Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Útvarpsfréttir.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Fjörutíu ár eru liðin frá fundi leiðtoga Bandaríkjanna og Sovétríkjanna í Höfða í Reykjavík. Um fundinn og Kalda stríðið hefur Rósa Magnúsdóttir, prófessor í sagnfræði við Háskóla Íslands, skrifað bókina Kaldastríðsborg. Rósa ræddi fundinn og ástandið í heiminum og í Reykjavík á þessu tímabili.

Björn Malmquist fréttamaður fór yfir það helsta í Evrópupólitíkinni í spjalli eftir Morgunfréttir. Hann ræddi líka við Hildi Guðnadóttur tónskáld sem var heiðruð fyrir verk sín á alþjóðlegri kvikmyndahátíð í Gent í Belgíu um helgina.

Betrun nefnist ný þáttaröð Guðrúnar Hálfdánardóttur á Rás 1. Hún fjallar um málefni fanga í nútíð og fortíð. Sagan hefst í Kaupmannahöfn en þangað voru íslenskir sakamenn sendir til afplánunar á átjándu og nítjándu öld. Mörgum var þrælað út í erfiðisvinnu og óvísst er hve margir snéru heim.

Tónlist:

California - Joni Mitchell,

Talað við gluggann - Bubbi Morthens,

12 hours before - Hildur Guðnadóttir,

Tusind stykker - Anne Linnet,

Pump room - Hildur Guðnadóttir.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Leikin eru nokkur lög sem hafa verið samin við ljóð Einars Más Guðmundssonar og líka söngtextar sem hann hefur samið fyrir aðra. Fyrsta lagið er Tregagleði eftir Börk Hrafn Birgisson og Sigríði Eyþórsdóttur sem Elísabet Eyþórsdóttir syngur. Þá hljómar lag eftir Börk Hrafn og Elísabetu sem Ellen Kristjánsdóttir syngur og heitir Gestaþáttur. Óskar Pétursson syngur lagið Ástarsól eftir Gunnar Þórðarson og Guðlaug Dröfn Ólafsdóttir syngur lögin Tregagleði og Skógarljóð eftir Ásgeir Ásgeirsson. Hljómsveitin Blágresi flytur lögin Pensildrættir blámans, Vekjum heiminn og Þessar blóðrauðu varir. Helgi Björnsson og Sjaldgæfir fuglar flytja lagið Nýtt ljós og Jet Black Joe flytur lagið Chains of Mind.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1. Netfang: [email protected]. Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Baunir eru meðal næringarríkustu matvæla sem völ er á og spila stórt hlutverk í heilsusamlegu mataræði. Þær eru einstaklega ríkar af próteini og trefjum og þær styðja við meltingu, hjartaheilsu og stöðugan blóðsykur. En hvernig kemur maður baunum inní matargerðina og þarf til dæmis að leggja allar í bleyti? Sú sem svaraði þessum spurningum var Sólveig Eiríksdóttir, eða Solla í Grænum kosti eða Solla í Gló. Við komum ekki að tómum kofanum hjá henni þegar kom að baunum, frekar en öðru þegar kemur að grænmetisfæði.

Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV, kom enn með gullmola úr safni Útvarpsins og í dag var það viðtal við knattspyrnumanninn Albert Guðmundsson í París sem var tekið af Daða Hjörvar 9.febrúar 1952. Albert ræðir þar um feril sinn í Frakklandi, leikform sitt, meiðsli og gang mála í deildar- og bikarkeppnum. Viðtalið var tekið á lakkplötu og var ekki útvarpað fyrr en tæpum mánuði eftir upptöku. Líklega hefur það tekið tíma að senda lakkplötuna til Íslands á þessum tíma.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í dag var Elín Sigrún Jónsdóttir lögmaður og stofnandi fyrirtækisins Búum vel. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Elín Sigrún talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Enginn venjulegur lesandi e. Alan Bennett

Ótíð í víti e. Gyrðir Elíasson

Varkár e. Margréti Bjarnadóttur

Arfur og umhverfi e. Vigdis Hjorth

Döstädning e. Margareta Magnusson

Ævisaga Gunnars Thoroddsen, e. Guðna Th. Jóhannesson

Náðarstund, söguleg skáldsaga um Agnesi Magnúsdóttur, e. Hönnu Kent

Tónlist í þættinum í dag:

Brotin loforð / Bubbi Morthens (Bubbi Morthens)

Bíldudals grænar baunir / Baggalútur (Valgeir Guðjónsson)

Non,je ne regrette rien / Edith Piaf (Dumont & Vaucaire)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Rússar gerðu árás á orkuinnviði í Úkraínu í gær og í nótt. Forseti Úkraínu segir að slíkum árásum verði svarað þrátt fyrir orkuvopnahlé sem forseti Bandaríkjanna tilkynnti um í gær.

Vonskuveðurs er að vænta á miðvikudag og verður líklega gefin út gul og jafnvel appelsínugul viðvörun.

Hjúkrunarfræðingar og sjúkraliðar á bráðalegudeildum lyf- og skurðlækninga á Landspítala og Sjúkrahúsinu á Akureyri eru fjörutíu prósent færri en æskilegt er samkvæmt skýrslu heilbrigðisráðuneytisins.

Innflutningur á kjöti hefur stóraukist á síðustu árum. Á fyrstu sjö mánuðum þessa árs var flutt inn 14 prósentum meira af kjöti en á sama tíma í fyrra

Um 200 nemendur við Háskólann á Bifröst gátu ekki þreytt próf á fimmtudag vegna tæknibilunar í prófakerfi skólans. Rektor segir flesta hafa sýnt aðstæðunum skilning.

Ísland leikur seinni umspilsleik sinn gegn Króatíu um sæti á HM kvenna í fótbolta 2027 á morgun. Ísland er í góðri stöðu eftir stórsigur í fyrri leiknum.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Þegar talað er um tímakaup Wolt-sendla á Íslandi er ekki verið að tala um tímakaup í sömu merkingu og flestir leggja í þetta orð. Tímakaup Wolt-sendla er tengt því hversu margar sendingar þeir fá beiðnir um að fara og hversu margar þeir samþykkja.

Wolt sendlar geta fengið 0 krónur á tímann þrátt fyrir að þeir séu að keyra um merktir Wolt, skráðir inn í kerfið þar sem þeir fá sendingar og bíða eftir því að þeir fá slíkar sendingar.

Arnhildur Hálfdánardóttir útvarpskona á Rás 1 fjallar um þetta og veruleika Wolt-sendla á Íslandi í útvarpsþættinum Þetta nútímalíf: Á rúntinum með Wolt-sendli: Allt sem ég lærði á því að vinna fyrir algóriþmann

Rætt er við Arnhildi um Wolt í þætti dagsins.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.

Í þættinum er haldið áfram að fjalla um hatursorðræðu og inntak slíkrar tjáningar skoðað nánar með hjálp lögfróðra. Velt er upp tilvikum þar sem ólík réttindi mætast, það er tjáningarfrelsi annars vegar og friðhelgi einkalífs, persónu og heimilis hins vegar.

Er markvissu eftirliti með hatursorðræðu sinnt? Rætt er við Gyðu Stefánsdóttur, aðstoðarsaksóknara hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu, um það hvernig það lítur við lögreglunni.

Hvers konar ummæli eru það alvarleg að þau heimila takmörkun á tjáningarfrelsi? Hvers konar orðræðu er leyfilegt að bera á borð? Og hvenær gengur hún of langt? Halldóra Þorsteinsdóttir, héraðsdómari og dósent við lagadeild Háskólans í Reykjavík, situr fyrir svörum. Þáttastjórnandi ber undir hana ummæli af netinu og fær hana til að rýna í með gleraugum laganna. Hilmar Hildar Magnúsarson, fyrrverandi formaður Samtakanna 78, og Björg Valgeirsdóttir, doktorsnemi við lagadeild í Lundi í Svíþjóð, segja einnig nánar frá niðurstöðu Mannréttindadómstóls í þýðingarmiklum dómi er varðar efnið.

Útvarpsfréttir.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Prélude úr La damoiselle élue, L. 62 eftir Claude Debussy. Víkingur Heiðar Ólafsson leikur á píanó. Útgefið á plötunni Debussy Rameau árið 2020.

Adagio und Allegro op. 70 (1849) eftir Robert Schumann. Emil Friðfinnsson leikur á horn og Þórarinn Stefánsson leikur á píanó. Upptaka fór fram í Víðistaðakirkju í Hafnarfirði 24. júní 2013. Stafærn yfirfærsla á hljóðritum og gerð frumeintaks: Bjarni Rúnar Bjarnason. Útgefið á plötunni Tónlist fyrir horn og píanó árið 2022.

Sónata nr. 8 í G-dúr op. 30 nr. 3 eftir Ludwig van Beethoven. Þættir verksins eru þrír:

I. Allegro assai

II. Tempo di minuetto

III. Allegro vivace

Isabelle Faust leikur á fiðlu og Alexander Melnikov leikur á píanó. Útgefið á plötunni Complete sonatas for piano and violin árið 2009.

Fyrsti þáttur, Adagio úr Sinfóníu nr. 49 í f-moll, Hob.I:49 „Passían“ eftir Franz Joseph Haydn. Hljómsveitin Ludwig Orchestra leikur, stjórnandi er Barbara Hannigan. Upptaka fór fram í júní og júlí 2019 í Muziekcentrum van de Omroep í Hollandi. Útgefið á plötunni La Passione árið 2020.

Lascia la spina cogli la rosa úr óratóríunni Il trionfo del tempo e del disinganno eftir Georg Friedrich Händel. Cecilia Bartoli mezzósópran syngur, Hljómsveitin Les Musiciens du Louvre leika með undir stjórn Marc Minkowski. Útgefið á plötunni Opera proibita árið 2005.

Vals í fís-moll, „Valse melancolique“ KKIb/7 eftir Frédéric Chopin. Stephen Hough leikur á píanó. Hljóðritað 17.-20. október 2010 í Concert Hall, Wyastone Estate, Monmouth, Englandi. Útgefið á plötunni The complete waltzes árið 2011.

Útvarpsfréttir.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Kanadíska skáldið og fræðikonan Anne Carson er handhafi bókemenntaverðlauna Nóbels í ár. Hún er skáldlegur fræðimaður og fræðilegt skáld, verk hennar eru oft á mörkum listgreina og forma - hún vinnur í samstarfi við ýmsa listamenn úr ólíkum greinar og úr verður landamæralaus list. Ljóðin hennar eru að mörgu leyti krefjandi en ótrúlega hrífandi. Carson hefur sterk tengsl við Ísland og listlífið hér. Bókabúðin Garg við Hofsvallagötu væri ekki til ef ekki væri fyrir Anne Carson og Helga Dögg Ólafsdóttir eigandi búðarinnar segir frá því. En við fáum líka innsýn í fræðahlið Carsons og Þorsteinn Vilhjálmsson fornfræðingur veitir hana.

Og við förum og hittum Max Porter, einn athyglisverðasta höfund breskra samtímabókmennta. Porter var staddur hér á landi og var haldinn viðburður í Tjarnarbíói um helgina þar sem Porter flutti eitt af verkum sínum, Allan þennan óraunverulega tíma og sat svo fyrir svörum eftir á. Við ræðum við Max Porter í lok þáttar um bókmenntir sem mælt mál, um list sem sameiningarafl og hlutverk þýðinga og margt fleira.

Viðmælendur: Helga Dögg Ólafsdóttir, Þorsteinn Vilhjálmsson og Max Porter.

Tónlist: Salt & Vinegar - Magnús Jóhann og Skúli Sverrisson.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir, Tómas Ævar Ólafsson og Pétur Eggertsson.

Fegursta blómið er breiðskífa sem tónskáldið Helgi Rafn Ingvarsson sendir frá sér á næstunni. Á plötunni vefur hann tónlist sína saman við texta eftir rómantísk, módernísk og gleymd skáld. Í upphafsverkinu Fegursta blómið fléttar hann til dæmis saman textabrotum úr skáldsögum Halldórs Laxness við kórflutning Schola Cantorum. Platan er væntanleg á streymisveitur á á vínyl.

Bergur Ebbi gef nýverið frá sér bók sem kallast Öld ímyndunaraflsins, þar sem gervigreindin er meðal annars viðfangsefnið, en bókin er hugmyndaferðalag um nútímann, nýliðna sögu og framtíðina, eins og segir á bókakápu. Gréta Sigríður Einarsdóttir rýnir í verkið í þætti dagsins.

Við heyrum einnig leikhúsrýni, en Sjöfn Asare Hauksdóttir fór á kynfræðslukarnivalið Sex Ed sem sýnt er í Borgarleikhúsinu.

Ljóðabókin Svört Orkídea eftir hina færeysku Vónbjörtu Vang hlaut Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs í fyrra. Bókin er þriðja ljóðabók Vang, en áður hafa komið út Millumlendingar 2011, og Djúpini 2017. Það er vestfirska bókaútgáfan Skriða sem gefur út Svarta Orkídeu, og Móheiður Hlíf Geirlaugsdóttir sem þýddi. Rætt er við Móheiði í þættinum.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík. Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Fréttir.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Laugardaginn 18. apríl 2026 komu nokkrir af fremstu harmoniku- og bandóneonleikurum heims koma saman í fyrsta skipti:

Prof. Dr. Klaudiusz Baran (Pólland),

Prof. Raimondas Sviackevičius (Litháen)

og Prof. Giuseppe Scigliano (Ítalía), ásamt íslenska harmonikuleikaranum German Khlopin.

Einnig komu fram Steiney Sigurðardóttir sellóleikari og strengjakvartettinn Icelandic Strings. Emma Garðarsdóttir og Agnes Eyja Gunnarsdóttir sem léku á fiðlur. Þórunn Harðardottir á víólu og Ólöf Sigursveinsdótir á selló .

Kvintett úr konservatoríinu í Salerno: Giovanno Bartato og Marco Melillo á fiðlur. Matteo Mizera á víólu, Davide Levi á selló og Ottavio Gaudiano á kontrabassa.

Saman futtu þau tónverk hins argentíska Astor Piazzolla, sem skapaði Tango Nuevo og gjörbreytti heimsmynd tangósins.

Kynnir kvöldsins var Paolo Picchio – einn fremsti Piazzollafræðingur heims og framkvæmdastjóri Bugari Armando í Castelfidardo. Hann hefur haldið fjölmarga fyrirlestra víða um heim um líf og verk Piazzolla, sögu harmonikunnar og tengsla hennar við kammertónlist og gaf meðal annars út ítarlega æviritun tónskáldsins árið 2021.

Tónleikarnir í Salnum voru hápunktur Harmonikuhátíðar Listaháskóla Íslands í samstarfi við Salinn Tónlistarhús dagana 16.–18. apríl.

Efnisskrá:

Tanti Anni Prima 1984

Le Grand Tango 1982

Oblivion 1982

Anxiety, Despertar, Fear úr Five tango sensations 1989

Nightclub 1960

Primavera Portena 1969

La Muerta del Angel 1962

Milonga del Angel 1965

Fuga y Misterio 1968 úr söngleik Astors Piazzolla - Maria de Bueonos Aires.

Adios nonino 1959

Michelangelo 70 1974

Liebertango 1974

Birgir Jón Birgisson hljóðritaði

Umsjón: Pétur Grétarsson

Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.

Í þættinum er haldið áfram að fjalla um hatursorðræðu og inntak slíkrar tjáningar skoðað nánar með hjálp lögfróðra. Velt er upp tilvikum þar sem ólík réttindi mætast, það er tjáningarfrelsi annars vegar og friðhelgi einkalífs, persónu og heimilis hins vegar.

Er markvissu eftirliti með hatursorðræðu sinnt? Rætt er við Gyðu Stefánsdóttur, aðstoðarsaksóknara hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu, um það hvernig það lítur við lögreglunni.

Hvers konar ummæli eru það alvarleg að þau heimila takmörkun á tjáningarfrelsi? Hvers konar orðræðu er leyfilegt að bera á borð? Og hvenær gengur hún of langt? Halldóra Þorsteinsdóttir, héraðsdómari og dósent við lagadeild Háskólans í Reykjavík, situr fyrir svörum. Þáttastjórnandi ber undir hana ummæli af netinu og fær hana til að rýna í með gleraugum laganna. Hilmar Hildar Magnúsarson, fyrrverandi formaður Samtakanna 78, og Björg Valgeirsdóttir, doktorsnemi við lagadeild í Lundi í Svíþjóð, segja einnig nánar frá niðurstöðu Mannréttindadómstóls í þýðingarmiklum dómi er varðar efnið.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. 4. bók - Á Snæfellsnesi. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1997

Útvarpsfréttir.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1. Netfang: [email protected]. Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Baunir eru meðal næringarríkustu matvæla sem völ er á og spila stórt hlutverk í heilsusamlegu mataræði. Þær eru einstaklega ríkar af próteini og trefjum og þær styðja við meltingu, hjartaheilsu og stöðugan blóðsykur. En hvernig kemur maður baunum inní matargerðina og þarf til dæmis að leggja allar í bleyti? Sú sem svaraði þessum spurningum var Sólveig Eiríksdóttir, eða Solla í Grænum kosti eða Solla í Gló. Við komum ekki að tómum kofanum hjá henni þegar kom að baunum, frekar en öðru þegar kemur að grænmetisfæði.

Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV, kom enn með gullmola úr safni Útvarpsins og í dag var það viðtal við knattspyrnumanninn Albert Guðmundsson í París sem var tekið af Daða Hjörvar 9.febrúar 1952. Albert ræðir þar um feril sinn í Frakklandi, leikform sitt, meiðsli og gang mála í deildar- og bikarkeppnum. Viðtalið var tekið á lakkplötu og var ekki útvarpað fyrr en tæpum mánuði eftir upptöku. Líklega hefur það tekið tíma að senda lakkplötuna til Íslands á þessum tíma.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í dag var Elín Sigrún Jónsdóttir lögmaður og stofnandi fyrirtækisins Búum vel. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Elín Sigrún talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Enginn venjulegur lesandi e. Alan Bennett

Ótíð í víti e. Gyrðir Elíasson

Varkár e. Margréti Bjarnadóttur

Arfur og umhverfi e. Vigdis Hjorth

Döstädning e. Margareta Magnusson

Ævisaga Gunnars Thoroddsen, e. Guðna Th. Jóhannesson

Náðarstund, söguleg skáldsaga um Agnesi Magnúsdóttur, e. Hönnu Kent

Tónlist í þættinum í dag:

Brotin loforð / Bubbi Morthens (Bubbi Morthens)

Bíldudals grænar baunir / Baggalútur (Valgeir Guðjónsson)

Non,je ne regrette rien / Edith Piaf (Dumont & Vaucaire)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Popp og pólitík. Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.