Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

18. ágúst er býsna merkilegur dagur í sögu lands og þjóðar. Þann 18. ágúst árið 1786 tilkynnti kóngur um afnám einokurverslunar í landinu og veitti sex bæjum - segjum þorpum - kaupstaðarréttindi. Þar á meðal var Grundarfjörður - 240 ára afmæli bæjarins er fagnað í dag. Við slógum á þráðinn til Birkis Jóns Jónssonar nýs bæjarstjóra Grundarfjarðar.

Arthúr Björgvin Bollason var á sínum stað og í Berlínarspjalli kom Karl Marx við sögu; getur verið að spádómar hans frá miðri nítjándu öld fari að rætast? Arthúr sagði okkur líka frá stjórnmálamanni nokkrum í klípu og áhyggjum menningarforkólfa í Sachsen-Anhalt af að lista- og menningarlíf í fylkinu leggist af.

Þrjú byggkorn staðfesta aldur landsnámsbyggðar var fyrirsögn fréttar sem birtist á ruv.is fyrr í mánuðinum, í kjölfar fréttar sama efnis í sjónvarpinu kvöldið áður. Þrjú byggkorn! Við heyrðum meir um þau þegar við ræddum við Margréti Hrönn Hallmundsdóttur fornleifafræðing.

Tónlist:

Árný Margrét - In a dream.

Árný Margrét - Maybe I've Wasted My Time.

Lovin' Spoonful - Summer in the city.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Í Bæjarperlum vikunnar er ferðinni heitið á Eyrarbakka. Þar var rætt við Lindu Ásdísardóttur, sérfræðing hjá Byggðasafni Árnesinga, og komið við í þremur sýningarhúsum safnsins; Húsinu, Kirkjubæ og Sjóminjasafninu. Linda sagði frá sögu Eyrarbakka, samgöngum í Árnessýslu áður en stórfljótin voru brúuð, lífi alþýðufólks á millistríðsárunum, sjósókn við Suðurströndina og mannlífinu á Eyrarbakka í dag. Hinrik Wöhler er umsjónarmaður Bæjarperla í Sumarmálum.

Sextánda þáttaröðin af Með okkar augum fer í gang á morgun. Magnús Orri Arnarson og Elva Björg Gunnarsdóttir eru meðal umsjónarfólks og dagskrárgerðarfólks í þessari vinsælu og margverðlaunuðu sjónvarpsþáttaröð. Þau segja okkur frá viðfangsefnum nýju þáttanna.

Fugl dagsins er á sínum stað.

Tónlist í þættinum í dag:

Ég heyri vorið /Sextett Ólafs Gauks. Lag: Oddgeir Kristjánsson. Texti: Ási í bæ.

The Window Cleaner/ Geoge Formby. Höf.: Cliff & Glifford.

Augun þín blá/Uppáhellingarnir(Jón Múli og Jónas Árnasynir)

Operator/Manhattan Transfer.

Nótt/Friðrik Ómar Hjörleifsson. Lag: Gunnar Þórðarson. Texti: Þorsteinn Eggertsson.

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Þularkynnt tónlist

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Aðalmeðferð í Reykholtsmálinu hélt áfram í Héraðsdómi Suðurlands í morgun. Fleiri sakborningar gefa skýrslu fyrir dómi í þessu máli þar sem hópur fólks misþyrmdi manni, kúgaði af honum fé og sendi úr landi.

Sameiginleg varnaræfing Bandaríkjanna og Íslands, Norður-Víkingur, var sett á Keflavíkurflugvelli í morgun.

Samtök hernaðarandstæðinga telja að vera herliðs á Íslandi snúist ekki um varnir þess, heldur Bandaríkjanna. Ísland eigi á hættu að dragast inn í hernaðarátök.

Yfir fjögur hundruð íbúar í Fjallabyggð krefjast úrbóta vegna langvarandi vatnsleka í Héðinsfjarðargöngum. Vegagerðin boðar viðgerðir í haust.

Réttarhöld byrja í dag í máli meira en helmings ríkja í Bandaríkjunum gegn Meta, móðurfyrirtæki Instagram og Facebook, sem er sakað um að hanna vísvitandi ávanabindandi miðla sem lokki að ungt fólk og valdi því skaða.

Frá mánaðamótum geta gestir ekki borðað hádegismat á Vitatorgi um helgar. Skrifstofustjóri hjá borginni segir lokun eldhússins á Vitatorgi meginástæðu breytinganna.

Pysjurnar eru farnar á flug í Vestmannaeyjum en sumar þeirra blindast af götuljósum og komast ekki alla leið út á sjó. Á lundaspítala er hlúð að þeim áður en þeim er sleppt aftur út á sjó.

Kvenfélag Grímsness stendur fyrir árlegri tombólu á Borg í hundraðasta sinn um helgina. Þar verða engin núll.

Evrópumót í áhaldafimleikum hefst á morgun. Íslenska sveitin er staðráðin í að komast í úrslit.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Í þættinum í gær var sagt frá sögu Suður-Afríkumannsins Johannes Manong hér á Íslandi á árunum 1964 og 1965.

Manong lenti í kynþáttaofbeldi frá nýnasistum á Íslandi þegar hann vildi setjast hér að til að leggja stund á tannlækningar og var hrakinn frá landinu. Bréf með hakakrossi var sent til Manongs og haldin var krossbrenna fyrir utan Stúdentagarðana sem var í fjölmiðlum sögð minna á aðferðir Ku Klux Klan í Bandaríkjunum.

En af hverju er fjallað um þessa sögu Manongs hér og hvernig tengist hún nútímanum?

Ástæðan er sú að rithöfundurinn Sigurjón Birgir Sigurðsson eða Sjón fékk ábendingu um þessa sögu Manongs eftir að hann gaf út skáldsöguna Korngul augu, grátt hár árið 2019, Sjón kannaði hana sjálfur og kom sögunni svo á framfæri við fjölmiðla. Í bókinni fjallar Sjón um nýnasistasellu sem var starfandi í Reykjavík á sjötta og sjöunda áratugnum.

Í þættinum er rætt við Sjón um þessa atburðarás.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Umsjón með Hljóðrás ævi minnar hefur Helga Rakel Rafnsdóttir.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Tónlist hefur fylgt Unni Malín Sigurðardóttur eiginlega alla ævi. Snemma lærði hún að blása í trompet en færði sig svo á tenórhorn, tenórtúbu eða euphonium, eftir því hvaða heiti mönnum er tamt, en lærði líka söng. Um þrítugt áskotnaðist henni svo gítar og þá byrjaði hún að semja fjölbreytta flóru tónverka, allt frá tilraunamúsík í strengjaverk, kórverk og þjóðlagasöng, svo fátt eitt sé talið.

Lagalisti

Óútgefið - Glerhvolf

Óútgefið - Shy Zen Achtung

Óútgefið - No Conclusion

Óútgefið - Kósímós

Óútgefið - Slagarinn

Óútgefið - Enga grátkóra

Óútgefið - Stormur

Ferhendur tjaldarans - Einn vísifingur hreyfist

Óútgefið - Nuuk

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Árni Thorsteinsson tónskáld var sonur Árna Thorsteinssonar landfógeta og bróðursonur Steingríms Thorsteinssonar skálds og rektors í Reykjavík og ólst upp í bænum fyri aldamótin 1900. Hann skrifaði seinna æviminningar sínar, sem nefndust Harpa minninganna, og í þættinum er lesið ýmislegt frá æskudögum hans og athyglin beinist ekki síst að tónlistarlífinu.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Á einkasýningu Önnu Rúnar Tryggvadóttur, Jarðvegi, taka á móti gestum fagurlega mótaðar vatnslitamyndir, órætt, líkamlegt landslag sem rennur til og ofan í jarðveginn. Að baki býr leynifélag kvenlegra gilda og viska sem byggir á tilfinningu, alúð og reynslu frekar en á hlutlausri, fjarlægri athugun. Síðustu ár hefur Anna Rún gjarnan unnið með náttúruleg fyrirbæri og ferli og beint með því sjónum okkar að stóra samhenginu. Við lítum við í gallerí Þulu í Víðsjá dagsins, heyrum rýni Gauta Kristmannsonar í venezúelsku skáldsöguna Mamma mjöll og minningar hennar og rifjum upp hugleiðingar Tómasar Ævars um draugapenna.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Jason Arday átti sér ævintýralega sögu, sonur Ganískra innflytjenda í Bretlandi sem var á einhverfurófi, lærði ekki að tala fyrr en 11 ára og lesa 18 ára - en var orðinn yngsti svarti prófessor Cambridge háskóla fyrir fertugt.

Undanfarnar vikur og mánuði hefur verið fjallað ítarlega og stundum heiftúðlega í breskum fjölmiðlum um Arday en hann var sakaður um ritstuld og að hafa ýkt eða logið ýmsu um eigin ævi. Hann varð að skotspón í menningarstríðum Bretlands um kynþætti og háskólamenntun, einhver umtalaðasti og umdeildasti maður landsins.

Um helgina bárust svo þær fréttir að hann væri látinn, hefði fallið fyrir eigin hendi.

Við ræðum við Gauta Sigþórsson sem hefur starfað í rúma tvo áratugi í bresku háskólaumhverfi um Jason Arday.

Baldvin Þór Bergsson og Patrekur Jaime tækla ESB umræðuna, hvor með sínum hætti.

Í hverri viku fá þeir til sinn sama viðmælandann, í sitt hvort viðtalið í von um að ólíkar nálganir þeirra geti hjálpað hlustendum að svara stóru spurningunni: Á að hefja á ný viðræður um aðild Íslands að Evrópusambandinu?

Umsjón: Baldvin Þór Bergsson og Patrekur Jaime Plaza

Stjórn upptöku og samsetning: Helgi Jóhannesson

Ritstjórn: Anna Marsibil Clausen og Baldvin Þór Bergsson

Grafík: Kolbrún Þóra Löve

Ljósmyndun: Ragnar Visage

ATH: Hægt er að horfa á alla þættina í sjónvarpshluta spilarans

Hvaða skoðun hefur unga fólkið á mögulegri inngöngu Íslands í ESB og hvernig ætlar það að kjósa þann 29. ágúst? Samtökin Áfram Ísland, sem hvetja til þess að fólk segi nei, og SJÁ, sem hvetja til þess að fólk segi já, sendu sína fulltrúa í Sama viðtalið.

Þau Anton Berg Sævarsson og Kristrún Ágústsdóttir ræddu fram og aftur um kosti og galla aðildar, hvað tekur við ef þjóðin segir já, vexti go verðbólgu og stöðu Íslands í alþjóðakerfinu. Þá var einnig rætt um umræðuna, falsfréttir og mikilvægi þess að kynna sér málið vel.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Tugir milljarða fara í uppbyggingu margskonarinnviða á Íslandi þessi misserin. Íslenskir ráðamenn og yfirhershöfðingi NATO segja mikilvægi Íslands aukast vegna stöðu heimsmála og fjárfestinga þörf. Við skoðum hvaða verkefni eru hafi eða að hefjast.

Þúsundir mála hafa verið höfðuð í Bandaríkjunum á hendur Meta, móðurfyrirtæki Feisbúkk og Instagram vegna þess að börn og unglingar séu lokkuð að samfélagsmiðlum og þau gerð háð þeim þrátt fyrir að vitað sé að þeir geti valdið þeim skaða. Meta þvertekur fyrir að gróði sé settur ofar hagsmunum barna en í dag hófust réttarhöld í fyrir alríkisdómstól í Kaliforníu sem gæti breytt samfélagsmiðlum.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Þessi hátíð hefur verið haldin frá árinu 1983 í ýmsum myndum í bænum Cully við Genfarvatn - miðja vegu milli Lausanne og Montreux, sem enn er vettvangur einhverrar nafntoguðustu djasshátíðar heims.

Vi heyrum hljóðritun af tónleikum hljómsveitarinnar The Bad Plus, sem byrjaði sitt samstarf formlega árið 2000 þó að meðlimirnir hefðu þá þekkst og spilað saman í rúman áratug. The Bad Plus byrjaði sem píanótríó og starfaði þannig í hálfan annan áratug, eða þangað til píanistinn Ethan Iverson sagði skilið við félgaga sína - bassaleikarann Reid Anderson og trommarann Dave King. Þá tók píanistinn Orrin Evans við og stóð vaktina í rúm tvö ár, eða þangað til Anderson og King ákváðu að breyta til og segja skilið við píanótrío hugmyndina, enda má segja að varla sé hægt að ráða píanista sem aukamann í tríó sem þetta. Úr varð um tíma kvartett með gítarleikaranum Ben Monder og saxófónleikaranum Chris Speed.

Það var síðan í byrjun ársins 2026 sem Andersson og King tilkynntu að þeir ætluðu að leysa upp The Bad Plus endanlega með tónleikaferð sem standa mun yfir meginhluta þessa árs. Það er sem sagt þessi útgáfa The Bad Plus-lokaútgáfan kannski, sem við heyrum leika á tónleikunum frá Cully hátíðinni.

Reid Andersson og Dave King sem fyrr á bassa og trommur, en það eru engir aukvisar sem stíga á svið til að spila á píanó og saxófón með þeim. Craig Taborn á píanó og Chris Potter á saxófón. Tveir helstu boðberar nýrrar djasstónlistar hér á ferð.

Dagskrá:

Keith Jarrett (1945) - If The Misfits (Wear it)

Dewey Redman (1931) - Gotta get Some Sleep

Keith Jarrett (1945) - Le Mistral

Charlie Haden (1937-2014) - Silence

Dewey Redman (1931) - Mushi Mushi

Keith Jarrett (1945) - Encore A

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Umsjón með Hljóðrás ævi minnar hefur Helga Rakel Rafnsdóttir.

Skáldsaga eftir norska höfundinn Tarjei Vesaas.

Heimir Pálsson þýddi, en lesari er Ingrid Jónsdóttir.

Sagan er samin um 1930. Hún segir frá fólki á býlinu Framnesi. Þar býr Ambos, rekur stóran hestabúgarð og ekur með ferðamenn um héraðið. Svörtu hestarnir hans eru honum kærari en flest annað. Ambros var ekkjumaður og á uppkomin börn, en hefur fyrir skömmu kvænst í annað sinn, ungri konu, Lísu. Þau eiga tvö ung börn, en Lísa er annarar gerðar en Ambros og samlagast ekki lífinu á bænum, yfir hjónabandinu hvílir skuggi sem markar allt fólkið á Framnesi.

Tarjei Vesaas var einn af helstu höfundum Norðmanna á tuttugustu öld. Hann fékk bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs fyrir Klakahöllina, sem einnig hefur komið út í íslenskri þýðingu.

Sagan er 18 lestrar.

frá Veðurstofu Íslands

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Í Bæjarperlum vikunnar er ferðinni heitið á Eyrarbakka. Þar var rætt við Lindu Ásdísardóttur, sérfræðing hjá Byggðasafni Árnesinga, og komið við í þremur sýningarhúsum safnsins; Húsinu, Kirkjubæ og Sjóminjasafninu. Linda sagði frá sögu Eyrarbakka, samgöngum í Árnessýslu áður en stórfljótin voru brúuð, lífi alþýðufólks á millistríðsárunum, sjósókn við Suðurströndina og mannlífinu á Eyrarbakka í dag. Hinrik Wöhler er umsjónarmaður Bæjarperla í Sumarmálum.

Sextánda þáttaröðin af Með okkar augum fer í gang á morgun. Magnús Orri Arnarson og Elva Björg Gunnarsdóttir eru meðal umsjónarfólks og dagskrárgerðarfólks í þessari vinsælu og margverðlaunuðu sjónvarpsþáttaröð. Þau segja okkur frá viðfangsefnum nýju þáttanna.

Fugl dagsins er á sínum stað.

Tónlist í þættinum í dag:

Ég heyri vorið /Sextett Ólafs Gauks. Lag: Oddgeir Kristjánsson. Texti: Ási í bæ.

The Window Cleaner/ Geoge Formby. Höf.: Cliff & Glifford.

Augun þín blá/Uppáhellingarnir(Jón Múli og Jónas Árnasynir)

Operator/Manhattan Transfer.

Nótt/Friðrik Ómar Hjörleifsson. Lag: Gunnar Þórðarson. Texti: Þorsteinn Eggertsson.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Jason Arday átti sér ævintýralega sögu, sonur Ganískra innflytjenda í Bretlandi sem var á einhverfurófi, lærði ekki að tala fyrr en 11 ára og lesa 18 ára - en var orðinn yngsti svarti prófessor Cambridge háskóla fyrir fertugt.

Undanfarnar vikur og mánuði hefur verið fjallað ítarlega og stundum heiftúðlega í breskum fjölmiðlum um Arday en hann var sakaður um ritstuld og að hafa ýkt eða logið ýmsu um eigin ævi. Hann varð að skotspón í menningarstríðum Bretlands um kynþætti og háskólamenntun, einhver umtalaðasti og umdeildasti maður landsins.

Um helgina bárust svo þær fréttir að hann væri látinn, hefði fallið fyrir eigin hendi.

Við ræðum við Gauta Sigþórsson sem hefur starfað í rúma tvo áratugi í bresku háskólaumhverfi um Jason Arday.

Baldvin Þór Bergsson og Patrekur Jaime tækla ESB umræðuna, hvor með sínum hætti.

Í hverri viku fá þeir til sinn sama viðmælandann, í sitt hvort viðtalið í von um að ólíkar nálganir þeirra geti hjálpað hlustendum að svara stóru spurningunni: Á að hefja á ný viðræður um aðild Íslands að Evrópusambandinu?

Umsjón: Baldvin Þór Bergsson og Patrekur Jaime Plaza

Stjórn upptöku og samsetning: Helgi Jóhannesson

Ritstjórn: Anna Marsibil Clausen og Baldvin Þór Bergsson

Grafík: Kolbrún Þóra Löve

Ljósmyndun: Ragnar Visage

ATH: Hægt er að horfa á alla þættina í sjónvarpshluta spilarans

Hvaða skoðun hefur unga fólkið á mögulegri inngöngu Íslands í ESB og hvernig ætlar það að kjósa þann 29. ágúst? Samtökin Áfram Ísland, sem hvetja til þess að fólk segi nei, og SJÁ, sem hvetja til þess að fólk segi já, sendu sína fulltrúa í Sama viðtalið.

Þau Anton Berg Sævarsson og Kristrún Ágústsdóttir ræddu fram og aftur um kosti og galla aðildar, hvað tekur við ef þjóðin segir já, vexti go verðbólgu og stöðu Íslands í alþjóðakerfinu. Þá var einnig rætt um umræðuna, falsfréttir og mikilvægi þess að kynna sér málið vel.