Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Í þáttunum Steypiregn kynnir Margrét Kristín Blöndal tónlistarmenn og tónlistarkonur sem hafa átt ríkan þátt í gera heiminn enn betri og fegurri. Í hverjum þætti er einn listamaður tekinn fyrir og verk hans kynnt fyrir hlustendum.

Þættirnir voru áður á dagskrá árið 2014.

Í Steypiregni dagsins rignir beint niður. Þetta er regn sem við oft kennum við “útlenska rigningu”. Regnið færir okkur tónlist hvaðanæva úr veröldinni og við erum hér til að njóta.

Mahakala - The Gyuto monks.

Kindertotenlieder - Janet Baker

Óvæn - Purrkur Pillnikk

Útilokaður - Purrkur Pillnikk

I will not forget - Arnþrúður Ingólfsdóttir/ADDA

Bucky done gun - M.I.A.

Morricone-syrpa - úr bíómynd.

Ég er farmaður fæddur á landi - Haukur Morthens

I´m leaving - Elvis Presley L

If I can dream - Elvis Presley

Sonja - Sigurður Ágússson

Disco 2000 - Nick Cave

Do you know wrong again - The Kah band

Þátturinn var fyrst á dagskrá 20. september 2014.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Árið 1926 - fyrir hundrað árum - voru í fyrsta sinn haldnir sinfóníutónleikar á Íslandi. Þá kom Fílharmóníusveit Hamborgar í heimsókn til Íslands og hélt nokkra tónleika undir stjórn Jóns Leifs, en einleikari var kona Jóns, Annie Leifs. Þetta var stórmerkur viðburður í íslenskri tónlistarsögu. Í þættinum verða flutt nokkur af þeim tónverkum sem Íslendingar heyrðu þarna í fyrsta skipti og umsagnir um tónleikana verða lesnar úr dagblöðum frá 1926. Umsjón með þættinum hefur Una Margrét Jónsdóttir, en lesari er Björn Þór Sigbjörnsson.

Bjarki Sveinbjörnsson fer yfir yfir sögu hljómsveitarinnar og rekur meðal annars hvað aðalhljómsveitarstjórar hennar höfðu að leiðarljósi við störf sín.

Í þessum lokaþætti um Sinfóníuhljómsveit Íslands í 75 ár eru rifjaðar upp aðstæður hljómsveitarinnar í gegnum árin þar til hún flutti í Hörpu. Rifjaðar eru upp frásagnir nokkurra hljóðfæraleikara eins og þær birtast í bæklingi sem gefinn var út í tilefni af 50 ára afmæli sveitarinnar. Þá er sagt frá starfi Þrastar Ólafssonar framkvæmdastjóra sveitarinnar við að bæta kjör hljómsveitarmanna og fyrstu skrefin í byggingu Hörpu.

frá Veðurstofu Íslands.

Umsjón: Magnús Lyngdal Magnússon

Umsjón: Magnús Lyngdal Magnússon

Bandaríska sópransöngkonan Leontyne Price árið 1927 og hún lifir enn í hárri elli, 99 ára gömul. Hún þreytti frumraun sína á óperusviðinu í San Francisco árið 1957 en ferill hennar framan af fór mjög saman við réttindabaráttu svartra í Bandaríkjunum. Price hafði hljómmikla og en silkimjúka rödd með silfurtærri hæð og varð á örskömmum tíma ein eftirsóttasta sópransöngkona veraldar. Í þættinum verður fjallað um feril Price leikin dæmi frá löngum ferli hennar úr verkum eftir Giacomo Puccini og Giuseppe Verdi. Umsjónarmaður: Magnús Lyngdal Magnússon.

Puccini, Giacomo: „Chi il bel sogno di Doretta“ úr La Rondine. Leontyne Price, David Garvey. Útg. BMG.

Puccini, Giacomo: „Chi il bel sogno di Doretta“ úr La Rondine. Leontyne Price, Metropolitan Opera Orchestra / James Levine. Útg. Sony.

Puccini, Giacomo: „Chi il bel sogno di Doretta“ úr La Rondine. Leontyne Price, David Garvey. Útg. Sony.

Verdi, Giuseppe: „D‘amor sull‘ali rosee vanne“ úr Il trovatore. Leontyne Price, Metropolitan Opera Orchestra / Fausto Cleva. Útg. Myto.

Verdi, Giuseppe: „Morrò, ma prima in grazia“ úr Un ballo in maschera. Leontyne Price, Italian Orchestra Orchestra / Erich Leinsdorf. Útg. RCA.

Verdi, Giuseppe: „O terra, addio“ úr Aidu. Leontyne Price, Jon Vickers, Orchestra e Coro del Teatro dell‘Opera di Roma / Sir Georg Solti. Útg. Decca.

Verdi, Giuseppe: „Pace, pace mio dio“ úr La forza del destino. Leontyne Price, Metropolitan Opera Orchestra / James Levine. Útg. Sony.

Upptaka frá Hólahátíð 16. ágúst 2026

Sr. Gísli Gunnarsson, vígslubiskup Hólastiftis

Einnig þjóna í messunni:

Guðrún Karls Helgudóttir, biskup Íslands

Jón A. Baldvinsson, fyrrum vígslubiskup

Kristján Valur Ingólfsson, fyrrum vígslubiskup

Solveig Lára Guðmundsdóttir, fyrrum vígslubiskup

sr. Aldís Rut Gísladóttir

sr. Halla Rut Stefánsdóttir

sr. Sigríður Rún Tryggvadóttir, prófastur

Anna Hulda Júlíusdóttir, djákni

Steindór R. Haraldsson, fyrrum kirkjuþingsmaður

Lesarar:

Steindór R. Haraldsson - les fyrri ritningalestur

Anna Hulda Júlíusdóttir - les seinni ritningalestur

sr. Sigríður Rún Tryggvadóttir - les guðspjall

Organistar: Jóhann Bjarnason og Eyþór Franzson Wechner

Kór Hóladómkirkju og Skagfirski kammerkórinn

Stjórnandi: Jóhann Bjarnason

Lilja Rut Halldórsdóttir, leikur á trompett

TÓNLIST Í MESSUNNI -

Fyrir predikun:

Forspil: Prelúdía í C-dúr (Prelúdía og fúga í C-dúr, BWV 545)

216 Mikli Drottinn, dýrð sé þér Lüneburg / Friðrik Friðriksson

265 Þig lofar, faðir, líf og önd Nicolaus Decius / Sigurbjörn Einarsson

474 Lofsyngið Drottni G. F. Hänedel / Valdimar V. Snævarr

630 Heyr, himna smiður Þorkell Sigurbjörnsson / Kolbeinn Tumason

Eftir predikun

587 Ó, Drottinn Guð, ég lofa dásemd þína Sænskt þjóðlag / Kristján Valur Ingólfsson

496 Gegnum Jesú helgast hjarta John F. Wade / Hallgrímur Pétursson

156 Ég á mér hirði Jessie S. Irvine / Svavar A. Jónsson

Eftirspil: Fúga í C-dúr (Preludia og fúga í C-dúr, BWV 545)

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Tveir eru í haldi lögreglu vegna hnífaárásar á menningarnótt. Loka þurfti tveimur skemmtistöðum vegna fjölda gesta undir lögaldri og lögregla hafði afskipti af á fjórða tug ungmenna vegna unglingadrykkju.

Forseti Bandaríkjanna segir Kanada vilja njóta kosta þess að vera ríki í Bandaríkjunum– án þess að vera það. Fordæmalaust viðskiptastríð ríkjanna er í uppsiglingu eftir að viðræður um tollasamninga fóru út um þúfur.

Tæplega sjöhundruð og fimmtíu þúsund laxar og seiði drápust í sjókvíaeldi á Íslandi í júní. Þetta er óvenjumikill laxadauði, segir deildarstjóri hjá Matvælastofnun.

Forseti Úkraínu segir hættulegt að hafa kosningar áður en stríðinu lýkur, eins og fyrrverandi samráðherra hans hefur krafist. Slíkt geti klofið úkraínsku þjóðina.

Steinn Ármann Magnússon er látinn 61 árs að aldri. Hann á langan leiklistarferil að baki og var meðal brautryðjenda í íslensku gríni á tíunda áratugnum.

Tvö hundruð pylsur fóru ofan í svanga hlaupara í Ormahlaupinu í gær. Menningarhátíðin Ormsteiti er á Egilsstöðum og Fljótsdalshéraði um helgina þar sem veðrið leikur við íbúa og gesti.

Knattspyrnusamband Íslands gaf í morgun út yfirlýsingu, ásamt hinum knattspyrnusamböndunum á Norðurlöndum, þess efnis að samböndin treysti ekki lengur forseta alþjóða knattspyrnusambandsins, Gianni Infantino.

Í Krakkaheimskviðum fjöllum við um fréttir af því sem gerist ekki á Íslandi, en tengist því samt stundum. Karitas kafar í heimsmálin ásamt góðum gestum og fjallar á einfaldan, skýran og skemmtilegan hátt um allt milli himins og jarðar.

Umsjón: Karitas M. Bjarkadóttir

Íslendingar ganga til þjóðaratkvæðagreiðslu núna í lok ágúst um það hvort við viljum skoða inngöngu í Evrópusambandið. Það er því ekki úr vegi að rifja upp umfjöllun frá því í vor um ESB, eftir sögulegar kosningar í Ungverjalandi.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Jón Karl Helgason

Lesarar: Eiríkur Guðmundsson og Jórunn Sigurðardóttir

Í þættinum fjallar Jón Karl Helgason um skáldsöguna Fire in the ice, eftir bandarísku skáldkonuna Dorothy James Roberts.

Ævi og ástir Hallgerðar Langbrókar eru viðfangsefni sögunnar. Bókin kom út í Bandaríkjunum og Kanada 1961. Höfundi þótti takast vel að flétta

saman þáttum úr söguþráðum Laxdælu og Njálu og fékk skínandi viðtökur meðal bandarískra gagnrýnenda. Í þættinum er sagan m.a. borin saman við skáldsöguna Drottningarkyn, eftir Friðrik Á. Brekkan.

Frumflutt 29. nóvember 1999

Útvarpsfréttir.

Hljóðritun frá tónleikum Danska strengjakvartettsins sem fram fóru í Rudolfinum tónleikahúsinu í Prag, 10. júní sl.

Á efnisskrá:

- Le Bois eftir Bryce Dessner.

-Strengjakvartett í F-dúr eftir Maurice Ravel.

-Norræn þjóðlagasyrpa í útsetningum kvartettsins.

Umsjón: Arndís Björk Ásgeirsdóttir.

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Orðið ristabrauð finnst ekki í orðabókum og í rituðu máli er mun algengara að talað sé um ristað brauð. Það þarf þó ekki að þýða að ristabrauð sé ekki til. Mörg orð eru til þótt þau finnist ekki í orðabókum. Það sama á við um ristavél, sem þykir ófínna en samheitið brauðrist. Ristavél er ekki í Íslenskri orðabók og í Íslenskri nútímamálsorðabók er það skýrt með orðinu brauðrist og sagt vera barnamál. Þó er ljóst að fjöldinn allur af fullorðnu fólki notar það.

Fréttir

Fréttir

Fjármálaráðherra telur að virðisauka-skatts-hækkun á baðlón eigi eftir að skila allt að fjórum milljörðum króna á ári í ríkissjóð. Samtök ferðaþjónustunnar hafa gagnrýnt áformin harðlega.

Áfengisneysla unglinga á Menningarnótt kemur framkvæmdastjóra Samfés ekki á óvart. Starfsfólk félagsmiðstöðva hafi lengi varað við aukinni drykkju meðal unglinga.

Steinn Ármann Magnússon ruddi brautina með nýrri tegund af gríni, með uppistandi sem fáir höfðu lagt á sig, segir Davíð Þór Jónsson, æskuvinur Steins. Steinn Ármann lést á föstudag.

Tilfellum þungunarrofs hefur fjölgað í Danmörku frá því að lög, sem heimila að rjúfa þungun fram að átjándu viku meðgöngu, tóku gildi í fyrra.

Þyrlupallurinn í Surtsey verður næstum þrefaldaður að stærð, samkvæmt áformum Surtseyjarfélagsins, sem Vestmannaeyjabær hefur samþykkt.

Hvaða hugmyndir höfum við um geðveikar mömmur? Hvers vegna breytast sum viðhorf en önnur ekki?

Þættir um mæður, geðsjúkdóma og sögurnar sem fjölskyldur segja – eða segja ekki.

Hera Guðmundsdóttir fléttar saman sögu langömmu sinnar sem send var á Klepp um miðja tuttugustu öldina, eigin reynslu af geðhvörfum og samtímasögur mæðra sem lifa með geðsjúkdómum: Sögur um móðurhlutverkið, skömm og þagnir en líka ást, nánd og nýjar raddir.

Dagskrárgerð: Hera Guðmundsdóttir

Tæknimaður: Jón Þór Helgason

Líf lítillar fjölskyldu á Akureyri umturnaðist einn daginn þegar ung móðir var send suður – suður á Klepp.

Þegar langamma Heru var send suður á Klepp árið 1946 var amma hennar bara fjögurra ára. 80 árum síðar reyna þær í sameiningu að skilja hvað gerðist og hvers vegna enginn talaði um þetta. Í þessum fyrsta þætti tvinnast saman fjölskyldusaga, eigin reynsla Heru og spurningar um hvaða merkingu Kleppur hefur í samtímanum.

frá Veðurstofu Íslands

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Fjöldi ungverskra kvenna tók upp á því að eitra fyrir eiginmönnum sínum með afleiðingum að yfir þrjú hundruð manns dóu. Höfuðpaurinn var ljósmóðir sem jafnan var kölluð Súsí frænka. Í störfum sínum kynntist hún vel aðstæðum fólks sem oft voru nöturlegar. Hún útvegaði konum því eitur og leiðbeindi þeim. Margir eiginmannanna í þorpinu beittu konur sínar ofbeldi og þær sáu enga aðra leið úr viðjum þess. Ástæðan fyrir því að við fjöllum um málið í vetur er sú að nýlega kom út bók þessa voveiflegu atburði í byrjun síðustu aldar. Bókin heitir The Women Are Not Fine, eða konurnar hafa það ekki gott. Dagný Hulda Erlendsdóttir talaði við höfund bókarinnir og hún segir að karlarnir hafi síður en svo haft það gott heldur. En voru konurnar kaldrifjaðir morðingjar eða þolendur ofbeldis sem í örvæntingu sinni fundu ekki aðra leið út?

Bók og glæpir fortíðar er sömuleiðis útgangspunkturinn í seinni umfjöllun dagsins. Þá ætlum við að huga að geðheilsu þeirra sem fremja voðaverk. Kveikjan er bók sem kom út 2013 sem lýsir sambandi geðlæknisins Douglas M. Kelley við Hermann Göring sem honum var gert að meta í aðdraganda Nuremberg réttarhaldanna. Saga sem nú er búið að gera bíómynd um. Birta Björnsdóttir fjallar um málið.

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

Xiaolian, Dai - Ao'ai = Fisherman's song.

Fernando, Jorge - Velho fado.

Momposina, Totó la - Yo me llamo cumbia.

Horta, Toninho, Ribairo, Robert - Aqui, oh!.

Bonga - Dois poemas irmaos.

Barros, Maria de - Mi nada um ca tem.

King Sunny Adé - Iya mi.

Marta, Eneida - Na bu mons.

Malouma - Welfi.

Banna, Rim - Seasons of the violet.

Mèsfin, Ayaléw, Black Lion Band - Gèdawo.

Kassa, Getatchew - Tezeta slow/fast.

frá Veðurstofu Íslands

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum

Suite en concert pour violoncello (1965) eftir André Jolivet. Erling Blöndal Bengtsson leikur einleik á selló.

Verkið er í fimm þáttum:

1. Improvisation

2. Ballade

3. Air

4. Sérénade

5. Sonate

Stúdíóupptaka Ríkisútvarpsins frá 1970, Tage Ammendrup stjórnaði upptökunni.

Sónata nr. 3 í Es dúr op. 12 nr. 3 eftir Ludwig van Beethoven. Isabelle Faust leikur á fiðlu og Alexander Melnikov á píanó.

Verkið er í þremur þáttum:

I. Allegro con spirito

II. Adagio con molt'espressione

III. Rondo (allegro molto)

Hljóðritunin kom út 2009.

Ariettes oubliées (1885-7), söngljóðaflokkur eftir Claude Debussy. Ljóðin orti Paul Verlaine.

Þóra Einarsdóttir sópran syngur, Alexander Schmalcz leikur á píanó.

Ljóðin eru eftirfarandi:

C´est l´extase langoureuse

Il pleure dans mon coeur

L´ombre des arbres

Chevaux de bois

Green

Spleen

Stútíóupptaka gerð 13. október 2008, tónmeistari: Bjarni Rúnar Bjarnason; hljóðmeistari: Hreinn Valdimarsson; tæknimaður: Páll Sveinn Guðmundsson.

4 abstraktsjónir eftir Magnús Blöndal Jóhannsson. Gísli Magnússon píanóleikari flytur.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Breski dátinn Norman Lewis var í setuliði Breta í Napólí 1943-1944. Áður hefur verið lesið úr stórmerkilegum og skemmtilegum endurminningum hans í Frjálsum höndum. Nú segir hann frá því þegar honum var falið að fylgja hópi sovéskra stríðsfanga frá Ítalíu áleiðis heim til Sovétríkjanna en þeir höfðu mátt þola hræðilega vist í þýskum fangabúðum, og er því lýst á mjög hispurslausan hátt. En ekki var víst að betra tæki við þegar til Sovétríkjanna kæmi.