Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Hildur Sigurðardóttir flytur.

Útvarpsfréttir.

Útvarpsfréttir.

Staðháttum í Drangey lýst og Jón Eiríksson bóndi á

Fagranesi, oft nefndur Drangeyjarjarl, segir frá ýmsu er

tengist dvöl Grettis í Drangey. Lesið úr þjóðsögum og

úr Grettissögu.

Umsjón: Halldóra Friðjónsdóttir.

Lesari: Þórhallur Gunnarsson.

Frá 1994.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Rás 1 og Fréttastofa RÚV kynna: Um miðjan desember 2023 bárust þau tíðindi að landlæknisembættið hefði takmarkað starfsleyfi Árna Tómasar Ragnarssonar gigtarlæknis. Hann gæti ekki lengur skrifað upp á tiltekin lyf fyrir sjúklinga sína. Lyfin sem hann ávísaði voru nefnilega sterk lyfseðilskyld morfínlyf. Þeir sem hann ávísaði þeim til voru einstaklingar með alvarlegan og langvarandi fíknisjúkdóm.

Veitti Árni sjúkum líkn eða olli hann tjóni? Veldur landlæknir sjúklingum skaða með því að stíga inn í störf hans? Hvað verður um skjólstæðinga Árna?

Pétur Magnússon fréttamaður kafar í sögu Árna, skjólstæðinga hans og stöðu skaðaminnkunar í íslenska heilbrigðiskerfinu.

Í september hóf Ríkisendurskoðun, að eigin frumkvæði, hraðúttekt á ópíóíðavandanum á Íslandi. Markmiðið var að veita áreiðanlegar upplýsingar um stöðu fíknimála á Íslandi og viðbrögð stjórnvalda við þróun í neyslu ópíóíða. Í skýrslunni eru gerðar alvarlegar athugasemdir við viðbrögð stjórnvalda. Þar kemur fram að ekkert ráðuneyti eða stofnun hafi tekið forystu þessum málaflokki og að stefnuleysi hafi einkennt viðbrögð stjórnvalda við ópíóíðavandanum.

Í þættinum er rætt við Hannes Frey Guðmundsson, Hönnu Sigríði Jósafatsdóttur og Willum Þór Þórsson.

Umsjón: Pétur Magnússon

Tónlist: Gugusar og Annalísa

Ritstjórn og samsetning: Þorgerður E. Sigurðardóttir og Anna Marsibil Clausen

Útvarpsfréttir.

Farið yfir helstu fréttir vikunnar í spjalli við fólkið í fréttunum og fréttaskýrendur.

Gestir Vikulokanna eru Inga Sæland formaður Flokks fólksins, Þórarinn Ingi Pétursson þingmaður Framsóknarflokks og Jón Steindór Valdimarsson varaþingmaður Viðreisnar. Þau ræddu breytingar á Búvörulögum, kaup Landsbankans á TM-tryggingum, stýrivexti og forsetaframboð.

Umsjón: Höskuldur Kári Schram

Tæknimaður: Jón Þór Helgason

Tæknimaður á Akureyri: Ágúst Ólafsson

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Hundrað og fimmtán hið minnsta voru drepin í hryðjuverkaárás á tónleikum í Moskvu í gærkvöld og rússnesk yfirvöld telja að mun fleiri séu látin. Ellefu hafa verið handtekin, hryðjuverkasamtökin sem kenna sig við Íslamskt ríki segjast hafa framið ódæðið.

Formaður atvinnuveganefndar segir að breytingar á nýsamþykktum búvörulögum hafi ekki verið það miklar að hægt sé að flokka það sem nýtt frumvarp. Hann óttast ekki einokun á markaði og segir breytingarnar bæði bændum og neytendum til hagsbóta.

Mörg snjóflóð hafa fallið síðustu daga og fólk er varað við því að ferðast um brattlendi vegna fannfergis. Björgunarsveitir sinntu mörgum verkefnum síðasta sólarhringinn. Vonast er til þess að Holtavörðuheiði verði opnuð eftir hádegi.

Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna hefur frestað fram yfir helgi að greiða atkvæði um nýja tillögu um vopnahlé á Gaza.

Forstjóri Bankasýslunnar fer nú yfir greinargerð bankaráðs Landsbankans vegna kaupanna á TM tryggingum og hyggst ekki tjá sig um málið að sinni. Formaður Sjálfstæðisflokksins segir málið óheppilegt.

Mýs ógna lífríki afskekktrar eyju í suðurhöfum. Þær leggjast meðal annars á unga einnar stærstu fuglategundar veraldar.

Það ræðst síðdegis og í kvöld hvaða lið verða bikarmeistarar í körfubolta bæði í karla- og kvennaflokki. Keflvíkingar geta unnið tvöfalt.

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Við skoðum baksögu óaldarinnar á Haítí sem náði hámarki fyrir nokkrum vikum þegar glæpagengi náðu stjórn í höfuðborginni Port au-Prince. Bjarni Pétur segir okkur einnig sögu valdamesta glæpamanns landsins. Saga Haítí er þyrnum stráð því auk mannskæðra náttúruhamfara hafa landsmenn þurft að greiða Frökkum skuld árum saman eftir að Haítí fékk sjálfstæði.

Í síðari hluta þáttarins ætlar Hallgrímur Indriðason að segja okkur frá skuggahliðum netsins. Fjölmörg dæmi eru um að börn sjái óviðeigand og jafnvel skaðlegt efni á samfélagsmiðlum án þess að þau beri sig sérstaklega eftir því. Fjöldi danskra unglinga ræddi notkun sína við danska ríkissjónvarpið nýlega, þar á meðal um efni sem vakti óhug hjá þeim. Vandinn liggur í því hvernig samfélagsmiðlarnir eru forritaðir en forsvarsmenn þeirra er tregir til að breyta því.

Gestur úr Mannlega þættinum talar um bækur.

Og lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Valgerður Garðarsdóttir forstöðumaður námsvers Menntaskólans við Hamrahlíð. Við fáum að vita hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Valgerður sagði frá eftirfarandi bókum og höfundum:

Vonin, akkeri fyrir sálina. Kjarnyrðabók e. sr. Þorvald Víðisson.

Valskan. Skáldsaga byggð á heimildum um formóður höfundar sem uppi var á síðari hluta 18. aldar. Eftir Nönnu Rögnvaldsdóttur.

Engan þarf að öfunda, daglegt líf í Norður Kóreu. Barbara Demick bandarískur blaðamaður skrifaði bókina eftir samtöl við fólk sem flúið hafði frá N-Kóreu til S-Kóreu. Elín Guðmundsdóttir þýddi.

Kjörbúðarkonan e. Sayaka Murtata, Elísa Björg Þorsteinsdóttir þýddi.

Bækur sem kveiktu lestraráhuga Valgerðar í æsku.

Pabbi, mamma, börn og bíll, og framhald hennar e. Anne-Cath Vestly.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Páll Ivan frá Eiðum hefur verið virkur þátttakandi í íslenskri tilraunatónlist í áratugi, samið verk fyrir sjálfan sig og aðra og gefið út margar plötur. Á síðustu árum hefur hann snúið sér að myndlist í æ ríkari mæli, en er þó enn að gefa út margskonar músík.

Lagalisti:

The Conspiracy of Beasts - The Sheep of despair, strangulation and broken dreams

Óútgefið - Tókastaðir

Ekki í lagi / Not OK - Grænmeti/Vegetables

This is My Shit - Farðu á námskeið

This is My Shit - Ógeðslega namanamalagið

Games - OfurManneskja

Í dj​ú​pinu leita að l​í​fi - Í djúpinu leita að lífi

Í Kúrs gerast nemendur við Háskóla Íslands dagskrárgerðarmenn; segja sögur, kafa í fræðin og spyrja spurninga.

Í þættinum er kafað ofan í kenningu myndlistarkonunnar Audrey Wollen um sorgmæddu stúlkuna eða Sad Girl Theory, sem kveður á um að sorg eða depurð stelpna sé tegund af pólitískum mótmælum. Rætt er við Sigrúnu Líf Gunnarsdóttur kennara og kynjafræðing, um raunir unglingsstúlkna og erfiðleikann við að stíga fyrstu skrefin inn í heim konunnar, heim þar sem allt aðrar og strangari reglur gilda en í heimi barnæskunnar – og það gerir sumar stelpur að sorgmæddum stúlkum.

Umsjón: Klara Malín Þorsteinsdóttir.

Óveðrið 4.-5. febrúar 1968 er eitt versta veður í manna minnum. Í Ísafjarðardjúpi leituðu á þriðja tug togara vars en ísinging hlóðst upp og skipverjar börðu af ísinn fyrir lífi sínu. Tvö skip sukku í hyldýpið og það þriðja strandaði. Eftir sátu fjölskyldur í sárum. Fjallað er um óveðrið, þrautsegju, hetjudáð og sorg en líka um hvað hefur breyst síðan þetta örlagaríka veður dundi á.

Umsjón: Halla Ólafsdóttir og Birgir Olgeirsson.

Á meðan áhöfn Óðins leitaði Heiðrúnar í Ísafjarðardjúpi barst henni tilkynning um strand Notts County. Ástandið á illa búinni bresku áhöfninni versnaði með hverri mínútunni sem leið og þurftu Óðinsmenn sjálfir að leggja sig í hættu við björgunina. 36 tímum eftir að áhöfn Ross Cleveland hafði verið talin af fann smaladrengur í Seyðisfirði mann sem átti eftir að verða lifandi goðsögn.

Útvarpsfréttir.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Ilya Kaminsky er eitt allra athyglisverðasta ljóðskáld samtímans. Hann er fæddur árið 1977 í Odessa sem var þá hluti af Sovétríkjunum en tilheyrir nú Úkraínu. Skömmu eftir fall Sovétríkjanna fluttist Kaminsky ásamt fjölskyldu sinni til Bandaríkjanna, þar sem þau fengu pólitískt hæli. Hann kynntist ljóðlistinni ungur og fór að skrifa ljóð á rússnesku en fyrstu ljóðabókina, Musica Humana frá 2001 skrifaði Kaminsky á ensku. Verðlaunabókin Dansað í Ódessa kom svo út örfáum árum síðar. Sú bók var síðasta verkið sem Sigurður Pálsson vann að en náði ekki að ljúka við að þýða áður en hann lést og Sölvi Björn Sigurðsson lauk við. Ilya Kaminsky var meðal stofnenda samtakanna Skáld í þágu friðar, sem hefur beitt sér fyrir ljóðalestri og útgáfu víða um heim til stuðnings hjálparsamtökum á borð við Lækna án landamæra. Hann hefur fengist við ljóðaþýðingar í samstarfi við aðra, ritsýrt ljóðasöfnum og tímaritum og verið ötull talsmaður ljóðlistarinnar. Nýjasta ljóðabók hans, Heyrnarlaust lýðveldi, kom nýverið út í þýðingu Aðalsteins Ásbergs Sigurðssonar. Ljóðin í henni eru afar nýstárleg og áhrifamikil þótt viðfangsefnið sé sígilt, stríðsátök og tilvist mannsins. Bókin fjallar á einstakan hátt um ást og umhyggju andspænis hatrömmum átökum og hörmulegar afleiðingar þeirra. Rætt verður við Ilya Kaminsky í þætti dagsins.

Það hefur orðið rof, einhverntíma fyrir löngu, gerðist það að rofnaði milli manns og náttúru. Maðurinn hefur sigrast á áskorunum náttúrunnar, yfirbugað hana og flokkað í kerfi. Við erum sjálf dýr, þau eru ekki bara hús- eða gæludýr. Þetta á það til að gleymast. Tvær bækur eftir sama höfund sem komu út með stuttu milli bili, sitt hvorumegin við áramót, kljást við manninn í náttúrunni og andspænis henni; skáldsagan Hrím og nóvellan Mandla eftir Hildi Knútsdóttur. Við förum í heimsókn til Hildar í dag og ræðum við hana um furðusögur og hrollvekjur, að lifa af í harðneskjulegri náttúru, hjátrú, dauða og goðsögur.

Viðmælendur: Hildur Knútsdóttir og Ilya Kaminsky.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Vernharður Linnet fjallar í níu þáttum um flestar stórbrotnustu söngkonur svingtímans, allt frá stórdjasssöngkonunni Mildred O'Bailey til Anitu O'Day. Söngdjassdívur á borð við Jo Stafford og Kay Starr og þrjár helstu söngkonur Evrópudjassins er fæddar voru fyrir 1931: Alice Babs, Ritu Reys og Annie Ross. Í þáttum má heyra leik stórsveita manna á borð við Benny Goodman, Gene Krupa, Woody Herman, Stan Kenton og Duke Ellington og er þá ekki allt talið.

(Áður á dagskrá 2007)

Vernharður Linnet fjallar í níu þáttum um flestar stórbrotnustu söngkonur svingtímans. Í þættinum fjallar hann um söngkonurnar Jo Stafford og Kay Starr.

Fréttir

Kvöldfréttir útvarps

Í þættinum eru atburðir og málefni líðandi stundar skoðaðir í ljósi sögunnar. Umsjón: Vera Illugadóttir.

Í þættinum er fjallað um afskekkta smáeyju í sunnanverðu Kyrrahafi, sem evrópskir sæfarar nefndu Páskaeyju.

Veðurstofa Íslands.

Dánarfregnir.

Sveiflutónlist og söngdansar að hætti hússins.

Jónatan Garðarsson valdi.

Tríó píanóleikarans Mulgrew Miller leikur lögin Summer Me Winter Me, Another Type Thing, Carousel, Somewhere Else, Small Portion og Words. Kvintett saxófónleikarans Johnny Griffin flytur lögin Hush-A-Bye, My Romance, Without A Song, Leave Me Alone og Do It. Tríó Stefano Bollano leikur norræna tónlist: Aldrig som aldrig, Kimmer i klokker, Armband, Dansen og valsen, Moder jeg er træt og nu vil jeg sove og Glemmer du.

Guðlaugur Rúnar Guðmundsson fjallar um skóla fyrri alda á Íslandi.

Um vígsluliði hinna gömlu íslensku skólanna. Í sambandi við inngöngu nýsveina í skólana.

Umsjón: Guðlaugur R. Guðmundsson cand.mag.

Fjallað er um Sturlungasögu og rætt við leika og lærða um söguna, sögusviðið og einstakar persónur frá ýmsum sjónarhornum.

Umsjón: Einar Karl Haraldsson.

(Áður á dagksrá 1984-85)

Í þættinum er fjallað um spurningu Péturs Þorsteinssonar sýslumanns Dalamanna um það hvar sá klettur væri í Borgarfirði sem Svarthöfði Dufgusson hratt hesti sínum fram af og stökk sjálfur á eftir 28. nóv. 1242. Rakinn eru málsatvik úr Þórðar sögu kakala og lesnir tveir stuttir kaflar.

Í þættinum eru flutt tvö brot úr fyrirlestri dr. Gunnars Karlssonar á Sturlustefnu Árnastofnunar í Háskóla Íslands 28.-29. júlí 1984, Siðamat Íslendingasögu.

Lestur: Kristbjörg Kjeld.

Umsjón: Einar Karl Haraldsson.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Árið 1944 var tekinn upp sá siður hjá Ríkisútvarpinu að lesa alla Passíusálma Hallgríms Péturssonar á föstunni.

Margrét Eggertsdóttir les í hljóðritun frá 2006

Í Litlu flugunni er leikin gamaldags tónlist frá öldinni sem leið: dægurlög, harmóníkutónlist, djass og danslög, með flytjendum á borð við Tónakvartettinn frá Húsavík, danshljómsveit Victors Sylvester, Caterinu Valente og Hauk Morthens.

Gömlu góðu hljómplöturnar eru í heiðri hafðar, bæði litlar og stórar, að ógleymdum segulböndum úr safni útvarpsins en í segulbandasafninu leynast margar ófáanlegar hljóðritanir með íslenskum tónlistarmönnum.

Umsjón: Lana Kolbrún Eddudóttir.

Litla flugan er á dagskrá Rásar 1 á fimmtudagsmorgnum kl. 10:15 og endurflutt á föstudagskvöldum kl. 22:15. Þar leikur Lana Kolbrún Eddudóttir allskonar tónlist frá öldinni sem leið: dægurlög, harmóníkutónlist, djass og danslög, með flytjendum á borð við KK-sextettinn, Lúdó og Stefán, Monicu Zetterlund og Ragnar Bjarnason. Gömlu góðu hljómplöturnar eru í heiðri hafðar, bæði litlar og stórar, að ógleymdum segulböndum úr safni útvarpsins en í segulbandasafninu leynast margar ófáanlegar hljóðritanir með íslenskum tónlistarmönnum.

Netfang þáttarins: <a href="mailto:[email protected]">[email protected]</a>

Píanóleikarinn Magnús Pétursson varð á sínum tíma landsfrægur í morgunleikfiminni í útvarpinu, þar sem hann og Valdimar Örnólfsson lyftu anda landsmanna í morgunsárið. Litla flugan dregur fram ýmsar hljóðritanir með Magnúsi, frá árunum 1954-1979, með Leikbræðrum, Neo-tríóinu, Gesti Þorgrímssyni, Bessa Bjarnasyni, Hönnu Valdísi og Sólskinskórnum, og að sjálfsögðu einn morgunleikfimitíma frá Skúlagötu 4. Umsjón: Lana Kolbrún Eddudóttir

Farið yfir helstu fréttir vikunnar í spjalli við fólkið í fréttunum og fréttaskýrendur.

Gestir Vikulokanna eru Inga Sæland formaður Flokks fólksins, Þórarinn Ingi Pétursson þingmaður Framsóknarflokks og Jón Steindór Valdimarsson varaþingmaður Viðreisnar. Þau ræddu breytingar á Búvörulögum, kaup Landsbankans á TM-tryggingum, stýrivexti og forsetaframboð.

Umsjón: Höskuldur Kári Schram

Tæknimaður: Jón Þór Helgason

Tæknimaður á Akureyri: Ágúst Ólafsson