Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Jón Ómar Gunnarsson flytur.

Útvarpsfréttir.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Við fjölluðum um húsnæðismál í dag - og uppbyggingu húsnæðis. Rætt er um að byggja hratt, ódýrt og í miklu magni – en líka að byggja gæðahúsnæði sem endist og að tekið sé tillit til umhverfisins. Getur þetta farið saman? Hulda Jónsdóttir arkitekt kom til okkar.

Arthur Björgvin Bollason hefur nokkrum sinnum fjallað um þýska herinn og vilja ráðamanna til að efla hann. Nú liggur fyrir hvernig farið verður að því. Arthur sagði frá því og fleiru þýsku.

Auðkenning er mikilvæg þegar við eigum viðskipti um internetið. Þar skipta rafræn skilríki höfuðmáli - þau eru nú vistuð á því sem heitir SIM-kort í snjallsímunum en framtíðin er app - auðkennisapp - sem verið er að taka í gagnið. Við lærðum að setja appið upp. Til okkar kom Haraldur A. Bjarnason, framkvæmdastjóri Auðkennis.

Tónlist:

Eivör Pálsdóttir - Sum sólja og bøur.

Guitar Islancio - Tango.

Sif Ragnhildardóttir - Alein á ferð.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Heiðurshjónin Páll Ásgeir og Rósa Sigrún segja frá ferð sinni til Indlands

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Lagalistinn:

THE BEATLES - Act Naturally.

THE COASTERS - Yakety Yak.

Grateful Dead - Loose Lucy.

TOM PETTY & THE HEARTBREAKERS - Refugee.

ELVIS PRESLEY - Guitar Man.

Buck Owens - Under Your Spell Again.

CROSBY STILL NASH & YOUNG - Woodstock.

JEFF BECK - Goodbye Pork Pie Hat.

Gregg Allman - I Can't Be Satisfied.

Mason Ruffner - Baby I don't care.

Les Paul & Mary Ford - How High The Moon.

ELLA FITZGERALD - A-Tisket, A-Tasket.

Little Walter - Just Your Fool.

JUNIOR PARKER - Mystery Train.

kl 11 eru alla virka daga og laugardaga á Rás 1

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Doktor Erla Björnsdóttir er stofnandi og framkvæmdastjóri Betri svefns. Í doktorsnámi sínu rannsakaði Erla svefnleysi, andlega líðan og lífsgæði hjá sjúklingum með kæfisvefn. Erla hefur haldið fjölda fyrlestra og námskeiða um svefn og svefnvenjur og stendur nú fyrir undirskriftum um að leiðrétta klukkuna á Íslandi. Leiðrétting á klukkunni felur í sér að seinka klukkunni um eina klukkustund, og halda þeim tíma allt árið. Erla segir að Ísland fylgi tímabelti sem samræmist illa sólarhæð og náttúrulegum sólargangi að staðarklukka okkar sé ekki rétt stillt miðað við legu landsins, og þetta misræmi hefur verið viðvarandi frá árinu 1968 þegar ákveðið var að festa landið á miðtíma (UTC) allt árið.

Umboðsmaður barna heldur barnaþing í fjórða sinn á fimmtudag og föstudag. Um 130 börn eru skráð á þingið, þau eru á aldrinum 11-15 ára og voru valin með slembiúrtaki úr Þjóðskrá. Markmið barnaþings er að efla lýðræðislega þátttöku barna og virkja þau í umræðu um málefni sem snerta þau. Agla Björk Kristjánsdóttir og Stef Jón Aðalsteins komu í þáttinn í dag en þau voru á síðasta barnaþingi og eru í ráðgjafahóp fyrir þingið í ár. Með þeim kom Salvör Nordal Umboðsmaður barna.

Svo var það heilsuvaktin með Helgu Arnardóttur. Í dag fræddumst við um sjúkdóminn sykursýki eitt sem minna er talað um í samanburði við sykursýki tvö sem er áunnin og hefur færst í aukana vegna heilsu- og lífsstílsbreytinga fólks undanfarin ár. Sykursýki eitt er hins vegar mjög íþyngjandi ólæknanlegur sjálfsofnæmissjúkdómur. Helga ræddi við Arndísi Finnu Ólafsdóttur sykursýkishjúkrunarfræðing á göngudeild innkirtla og gigtarsjúkdóma á Landspítalanum um byltingingarkennda tækni úr sprautum í sjálfvirkar insúlíndælur, blóðsykursnema og annan búnað sem hafa aukið lífsgæði fólks með sykursýki eitt en hún ræðir einnig um svokallaða sykursýkiskulnun sem er þekkt orð í sykursýkisheiminum. Arndís á líka tvö börn sem bæði greindust með sykursýki eitt við fjögurra ára aldur en hún hefur alltaf hvatt börnin sín að láta sjúkdóminn ekki stoppa sig.

Tónlist í þættinum i dag:

Draumaprinsinn / GÓSS (Magnús Eiríksson)

Svefninn laðar / Nýdönsk (Jón Ólafsson, texti Daníel Ágúst Haraldsson og Björn Jörundur Friðbjörnsson)

All I Have To Do Is Dream / Everly Brothers (Boudleaux Bryant)

Óli lokbrá / Björgvin Halldórsson og Sigrún Hjálmtýsdóttir (Carl Billich, texti Jakob V. Hafstein)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Uppástand, þema: Sannleikur. Auður Jónsdóttir rithöfundur og blaðamaður.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Ísland og Noregur verða ekki undanskilin verndaraðgerðum Evrópusambandsins vegna kísilmálms. Mikil vonbrigði

segir utanríkisráðherra

Reykjavíkurborg hefur boðað foreldra barna á leikskólanum Múlaborg á stuðningsfund á morgun. Í Kveiksþætti í kvöld verður fjallað um meint kynferðisbrot á leikskólanum.

Mikill viðbúnaður var þegar eldur kom upp í hjúkrunarheimili Hrafnistu við Sléttuveg í Reykjavík laust fyrir hádegi. Vel gekk að rýma og ekki er vitað til að heimilisfólki hafi orðið meint af reyk, en sumum brugðið að sögn forstjóra Hrafnistu.

Þolendur kynferðisbrotamannsins Jeffrey Epstein koma fram á blaðamannafundi í dag ásamt þingmönnum fulltrúadeildar. Búist er við að fulltrúadeildin greiði í dag atkvæði um birtingu allra skjala sem tengjast Epstein.

Umhverfisráðherra situr lokadaga loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, COP30. Formaður Landverndar segir mikla orku í mótmælendum.

Greiningardeildir bankanna telja að Seðlabankinn haldi stýrivöxtum óbreyttum í sjö og hálfu prósenti þegar tilkynnt verður um vexti á morgun. Útlit er fyrir að vextir gætu lækkað skarpt í upphafi næsta árs.

Íslenska kvennalandsliðið í körfubolta heldur vegferð sinni áfram undir stjórn nýs landsliðsþjálfara þegar Ísland mætir Portúgal á útivelli í undankeppni EM 2027 í kvöld

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Um 16 manns búa í hjólhýsum og húsbílum á iðnaðarsvæði við gömlu sementsturnana á Sævarhöfða í Reykjavík. Byggðin var flutt þangað fyrir rúmlega tveimur árum en átti einungis að vera þar í fáeina mánuði. Nú er breytinga að vænta og íbúar telja að þeir verði fluttir í Skerjafjörð fyrir jól.

Rætt er við Geirdísi Hönnu Kristjánsdóttur, íbúa á svæðinu, í þættinum.

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Nýlega var sagt frá því í fréttum að samkvæmt rannsókn stéttarfélagsins Visku noti 80% sérfræðinga á vinnumarkaði gervigreind í starfi. Þá segir meirihluti þeirra að gervigreind auki afköst í starfi – en við vildum vita meira? Hvernig er gervigreindin notuð? Hvernig eykur hún afköst? Ástrós Signýjardóttir sest niður með Vilhjálmi Hilmarssyni, hagfræðingi hjá Visku, í lok þáttar til að ræða þessa áhugaverðu könnun.

Við fáum líka pistil frá Páli Líndal, umhverfissálfræðingi og föstum pistlahöfundi Samfélagsins.

En fyrst þetta: Batahús fagnar fimm ára afmæli um áramótin. Tilgangur félagsins er að aðstoða þá sem hafa lokið afplánun fangelsisdóma til að komast út í samfélagið að nýju eftir að hafa lokið afplánun, með fræðslu, útvegun atvinnu og húsaskjóli. Agnar Bragason, forstöðumaður Batahúss karla, kíkir til okkar til að ræða starfsemi Batahúss.

Tónlist úr þættinum:

ANDERSON .PAAK & SMOKEY ROBINSON - Make It Better.

MANIC STREET PREACHERS - A Design for Life.

KUSK - Sommar

Útvarpsfréttir.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Davíð Sveinn Bjarnason hefur verið afkastamikill og áberandi í raftónlist á síðasta áratug eða svo. Fyrst notaði hann einfaldlega nafnið Davíð, en svo varð til listamannsnafnið Felix Leifur og undir því nafni hefur hann gefið út allmargar plötur ytra og svo einnig hér á landi undanfarin ár. Framan af aðallega house-tónlist, en lika ótal afbrigði af raftónlist. Síðast kom út platan Federation JI sem hann gaf út með japanska tónlistarmanninum Daichi Saito.

Lagalisti:

The Sunday Club EP - Berg Toppur

Hampton - Hampton

Brot 1 - Brot 4

BROT 5 - Gitarglams 02:18

フェデレーションジェーアイFederation JI - Digital súpa

フェデレーションジェーアイFederation JI - Gæðastundir í kirkjunni

Óútgefið - Intromuscular

Útvarpsfréttir.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Á 19. öldinni veitti hinn svonefndi anarkismi, stjórnleysisstefnan, sósíalismanum lengi vel harða keppni sem helsta andspyrnuafl gegn kapítalisma og auðhyggju. Einn helsti anarkisti Evrópu var Rússinn Krópótkin fursti sem fæddist 1841 og var af auðugum ættum en snerist til fylgist við alþýðuna. Hann skrifaði merkilega sjálfsævisögu og hér er gluggað í upphafskafla hennar um æskuár hins verðandi stjórnleysingja.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Í Glerhúsinu opnaði nýverið einkasýning Ásmundar Ásmundssonar, sem hann vann í samstarfi við ofurgreindina og myndræn verkfæri hennar. Kveikjan að verkinu er skemmdarverkið á Nord Stream 2 gasleiðslunni í september árið 2022, umfangsmiklu umhverfis og efnahagshryðjuverki sem hefur dvalið í djúpinu og undirvitundinni síðan, en Ásmundur gerir tilraun til að kalla fram með samtali við nútímavölvuna. Andri Snær Magnason er einnig gestur okkar í dag, en hann gaf nýverið út skáldsöguna Jötunstein, hárbeitta ádeilu á hið byggða umhverfi sem fær lesandann til að velta fyrir sér sambandi okkar við arkitektúr. Og meira af bókum því Gréta Sigriður Einarsdóttir rýnir líka í Staðreyndirnar, eftir Hauk Má Helgason, í þætti dagsins.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Á dögunum kom út fjórða breiðskífa spænsku tónlistarkonunnar Rosalia. 14 tungumál, sinfóníuhljómsveit, tólftu aldar nunna, óperusöngur, flamengó og Björk koma öll við sögu. Með plötunni LUX er Rosalia að stimpla sig rækilega inn sem einhvern merkilegasta popptónlistarmann samtímans. Friðrik Margrétar Guðmundsson mætir í Lestina til að kryfja til mergjar versta lag plötunnar (að mati Friðriks), fyrstu smáskífuna, Berghain.

Við flettum svo í glænýrri íslenskri myndasögu, Larfur Lauks: lifandi og deyandi í Reykjavík. Myndasagan rekur ævintýri Larfs og vinahóps hans, sem er fjölskrúðugur hópur furðufugla og djammara. Einn þeirra er brauðsneið, enn er skjaldbaka sem selur hass og spilar Counter strike, sá þriðji missir óvart typpið í skyndikynnum á klósettinu á skemmtistað. Mennirnir á bakvið söguna eru teiknarinn og myndlistarmaðurinn Björn Heimir Önundarson og Tumi Björnsson, sem hefur gert garðinn frægan með myndböndum og stuttmyndum undir merkjum Kaupa Dót.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Umsjón: Fríða María Ásbergsdóttir.

Í þættinum í dag fjallar Fríða María um uppáhalds söngleikina sína. Við heyrum tóndæmi úr Hamilton, Beetlejuice, Annie, Mary Poppins og fleiri skemmtilegum söngleikjum í bland við fróðleiksmola.

Veðurfregnir kl. 18:50.

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Í þessum þætti munum við fá að heyra annan kvartett eftir Mendelssohn, því þótt hann semdi þá ekki marga, það er aðeins sex stykki, eru þeir alveg sérlega fallegir og þess virði að staldra aðeins við þá. . Kvartettarnir op. 44 eru þrír, þeir eru síðustu heilu kvartettar Mendelssonhns og voru samdir á árunum 1837 og 8. Hér verður leikinn einn þeirra, sá númer tvö; og auk þess tveir stakir kvartettaþættir, Capriccio op. 81 nr. 3 og Fúga, líka op. 81, nr. 4. Það er Pacifica kvartettinn sem leikur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Síðasta skip suður eftir Jökul Jakobsson. Höfundur les.

Fyrst flutt 19. desember 1972

Veðurfregnir kl. 22:05.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Doktor Erla Björnsdóttir er stofnandi og framkvæmdastjóri Betri svefns. Í doktorsnámi sínu rannsakaði Erla svefnleysi, andlega líðan og lífsgæði hjá sjúklingum með kæfisvefn. Erla hefur haldið fjölda fyrlestra og námskeiða um svefn og svefnvenjur og stendur nú fyrir undirskriftum um að leiðrétta klukkuna á Íslandi. Leiðrétting á klukkunni felur í sér að seinka klukkunni um eina klukkustund, og halda þeim tíma allt árið. Erla segir að Ísland fylgi tímabelti sem samræmist illa sólarhæð og náttúrulegum sólargangi að staðarklukka okkar sé ekki rétt stillt miðað við legu landsins, og þetta misræmi hefur verið viðvarandi frá árinu 1968 þegar ákveðið var að festa landið á miðtíma (UTC) allt árið.

Umboðsmaður barna heldur barnaþing í fjórða sinn á fimmtudag og föstudag. Um 130 börn eru skráð á þingið, þau eru á aldrinum 11-15 ára og voru valin með slembiúrtaki úr Þjóðskrá. Markmið barnaþings er að efla lýðræðislega þátttöku barna og virkja þau í umræðu um málefni sem snerta þau. Agla Björk Kristjánsdóttir og Stef Jón Aðalsteins komu í þáttinn í dag en þau voru á síðasta barnaþingi og eru í ráðgjafahóp fyrir þingið í ár. Með þeim kom Salvör Nordal Umboðsmaður barna.

Svo var það heilsuvaktin með Helgu Arnardóttur. Í dag fræddumst við um sjúkdóminn sykursýki eitt sem minna er talað um í samanburði við sykursýki tvö sem er áunnin og hefur færst í aukana vegna heilsu- og lífsstílsbreytinga fólks undanfarin ár. Sykursýki eitt er hins vegar mjög íþyngjandi ólæknanlegur sjálfsofnæmissjúkdómur. Helga ræddi við Arndísi Finnu Ólafsdóttur sykursýkishjúkrunarfræðing á göngudeild innkirtla og gigtarsjúkdóma á Landspítalanum um byltingingarkennda tækni úr sprautum í sjálfvirkar insúlíndælur, blóðsykursnema og annan búnað sem hafa aukið lífsgæði fólks með sykursýki eitt en hún ræðir einnig um svokallaða sykursýkiskulnun sem er þekkt orð í sykursýkisheiminum. Arndís á líka tvö börn sem bæði greindust með sykursýki eitt við fjögurra ára aldur en hún hefur alltaf hvatt börnin sín að láta sjúkdóminn ekki stoppa sig.

Tónlist í þættinum i dag:

Draumaprinsinn / GÓSS (Magnús Eiríksson)

Svefninn laðar / Nýdönsk (Jón Ólafsson, texti Daníel Ágúst Haraldsson og Björn Jörundur Friðbjörnsson)

All I Have To Do Is Dream / Everly Brothers (Boudleaux Bryant)

Óli lokbrá / Björgvin Halldórsson og Sigrún Hjálmtýsdóttir (Carl Billich, texti Jakob V. Hafstein)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Á dögunum kom út fjórða breiðskífa spænsku tónlistarkonunnar Rosalia. 14 tungumál, sinfóníuhljómsveit, tólftu aldar nunna, óperusöngur, flamengó og Björk koma öll við sögu. Með plötunni LUX er Rosalia að stimpla sig rækilega inn sem einhvern merkilegasta popptónlistarmann samtímans. Friðrik Margrétar Guðmundsson mætir í Lestina til að kryfja til mergjar versta lag plötunnar (að mati Friðriks), fyrstu smáskífuna, Berghain.

Við flettum svo í glænýrri íslenskri myndasögu, Larfur Lauks: lifandi og deyandi í Reykjavík. Myndasagan rekur ævintýri Larfs og vinahóps hans, sem er fjölskrúðugur hópur furðufugla og djammara. Einn þeirra er brauðsneið, enn er skjaldbaka sem selur hass og spilar Counter strike, sá þriðji missir óvart typpið í skyndikynnum á klósettinu á skemmtistað. Mennirnir á bakvið söguna eru teiknarinn og myndlistarmaðurinn Björn Heimir Önundarson og Tumi Björnsson, sem hefur gert garðinn frægan með myndböndum og stuttmyndum undir merkjum Kaupa Dót.