Tónleikur

Frédérik Chopin tónlistin og mannsheilinn

Tónlistin er svo sannarlega ekkert einfalt mál – hún er sífelld ráðgáta og endalaust hægt að velta vöngum yfir henni. Vísindamenn af öllu tagi hafa að sjálfsögðu skrifað um tónlistina, bæði tónlistarfræðingar og eðlisfræðingar en líka heila- og taugasérfræðingar sem hafa rannsakað tónlistina sem heilastarfsemi. Bresk-bandaríski heilasérfræðingurinn og tónlistaráhugamaðuromm Oliver Sachs, hefur skrifað bók um tónlistina og mannsheilann – Musicophilia – og í þessum þætti verður rakin sérkennileg saga úr bókinni af manni sém varð fyrir eldingu og var eftir það haldinn óslökkvandi þrá eftir tónlist leikinni á píanó, helst eftir Frédérik Chopin. Tónlistin í þættinum er öll eftir Chopin.

Birt

2. júní 2026

Aðgengilegt til

Rennur ekki út

Tónleikur

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Þættir

Frédérik Chopin tónlistin og mannsheilinn

Tónlistin er svo sannarlega ekkert einfalt mál – hún er sífelld ráðgáta og endalaust hægt að velta vöngum yfir henni. Vísindamenn af öllu tagi hafa að sjálfsögðu skrifað um tónlistina,…

Shostakovich, Atli Heimir

Sumarið er komið eftir einhvern viðburðaríkasta og dramatískasta vetur í manna minnum, að minnsta kosti þeirra karla og kvenna sem þetta útsker byggja. Tónleikurinn var hins vegar…

Keith Jarrett

Tónlistarmaður dagsins í dag er bandaríski píanóleikarinn Keith Jarrett, en hann er einn af þeim tónlistarmönnum sem getur spilað barokk og klassík, þungan rugludjass og ljóðrænan…

Alban Berg Lýrísk svíta og fiðlukonsert

Í Tónleik að þessu sinni verður leikin tónlist eftir Alban Berg. Fyrst munu hljóma tveir kaflar úr Lýrískri svítu frá árunum 1925-26, en hún markar meðal annars upphaf tólftónatækninnar…

Béla Bartók

Í þessum þætti verður leikin tónlist eftir Béla Bartók. Fyrst verður fluttur strengjakvartett nr. 1 op. 7 eftur hann, og síðan nokkrar af 14 bagatellum op. 6 í flutningi Zoltán Kocsis.

Árstíðirnar

Í þessum Tónleik verða fluttar Árstíðirnar eftir Antonio Vivaldi, það e Andrew Manze sem leikur með Barokkhljómsveitinni í Amsterdam undir stjórn Ton Koopman. Þetta eru fjórir konsertar…

Seinni Vínarskólann

Í Tónleiknum að þessu sinni verður rætt um Anton Webern, nemanda Arnolds Schönberg, en þeir tveir mynduðu Seinni Vínarskólann ásamt Alban Berg. Verkin sem Webern samdi eru öll stutt…

Arnold Schönberg strengjakvartettar

Í þessumTónleiksþætti verða leiknir tveir strengjakvartettar eftir Arnold Schönberg, sem er einn af þeim sem á heiðurinn að uppbroti gamalla tónlistarhefða um þarsíðustu aldamót. Tónlistin…

Glenn Gould og útvarpið

Haldið verður áfram að segja frá kanadíska píanóleikaranum Glenn Gould í þættinum í dag, og leikin tónlist eftir Gibbon, Beethoven og Alban Berg. Útvarpsmaðurinn Glenn Gould verður…

Goldberg-tilbrigðin

Í Tónleiknum í dag flytur kanadíski píanóleikarinn Glenn Gould Goldberg-tilbrigðin eftir Johann Sebastian Bach. Goldberg-tilbrigðin voru fyrsta verkið sem Glenn Gould hljóðritaði,…

Strengjakvartettar

Í Tónleik að þessu sinni verður rætt um þróun tónlistar frá upphafi klassíkur til upphafs módernisma 20. aldarinnar og leiknir strengjakvartettar frá þrem ólíkum tímabilum. Fyrst verða…

Strengjakvartettar

Frá því Tónleikurinn fór aftur af stað síðastliðið haust hafa strengjakvartettar verið í brennidepli. Nú er komið að þáttaskilum í sögu strengjakvartettanna og Tónleiksins um leið…

Maurice Ravel

Í dag fá hlustendur að heyra eina strengjakvartettinn sem Maurice Ravel samdi í flutningi Alba Berg kvartettsins. Í honum heyrast greinileg áhrif frá Debussy, enda samdi Ravel sinn…

Leos Janácek

Í þættinum í dag mun tékkneska tónskáldið Leos Janácek verða kynnt til sögunnar og fluttur eftir hann strengjakvarett nr. 2. Hann var uppi á árunum 1854-1928 og varð helst frægur fyrir…

Claude Debussy

Eins og áheyrendur munu geta heyrt er tími í tónlist mjög afstætt hugtak. Strengjakvartett þessa þáttar er eini strengjakvartettinn sem Claude Debussy samdi, og hann er frá því fyrir…

Jeans Sibelius - Strengjakvartett

Í síðasta Tónleik var skipt um öld – sú 20. gekk í garð þótt hún færi rólega af stað með síðasta strengjakvartett Carls Nielsens, sem var saminn árið 1906 en endurskoðaður árið 1919.

Carl Nielsen

Carl Nielsen hinn danski er tónskáld þáttarins í dag. Hann samdi fjóra strengjakvartetta og eina litla svítu fyrir strengjasveit sem er op. 1, fyrsta verk hans sem var gefið út og…

Norræn þjóðernisrómantík

Norræn þjóðernisrómantík verður á dagskránni í dag og í næstu þáttum, birtingarmyndin í þessum þætti er strengjakvartett og sönglög eftir Norðmanninn Edvard Grieg. Rómantíska stefnan…

Strengjakvartett eftir Antonin Dvorak

Í Tónleiknum í dag verður leikinn strengjakvartett eftir Antonin Dvorak. Hann var af fátæku fólki kominn ólíkt flestum öðrum tónlistarmönnum þessa tíma, fæddur árið 1841. Faðir hans…

Tango og Kronos

Í þessum þætti verður leikin tónlist sem er vel til þess fallin að veita birtu og yl í hjörtu og líkama hlustenda, tangóar og tónlist ættuð frá ýmsum heimshornum verður leikin, flytjendur…

Tveir íslenskir strengjakvartettar

Í Tónleiknum að þessu sinni verða leiknir tveir íslenskir strengjakvartettar: Þeir eru Frá draumi til draums eftir Jón Nordal, í flutningi Bernardel kvartettsins, og Strengjakvartett…

Jóhannes Brams strengjakvartett op.51.nr.2

Í Tónleik dagsins verður leikinn strengjakvartett op. 51 nr. 2 eftir Johannes Brahms. Hann samdi aðeins þrjá strengjakvartetta og var orðinn fertugur áður en sá fyrsti sá dagsins ljós…

Robert og Clara Schumann

Robert Schumann, sem var uppi á árunum 1810-1856 er að sjálfsögðu þekktastur fyrir píanótónlist sína og sönglög, en auk þess samdi hann tónlist af flestum hinna klassísku forma, sinfónísk…

Kvartettar Mendelssohns

Í þessum þætti munum við fá að heyra annan kvartett eftir Mendelssohn, því þótt hann semdi þá ekki marga, það er aðeins sex stykki, eru þeir alveg sérlega fallegir og þess virði að…

Þáttur 11 af 52

Fanny og Felix Mendelssohn

Kvartettar eftir systkinin Fanny og Felix Mendelssohn verða fluttir í næsta þætti. Bæði voru þau strax í barnæsku orðin þroskaðir tónlistarmenn, jafnt flytjendur sem tónskáld. Þegar…

Beethoven - Grosse Fuge

Við munum tileinka Beethoven þennan þátt og kveðja hann um leið. Fyrst er ætlunin að leyfa hlustendum að heyra Stóru fúguna, Grosse Fuge, sem er í B-dúr op. 133 og upphaflega var…

Beethoven

Það liggur við að Beethoven hafi stokkið yfir marga áratugi á milli strengjakvartettanna sem hann samdi fyrir 1811 og þeirra sem hann samdi á árunum 1823-26. Höfunareinkennin eru þó…

Þáttur 7 af 52

Franz Schubert

Franz Schubert fæddist árið 1797, og lifði hratt og stutt. Afköst hans voru hreint ótrúleg miðað við hans stuttu ævi, en hann lést tæplega 32 ára gamall og verkalisti hans er miklum…

Nítjánda öldin tekur við

Í Tónleiknum í dag spilum við tvo strengjakvartetta eins og síðast, og nú heilsum við nýrri öld, þeirri nítjándu, með því að kveðja einn helsta jöfur þeirrar átjándu, það er sjálfan…

Mozart kveður, Beethoven stígur á svið

Í þessum þætti verða leiknir tveir kvartettar, einn af síðustu kvartettum Mozarts, K 575 og Beethoven verður kynntur til sögunnar með einum af fyrstu kvartettum sínum, op. 18 nr. 2.

Haydn og Mozart kvartettar

Við höldum áfram að hlusta á strengjakvartetta og í þessum þætti heyrum við tvo. Sá fyrri er op. 33 nr. 5 eftir Joseph Haydn, og sá síðari er K 387 eftir Wolfgang Amadeus Mozart. Ástæðan…

Þrír kvartettar

Önnur tónskáld tóku fljótlega að semja strengjakvartetta undir áhrifum frá fyrstu kvartettum Haydns, en þó er eins og Haydn beri lengi höfuð og herðar yfir önnur tónskáld á þessu sviði.

Strengjakvartett fyrir tilviljun!

Joseph Haydn er gjarnan talinn hafa uppgötvað strengjakvartettsformið fyrir tilviljun. Í þessum fyrsta þætti um strengjakvartetta og sögu þeirra verða leiknir tveir kvartettar eftir…
  • Ríkisútvarpið
  • Efstaleiti 1, 103 Reykjavík
  • Sími: 515-3000
  • © RÚV
,