Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Bryndís Malla Elídóttir flytur.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Umsjónarmenn eru Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir.

Eru forsendur lífskjarasamningsins brostnar? Ja, ekki er sama hvern við spyrjum, um þetta er deilt, og reyndar er skilningur forystumanna launþega annars vegar og vinnuveitenda hins vegar svo ólíkur að helst mætti ætla að þeir væru að tala um sitt hvort málið. En hverjar eru helstu forsendur og hvernig ríma þær við stöðuna í efnahagslífinu og horfurnar fram undan? Við skoðuðum þessi mál með Þórði Snæ Júlíussyni, ritstjóra Kjarnans. Hann ræddi líka um samfélagslega ábyrgð lífeyrissjóða og skattamál Donalds Trump Bandaríkjaforseta.

30 ár eru síðan þýsku ríkin tvö: Austur og Vestur Þýskaland voru sameinuð og úr varð Sambandslýðveldið Þýskaland. Deildar meiningar eru um hvernig til tókst og þá einkum hvernig austur-hlutinn hafi farið út úr sameiningunni. Arthúr Björgvin Bollason sagði frá í Þýskalandsspjalli eftir Morgunfréttirnar. Hann talaði líka um umræður um bandarísku forsetakosningarnar í Þýskalandi, en einhverjir spekingar telja að þær skipti Þjóðverja meira máli en kosningar í Þýskalandi. Þá hefur hjónaskilnuðum fjölgað í kórónuveirukrísunni.

Öldum saman voru Hólar í Hjaltadal eitt helsta menningarsetur landsins. Þar var biskupsstóll og skóli og auðvitað prentsmiðjan hans Jóns Arasonar svo fátt eitt sé nefnt. Raunar má segja að á sínum tíma hafi hálfu landinu, meira eða minna, verið stýrt frá Hólum. Enn hefur Hólafólk rík áhrif; Háskólinn á Hólum sér samfélaginu fyrir sérfræðingum í ferðaþjónustu, fiskeldi og hestafræðum. Við röbbuðum við Erlu Björk Örnólfsdóttur rektor skólans á níunda tímanum.

Tónlist: Sunday morning coming down - Jerry Lee Lewis, Ekki dauðir enn - Mannakorn, Ó þú - Mannakorn

Útvarpsfréttir.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Anna Kristín Jónsdóttir

Tæknimaður: Magnús Þorsteinn Magnússon

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Arnhildur er organisti í Fella og Hólakirkju og talar um hversu mikilvægur söngurinn er fólki.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Heimildarmyndin Lobster Soup, eða Humarsúpa, fjallar um bræðurna Alla og Krilla, sem stofnuðu og ráku veitingastaðinn Bryggjuna á höfninni í Grindavík. Þar framreiddu þeir eina frægustu humarsúpu landsins og við borðin á staðnum voru málin krufin til mergjar. Við fengum annan bræðranna, Alla, eða Aðalgeir Jóhannsson, ásamt Ólafi Rögnvaldssyni, einum framleiðanda myndarinnar, til þess að segja okkur meira frá þeim bræðrum og humarsúpunni, sem hefur vakið það mikla athygli að hún dregur fjölda ferðamanna frá öllum heimshornum til Grindavíkur og ekki síst tvo spænska kvikmyndagerðamenn sem ákváðu að gera einmitt þessa mynd.

Kristín Einarsdóttir, okkar kona á Ströndum, brá sér yfir í Húnaþing vestra og hitti Guðnýju Helgu Björnsdóttur á Bessastöðum sem þar býr ásamt manni sínum, hinum þekkta hestamanni Jóhanni Magnússyni. Þau búa þar að sjálfsögðu með hesta en líka kýr og Guðný sem er fædd og uppalin á Bessastöðum hefur upplifað miklar breytingar í framleiðslu mjólkur.

Buxur eru um margt hentugur klæðnaður, sérstaklega þegar kemur að ákveðnum störfum eða vinnu. Það er þó ekki allra að klæðast buxum og enn þann dag í dag eru fjölmörg ríki sem banna konum að klæðast buxum við hin ýmsu tilefni. Sjókonur í buxum er yfirskrift Föstudagsfléttu Borgarsögusafns á föstudaginn kemur. Hafdís Erla Hafsteinsdóttir sagnfræðingur mun þar fjalla um buxnanotkun íslenskra kvenna í sögulegu ljósi. Í fyrirlestrinum verður fjallað um nokkrar konur sem klæddust buxum til sjós og létu reyna á mörk samfélagsins hvað varðar kvenlega hegðun, klæðaburð og framkomu. Hafdís Erla kom í þáttinn í dag.

UMSJÓN GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Útvarpsfréttir.

Ríkisstjórnin kynnti á tólfta tímanum aðgerðir í átta liðum sem ætlað er að stuðla að félagslegum og efnahagslegum stöðugleika og halda lífskjarasamningnum á lífi, meðal annars lækkun tryggingagjalds og endurgreiðslu virðisaukaskatts. Aðildarfélög Samtaka atvinnulífsins greiða nú atkvæði um hvort segja eigi samningnum upp.

Paolo Macchiarini, sem græddi plastbarka í sjúklinga á Karólínska sjúkrahúsinu í Stokkhólmi, hefur verið ákærður fyrir að valda sjúklingunum alvarlegum skaða sem leiddi til dauða þeirra.

Íbúar á höfuðborgarsvæðinu og á Reykjanesskaga þurfa að búa sig undir jarðskjálfta af stærðinni sex til sex komma fimm í náinni framtíð. Þetta er mat jarðeðlisfræðings hjá Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands.

Ekkert lát er á bardögum í Nagorno-Karabakh. Fregnir berast af liðsflutningum stórskotaliða Armena og Asera fjarri héraðinu.

Starfsmönnum flugvallarins í Vestmannaeyjum hefur verið sagt upp störfum. Bæjarstjórinn í Eyjum segir að Isavia grípi hvert tækifæri sem gefist til þess að skerða þjónustu flugvalla úti á landi.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Þorsteinn Helgason, prófessor emiritus: Kennslubækur í sögu hafa oft vakið deilur. Rætt verður um það í Samfélaginu og sagt frá nýútkomnu riti um álitamál og deilur um sögukennslu í 57 löndum um allan heim, þ.á m. á Íslandi.

Kristbjörg Mekkín Helgadóttir og Eiður Welding: Skýrsla sem börn frá ungmennaráðum um landa allt unnu um málefni sem á þeim brenna hefur verið kynnt fyrir Barnaréttarnefnd Sameinuðu þjóðanna. Þetta er í fyrsta sinn sem börn senda eigin skýrslu en í henni er farið yfir stöðu mannréttinda barna á Íslandi og hvernig Íslandi gengur að uppfylla barnasáttmálann. Það kennir ýmissa grasa þegar kemur að málefnum sem börnin vildu skerpa á - sjónarhorn þeirra er eðli málsins samkvæmt annað, því þau upplifa sjálf og á eigin skinni hvar kreppir að - rætt var við Kristbjörgu og Eið, tvö ungmennu æyr ungmennaráði sem komu að gerð skýrslunnar.

Friðrik Páll Jónsson með erlendan pistil um dreifingu bóluefnis við Covid 19 veirunni en hætt er við að fátæk lönd verði síðust í röðinni.

Útvarpsfréttir.

Lofthelgin býður hlustendum að fljóta frjálslega í tíma og rúmi á lignu hafi hughrifatónlistar. Frá endurómi fortíðar til nýjustu strauma 21. aldarinnar leitum við heimshornanna á milli að réttri stemningu og andrúmslofti til að leiða hlustandann á ný mið andans. Út fyrir endimörk algleymis.

Umsjón er í höndum Friðriks Margrétar-Guðmundsson.

Útvarpsfréttir.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Illugi Jökulsson les um Flóabardaga, sem kallaður hefur verið eina sjóorrustan í íslenskri sögu. En hvað gerðist í raun og veru? Lesið er úr frásögn Henry Hálfdanssonar sem birtist í Sjómannablaðinu árið 1944.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Í Víðsjá dagsins verður rætt er við Guju Dögg Hauksdóttur arkitekt um sýninguna PREFAB / FORSMÍÐ sem opnaði um liðna helgi í Skaftelli, Menningarmiðstöð Austurlands. Á sýningunni er farið yfir fagurfræði og sögu norsku einingahúsanna sem risu við Seyðisfjörð í byrjun síðustu aldar, auk einingahúss eftir Le Corbusier og norsku arkitektana Rintala Eggertsson.

Bók vikunnar að þessu sinni er skáldsagan Beðið eftir barbörunum eftir nóbelskáldið John Maxwell Coetzee. Tveir þýðendur komu að verkinu, þau Sigurlína Davíðsdóttir og Rúnar Helgi Vignisson, og segja þau frá bókinni í Víðsjá dagsins.

Snæbjörn Brynjarsson segir frá upplifun sinni af samtímaóperunni Ekkert er sorglegra en manneskjan sem frumsýnd var á dögunum í Tjarnarbíói og er eftir Friðrik Margrétar Guðmundsson og Adolfs Smára Unnarssonar.

Ennfremur verður fjallað um umdeilda myndlistarsýningu sem farin er að valda titringi löngu áður en hún er komin upp, en á dögunum bárust fréttir um það sýningu sem átti að fara í fjögur mikilvæg myndlistarsöfn, vestan hafs og austan, hefði verið slegið á frest vegna viðkvæms myndefnis. Við segjum frá listamanninum Philip Guston í þætti dagsins og ræðum við Hallgrím Helgason rithöfund um Guston og verk hans.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við spjöllum við Gísla Darra Halldórsson um nýja tölvuteiknaða stuttmynd hans Já-fólkið sem hlaut áhorfendaverðlaun barna á norrænu kvikmyndahátíðinni Nordisk Panorama á dögunum. Þrátt fyrir ungan aldur hefur Gísli hefur starfað sem "kvikari", það sem á ensku er kallað animator, í um tvo áratugi, unnið að gerð fjölda tölvuteiknimynda og teiknimyndaþátta.

Við kynnum okkur Kólumbísk-kanadísku tónlistarkonuna Lido Pimienta og plötu hennar Miss Colombia.

Halldór Armand Ásgeirsson flytur pistil um hlutverk forseta Íslands og veltir því fyrir sér hvort ný stjórnarskrá geti skýrt það.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Umsjón: Kristján Sigurjónsson

Tæknimaður: Magnús Þorsteinn Magnússon

Samtök atvinnulífsins hafa valdið óþarfa óöryggi og usla meðal fólks með því að draga gildi lífskjarasamninganna í efa, segir forseti Alþýðusambands Íslands.

Aðgerðir ríkisstjórnarinnar milda höggið sem fyrirtækin í landinu hafa orðið fyrir segir framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins. Ljóst er þó að mörg fyrirtæki verði áfram í miklum vanda.

Formaður Samfylkingarinnar segir ýmislegt gott í aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar, en ekki sé gengið nógu langt. Hann kallar sérstaklega eftir aðgerðum í þágu atvinnulausra.

Armenar saka Tyrki um að hafa skotið niður flugvél armenska flughersins. Þeir segjast hvergi hafa komið nærri. Hátt í eitt hundrað hafa fallið í bardögum um Nagorno-Karabakh.

Dómsmálaráðherra ætlar að leggja fram frumvörp í byrjun þings sem skýra refsiákvæði gagnvart kynferðislegri friðhelgi og umsáturseinelti.

Stærstu hluthafar í Icelandair Group fyrir hlutafjárútboð eru það ekki lengur. Lífeyrissjóður verslunarmanna var stærstur með tæp 12 prósent en á nú rúmlega tvö prósent. Fjárfestingasjóðurinn PAR Investment Partners átti tíu en á nú tæplega tvö prósent. Hvorugur sjóðurinn tók þátt í útboðinu.

Samtals hafa átta starfsmenn hjá VÍS, Vátryggingafélagi Íslands, greinst með kórónuveirusmit. Flestir þeirra greindust fyrir tíu dögum og þá fóru 75 starfsmenn í sóttkví og unnu að heiman.

Fyrstu kappræður bandarísku forsetaframjóðendanna Joes Bidens og Donalds Trumps verða í nótt. Chris Wallace, fréttamaður FOX News, stýrir umræðunum í Cleveland í Ohio. Sýnt verður beint frá kappræðunum í sjónvarpinu og á ruv.is og hefst útsending klukkan eitt í nótt.

Lengri umfjallanir:

Forsætisráðherra vonast til að þær aðgerðir sem kynntar voru í dag, létti undir hjá atvinnulífinu og auðveldi atvinnurekendum að taka afstöðu til þess að hvort segja eigi upp kjarasamningum. Framkvæmdastjórn Samtaka atvinnulífsins ákvað í dag að hætta við atkvæðagreiðsluna meðal félagsmanna um hvort segja ætti upp samningum. ASÍ vill að stjórnvöld gefi vilyrði fyrir því að atvinnuleysisbætur verði hækkaðar. Katrín Ólafsdóttir hagfræðingur tekur undir þessa körfu. Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra kynnti aðgerðir ríkisstjórnarinnar að loknum ríkisstjórnarfundi í morgun. Arnar Páll Hauksson tekur saman og talar við Katrínu Ólafsdóttur.

Íbúar á höfuðborgarsvæðinu og á Reykjanesskaga þurfa að búa sig undir jarðskjálfta af stærðinni sex til sex komma fimm í náinni framtíð. Það sama á við um Húsvík og nágrenni. Þetta er mat Freysteins Sigmundssonar jarðe

Umsjón: Fríða María Ásbergsdóttir.

Gestur Krakkakastsins að þessu sinni er maður sem veit allt um stjörnurnar og geiminn en hugsar líka um náttúruvernd hér á jörðinni. Það er hann Stjörnu Sævar. Afhverju er hann kallaður það? Er hann ekki jarðfræðingur...?

Viðmælandi: Sævar Helgi Bragason

Umsjón: Fríða María Ásbjörnsdóttir

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Heimildarmyndin Lobster Soup, eða Humarsúpa, fjallar um bræðurna Alla og Krilla, sem stofnuðu og ráku veitingastaðinn Bryggjuna á höfninni í Grindavík. Þar framreiddu þeir eina frægustu humarsúpu landsins og við borðin á staðnum voru málin krufin til mergjar. Við fengum annan bræðranna, Alla, eða Aðalgeir Jóhannsson, ásamt Ólafi Rögnvaldssyni, einum framleiðanda myndarinnar, til þess að segja okkur meira frá þeim bræðrum og humarsúpunni, sem hefur vakið það mikla athygli að hún dregur fjölda ferðamanna frá öllum heimshornum til Grindavíkur og ekki síst tvo spænska kvikmyndagerðamenn sem ákváðu að gera einmitt þessa mynd.

Kristín Einarsdóttir, okkar kona á Ströndum, brá sér yfir í Húnaþing vestra og hitti Guðnýju Helgu Björnsdóttur á Bessastöðum sem þar býr ásamt manni sínum, hinum þekkta hestamanni Jóhanni Magnússyni. Þau búa þar að sjálfsögðu með hesta en líka kýr og Guðný sem er fædd og uppalin á Bessastöðum hefur upplifað miklar breytingar í framleiðslu mjólkur.

Buxur eru um margt hentugur klæðnaður, sérstaklega þegar kemur að ákveðnum störfum eða vinnu. Það er þó ekki allra að klæðast buxum og enn þann dag í dag eru fjölmörg ríki sem banna konum að klæðast buxum við hin ýmsu tilefni. Sjókonur í buxum er yfirskrift Föstudagsfléttu Borgarsögusafns á föstudaginn kemur. Hafdís Erla Hafsteinsdóttir sagnfræðingur mun þar fjalla um buxnanotkun íslenskra kvenna í sögulegu ljósi. Í fyrirlestrinum verður fjallað um nokkrar konur sem klæddust buxum til sjós og létu reyna á mörk samfélagsins hvað varðar kvenlega hegðun, klæðaburð og framkomu. Hafdís Erla kom í þáttinn í dag.

UMSJÓN GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Þorsteinn Helgason, prófessor emiritus: Kennslubækur í sögu hafa oft vakið deilur. Rætt verður um það í Samfélaginu og sagt frá nýútkomnu riti um álitamál og deilur um sögukennslu í 57 löndum um allan heim, þ.á m. á Íslandi.

Kristbjörg Mekkín Helgadóttir og Eiður Welding: Skýrsla sem börn frá ungmennaráðum um landa allt unnu um málefni sem á þeim brenna hefur verið kynnt fyrir Barnaréttarnefnd Sameinuðu þjóðanna. Þetta er í fyrsta sinn sem börn senda eigin skýrslu en í henni er farið yfir stöðu mannréttinda barna á Íslandi og hvernig Íslandi gengur að uppfylla barnasáttmálann. Það kennir ýmissa grasa þegar kemur að málefnum sem börnin vildu skerpa á - sjónarhorn þeirra er eðli málsins samkvæmt annað, því þau upplifa sjálf og á eigin skinni hvar kreppir að - rætt var við Kristbjörgu og Eið, tvö ungmennu æyr ungmennaráði sem komu að gerð skýrslunnar.

Friðrik Páll Jónsson með erlendan pistil um dreifingu bóluefnis við Covid 19 veirunni en hætt er við að fátæk lönd verði síðust í röðinni.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við spjöllum við Gísla Darra Halldórsson um nýja tölvuteiknaða stuttmynd hans Já-fólkið sem hlaut áhorfendaverðlaun barna á norrænu kvikmyndahátíðinni Nordisk Panorama á dögunum. Þrátt fyrir ungan aldur hefur Gísli hefur starfað sem "kvikari", það sem á ensku er kallað animator, í um tvo áratugi, unnið að gerð fjölda tölvuteiknimynda og teiknimyndaþátta.

Við kynnum okkur Kólumbísk-kanadísku tónlistarkonuna Lido Pimienta og plötu hennar Miss Colombia.

Halldór Armand Ásgeirsson flytur pistil um hlutverk forseta Íslands og veltir því fyrir sér hvort ný stjórnarskrá geti skýrt það.

Úrval úr dagskrá liðins dags og tónlist úr ýmsum áttum.

Næturútvarp Rásar 1.