Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Spjallað var við Höllu Hrund Logadóttur, alþingismann Framsóknarflokks í Suðurkjördæmi, um samgöngur til og frá Vestmannaeyjum. Málið verður rætt á opnum fundi umhverfis- og samgöngunefndar Alþingis í dag.

Farið var yfir kosningaúrslitin frá á laugardag með Sigurði Árnasyni sem heldur úti vefnum Kosningasaga. Stiklað var á stóru og eitt og annað forvitnilegt dregið fram.

Í spjalli um evrópsk stjórnmál sagði Björn Malmquist, fréttamaður í Brussel, m.a. frá aðildarferli Svarfjallalands að Evrópusambandinu, stjórnarslitum í Lettlandi, kosningum á Möltu og stöðunni fyrir frönsku forsetakosningarnar á næsta ári.

Byggðalistinn var sigurvegari kosninganna í Skagafirði. Rætt var við Eyþór Fannar Sveinsson oddvita.

Borgarbyggðarlistinn í Borgarbyggð fékk góða kosningu. Rætt var við Jovönu Pavlovic oddvita.

Tónlist:

Enya - Caribbean blue - Enya,

Kjærlighetsvisa - Haldvda Sivertsen.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Guðveig Lind tók nýlega við sem framkvæmdarstjóri Landnámssetursins í Borgarnesi.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Þriðji þáttur af sex þar sem leikin eru nokkur lög sem samin hafa verið við ljóð Davíðs Stefánssonar. Að þessu sinni er áherslan á ljóð úr ljóðabókinni Kveðja frá 1924 og einnig úr ljóðabókinni Ný kvæði frá 1929. Haukur Morthens syngur Til eru fræ, Álftagerðisbræður syngja Ég vildi ég væri, Arnþrúður Ingólfsdóttir og Ingólfur Steinsson syngja Nú sigla svörtu skipin, Pascal Pinon flytur lag við ljóðið En þú varst ævintýr, Klaufar flytja Litla kvæðið um litlu hjónin, Heimir og Jónas flytja lag Heimis við ljóðið Bréfið hennar Stínu og Hljómsveit Þorsteins Guðmundssonar leikur lag eftir Steingrím M. Sigfússon við þetta sama kvæði. Nútímabörn syngja lag við ljóðið Konan sem kyndir ofninn minn, Jóhann Sigurðarson syngur lag Sveins M. Sveinssonar við ljóðið Örlög, Hljómsveitin Í hvítum sokkum flytur lag við ljóðið Bærinn er frægur og Jóhanna Linnet syngur lag Torfa Ólafssonar við Vorljóð. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Alþjóðlegur vitundardagur tileinkaður bólgusjúkdómum í meltingarvegi er á morgun 19.maí. Talið er að yfir 10 milljónir, þar af um 3,4 milljónir í Evrópu, séu annaðhvort með Crohns-sjúkdóm eða sáraristilbólgu, oft nefnda IBD. Á Íslandi hefur tíðnin aukist mikið frá 1950 og nýgengi sáraristilbólgu á Íslandi er u.þ.b. 22 á hverja 100.000 íbúa sem er með því hæsta í heiminum. Í ár vekja samtökin athygli á því að það á ekki að vera neitt feimnismál að tala um sjúkdómana eða það sem þeim fylgir, þótt þeir tengist þörmum og salernisferðum og mjög mikilvægt að eyða öllum fordómum. Hjalti Þór Davíðsson kom til okkar í dag en hann tekur þátt í vitundarvakningunni fyrir CCU samtökin, sem stendur fyrir Crohn’s og Colitis Ulcerosa, eða sáraristilbólgu.

Svo fórum við í heimsókn á Þjóðskjalasafnið og fengum Ólaf Arnar Sveinsson, sviðsstjóra miðlunar og rannsókna þar á bæ, til að segja okkur frá sakamáli, svokölluðu dulsmáli, frá árunum 1832-33 í Tálknafirði á Vestfjörðum.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Pétur Már Gunnarsson, myndlistar- og garðyrkjumaður. Við fáum hann til að segja okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og svo hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Pétur Már talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Frjáls e. Lea Ypi

Nói bátasmiður - Lífshlaup Nóa skráð af Erlingi Davíðssyni

Sorgin í fyrstu persónu e. Ko Un í þýðingu Gyrðis Elíassonar

Tokyo-Montana hraðlestin e. Richard Brautigan

Daníil Kharms og Brautigan

Tónlistin í þættinum:

Veldu stjörnu / Ellen Kristjánsdóttir og John Grant (Ellen Kristjánsdóttir, texti Bragi Valdimar Skúlason)

Fegurðin svo hrá / Bubbi Morthens (Bubbi Morthens)

He’ll Always Know / Elísabet Eyþórsdóttir ( Elísabet Eyþórsdóttir)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík hittir í dag oddvita þeirra framboða sem fengu kjörna fulltrúa í borgarstjórnarkosningunum. Lítið er látið upp hvernig gengur að mynda meirihluta.

Skemmtiferðaskipið Hondius, þar sem hantaveirusmit greindist fyrr í mánuðinum, kom til Rotterdam í morgun. Farþegi greindist með smit um helgina.

Orðalagi spurningar í þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður að ESB verður breytt. Málið var afgreitt úr utanríkismálanefnd í morgun - . stjórnarandsstaðan segir það ekki hafa verið tímabært.

Loftslagsbreytingar ætti að skilgreina sem neyðarástand í lýðheilsu að mati Evrópunefndar um loftslag. Formaðurinn, Katrín Jakobsdóttir, segir ógnina ekki hafa farið neitt þó að athygli margra beinist annað.

Björgunarskip voru kölluð út vegna fiskibáta í vanda á Breiðafirði í nótt og Húnaflóa snemma í morgun.

Maður var fluttur á sjúkrahús með töluverð brunasár eftir að hafa kveikt í sér í morgun. Lögregla hafði reynt að yfirbuga hann með rafbyssu.

Blíðskaparveður er víðast hvar í dag og útlit fyrir áframhaldandi hlýindi. Hitinn gæti farið í 18 stig norðanlands um helgina.

Njarðvík er Íslandsmeistari kvenna í körfubolta eftir stórsigur á Haukum í gærkvöld,.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Alma Möller heilbrigðisráðherra telur mikilvægt að peningar frá ríkinu sem renna til einkarekinna hjúkrunarheimila eins og Sóltúns fari eingöngu í reksturinn en ekki í vasa eigenda.

Alma var spurð að því hvað henni finnist um það sem heilbrigðisráðherra að eigendur Sóltúns hafi á síðustu árum greitt út 3,2 milljarða króna til hluthafa fyrirtækisins með lækkun á hlutafé þess. Síðasta útgreiðslan upp á 1,2 milljarða króna var síðla árs í fyrra. Í svari Ölmu kemur fram að slíkar útgreiðslur séu að hennar mati ekki heppilegar.

Rætt er við Ölmu og heilsuhagfræðinginn Gunnar Alexander Ólafsson heilsuhagfræðing um samning ríkisins um Sóltún sem var einstakur að mörgu leyti og var mikið um hann fjallað í fjölmiðlum um aldamótin.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.

„Þetta er elsta riddararegla í heimi,“ segir Hreinn Líndal, einn íslensku Mölturiddaranna en þeir eru átta talsins, sjö karlmenn og ein kona. Þau tilheyra hinni kaþólsku Möltureglu, sem er frábrugðin flestum öðrum kaþólskum trúarreglum að því leyti að hún er alþjóðlegur lögaðili, gefur út sín eigin vegabréf, frímerki, númeraplötur og mynt. Möltureglan er með sendiráð í 115 ríkjum, sendiherra hjá Evrópusambandinu og áheyrnarfulltrúa í Sameinuðu þjóðunum. Það er gjarnan talað um hana sem hálffullvalda þjóðréttaraðila enda ríki án íbúa og eiginlegs landsvæðis.

Í þættinum er fræðst um Mölturiddarana, sem og athyglisverðan feril Hreins. Hann er óperusöngvari, rak um sinn tískuhúsið H. Líndal og sá um að klæða Vigdísi Finnbogadóttur fyrstu árin hennar í forsetaembætti í samstarfi við ítalska tískurisa eins og Valentino.

Við sögu kemur Ronald Reagan, dýrlingurinn Padre Pio, mannúðaraðstoð, kraftaverkin í Lourdes, systur Trumps, Mary Higgins Clark og ýmislegt fleira.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Annar þáttur, Dumka - Andante con moto úr Píanókvintetti Nr. 2 í A-dúr, op. 81 (B. 155) eftir Antonin Dvorák. Pavel Haas kvartettinn leikur (Veronika Jarůšková,fiðla; Marek Zwiebel, fiðla; Radim Sedmidubský, víóla; Peter Jarůšek, selló); Boris Giltburg, píanó). Útgefið á plötunni Dvorak: Quintets Op. 81 & 97 árið 2023.

Fjórar Mazúrkur úr op. 50 eftir Karol Szymanowski. (nr. 13, 14, 15 og 16). Krystian Zimerman leikur á píanó. Upptökur fóru fram í tónlistarhúsinu í Fukuyama borgar í Japan. Útgefið á plötunni Karol Szymanowski - Piano Works árið 2022.

Tree line eftir Toru Takemitsu. Ísafold kammersveit leikur undir stjórn Daníels Bjarnasonar. Útgefið á plötunni Ísafold kammersveit árið 2006.

Erschüttre dich nur nicht verzagte Seele, aría úr kantötunni Was Gott tut das ist wohlgetan BWV 99 eftir Johann Sebastian Bach. Makato Sakurada tenór syngur með Bach Collegium í Japan, Masaaki Suzuki stjórnar. Útgefið á plötunni Cantatas - Vol. 25 árið 2004.

Fyrsti þáttur, Allegro molto úr Sinfóníu nr. 1 í D-dúr eftir Charles Gounod. Yan Pascal Tortelier stjórnar Sinfóníuhljómsveit Íslands sem leikur, leiðari er Sigrún Eðvaldsdóttir. Útgefið á plötunni Gounod symphonies árið 2019.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Einu sinni voru tveir bræður, Jakob og Vilhelm...

Grimmsævintýri er stórmerkileg og dularfull. Hvaðan koma þau? Hvað eru þau gömul? Af hverju erum við enn að lesa þetta? Og af hverju ættu nútímabörn að þekkja helstu hlutverk lénsskipulags Evrópu á miðöldum?

Viðmælendur: Aðalheiður Guðmundsdóttir, Romina Werth, Birta Björnsdóttir og Ingibjörg Fríða Helgadóttir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Fréttir

Fréttir

Oddviti Sjálfstæðismanna í Reykjavík ræddi við oddvita allra flokka í borgarstjórn í dag en lætur ekki uppi hvaða meirihluta fyrst verði reynt að mynda. Meirihlutaviðræður þokast áfram víða um land.

Utanríkisráðherra segir stjórnarandstöðuna beita leikjafræði til að gera fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild að Evrópusambandinu tortryggilega. Formaður Miðflokksins segir að málið þurfi að ræða ítarlega í þingsal.

Innviðaráðherra segir nýtt sanddæluskip koma til með að breyta ýmsu um samgöngur til Vestmannaeyja. Nú sé beðið eftir niðurstöðu Straumfræðistofnunar, til að kanna hvaða lausnir komi til greina vegna Landeyjahafnar.

Útvarpsstjóri moldóvska ríkisútvarpsins sagði af sér í dag vegna harðrar gagnrýni á störf dómnefndar þess í Eurovision. Mikil óánægja var með að hún gaf Póllandi og Ísrael flest stig.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Sjálfstæðisflokkurinn er ótvíræður sigurvegari sveitarstjórnarkosninganna um helgina og í dag hefur ítrekað verið talað um að Hildur Björnsdóttir, oddiviti í Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, sé með öll spil á hendi þar. En aðrir flokkar geta víða vel við unað, meðal annars flokkar sem eru lengra til hægri eða vinstri en verið hefur um langa hríð. Gengi flokka í höfuðborginni virtist skiptast mjög eftir hverfum. Ingólfur Bjarni Sigfússon ræddi við Viktor Orra Valgarðsson, aðjúnkt í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands.

Hver er munurinn á því að bera upp spurninguna á að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið eða spyrja á að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu? Meirihluti utanríkismálanefndar vill eftir athugasemdir orða spurninguna þannig að talað sé um að hefja á ný en ekki halda áfram. Rætt við Pawel Bartozek (C) og Sigurð Inga Jóhannsson um orðalag og tímaramma og líka úrslit sveitarstjórnarkosninga.

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Tónhjólið snýst og snýst og upp koma sögur af tónlist, nýrri og gamalli. Ólíkar stefnur og straumar skjóta upp kolli og líka hljóðfæri, hugtök og túlkunarmöguleikar. Hugað verður að einhverju því sem hæst ber á tónlistarsviðinu í heimi sígildrar tónlistar og djasstónlistar á hverjum tíma.

Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.

„Þetta er elsta riddararegla í heimi,“ segir Hreinn Líndal, einn íslensku Mölturiddaranna en þeir eru átta talsins, sjö karlmenn og ein kona. Þau tilheyra hinni kaþólsku Möltureglu, sem er frábrugðin flestum öðrum kaþólskum trúarreglum að því leyti að hún er alþjóðlegur lögaðili, gefur út sín eigin vegabréf, frímerki, númeraplötur og mynt. Möltureglan er með sendiráð í 115 ríkjum, sendiherra hjá Evrópusambandinu og áheyrnarfulltrúa í Sameinuðu þjóðunum. Það er gjarnan talað um hana sem hálffullvalda þjóðréttaraðila enda ríki án íbúa og eiginlegs landsvæðis.

Í þættinum er fræðst um Mölturiddarana, sem og athyglisverðan feril Hreins. Hann er óperusöngvari, rak um sinn tískuhúsið H. Líndal og sá um að klæða Vigdísi Finnbogadóttur fyrstu árin hennar í forsetaembætti í samstarfi við ítalska tískurisa eins og Valentino.

Við sögu kemur Ronald Reagan, dýrlingurinn Padre Pio, mannúðaraðstoð, kraftaverkin í Lourdes, systur Trumps, Mary Higgins Clark og ýmislegt fleira.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1988

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Fagurt mannlíf. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les.

Þátturinn var fyrst á dagskrá 25. apríl 1988.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Alþjóðlegur vitundardagur tileinkaður bólgusjúkdómum í meltingarvegi er á morgun 19.maí. Talið er að yfir 10 milljónir, þar af um 3,4 milljónir í Evrópu, séu annaðhvort með Crohns-sjúkdóm eða sáraristilbólgu, oft nefnda IBD. Á Íslandi hefur tíðnin aukist mikið frá 1950 og nýgengi sáraristilbólgu á Íslandi er u.þ.b. 22 á hverja 100.000 íbúa sem er með því hæsta í heiminum. Í ár vekja samtökin athygli á því að það á ekki að vera neitt feimnismál að tala um sjúkdómana eða það sem þeim fylgir, þótt þeir tengist þörmum og salernisferðum og mjög mikilvægt að eyða öllum fordómum. Hjalti Þór Davíðsson kom til okkar í dag en hann tekur þátt í vitundarvakningunni fyrir CCU samtökin, sem stendur fyrir Crohn’s og Colitis Ulcerosa, eða sáraristilbólgu.

Svo fórum við í heimsókn á Þjóðskjalasafnið og fengum Ólaf Arnar Sveinsson, sviðsstjóra miðlunar og rannsókna þar á bæ, til að segja okkur frá sakamáli, svokölluðu dulsmáli, frá árunum 1832-33 í Tálknafirði á Vestfjörðum.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Pétur Már Gunnarsson, myndlistar- og garðyrkjumaður. Við fáum hann til að segja okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og svo hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Pétur Már talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Frjáls e. Lea Ypi

Nói bátasmiður - Lífshlaup Nóa skráð af Erlingi Davíðssyni

Sorgin í fyrstu persónu e. Ko Un í þýðingu Gyrðis Elíassonar

Tokyo-Montana hraðlestin e. Richard Brautigan

Daníil Kharms og Brautigan

Tónlistin í þættinum:

Veldu stjörnu / Ellen Kristjánsdóttir og John Grant (Ellen Kristjánsdóttir, texti Bragi Valdimar Skúlason)

Fegurðin svo hrá / Bubbi Morthens (Bubbi Morthens)

He’ll Always Know / Elísabet Eyþórsdóttir ( Elísabet Eyþórsdóttir)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.