Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Sveitarstjórnarfólk á Höfn í Hornafirði og Skaftárhreppi fundaði með ríkisstjórninni á Höfn í síðustu viku að loknum vinnufundi hennar í bænum. Hjalti Þór Vignisson, bæjarstjóri á Höfn, sagði frá því helsta sem rætt var en þar má nefna aðstöðu- og skipulagsmál við Jökulsárlón, Skaftafell og fyrirhugaða gjaldtöku á nýju brúnni yfir Hornafjarðarfljót.

Vaxtaákvörðun verður kynnt á miðvikudag. Greinendur á fjármálamarkaði reikna flestir með hækkun stýrivaxta. Már Wolfgang Mixa, prófessor við viðskiptafræðideild HÍ, fór yfir ástand og horfur í efnahagsmálum.

Jóhann Páll Jóhannsson umhverfisráðherra var gestur Björns Malmquist fréttamanns í Evrópuglugganum. Einkum var rætt um EES samninginn og hið svokallaða ETS kerfi en undanþága eða sérlausn fyrir Ísland var framlengd á dögunum.

Skipulag vegna almyrkvans í síðustu viku gekk vel og hyggjast Vestfirðingar nýta þá athygli sem fjórðungurinn fékk í erlendum fjölmiðlum til að sækja fram í ferðaþjónustu. Sigríður Kristjánsdóttir, framkvæmdastjóri Vestfjarðastofu, ræddi málið.

Tónlist:

Green green grass of home - Örvar Kristjánsson,

Peningar - Hljómar,

Sirkus Geira Smart - Spilverk þjóðanna,

All the pretty girls - Kaleo.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Auður H Ingólfsdóttir segir frá bróur sínum Ásgeir H Ingólfssyni ljóðskáldi og menningarblaðamanni sem lést í janúar í fyrra úr krabbameini.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Leikin eru lög þar sem sól og sumar eru í forgrunni og hefst þátturinn á laginu Sólin er komin með Mugison. Síðan syngja Karlotta Sigurðardóttir og Sigurlaug Jónsdóttir lagið Sumar og sól. Bjarni Arason tekur við og flytur lag sitt Þegar sólin sýnir lit. Guðrún Gunnarsdóttir og Latínudeildin flytja lagið Sumartíð og Hreimur Örn Heimisson syngur eigið lag sem heitir Sólin er sest. Sigga Eyrún og Karl Olgeirsson flytja útfærslu sína á laginu Í dag skein sól og Sigurður Guðmundsson syngur eigið lag sem heitir Þar sem sólin skín. Hljómsveit Birgis Gunnlaugssonar flytur lagið Sumarfrí og Jóhann Sigurðarson syngur Sól rís, sól sest. Nylon flytur lagið Síðasta sumar og Eva Ásrún Albertsdóttir syngur Sumarfrí eftir Geirmund Valtýsson. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Eins og alltaf byrjum við á Fugli dagsins ....

Páll Albert Magnússoner að verða 88 ára og býr yfir leyndum hæfileika sem hann hefur haldið við síðan hann var strákur að reka kýr á Hólum í Eyjafjarðarsveit. Við ræddum þennan hæfileika eða þetta áhugamál Páls við hann og hvernig það hefur nýst honum við hinar ýmsu aðstæður.

Byggðasafn Skagfirðinga hefur verið öflugt í sumar og fjölbreytt starfsemi einkennt árið. Sýningar safnsins eru opnar sem fyrr, gamli bærinn í Glaumbæ, auk smærri sýninga í Gilsstofu og Áshúsi, þar sem kaffistofa safnsins er einnig til húsa. Þá heldur safnið Víðimýrarkirkju opinni yfir sumarið. Nýjung sumarsins var samstarfsverkefnið „Safn og sund“, sem býður gestum upp á sameiginlegt tilboð í heimsókn í Glaumbæ og sundlaugar Skagafjarðar. Við heyrðum í henni Berglindi Þorsteinsdóttur safnstjóra .

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Þularkynnt tónlist

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Aðalmeðferð hófst í Reykholtsmálinu í Héraðsdómi Suðurlands í morgun. Sex eru ákærð meðal annars fyrir líkamsárás og frelsissviptingu í hitteðfyrra.

Sérstakur erindreki Bandaríkjastjórnar í Mið-austurlöndum og tengdasonur Bandaríkjaforseta, er kominn til Ísrael til að funda með forsætisráðherra landsins um friðaráætlun á Gaza og ræddi við leiðtoga Hamas um helgina. Markmið viðræðanna er að Hamas afvopnist og Ísraelar hörfi af palestínsku landsvæði.

Lítilsháttar landsig mælist í Öskju. Landrisi sem hófst 2021 er því lokið. Hættustig vegna eldsumbrota hefur verið lækkað.

Breskir ferðamenn sem grunaðir eru um að hafa skilið fimm ára barn sitt eftir í bíl á meðan þau fóru í gönguferð yfigáfu landið áður en lögregla hafði upp á þeim. Málið er á borði breskra yfirvalda.

Fleiri en einn eru grunaðir um umfangsmikla kannabisræktun í kjallara húss í Króksfjarðarnesi. Einn var handtekinn og úrskurðaður í viku gæsluvarðhald.

Forsætisráðherra Bretlands skiptist á skilaboðum við manneskju sem þóttist vera starfsmannastjóri Hvíta hússins. Ekkert af skilaboðunum hafði mikla þýðingu, að sögn embættismanna og þau voru tilkynnt til viðeigandi yfirvalda þegar upp kom grunur um að þau væru grunsamleg.

Uppbygging stríðsárasafninsins á Reyðarfirði er í fullum gangi eftir mikið foktjón 2022. Stefnt er að opnun nýs safns næsta vor.

Halda þarf vel á spöðunum í íslensku sundi næstu ár, annars verða fáir íslenskir keppendur á Ólympíuleikunum í Los Angeles

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Í lok árs 1964 kom tæplega þrítugur Suður-Afríkumaður hingað til lands og vildi fá inngöngu í Háskóla Íslands. Hann hét Johannes Manong og hafði lent í pólitískum ofsóknum í Suður-Afríku á dögum aðskilnaðarstefnunnar samkvæmt fréttum í blöðum frá þessum tíma.

Áður en Johannes Manong kom til Íslands eftir að hafa flúið frá Suður-Afríku sendi hann bréf á undan sér til Stúdentaráðs Háskóla Íslands og bað um aðstoð á Íslandi. Úr varð að hann að hann fékk herbergi á Stúdentagörðunum í Vatnsmýri og frítt fæði um tíma á meðan hann væri að koma sér fyrir á Íslandi.

Til þess kom þó aldrei. Í ársbyrjun 1965 sagði Manong frá því í fjölmiðlum að hann hefði orðið fyrir kynþáttaofbeldi frá íslenskum nýnasistum og þess vegna flúið til Svíþjóðar þar sem hann fékk pólitískt hæli um hríð. Í fjölmiðlum á Íslandi var sagt frá því að meðan Manong bjó á Stúdentagörðunum hafi verið brenndur Ku-Klux-Klan kross á lóðinni og hann hafi fengið bréf með hakakrossi þar sem á stóð orðrétt: We are back.

Fjallað er um sögu Johannes Manong og rætt við Heimi Pálsson bókmenntafræðing sem man eftir því þegar Manong kom hingað til lands.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Umsjón með Hljóðrás ævi minnar hefur Helga Rakel Rafnsdóttir.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum

Suite en concert pour violoncello (1965) eftir André Jolivet. Erling Blöndal Bengtsson leikur einleik á selló.

Verkið er í fimm þáttum:

1. Improvisation

2. Ballade

3. Air

4. Sérénade

5. Sonate

Stúdíóupptaka Ríkisútvarpsins frá 1970, Tage Ammendrup stjórnaði upptökunni.

Sónata nr. 3 í Es dúr op. 12 nr. 3 eftir Ludwig van Beethoven. Isabelle Faust leikur á fiðlu og Alexander Melnikov á píanó.

Verkið er í þremur þáttum:

I. Allegro con spirito

II. Adagio con molt'espressione

III. Rondo (allegro molto)

Hljóðritunin kom út 2009.

Ariettes oubliées (1885-7), söngljóðaflokkur eftir Claude Debussy. Ljóðin orti Paul Verlaine.

Þóra Einarsdóttir sópran syngur, Alexander Schmalcz leikur á píanó.

Ljóðin eru eftirfarandi:

C´est l´extase langoureuse

Il pleure dans mon coeur

L´ombre des arbres

Chevaux de bois

Green

Spleen

Stútíóupptaka gerð 13. október 2008, tónmeistari: Bjarni Rúnar Bjarnason; hljóðmeistari: Hreinn Valdimarsson; tæknimaður: Páll Sveinn Guðmundsson.

4 abstraktsjónir eftir Magnús Blöndal Jóhannsson. Gísli Magnússon píanóleikari flytur.

Enginn módernismi án lesbía fjallar um hin oft gleymdu áhrif sem bandarísku lesbíurnar Gertrude Stein og Sylvia Beach höfðu á mótun módernismans í París snemma á 20. öld.

Umsjón: Tinna Björk Ómarsdóttir.

Sylvia Beach var bóksali sem að starfrækti bókabúðina sögufrægu Shakespeare and Company en bókabúðin var samkomustaður framúrstefnufólksins í París. Hún var fyrsti útgefandi móderníska meistaraverksins Ódysseifur eftir James Joyce sem að kom út árið 1922 og markaði tímamót í bókmenntasögunni.

Umsjón: Tinna Björk Ómarsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Fyrsti þáttur haustsins er tileinkaður tónlist úr mjög ólíkum áttum. Þær Ásta Dóra Finnsdóttir og María Qing Sigríðardóttir eru meðal stærstu vonarstjarna okkar á sviði klassískrar tónlistar. Ásta Dóra stundar nám í Curtis, einum virtasta tónlistarháskóla heims, og María er eftirsóttur sellisti í Þýskalandi, þar sem hún er búsett. Þrátt fyrir að vera rétt um tvítugt hafa þær báðar leikið einleik með fleiri en einni sinfóníuhljómsveit og framundan eru spennandi tækifæri hér heima og erlendis. Þær líta við í hljóðstofu en í framhaldinu höldum við svo áfram að huga að tónlistarmanninum Henry Threadgill og heyrum af tónleikum sem hann hélt með hljómsveit sinni Air í Gamla bíói árið 1982

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Sjónvarp verður áberandi í þessum fyrsta Lestarþætti haustsins. Þriðja sería af House of the Dragon kom út í sumar og við ætlum að rýna í hana með sjónvarpsgagnrýnanda Lestarinnar Brynju Hjámsdóttur - þættir í sagnaheimi Krúnuleikanna eftir George RR Martin.

Ljósmyndarinn og heimildarmyndargerðarmaðurinn Spessi kíkir í heimsókn og segir frá heimildarmyndinni Afsakið á meðan ég æli sem hann gerði um Megas. Myndin var frumsýnd árið 2023 en var sýnd á RÚV um helgina.

Og svo fögnum við stórafmæli Lestarinnar, með því að rifja upp fyrsta þáttinn sem fór í loftið fyrir 10 árum. Donald Trump, Gísli Pálmi, Stranger Things, Jón Helgason, Pink Floyd og Aron Can komu meðal annars við sögu.

Fréttir

Fréttir

Námsmatskvarði skiptir minna máli en að stjórnvöld og skólasamfélagið vinni saman að innleiðingu nýs einkunnakerfis úr bókstöfum í tölustafi, segir formaður félags skólastjórnenda í Reykjavík.

Merki eru um kólnun í Kína, næststærsta hagkerfi veraldar. Sérfræðingar búast þó við meiri vexti síðar á þessu ári.

Yfirhershöfðingi Atlantshafsbandalagsins segir að vegna legu Íslands sé öruggt að herafli NATO verði hér á landi til lengri tíma.

Berjatíðin er hafin, en óvenjulítið virðist vera af krækiberjum í ár.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Svo mjótt er á munum milli þeirra sem ætla að segja já og nei við því að Ísland hefji á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið að ekki er hægt að segja til um hvernig fer 29. ágúst . Í síðasta þjóðarpúlsi Gallups sagðist rétt rúmur helmingur, fimmtíu og eitt og hálft prósent, myndu segja já en fjörutíu og átta og hálf prósent nei. Þessi munur er ekki marktækur. Um sjö prósent sögðust ekki hafa gert upp hug sinn. En að hve miklu leyti fælu aðildarviðræður, ef til þeirra kæmi, í sér aðlögun að regluverki Evrópusambandsins og hver var reynslan þegar Ísland var í viðræðum eftir umsóknina 2009? Margrét Einarsdóttir prófessor við Háskólann í Reykjavík og sérfræðingur í Evrópurétti segir að heilmikil aðlögun að regluverki ESB hafi falist í samningnum um evrópska efnahagssvæðið sem var gerður fyrir rúmum þrjátíu árum og aðild að Schengen-samstarfinu. Á sínum tíma þegar rætt var um aðild hafi verið samið um að ekki yrði ráðist í laga- eða stofnanabreytingar áður en aðild væri samþykkt og hún telur að sama yrði ef farið yrði í viðræður nú.

Loftslagsbreytingar hafa orðið til þess að gróðureldar eru erfiðari viðureignar en nokkru sinni. Áhrif þeirra gætir líka víða.

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Hljóðritun frá tónleikum Marc Bouchkovs fiðluleikara og píanóleikarans Julien Quentins á Verbier-hátíðinni í Sviss, 31. júlí sl.

Til heiðurs Jascha Heifetz, er yfirskrift tónleikanna og samanstendur efnisskráin af virtúósískum smáverkum í anda fiðluleikarans fræga.

Á meðal höfunda eru Johann Sebastian Bach, Claude Debussy, Camille Saint-Saëns, Isaac Albéniz, Sergej Rakhmanínov og George Gershwin.

Umsjón: Arndís Björk Ásgeirsdóttir.

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Umsjón með Hljóðrás ævi minnar hefur Helga Rakel Rafnsdóttir.

Skáldsaga eftir norska höfundinn Tarjei Vesaas.

Heimir Pálsson þýddi, en lesari er Ingrid Jónsdóttir.

Sagan er samin um 1930. Hún segir frá fólki á býlinu Framnesi. Þar býr Ambos, rekur stóran hestabúgarð og ekur með ferðamenn um héraðið. Svörtu hestarnir hans eru honum kærari en flest annað. Ambros var ekkjumaður og á uppkomin börn, en hefur fyrir skömmu kvænst í annað sinn, ungri konu, Lísu. Þau eiga tvö ung börn, en Lísa er annarar gerðar en Ambros og samlagast ekki lífinu á bænum, yfir hjónabandinu hvílir skuggi sem markar allt fólkið á Framnesi.

Tarjei Vesaas var einn af helstu höfundum Norðmanna á tuttugustu öld. Hann fékk bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs fyrir Klakahöllina, sem einnig hefur komið út í íslenskri þýðingu.

Sagan er 18 lestrar.

frá Veðurstofu Íslands

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Eins og alltaf byrjum við á Fugli dagsins ....

Páll Albert Magnússoner að verða 88 ára og býr yfir leyndum hæfileika sem hann hefur haldið við síðan hann var strákur að reka kýr á Hólum í Eyjafjarðarsveit. Við ræddum þennan hæfileika eða þetta áhugamál Páls við hann og hvernig það hefur nýst honum við hinar ýmsu aðstæður.

Byggðasafn Skagfirðinga hefur verið öflugt í sumar og fjölbreytt starfsemi einkennt árið. Sýningar safnsins eru opnar sem fyrr, gamli bærinn í Glaumbæ, auk smærri sýninga í Gilsstofu og Áshúsi, þar sem kaffistofa safnsins er einnig til húsa. Þá heldur safnið Víðimýrarkirkju opinni yfir sumarið. Nýjung sumarsins var samstarfsverkefnið „Safn og sund“, sem býður gestum upp á sameiginlegt tilboð í heimsókn í Glaumbæ og sundlaugar Skagafjarðar. Við heyrðum í henni Berglindi Þorsteinsdóttur safnstjóra .

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Sjónvarp verður áberandi í þessum fyrsta Lestarþætti haustsins. Þriðja sería af House of the Dragon kom út í sumar og við ætlum að rýna í hana með sjónvarpsgagnrýnanda Lestarinnar Brynju Hjámsdóttur - þættir í sagnaheimi Krúnuleikanna eftir George RR Martin.

Ljósmyndarinn og heimildarmyndargerðarmaðurinn Spessi kíkir í heimsókn og segir frá heimildarmyndinni Afsakið á meðan ég æli sem hann gerði um Megas. Myndin var frumsýnd árið 2023 en var sýnd á RÚV um helgina.

Og svo fögnum við stórafmæli Lestarinnar, með því að rifja upp fyrsta þáttinn sem fór í loftið fyrir 10 árum. Donald Trump, Gísli Pálmi, Stranger Things, Jón Helgason, Pink Floyd og Aron Can komu meðal annars við sögu.