Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Fjögur ár eru í dag síðan Rússar réðust inn í Úkraínu. Árásir hafa staðið linnulítið síðan þrátt fyrir víðtæka alþjóðlega fordæmingu; og þvingunaraðgerðir og samþykktir t.d. Evrópusambandsins og Sameinuðu þjóðanna. Hópur þjóðarleiðtoga er kominn til Kyiv, til að sýna Úkraínumönnum stuðning á þessum tímamótum. Björn Malmquist fréttamaður er með í för og sagði okkur frá.

Stjórnmál og menning voru á dagskrá Berlínaspjalls í dag. Arthur Björgvin Bollason sagði okkur frá nýafstöðunum landsfundi Kristilegra demókrata, vandræðum AfD-flokksins og Kvikmyndahátíðinni í Berlín sem lauk um helgina.

Við fjölluðum líka um persónuvernd út frá sjónarhóli siðfræði og heimspeki. Við komum meðal annars inn á alla þessa miðlun okkar á persónuupplýsingum á alþjóðlegu samfélagsmiðlunum sem safna þeim og nota í ábataskyni. Sigurður Kristinsson heimspekingur og prófessor var með okkur.

Tónlist:

Eagles - Peaceful easy feeling.

Eagles - Take it easy.

Svavar Knútur Kristinsson - Refur.

Max Richter - Winter 1.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við kynntum okkur aðeins sprotafyrirtækið Humble í dag, þau hafa hannað smáforrit fyrir snjallsíma þar sem boðið er upp á mat sem annars færi til spillis á lækkuðu verði sem þá bæði býður notendum upp á ódýrari vöru og hjálpar til við að minnka matarsóun. Á einu ári tókst notendum appsins að koma í veg fyrir að 31 tonn af matvælum færu til spillis. Rósa S. Markúsdóttir og Hlynur Rafn Guðmundsson voru hjá okkur í dag og sögðu okkur betur frá forritinu og verkefninu.

Við fræddumst svo um virkniþing í þágu eldra fólks í Kópavogi sem fer fram á morgun í Kórnum. Þar er verið að stuðla að félagslegri virkni eldra fólks í bæjarfélaginu. Hlín Sigþórsdóttir, verkefnastjóri velferðasviðs og Fríða Karen Gunnarsdóttir, vekefnastjóri Virkni og vellíðan hjá Kópavogsbæ, komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá virkniþinginu.

Bíó Paradís, í samstarfi við Goethe-Institut Dänemark, German Films og Þýska sendiráðið á Íslandi, standa fyrir Þýskum kvikmyndadögum í sextánda sinn. Þeir hefjast á föstudaginn og það kennir ýmissa grasa í dagskránni sem vert var að skoða með Ásu Baldursdóttur frá Bíó Paradís.

Tónlist í þættinum í dag

Áður oft ég hef arkað þennan veg / Haukur Morthens og hljómsveit Sigurd Jensen (erlent lag, texti Egill Bjarnason)

Let go of Your Plans / Lukas Nelson & The Promise of the Real (Lukas Nelson)

Ágústín / Sigrún Jónsdóttir (Åge Gerard, texti Jón Sigurðsson)

Io E Te (Ég og þú) / Emilíana Torrini (Leone Tinganelli)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umfjöllunarefnið er öryggi. Þóra Sigfríður Einarsdóttir sérfræðingur í klínískri sálfræði með áfallasálfræði sem undirgrein.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Fjögur ár eru í dag síðan Rússar réðust inn í Úkraínu. Víglínan hefur lítið færst til síðustu ár en mannfall hefur aukist. Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra er meðal þjóðarleiðtoga í Kyiv.

Engin ákvörðun hefur verið tekin um hvort fyrrverandi læknir á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja verði ákærður fyrir að hafa valdið sjúklingum ótímabærum dauða. Málið hefur verið þrjú ár hjá héraðssaksóknara.

Öflugri leigumarkaður og styrking hlutdeildarlána er efst á blaði viljayfirlýsingar um húsnæðisuppbyggingu á landsbyggðinni sem félags- og húsnæðismálaráðherra undirritaði í morgun.

Leikskólabörn sneru aftur á Grandaborg í Reykjavík í morgun - nærri fjórum árum eftir að skólanum var lokað vegna myglu.

Skipulagsstofnun segir fyrirhugaða vindaflsvirkjun á Laxárdalsheiði geta haft verulega neikvæð umhverfisáhrif og efast um hvort réttlætanlegt sé að veita henni leyfi.

Norska liðið Bodö/Glimt getur í kvöld tryggt sér sæti í 16-liða úrslitum Meistaradeildar karla í fótbolta í fyrsta sinn. Prófessor í íþrótta- og heilsufræði segir árangur Norðmanna í íþróttum enga tilviljun.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Í dag eru 4 ár liðin frá því að Rússar réðust inn í Úkraínu. Hver er staða tjónaskrárinnar sem á að halda utan um þann skaða sem innrásin hefur valdið? Og hvernig á að draga Rússa til ábyrgðar þegar þeir viðurkenna enga sök? Rætt við Róbert Spanó, formann stjórnar tjónaskrárinnar, og Þórdísi Kölbrúnu Reykfjörð Gylfadóttur, fyrrerandi utanríkisráðherra og sérstakan erindreka aðalframkvæmdastjóra Evrópuráðsins í málefnum úkraínskra barna.

Í safnvarpinu Sögur úr raunveruleikanum leita dagskrárgerðarmenn uppi sannar sögur úr íslenskum samtíma.

Langur aðdragandi var að því að Margrét Halla Hansdóttir Löf var dæmd fyrir að bana föður sínum í Súlunesi í apríl 2025. Við meðferð málsins fyrir Héraðsdómi Reykjaness teiknaðist upp djúpstæður fjölskylduvandi sem varð sífellt óviðráðanlegri. Vandi sem virtist hverfast um andlegt ástand Margrétar. Í þáttunum er rætt við Margréti, samferðafólk hennar og verjanda.

Umsjón: Þóra Tómasdóttir

Tæknimaður: Mark Eldred

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Kravténko þarf að berjast á hæl og hnakka til að hverfa ekki inn í Gúlag-eyjaklasa Stalíns eða hreinlega vera tekinn af lífi þegar hreinsanir í Sovétríkjunum standa sem hæst.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Bandaríska tónskáldið, fiðluleikarinn og söngkonan Caroline Shaw kemur fram með Sinfóníuhljómsveit Íslands á föstudagskvöld. Shaw er ein sú mest spennandi rödd sem ómar í samtímatónlist og allar hennar viðurkenningar eru til vitnis um það. Á tónleikunum verða flutt fjögur verk og ásamt Shaw sjálfri syngur Kammerkórinn Aurora, undir stjórn Sigríðar Soffíu Hafliðadóttur. Sigríður Soffía lítur við í hljóðstofu til að ræða við okkur um tónlist Shaw. Gauti Kristmannsson rýnir í nýútkomna skáldsögu Steinunnar G Helgadóttur, Síðustu dagar skeljaskrýmslisins. En við hefjum þáttinn á frásagnarlist, því annað kvöld hefur nýstofnað félag, Söguhringur frásagnarfélag, boðað til kvöldvöku í Mengi. Stofnendur félagsins eru þær Birgitta Björg Guðmarsdóttir, Karólína Rós Ólafsdóttir og Maó Alheimsdóttir skáld, ásamt Hönnuh Rós Sigurðardóttur Tobin, sagnaþulu, en þær Maó og Hannah mæta í hljóðstofu til að segja okkur af Söguhringnum.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Frakkland er á suðupunkti vegna andláts Quentin Deranque sem lést í slagsmálum milli hægri- og vinstrisinnaðra aktívista. Við sökkvum okkur ofan í frönsk stjórnmál með Einari Má Jónssyni sem hefur búið þar í landi og fylgst með pólitíkinni undanfarin 60 ár.

Við spjöllum svo við forsprakka hljómsveitarinnar Einakrónu, Björk Magnúsdóttur, en á dögunum kom út fyrsta plata sveitarinnar, Rembihnútar. Björk byrjaði að setja tónlist inn á Soundcloud fyrir nokkrum árum til að geta spilað hana auðveldar fyrir sig sjálfa. Þáverandi umsjónarmenn útvarpsþáttarins Ólátagarður rákust á hana á netvafri og byrjuðu að spila hana á Rás 2.

Fréttir

Fréttir

Tollurinn hefur stöðvað stórar sendingar af ólöglegu peptíði sem er markaðssett fyrir unglinga til að líta betur út. Einn hefur leitað á eitrunarmiðstöð eftir að hafa sprautað sig með efninu.

Velferðarsvið Kópavogs hefur beðið fjölskyldu drengs sem vistaður var í Bakkakoti afsökunar. Upplýsingar um slæman aðbúnað í Bakkakoti hafi legið fyrir en ekki hafi verið brugðist við.

Íslensk stjórnvöld ætla að leggja til átta hundruð milljónir króna í orkutengda sjóði til að aðstoða við uppbyggingu innviða í Úkraínu - sem eru lamaðir eftir árásir Rússa.

Róttækar breytingar verða á lista Sjálfstæðisflokksins í borginni fyrir kosningarnar í vor. Fjórir borgarfulltrúar missa jafnvel öruggt sæti.

Gló styrktarfélag segir nauðsynlegt að fella niður Ævintýrabúðir og Vinahópa Reykjadals í sumar, þar sem fjármagn hefur ekki fengist

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Fjögur ár eru liðin frá innrás Rússa í Úkraínu. Dagur B. Eggertsson og Diljá Mist Einarsdóttir fóru yfir stóru myndina í hljóðveri en austur í Úkraínu, í höfuðborginni Kyiv, er Björn Malmquist staddur. Han tók viðtal Kristrúnu Frostadóttur, forsætisráðherra, þegar hún kom út af fundi hjá bandalagi hinna viljugu þjóða, og spurði hana fyrst hvað færi í gegnum hugann á forsætisráðherra Íslands þegar hún ferðaðist til Kyiv.

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Í þættinum í dag mun tékkneska tónskáldið Leos Janácek verða kynnt til sögunnar og fluttur eftir hann strengjakvarett nr. 2. Hann var uppi á árunum 1854-1928 og varð helst frægur fyrir óperur sínar á meðan hann lifði. Hann samdi þó talsvert af kammertónlist, þar á meðal tvo strengjakvartetta seint á ævinni. Hann öðlaðist fyrst viðurkenningu sem tónskáld í heimalandi sínu eftir sextugt þegar ópera hans Jenufa var frumsýnd, en áður hafði hann unnið fyrir sér sem organisti og kennari, auk þess sem hann rannsakaði þjóðlagatónlist Moravíu,sem var heimahérað hans. Hann velti fyrir sér tónfalli og hryn tónlistarinnar og þessara tveggja þátta við tungumálið.

Kvartettinn sem flytur strengjakvartett Janáceks er Pacifica-kvartettinn sem fékk Grammy-verðlaunin nú fyrir skemmstu, en annar fiðluleikari hans er Sigurbjörn Bernharðsson. Auk þess verða flutt tvö önnur verk eftir sama tónskáld: Conte Pohádka, eða ævintýri fyrir selló og píanó, flutt af Bryndísi Höllu Gylfadóttur og Eddu Erlendsdóttur og lítið píanóstykki sem heitir Minning, flutt af Alain Planés.

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Í safnvarpinu Sögur úr raunveruleikanum leita dagskrárgerðarmenn uppi sannar sögur úr íslenskum samtíma.

Langur aðdragandi var að því að Margrét Halla Hansdóttir Löf var dæmd fyrir að bana föður sínum í Súlunesi í apríl 2025. Við meðferð málsins fyrir Héraðsdómi Reykjaness teiknaðist upp djúpstæður fjölskylduvandi sem varð sífellt óviðráðanlegri. Vandi sem virtist hverfast um andlegt ástand Margrétar. Í þáttunum er rætt við Margréti, samferðafólk hennar og verjanda.

Umsjón: Þóra Tómasdóttir

Tæknimaður: Mark Eldred

Skáldsaga Halldórs Laxness um hinn 18 ára gamla Stein Elliða kom út árið 1927 þegar Halldór var sjálfur 25 ára gamall.

Þessi saga um leit ungs manns að eigin lífsskoðunum þótti marka tímamót í íslenskri bókmenntasögu.

Valdimar Örn Flygenring las söguna fyrir útvarpið árið 1991.

Í 5., 6. og 34. lestri les Bára Lyngdal Magnúsdóttir ásamt Valdimar Erni og í 7. og 8. lestri les Guðrún S. Gísladóttir ásamt Valdimar.

frá Veðurstofu Íslands

Svanhildur Óskarsdóttir les sálmana í hljóðritun frá árinu 1998.

Árið 1944 var tekinn upp sá siður hjá Ríkisútvarpinu að lesa alla Passíusálma Hallgríms Péturssonar á föstunni.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við kynntum okkur aðeins sprotafyrirtækið Humble í dag, þau hafa hannað smáforrit fyrir snjallsíma þar sem boðið er upp á mat sem annars færi til spillis á lækkuðu verði sem þá bæði býður notendum upp á ódýrari vöru og hjálpar til við að minnka matarsóun. Á einu ári tókst notendum appsins að koma í veg fyrir að 31 tonn af matvælum færu til spillis. Rósa S. Markúsdóttir og Hlynur Rafn Guðmundsson voru hjá okkur í dag og sögðu okkur betur frá forritinu og verkefninu.

Við fræddumst svo um virkniþing í þágu eldra fólks í Kópavogi sem fer fram á morgun í Kórnum. Þar er verið að stuðla að félagslegri virkni eldra fólks í bæjarfélaginu. Hlín Sigþórsdóttir, verkefnastjóri velferðasviðs og Fríða Karen Gunnarsdóttir, vekefnastjóri Virkni og vellíðan hjá Kópavogsbæ, komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá virkniþinginu.

Bíó Paradís, í samstarfi við Goethe-Institut Dänemark, German Films og Þýska sendiráðið á Íslandi, standa fyrir Þýskum kvikmyndadögum í sextánda sinn. Þeir hefjast á föstudaginn og það kennir ýmissa grasa í dagskránni sem vert var að skoða með Ásu Baldursdóttur frá Bíó Paradís.

Tónlist í þættinum í dag

Áður oft ég hef arkað þennan veg / Haukur Morthens og hljómsveit Sigurd Jensen (erlent lag, texti Egill Bjarnason)

Let go of Your Plans / Lukas Nelson & The Promise of the Real (Lukas Nelson)

Ágústín / Sigrún Jónsdóttir (Åge Gerard, texti Jón Sigurðsson)

Io E Te (Ég og þú) / Emilíana Torrini (Leone Tinganelli)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Frakkland er á suðupunkti vegna andláts Quentin Deranque sem lést í slagsmálum milli hægri- og vinstrisinnaðra aktívista. Við sökkvum okkur ofan í frönsk stjórnmál með Einari Má Jónssyni sem hefur búið þar í landi og fylgst með pólitíkinni undanfarin 60 ár.

Við spjöllum svo við forsprakka hljómsveitarinnar Einakrónu, Björk Magnúsdóttur, en á dögunum kom út fyrsta plata sveitarinnar, Rembihnútar. Björk byrjaði að setja tónlist inn á Soundcloud fyrir nokkrum árum til að geta spilað hana auðveldar fyrir sig sjálfa. Þáverandi umsjónarmenn útvarpsþáttarins Ólátagarður rákust á hana á netvafri og byrjuðu að spila hana á Rás 2.