

Vínill vikunnar

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Þættir

,