Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.
Undanfarna mánuði hafa fréttir af hitabylgjum, gróðureldum, flóðum og ýmiss konar öfgum í veðri verið tíðar. Þrátt fyrir það hefur umfjöllun um hlýnun jarðar dregist saman víða. Halldór Björnsson, fagstjóri veðurs og loftslags hjá Veðurstofu Íslands, var fyrsti gestur þáttarins.
Björn Malmquist fréttamaður í Brussel ræddi um kosningar í Þýskalandi í gær og um heimsókn forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins til Grænlands.
Þingkosningar verða í Svíþjóð á sunnudaginn. Lengi vel sýndu skoðanakannanir að ríkisstjórnin væri kolfallin en undanfarið hefur dregið saman með blokkunum tveimur sem eru ráðandi í stjórnmálum. Síðustu dagar kosningabaráttunnar eru spennandi, og við ræddum um útlitið og stóru kosningamálin við Gunnhildi Lily Magnúsdóttur, dósent í stjórnmálafræði við háskólann í Malmö.
Tónlist;
Buddy Holly - That'll be the day.
Buddy Holly - Heartbeat.
Buddy Holly - Raining in my heart.
Buddy Holly - Early in the morning.
Elise Einarsdotter, Olle Steinholtz, Lena Willemark, Mikael Nilsson - Trasten.
07:30
08:30
Veðurstofa Íslands.
Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.
Umsjón: Jónatan Garðarsson.
Tónlistin að þessu sinni kemur úr nokkrum áttum. Fyrst eru þrjú lög eftir tónlistarfólk sem var í Vísnavinum á sínum tíma. Erna Hrönn Ólafsdóttir syngur lag og texta Bergþóru Árnadóttur sem heitir Einu sinni þú, Ingi Gunnar Jóhannsson syngur tvö frumsamin lög, annarsvegar Ferðalag, textinn eftir Aðalstein Ásberg Sigurðsson og hinsvegar Tilfinning, texti eftir Sigmund Erni Rúnarsson. Sæmundur Haraldsson flytur ljóð eftir Dag Sigurðarson við undirleik norrænna tónlistarmanna sem leika lag eftir hann og Sigríður Thorlacius flytur tvö ljóð eftir Kristínu Svövu Tómasdóttur en lögin eru eftir föður hennar Tómas R. Einarsson. Að lokum eru þrjú lög eftir Ísólf Gylfa Pálmason. Tvö þeirra eru eftir ljóð eftir föður hans Pálma Eyjólfsson og heita Morgunljóð Margrétar og Kveðjustund og þriðja lagið er Talað við barn sem Ísólfur samdi við ljóð Ingibjargar Björgvinsdóttur. Umsjón: Jónatan Garðarsson.
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: [email protected]
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Við héldum áfram yfirferð Mannlega þáttarins yfir það hvað verður á fjölum leikhúsanna á nýhöfnum vetri. Í dag var það Þjóðleikhússtjórinn Magnús Geir Þórðarsson sem fór yfir leikveturinn, þar verða m.a. tvö ný íslensk verk á Stóra sviðinu, Hetjur hafsins, eftir Ragnar Bragason og Rými fyrir ást eftir Tyrfing Tyrfingsson. Fyrsta frumsýning ársins á Stóra sviðinu er hins vegar breska leikritið Högg. Nýtt verk um átakanlega lífsreynslu og von í myrkri, sem hefur sópað að sér verðlaunum.
Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Laufey Sigurðardóttir fiðluleikari. Við fengum að heyra hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Laufey talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:
Ítölsku skáldkonurnar Dacia Maraini og Elsa Morante
Halldór Laxness, meira og minna allt hans höfundarverk
Fjallkirkjan e. Gunnar Gunnarsson
Astrid Lindgren og fíllinn Babar
Við heyrðum svo í lokin ljóðið Mynd eftir Þorstein frá Harmi af diskinum Ljóðið ratar til sinna í upplestri skáldsins.
Tónlist í þættinum í dag:
Góða ferð heim / Íkorni (Stefán Örn Gunnlaugsson)
Skák og mát / úr Ormstungu, Króli, Rán Ragnarsdóttir, Jakob van Oosterhout og Hallgrímur Ólafsson (Jóhannes Damian, texti Hafstein Níelsson og Ólíver Þorsteinsson)
Egils appelsín / Spilverk Þjóðanna (Spilverk Þjóðanna)
UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Útvarpsfréttir.
Ríkissjóður verður rekinn með fimm milljarða afgangi gangi fjárlagafrumvarpið eftir. Það verður þá í fyrsta sinn síðan 2018 sem ríkissjóður er hallalaus. Kílómetragjald hækkar um tæp 16 prósent um áramót og gjaldskrár ríkisins um rúmlega fimm prósent.
Formenn stjórnarandstöðuflokkanna hafa áhyggjur af áhrifum gjaldskrárhækkana á heimili og fyrirtæki og ferðaþjónustan varar við því að ferðamönnum fækki.
Þýskalandskanslari er sleginn yfir niðurstöðum kosninga í Saxlandi-Anhalt í gær, þar sem harðlínuflokkurinn Alternative fur Deutschland vann stóran sigur. Ekki er enn ljóst hvort flokkurinn kemst til valda í sambandsríkinu.
Forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins kom til Grænlands í gær. Samkomulag var undirritað í morgun um að ESB fjárfesti í betra gervihnattasambandi á Grænlandi.
Pólitískum fulltrúum í stjórn Norðurorku fækkar og minnihlutaeigendur missa áheyrnarfulltrúa sinn. Breytingin eykur tortryggni í garð stjórnarinnar, segir oddviti sveitarstjórnar Eyjafjarðarsveitar.
Kimi Antonelli vann Monza-kappaksturinn í Formúlu 1 þrátt fyrir að hafa verið aftastur í rásröðinni.
Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.
Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, greindi frá því í Vikulokunum á laugardaginn að frumvarp um að draga úr vægi verðtryggingar verði lagt fram í haust. Rætt er við Jón Bjarka Bentsson, aðalhagfræðing Íslandsbanka, og Jónas Atla Gunnarsson, hagfræðing Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnunar, um áhrif þess að takmarka lengri verðtryggð lán og setja skilyrði um lágmarks eignamyndun.
Umsjón: Ingvar Þór Björnsson
Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.
,,Það sem er sárast er að horfa upp á það hatur, þann fjandskap og þá heimsku sem beinist að trans fólki á Íslandi,’’ segir Þorvaldur Kristinsson, rithöfundur og fyrrverandi formaður Samtakanna 78. Þorvaldur er einn þeirra sem tóku slaginn á fyrstu árum réttindabaráttu hinsegin fólks á Íslandi. Í þættinum er ferðast aftur í tímann. Spiluð eru brot úr útvarpsþætti frá 1983 þar sem hlustendum gafst kostur á að hringja inn og deila skoðunum sínum á málefnum „hómósexúal fólks“ eins og það var kallað á þeim tíma. Hljóðbrotin gefa innsýn í tíðarandann á níunda áratugnum og baráttu Samtakanna 78.
Rúmum fjórum áratugum síðar setjumst við niður með baráttufólki fyrir réttindum hinsegin fólks frá upphafi, fólki sem man tímana tvenna. Við ræðum líðan og stöðu mála í dag því að orðræða samtímans minnir eldri kynslóðina á hið liðna, eða eins og Þorvaldur orðar það: ,,Þarna er verið að endurtaka í rauninni allan þann vonda áróður sem ég kynntist fyrir áratugum síðan. Það er sama orðræðan, sömu viðbrögð. Þetta óttablandna hatur við það sem við ekki þekkjum.’’
Í þættinum er rætt við Ragnhildi Sverrisdóttur, Þorvald Kristinsson og Þorstein Vilhjálmsson.
Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.
Tónlistin í þættinum:
Sónata í G-dúr, op. 96 eftir Ludwig van Beethoven. Rachel Podger leikur á fiðlu og Christopher Glynn á píanó.
Þættir verksins eru:
I. Allegro moderato
II. Adagio espressivo
III. Scherzo - Allegro
IV. Poco allegretto
Upptaka fór fram í maí 2021 í St. Johns Church, Upper Norwood, London. Útgefið á plötunni Sonatas for Violin and Piano op. 12 No. 1, op. 24 and op. 96 árið 2022.
Bjarkamál - Sinfonietta seriosa (1956) eftir Jón Nordal. Sinfóníuhljómsveit Íslands leikur, Jerzy Maksymiuk stjórnar.
Þættirnir verksins eru:
I. Moderato
II. Allegro moderato e pesante
III. Adagio
IV. Allegro moderato e energico
Hljóðritað í Háskólabíói 14. mars 1997.
Stafræn yfirfærlsa á hljóðritum og gerð frumeintaks: Bjarni Rúnar Bjarnason. Útgefið árið 2021 á plötunni Jón Nordal. Útgefandi Polarfonia.
Élégie nr. 1 eftir Franz Liszt. Bryndís Halla Gylfadóttir leikur á selló og Edda Erlendsdóttir á píanó. Hljóðritað á tónleikum í tónleikaröðnni Sígildum sunnudögum í Hörpu árið 2018. Yfirskrift tónleikanna var Sónötur og ljóðræn smálög. Georg Magnússon hljóðritaði fyrir Ríkisútvarpið.
Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.
Umsjón: Jóhannes Ólafsson.
Við týnumst í New York með Holden Caulfield í þætti dagsins. The Catcher in the Rye eftir J.D. Salinger er 75 ára í ár. Skáldsögunni fylgir ákveðinn sögulegur baggi, ára og sögusagnir, allt að því samsæriskenningar. Í heimalandinu Bandaríkjunum hefur bókin sums staðar verið blátt áfram bönnuð. Þetta uppsafnaða umtal hefur gert það að verkum að viðtökusaga bókarinnar er einn þyngsti hluti hennar sem litar afstöðu allra lesenda og verðandi lesenda. Og það er eins og það sé ekki hægt að ræða hana of mikið.
Hún fyrst út í hlutum á árunum 1945-1946 en heildarútgáfan kom út hjá Little, Brown and Company sumarið 1951. Hún hefur verið þýdd á fjölmörg tungumál og selst ár hvert í um það bil milljón eintökum, sem líklega skýrist af því að hún er víða kennsluefni í ensku, þar á meðal hér á Íslandi. Flosi Ólafsson þýddi verkið árið 1975 og heitir Bjargvætturinn í grasinu.
Viðmælendur: Hjálmar Sveinsson, Pétur Már Sigurjónsson og nafnlaus ritlistarnemi.
Leikin er tónlist með Thelonious Monk, Eyþóri Gunnarssyni og brot úr útvarpsþættinum Segið aldrei neinum frá neinu (2009) og upplestri Elíasar Mar á Vögguvísu frá 1974.
Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.
Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.
Í fyrra sendi hlaðvarparinn frægi Jad Abumrad, sem þekktur er fyrir Radiolab og Dolly Partons America, frá sér nýja hlaðvarpsseríu um tónlistarmanninn Fela Kuti og arleifð hans. En við munum kynna okkur tónlistarmanninn að gefnu tilefni í þættinum.
Nýverið kom út bókin The Sacred and the Profane in premodern Icelandic literature, ca. 1500–1800 (í. Hið heilaga og hið vanhelga í íslenskum bókmenntum síðari alda um 1.500 - 1800) hjá forlaginu De Gruyter. Í bókinni er sjónum beint að samspili milli trúarlegra og veraldlegra þátta í handritum og prentuðum bókmenntum. Við ræðum við ritstjóra bókarinnar þær Margréti Eggertsdóttur, Katelin Marit Parsons og Aðalheiði Guðmundsdóttur.
Popp og pólitík
Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.
Í þætti dagsins fjöllum við um leikræna tilburði stjórnmálafólks. Á Íslandi hafa pólitíkusar framið alls kyns gjörninga til að vekja athygli á þeim málum sem þeir vilja koma á dagskrá. Við förum yfir nokkra slíka og veltum fyrir okkur hvað stóra núll Kristrúnar Frostadóttur merkir í því samhengi.
Eftir alvarlegt atvik í júlí óttast nú margir að mannkynið geti ekki haft stjórn á gervigreindinni sem það er að þróa. Meira en 1200 gervigreindar-agentar frá OpenAI sem voru í prófunum fundu leiðir til að eiga í samskiptum sín á milli, hópurinn skipulagði sig, laumaðist út af afmörkuðu æfingasvæði sínu, og hakkaði og gerði óskunda hjá hugbúnaðarsíðunni Hugging Face. Við ræðum málið við Tryggva Frey Elínarson hjá Datera.
Brynja Hjálmsdóttir kemur við og segir frá þáttaröðinni Furious. Um er að ræða lögguþætti sem gætu þó höfðað til þeirra sem hafa ekki gaman af lögguþáttum alla jafna.
Fréttir
Fréttir
Fjárlagafrumvarpið er ekki verðbólguhvetjandi að mati dósents í hagfræði en hækkun krónutölugjalda kom á óvart.
Bandaríkjaforseti birti á samfélagsmiðlum í dag landakort þar sem Ísland, Grænland og fleiri ríki eru í bandarísku fánalitunum. Evrópusambandið tilkynnti í dag um umfangsmiklar fjárfestingar á Grænlandi.
Marglyttur herjuðu á lax í kvíum Kaldvíkur í Reyðarfirði um helgina, fyrirtækið sendi tilkynningu til kauphalla í Osló og á Íslandi í dag vegna affalla.
Íþróttafélög á landsbyggðinni rukka að jafnaði lægri æfingagjöld en félög á höfuðsborgarsvæðinu samkvæmt nýlegri úttekt ASÍ. Yfirþjálfari handknattleiksdeildar Þórs segir samanburðinn þó ekki gefa rétta mynd, foreldrar á landsbyggðinni beri líklega meiri kostnað af íþróttaiðkun barna sé ferðakostnaður með talinn.
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Fjármálaráðherra gerir ráð fyrir fimm milljarða afgangi í fjárlagafrumvarpinu. Það á eftir að fara í gegnum þingið hver verður niðurstaðan eftir það. Rætt við Sigurjón Þórðarson (F) formann fjárlaganefndar og Njál Trausta Friðbertsson (D) sem situr í henni.
Þing-, landsþings- og sveitarstjórnarkosningar eru í Svíþjóð 13.september. Skoðanakannanir benda til þess að mjótt verði á mununum milli núverandi ríkisstjórnarflokka og stjórnarandstöðunnar. Rætt við Anders Svenson sænskan blaðamanna um horfurnar.
Nokkur vel valin lög
Nokkur vel valin lög
Lagalistinn:
Laufey - Sabotage.
Hildur Guðnadóttir - Líður (Chernobyl version).
Staatskapelle Berlin, Berlin State Opera Chorus, Gunnar Guðbjörnsson - Den Bronnen, den uns Wolfram nannte (Walther, Ritter, Edelfrauen).
Jones, Norah - Seven years.
Pacifica Quartet - String quartet no. 5 : 9. Interlude IV -.
Bridges, J'Nai, James, Zachary, Costanzo, Anthony Roth, Metropolitan Opera Orchestra, Dísella Lárusdóttir, Metropolitan Opera Chorus - Act I: Year 1 of Akhnaten's reign. Thebes : Scene 3: The window of apperances.
Víkingur Heiðar Ólafsson - Variatio 18 Canone alla Sesta. A 1 Clav..
frá Veðurstofu Íslands
Í byrjun ágústmánaðar 2026 fór fram í Hörpu tónlistarhátíðin Seigla, sem hefur fært tónlistaráhugafólki ferska strauma bæði sígildrar og samtímatónlistar undanfarin ár. Fjölmargir viðburðir á dagskrá dagana 7-9. ágúst sem spönnuðu allt litróf tónlistarinnar auk þess að gera sér far um að höfða til allra aldurshópa með upplfunum fyrir alla fjölskylduna og þá yngstu í viðburðum undir nafninu Litla Seigla.
Í fyrri hluta yfirreiðar Rásar 1 yfir dagskrá Seiglu er byrjað á tónleikum undir nafninu Vættir og óvættir. Söngkonurnar Harpa Ósk Björnsdóttir, Kristín Einarsdóttir Mäntylä og Hildigunnur Einarsdóttir, ásamt Elísabet Waage á hörpu og Matthildi Önnu Gísladóttur á píanó, leiddu saman óperu, sönglög og þjóðlagaarf frá ýmsum löndum Evrópu.
Edward Elgar (1857–1934)
From Sea Pictures:
Sea Slumber Song
Where Corals Lie 1
- Hildigunnur Einarsdóttir
Rebecca Clarke (1886–1979)
The Seal Man
- Kristín Einarsdóttir Mäntylä
Claude Debussy (1862–1918)
Beau soir
- Harpa Björnsdóttir
Antonín Dvořák (1841–1904)
From the opera Rusalka:
Trio of the Water Nymphs “Hou hou hou,
stojí měsíc nad vodou!”
Měsíčku na nebi hlubokém (“Song to the
Moon”)
Marcel Lucien Tournier (1879 –1951)
Vers la source dans le bois (1921)
- Elísabet Waage, harpa
Jórunn Viðar (1918-2017)
Únglíngurinn í skóginum
- Hildigunnur Einarsdóttir
Engelbert Humperdinck (1854–1921)
From Hänsel und Gretel
Abendsegen (Evening Prayer)
Wo bin ich?... Mir ist so wohl
Knusper, knusper, knäuschen
- Harpa Ósk Björnsdóttir og Kristín Mentyle
Matthildur Anna Gísladóttir, píanó og Elísabet Waage, harpa
Viðtal við Ernu Völu Arnardóttur og Hjört Pál Eggertsson úr Morgunglugga Rásar 1
Veronique Vaka - Vatn
- víóluleikarinn Rita Porfiris og fiðluleikarinn Anton Miller
Gyorgy Kurtág (1926)
Játékok
Signs, Games and Messages
- sellóleikarinn Nina Vanhoenacker og píanóleikarinn Ann-Kristín Sofroniou
Veronika Voetman (b. 1986):
Historien om Phaethon (2026), frumflutningur
Bára Grímsdóttir (b. 1960):
María, drottins lilja
Hildigunnar Rúnarsdóttir (1964)
Hygg að og herm hið sanna
- Poul Emborg stjórnar DUVE - Det unge Vokalensmble - dönskum gestum Seiglu árið 2026.
Hildigunnur Rúnarsdóttir
Snæfellsjökulsþjóðgarður
- Rita Porfiris, víóla og Anton Miller, fiðla
Þorgrímur Þorsteinsson hljóðritaði
Umsjón: Pétur Grétarsson
Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.
,,Það sem er sárast er að horfa upp á það hatur, þann fjandskap og þá heimsku sem beinist að trans fólki á Íslandi,’’ segir Þorvaldur Kristinsson, rithöfundur og fyrrverandi formaður Samtakanna 78. Þorvaldur er einn þeirra sem tóku slaginn á fyrstu árum réttindabaráttu hinsegin fólks á Íslandi. Í þættinum er ferðast aftur í tímann. Spiluð eru brot úr útvarpsþætti frá 1983 þar sem hlustendum gafst kostur á að hringja inn og deila skoðunum sínum á málefnum „hómósexúal fólks“ eins og það var kallað á þeim tíma. Hljóðbrotin gefa innsýn í tíðarandann á níunda áratugnum og baráttu Samtakanna 78.
Rúmum fjórum áratugum síðar setjumst við niður með baráttufólki fyrir réttindum hinsegin fólks frá upphafi, fólki sem man tímana tvenna. Við ræðum líðan og stöðu mála í dag því að orðræða samtímans minnir eldri kynslóðina á hið liðna, eða eins og Þorvaldur orðar það: ,,Þarna er verið að endurtaka í rauninni allan þann vonda áróður sem ég kynntist fyrir áratugum síðan. Það er sama orðræðan, sömu viðbrögð. Þetta óttablandna hatur við það sem við ekki þekkjum.’’
Í þættinum er rætt við Ragnhildi Sverrisdóttur, Þorvald Kristinsson og Þorstein Vilhjálmsson.
Að loknum 13. lestri Völsunga sögu ræðir Annna Margrét Sigurðardóttir við Baldur Hafstað dósent við Kennaraháskóla Íslands um hið þýska Nibelungenlied sem er um sama efni og Völsunga saga (21,16 mín.)
Frumflutt 07.04.1993
frá Veðurstofu Íslands
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: [email protected]
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Við héldum áfram yfirferð Mannlega þáttarins yfir það hvað verður á fjölum leikhúsanna á nýhöfnum vetri. Í dag var það Þjóðleikhússtjórinn Magnús Geir Þórðarsson sem fór yfir leikveturinn, þar verða m.a. tvö ný íslensk verk á Stóra sviðinu, Hetjur hafsins, eftir Ragnar Bragason og Rými fyrir ást eftir Tyrfing Tyrfingsson. Fyrsta frumsýning ársins á Stóra sviðinu er hins vegar breska leikritið Högg. Nýtt verk um átakanlega lífsreynslu og von í myrkri, sem hefur sópað að sér verðlaunum.
Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Laufey Sigurðardóttir fiðluleikari. Við fengum að heyra hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Laufey talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:
Ítölsku skáldkonurnar Dacia Maraini og Elsa Morante
Halldór Laxness, meira og minna allt hans höfundarverk
Fjallkirkjan e. Gunnar Gunnarsson
Astrid Lindgren og fíllinn Babar
Við heyrðum svo í lokin ljóðið Mynd eftir Þorstein frá Harmi af diskinum Ljóðið ratar til sinna í upplestri skáldsins.
Tónlist í þættinum í dag:
Góða ferð heim / Íkorni (Stefán Örn Gunnlaugsson)
Skák og mát / úr Ormstungu, Króli, Rán Ragnarsdóttir, Jakob van Oosterhout og Hallgrímur Ólafsson (Jóhannes Damian, texti Hafstein Níelsson og Ólíver Þorsteinsson)
Egils appelsín / Spilverk Þjóðanna (Spilverk Þjóðanna)
UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR
Popp og pólitík
Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.
Í þætti dagsins fjöllum við um leikræna tilburði stjórnmálafólks. Á Íslandi hafa pólitíkusar framið alls kyns gjörninga til að vekja athygli á þeim málum sem þeir vilja koma á dagskrá. Við förum yfir nokkra slíka og veltum fyrir okkur hvað stóra núll Kristrúnar Frostadóttur merkir í því samhengi.
Eftir alvarlegt atvik í júlí óttast nú margir að mannkynið geti ekki haft stjórn á gervigreindinni sem það er að þróa. Meira en 1200 gervigreindar-agentar frá OpenAI sem voru í prófunum fundu leiðir til að eiga í samskiptum sín á milli, hópurinn skipulagði sig, laumaðist út af afmörkuðu æfingasvæði sínu, og hakkaði og gerði óskunda hjá hugbúnaðarsíðunni Hugging Face. Við ræðum málið við Tryggva Frey Elínarson hjá Datera.
Brynja Hjálmsdóttir kemur við og segir frá þáttaröðinni Furious. Um er að ræða lögguþætti sem gætu þó höfðað til þeirra sem hafa ekki gaman af lögguþáttum alla jafna.
Útvarpsfréttir.
Morgunútvarpið vekur hlustendur með glóðvolgum fréttum og snarpri umfjöllun um samfélagsmál. Umsjónarmenn eru Guðrún Dís Emilsdóttir og Atli Fannar Bjarkason.
Á Rás 1 eru áhugaverðir þættir í gangi sem heita Geðveik mamma. Þar fléttar Hera Guðmundsdóttir saman sögu langömmu sinnar sem send var á Klepp um miðja tuttugustu öldina, eigin reynslu af geðhvörfum og samtímasögur mæðra sem lifa með geðsjúkdómum: Sögur um móðurhlutverkið, skömm og þagnir en líka ást, nánd og nýjar raddir. Hera sagði okkur frá þáttunum.
Ragna Ingólfsdóttir, Ólympíufari í badminton og meistaranemi í íþróttavísindum með áherslu á íþróttasálfræði við Háskólann í Reykjavík, birti áhugaverða grein á Vísi í síðustu viku þar sem hún fjallaði um hvar mörkin liggja milli foreldra og þjálfara. Í greininni kemur fram að skýr mörk skipti máli og að foreldrar eigi ekki að ákveða liðsskipan, spilatíma eða taktík – það sé hlutverk þjálfarans. Þá kemur fram að mótlæti sé ekki alltaf óvinur; börn tapi, sitji á bekknum og verði fyrir vonbrigðum. Með réttum stuðningi getur sú reynsla verið lærdómur – ekki vandamál sem fullorðna fólkið þarf að leysa. Ragna kom til okkar.
Nú styttist í að við getum farið að skríða undir teppi og ræst streymisveiturnar, sem eru í startholunum með splunkunýtt sjónvarpsefni. En hvað er framundan? Hvað eigum við að horfa á? Okkar allra besti Þráinn Steinsson mælir með hinu og þessu áhugaverðu.
Meirihluti ríkja á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna hefur samþykkt ályktun um að veröldin hætti að nota Mercator-heimskortið svokallaða. Í staðinn verði tekið upp kort sem sýnir stærð Afríku í réttum hlutföllum við önnur heimssvæði. Hvað þýðir þetta? Höfum við semsagt séð Afríku í röngu ljósi síðustu ár? Guðmundur Valsson, sérfræðingur í landmælingum hjá Náttúrufræði stofu var á línunni.
Þýski þjóðernisflokkurinn Annar valkostur fyrir Þýskaland (AfD) vann stórsigur í kosningum í sambandslandinu Saxland-Anhalt um helgina. AfD er skilgreindur sem öfgahægrihópur af þýsku leyniþjónustunni, sem segir flokkinn vanvirða heila þjóðfélagshópa í Þýskalandi og brjóta gegn mannlegri reisn þeirra. Við heyrðum í Eiríki Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði.
07:30
08:30
Létt spjall og lögin við vinnuna.
Mánudagsmoli vikunnar var saga rúllustigans, Chrissie Hynde varð 75 ára, Spacestation áttu plötu vikunnar, ABBA bar á góma ásamt sambandi David Bowie og Iggy Pop.
MANNAKORN – Blús í G
OASIS – Live Forever
THE PRETENDERS – Brass In Pocket
SIMPLE MINDS – Alive And Kicking
BJÖRN JÖRUNDUR OG MEMFISMAFÍAN – Ég kenni þér um
MALEN, CREATURE OF HABIT, BIRNA EYFJÖRÐ – auðnin
TOM TOM CLUB – Genius of Love
BUBBI MORTHENS – Ég er tilbúinn
BUDDY HOLLY – That'll Be The Day
KLARA EINARSDÓTTIR – Ef hann myndi
ATLI DAGUR STEFÁNSSON – So Long
BEATLES – Eleanor Rigby
STROFF – Philadelphia
LÓN – Ég lifi í draumi
ABBA – Dancing Queen
ROXETTE – It Must Have Been Love
KACEY MUSGRAVES – I Believe In Ghosts
CHARLATANS – The Only One I Know
DAVID BOWIE – Life On Mars
THE STOOGES – Gimme Danger
ELLA LANGLEY – Be Her
MICHIGANDER – Freaking Out
QUARASHI – Do it again
FLEETWOOD MAC – Rhiannon (Will You Ever Win)
SAINT ETIENNE – Only love can break your heart
SLÉTTUÚLFARNIR – Florida
ÁSGEIR TRAUSTI EINARSSON – Heartbeat
SLY & THE FAMILY STONE – If you want me to stay
ST. PAUL & THE BROKEN BONES – Sushi and Coca-Cola
SPACESTATION – Lightspeed
SPRENGJUHÖLLIN – Glúmur
THE REVIVALISTS – Heart Stop
DIKTA – From Now On
NEW ORDER – Regret
BOB MARLEY AND THE WAILERS – Jamming
LUIGI OG MARON BIRNIR REYNISSON – Berdreymi
GERRY & THE PACEMAKERS – Ferry Cross The Mersey
JÓN JÓNSSON TÓNLISTARM., HERRA HNETUSMJÖR – Las á milli línanna
ALDOUS HARDING, HAWKLINE, H. – Venus in the Zinnia
YO LA TANGO – Autum Sweater
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Útvarpsfréttir.
Ríkissjóður verður rekinn með fimm milljarða afgangi gangi fjárlagafrumvarpið eftir. Það verður þá í fyrsta sinn síðan 2018 sem ríkissjóður er hallalaus. Kílómetragjald hækkar um tæp 16 prósent um áramót og gjaldskrár ríkisins um rúmlega fimm prósent.
Formenn stjórnarandstöðuflokkanna hafa áhyggjur af áhrifum gjaldskrárhækkana á heimili og fyrirtæki og ferðaþjónustan varar við því að ferðamönnum fækki.
Þýskalandskanslari er sleginn yfir niðurstöðum kosninga í Saxlandi-Anhalt í gær, þar sem harðlínuflokkurinn Alternative fur Deutschland vann stóran sigur. Ekki er enn ljóst hvort flokkurinn kemst til valda í sambandsríkinu.
Forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins kom til Grænlands í gær. Samkomulag var undirritað í morgun um að ESB fjárfesti í betra gervihnattasambandi á Grænlandi.
Pólitískum fulltrúum í stjórn Norðurorku fækkar og minnihlutaeigendur missa áheyrnarfulltrúa sinn. Breytingin eykur tortryggni í garð stjórnarinnar, segir oddviti sveitarstjórnar Eyjafjarðarsveitar.
Kimi Antonelli vann Monza-kappaksturinn í Formúlu 1 þrátt fyrir að hafa verið aftastur í rásröðinni.
Poppland er vinur í raun og land án landamæra. Poppland er einn elsti og dáðasti tónlistarþáttur landsins. Umsjón: Lovísa Rut Kristjánsdóttir.
Mikið líf og mikið fjör í Popplandi þennan mánudaginn, plata vikunnar kynnt til leiks, Who Killed Spacestation? með Spacestation, Dolly Parton heiðruð og póstkort frá Hárún svo fátt eitt sé nefnt.
John Grant, Kaktus Einarsson - Follow.
Tame Impala - Dracula.
Temper City - Self Aware.
Chappell Roan - Pink Pony Club.
Fontaines D.C. - Marianne.
BRAINSTORM - My Star.
STUÐMENN - Energí Og Trú.
PÁLL ÓSKAR - Stanslaust stuð.
MODEST MOUSE - Float On.
Spacestation, Spacestation - Eiturgrá Skóda.
PIXIES - Where Is My Mind?.
Lavigne, Avril - Complicated.
Jónfrí, Lúpína - Endalaus framtíð.
DIDO - Thank You.
Klara Einarsdóttir - Ef hann myndi.
Laufey - Madwoman.
Lay Low - Jolene.
DOLLY PARTON - Coat Of Many Colours.
Swift, Taylor - I Knew It I Knew You.
Steinunn Jónsdóttir - Spóla til baka.
Marsibil - Aftur og aftur.
Björn Jörundur Friðbjörnsson, Memfismafían - Ég kenni þér um.
VALDIMAR - Karlsvagninn.
HáRún - Enda alltaf hér.
EMILÍANA TORRINI - Heartstopper.
HáRún - Týnd í berjamó.
Ylja - Á rauðum sandi.
Warren, Alex - FEVER DREAM.
Atli Dagur Stefánsson - So Long.
Hipsumhaps - Meðal mannsins (þjóðsöngurinn).
Musgraves, Kacey - I Believe In Ghosts.
Izleifur, Elín Hall - Hugsa alltof mikið um þig.
ROBBIE WILLIAMS - Angels.
Malen, Creature of Habit, Birna Eyfjörð - auðnin.
Langley, Ella - Be Her.
Michigander - Freaking Out.
LINDA RONSTADT - You're No Good.
Revivalists, The - Heart Stop.
Spacestation - Bíddu aðeins.
Pink Floyd - Breathe In The Air (2023 Remaster).
MT Jones - I Don't Understand.
PRIMAL SCREAM - Country Girl.
NOAH AND THE WHALE - L.I.F.E.G.O.E.S.O.N..
Þau Hrafnhildur Halldórsdóttir, Hólmfríður María Ragnhildardóttir og Rúnar Róbertsson halda landanum vel upplýstum um menn og málefni á leið úr vinnu. Þau fylgjast með fréttum og dægurmálum og spila nóg af góðri tónlist.
Í morgun var fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar kynnt. Þar er gert ráð fyrir hallalausum fjárlögum á næsta ári. Meðal þeirra aðgerða sem á að grípa til er hækkun á bankaskatti. Hann mun hækka um 75%. Skatturinn er nú 0,145% en fer í 0,254%. Sá skattur á að skila 13,85 milljörðum króna í ríkissjóð eftir hækkun. Heiðrún Jónsdóttir, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í fjármálaþjónustu, kom til okkar.
Nýlega var fyrsti hluti nýju íþróttamiðstöðvarinnar í Árnesi tekinn í notkun og hefur þegar gjörbreytt aðstöðu fyrir skóla- og frístundastarf í sveitarfélaginu. Uppbyggingin heldur nú áfram af fullum krafti og næsta stóra skrefið verður þegar sjálft íþróttahúsið verður opnað fyrir íbúa svæðisins. Við heyrðum Haraldi Þór Jónssyni, Oddvita Skeiða- og Gnúpverjahrepps, um framkvæmdina og framtíðarsýnina að baki þessu metnaðarfulla verkefni.
Í fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar fyrir næsta ár sem kynnt var í morgun er gert ráð fyrir gjaldtöku við vinsælar náttúruperlur landsins, en þar eru ekki aðeins nefndir fjölsóttir ferðamannastaðir heldur einnig böð og baðlón. Markmiðið er að afla tekna til uppbyggingar, viðhalds og þjónustu á þeim stöðum sem taka á móti miklum fjölda gesta ár hvert. En hvernig á þetta fyrirkomulag að virka, hvaða staðir gætu fallið undir gjaldtökuna og hver verða áhrifin á ferðamenn og rekstraraðila? Jóhannes Þór Skúlason er framkvæmdastjóri samtaka ferðaþjónustunnar hann kom í Síðdegisútvarpið.
Fjölbrautaskóli Suðurnesja fagnar 50 ára starfsafmæli dagana 11. og 12. september nk. og býður nemendum sínum, fyrrum nemendum, íbúum, velunnurum, gestum og gangandi til veislu. Við heyrðum í nýskipuðum skólameistara FS, Guðlaugu M. Pálsdóttur, á eftir. Hún er kannski nýskipaður skólameistari en hefur starfað við skólann í um 30 ár.
Salka Valka lifir enn sterku lífi, tæpum hundrað árum eftir að skáldsaga Halldórs Laxness kom út. Nú hefur Unnur Ösp Stefánsdóttir samið og sett á svið einleik byggðan á sögunni í samstarfi Landnámsseturs Íslands og Þjóðleikhússins. Sýningin hefur vakið mikla athygli og er uppselt út september. Unnur Ösp var gestur okkar í dag.
Arnar Davíð Jónsson vann Opna norska meistaramótið í keilu um helgina. Mótið er eitt það sterkasta á Norðurlöndunum. Við hringjum í Arnar, sem búsettur er í Svíþjóð, og heyrðumí honum í lok þáttar.
Fréttir
Fréttir
Fjárlagafrumvarpið er ekki verðbólguhvetjandi að mati dósents í hagfræði en hækkun krónutölugjalda kom á óvart.
Bandaríkjaforseti birti á samfélagsmiðlum í dag landakort þar sem Ísland, Grænland og fleiri ríki eru í bandarísku fánalitunum. Evrópusambandið tilkynnti í dag um umfangsmiklar fjárfestingar á Grænlandi.
Marglyttur herjuðu á lax í kvíum Kaldvíkur í Reyðarfirði um helgina, fyrirtækið sendi tilkynningu til kauphalla í Osló og á Íslandi í dag vegna affalla.
Íþróttafélög á landsbyggðinni rukka að jafnaði lægri æfingagjöld en félög á höfuðsborgarsvæðinu samkvæmt nýlegri úttekt ASÍ. Yfirþjálfari handknattleiksdeildar Þórs segir samanburðinn þó ekki gefa rétta mynd, foreldrar á landsbyggðinni beri líklega meiri kostnað af íþróttaiðkun barna sé ferðakostnaður með talinn.
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Fjármálaráðherra gerir ráð fyrir fimm milljarða afgangi í fjárlagafrumvarpinu. Það á eftir að fara í gegnum þingið hver verður niðurstaðan eftir það. Rætt við Sigurjón Þórðarson (F) formann fjárlaganefndar og Njál Trausta Friðbertsson (D) sem situr í henni.
Þing-, landsþings- og sveitarstjórnarkosningar eru í Svíþjóð 13.september. Skoðanakannanir benda til þess að mjótt verði á mununum milli núverandi ríkisstjórnarflokka og stjórnarandstöðunnar. Rætt við Anders Svenson sænskan blaðamanna um horfurnar.
Fréttastofa RÚV.
Á Kvöldvaktinni heyrir þú nýjustu slagarana og útgáfurnar frá upprennandi og uppáhalds tónlistarfólki þínu í fjölbreyttum kokteil af tónlist, tungum, straumum og stefnum sem þykja endurspegla tíðaranda dagsins í dag. Umsjónarmenn: Þorsteinn Hreggviðsson og Daníel Jón Baróns Jónsson.
Lagalistinn
Plata hverrar viku fyrir sig er kynnt í heild sinni.
Það eru Spacestation sem eiga plötu vikunnar á Rás 2 þessa vikuna. Hún heitir ,,Who Killed Spacestation?" og þeir Björgúlfur, Hafsteinn og Davíð tóku spjallið við Danna um m.a. plötuna, metnaðinn og þroskann sem að fylgdi þessari nýjustu plötu þeirra.
Griðarstaður grasrótarinnar.
Umsjón: Bjarni Daníel Þorvaldsson.
