Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Í þáttunum Steypiregn kynnir Margrét Kristín Blöndal tónlistarmenn og tónlistarkonur sem hafa átt ríkan þátt í gera heiminn enn betri og fegurri. Í hverjum þætti er einn listamaður tekinn fyrir og verk hans kynnt fyrir hlustendum.

Þættirnir voru áður á dagskrá árið 2014.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Í þessum þætti verða flutt tónverk sem snúast um flóttamenn, sum frá allra síðustu árum, en önnur eldri. Af eldri verkum má nefna strengjaverkið „Exil!“ eða „Útlegð“ sem Eugène Ysaÿe samdi eftir að hann flúði heimsstyrjöldina fyrri til Bandaríkjanna árið 1917 og óperuna „The Consul“ (Ræðismaðurinn) sem Giancarlo Menotti samdi árið 1950, en hún fjallar um skrifræðið sem flóttamenn þurfa oft að berjast við. Af yngri verkum má nefna „Fólk fær andlit“ eftir Hildi Guðnadóttur og „Removal and other powers“ eftir William Marsey. Umsjón með þættinum hefur Una Margrét Jónsdóttir.

Leikin eru lög með þremur barnakórum frá fyrri tíð. Fyrst syngur kór undir stjórn Guðrúnar Pálsdóttur). Síðan syngja Barnakór Borgarness og Barnakór Barnaskóla Akureyrar, en báðir seinni kórarnir nutu söngstjórnar Björgvins Jörgenssonar.

Einnig er endurfluttur hluti viðtals við Björgvin Jörgensson, kórstjóra, sem Sverrir Kjartansson átti við hann árið 1976. Snýst spjall þeirra um söngför Barnakórs Akureyrar árið 1954 til Noregs.

Umsjón hefur Jónatan Garðarsson.

(Áður á dagskrá 1999)

frá Veðurstofu Íslands.

Að „sampla“ í tónlist merkir að fá að láni hljóðbrot úr eldra lagi. Þessi aðferð hefur tíðkast í rúm fjörutíu ár, sérstaklega í hipphoppi, þar sem bassalínur og hljómar úr eldri diskólögum og fönki voru lengi grunnurinn að tónlistinni sem var rappað við, en er útbreidd í nær allri popptónlist samtímans.

Í þessari þáttaröð segir Atli Bollason sögu þessarar aðferðar - tónklippilistarinnar -

frá árdögum hennar í módernískri tónlist fimmta áratugarins, gegnum hipphopp níunda áratugarins

Velt er upp lögfræðilegum álitamálum, en tónklippilistin hefur reynt mjög á

höfundarréttarlög. Tónklippilistin er einnig sett í samhengi við póstmódernískar kenningar um textatengsl og spurt hvort endurvinnsla af þessu tagi sé leikur að innantómum vísunum

sem endurspegli óhæfi til að fást við eigin samtíma, eða hvort hún komi á hugmyndafræðilegum tengslum við verkin sem á undan fóru í því skyni að varpa nýju, fersku og merkingarbæru ljósi á nútíðina.

Hvernig kallast tónklippilistin á við sambærilegar aðferðir í myndlist og bókmenntum? Hver er munurinn á því að nota þekkt hljóðbrot og óþekkt? Hver er framtíð tónklippilistar þegar hægt er að framleiða „ímynduð hljóðbrot“ í einni svipan með aðstoð gervigreindar?

Plötusnúðar í Harlem um 1980 notuðu plötuklór og aðrar aðferðir til að lengja í tónlistinni. Þannig héldu þeir partíinu gangandi og sköpuðu grunn fyrir rappara til að kveðast á. Hipp-hoppið fæðist og sömpl mæta löngum armi laganna árið 1991.

* Kool Herc, Grandmaster Flash, Bomb Squad / Public Enemy, Dust Brothers / Beastie Boys,

Prince Paul / De La Soul, Biz Markie málsóknin 1991, bricolage

Sr. Guðbjörg Jóhannesdóttir

Organisti og stjórnandi Kórs Langholtskirkju: Magnús Ragnarsson

Graduale Nobili, stjórnandi Sunna Karen Einarsdóttir

Tónlistin í messunni:

Forspil: Eyland- Arngerður María Árnadóttir

Sálmur 719: Á hendur fel þú honum Michael Haydn; Björn Halldórsson

Kórsöngur: Ave Maria / Simon Wawer

Sálmur 571: Leitið Guðs ríkis Karen Lafferty; Jónas Gíslason

Eftir predikun

Kórsöngur: Nunc dimittis / Henry Purcell

Sálmur 630: Heyr, himna smiður / Þorkell Sigurbjörnsson; Kolbeinn Tumason

Kórsöngur: Sanctus / Magnús Ragnarsson

Sálmur 317: Þetta er líkami Krists / John L. Bell; Kristján Valur Ingólfsson

Kórsöngur: Media vita / Karensa Briggs

Sálmur 565: Færðu mér ljósið / Sigurður Flosason; Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson

Eftirspil: Vera mátt góður / Útsetning: Magnús Ragnarsson

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Ísraelsmenn hóta að herja á næsta leiðtoga Írans, sem verður líklega kynntur í dag. Eldar loga í olíubirgðastöðvum í Teheran eftir árásir Ísraelsmanna og Bandaríkjamanna í nótt. Íranar gerðu árásir á fimm lönd við Persaflóa.

Lítil virkni og lágt gengi margra félaga er áhyggjuefni fyrir stöðuna á íslenskum hlutabréfamarkaði, segir hagfræðingur. Markaðurinn sé daufur og fylgi ekki alþjóðlegum sveiflum.

Rósa Björk Brynjólfsdóttir er nýr formaður Vinstri grænna. Hún segir að það sé tómarúm á vinstri væng íslenskra stjórnmála. VG ætli að svara ákalli um aukna áherslu á náttúruvernd og mannréttindi.

Talsmaður landssambands grásleppuútgerða er afar ósáttur við frumvarp um afnám kvótasetningar á grásleppu. Hann segir málsmeðferðina vera hrafnaspark frá a til ö.

Sveitarstjóri í Hvalfjarðarsveit undrast að til standi að skera ofan af fasteignaskatti sem sveitarfélagið fær af stóriðu og útdeila til annarra sveitarfélaga.

Merktum lunda sem hefur verpt í Vestmannaeyjum skolaði dauðum á land í Portúgal fyrir skemmstu. Hann er einn þúsunda sem hefur rekið á land í Evrópu undanfarnar vikur.

Það hefur verið skíðað og sprett og skransað eftir ísilögðu Mývatni síðustu daga á Vetrarhátíð í Mývatnssveit. Við heyrum af hundasleðakeppni sem stendur sem hæst núna í hádeginu.

Eftir glæstan sigur Íslands á Svartfjallalandi fyrr í vikunni er nú komið að síðari leik liðanna í undankeppni EM kvenna í handbolta. Landsliðsþjálfarinn býst við grimmu liði Svartfellinga á heimavelli.

Í Krakkaheimskviðum fjöllum við um fréttir af því sem gerist ekki á Íslandi, en tengist því samt stundum. Karitas kafar í heimsmálin ásamt góðum gestum og fjallar á einfaldan, skýran og skemmtilegan hátt um allt milli himins og jarðar.

Umsjón: Karitas M. Bjarkadóttir

Í þessum þætti Krakkaheimskviða höldum við upp á 150 ára afmæli talsímans með sögulegri yfirferð. Góðir gestir segja frá fyrstu símunum sem þeir muna eftir og við komumst að því hvernig við fórum frá því að geta bara hringt í næsta herbergi í litlu lófatölvuna sem við þekkjum í dag.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Úrval úr Lestarþáttum vikunnar.

Útvarpsfréttir.

Tónhjólið snýst og snýst og upp koma sögur af tónlist, nýrri og gamalli. Ólíkar stefnur og straumar skjóta upp kolli og líka hljóðfæri, hugtök og túlkunarmöguleikar. Hugað verður að einhverju því sem hæst ber á tónlistarsviðinu í heimi sígildrar tónlistar og djasstónlistar á hverjum tíma.

Í þættinum er hægferðug tónlist í aðalhlutverki en hún er eftir Julie Herndon, Rachel Beetz, Sóleyju Stefánsdóttur, Pauline Oliveros og the Deep Listening Band, og Eliane Radigue.

Verk sem leikin eru í þættinum:

Eliane Radigue: Usral og brot úr Occam XXV

The Deep Listening Band: Suiren

Sóley Stefánsdóttir: Harmóník I

Rachel Beetz: Reverb

Julie Herndon: From Nothing

Sóley Stefánsdóttir: Harmóník II; She felt like grieving him og Improvisations

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Eiríkur Hreinn Finnbogason tekur til umfjöllunar bréf frá hlustendum og málfar í blöðum. Í tveimur þáttum af Daglegu máli frá 1956 fjallar hann um orðin kóteletta, þinglesing og augabrún; sagnasambandið kveikja upp; hvor sinn og sinn hvor; sjálfs sín eða síns; og fyrirsögnina Ísinn er kominn á Tjörninni.

Fréttir

Fréttir

Bandaríkjaforseti segist þurfa að samþykkja nýjan leiðtoga Írans, ella endist hann ekki lengi í embætti. Utanríkisráðherra Írans segir flugskeyti þess ekki drífa til Bandaríkjanna, og því þurfi að ráðast á skotmörk í nágrannaríkjunum.

Innviðaráðherra hefur áhyggjur af lækkun hlutabréfaverðs Icelandair. Hann ætlar að funda með forstjóra félagsins.

Evrópusambandið veltir nú upp hvernig koma megi í veg fyrir að ný aðildarríki fari á skjön við gildi sambandsins, ekki síst vegna framgöngu Ungverjalands.

Jafnvel er talið að tugir þúsunda vilji vera í Snæfellsjökulsþjóðgarði við almyrkva á sólu 12. ágúst. Til stendur að loka viðkvæmum svæðum og styrkja innviði.

Austurland á fimmta áratug síðustu aldar. Frásagnir tengdar hernámi Breta þar.

Atburðir sem aldrei liðu úr huga þeirra sem tókust á við lífið í kjölfar þeirra.

Umsjón og dagskrárgerð: Guðrún Hálfdánardóttir

Tæknimaður: Lydía Grétarsdóttir.

Í þessum þætti liggur förin upp á Eskifjarðarheiði og til fjölskyldunnar í Veturhúsum. Fjölskyldu sem vann hetjudáð á dimmri janúarnóttu 1942.

Viðmælendur í þættinum eru: Edda Emilsdóttir, Friðþór Eydal, Sigrún Sigurðardóttir og Sturla Pálsson.

frá Veðurstofu Íslands

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Lagalistinn:

Bubbi Morthens - Stúlkan sem starir á hafið.

Einsöngvarakvartettinn, Ólafur Vignir Albertsson - Í fyrsta sinn (Söngur Fríðu).

Helena Eyjólfsdóttir, Þorvaldur Halldórsson - Sumarást.

Randver - Þorravísur.

Hljómsveit Ingimars Eydal - Sumarást.

Djäss - Ný blánar yfir berjamó.

Monkees, The - Daydream believer.

Björgvin Halldórsson - Gullvagninn.

Pálmi Gunnarsson - Það vex eitt blóm fyrir vestan.

Anfinsen, Björn Atle - Ný blánar yfir berjamó.

Tómas R. Einarsson, GDRN - Von.

Wesseltoft, Bugge, Boine, Mari - Alit alihastá aliha (Blue Shines the Blue).

Víkingur Heiðar Ólafsson - The Well-Tempered Clavier I : Prelude No. 9 in E Major, BWV 854.

Nelsova, Zara, Schneider, Alexander, Gould, Glenn - Piano trio in D major, op. 70 no. 1 "Ghost" : I. Allegro vivace e con brio.

Gestur úr Mannlega þættinum talar um bækur.

Örn Úlfar Sævarsson texta- og hugmyndasmiður og spurningahöfundur, var lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn. Hann sagði okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Örn Úlfar talaði um eftirfarandi bækur og/eða höfunda:

Jötunsteinn e. Andra Snæ Magnason

Vegur allrar veraldar e. Sigríði Hagalín

Passíusálmarnir e. Hallgrím Pétursson

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Íran er nú daglega í fréttum eftir að Bandaríkin og Ísrael hófu árásir á landið fyrir viku síðan. Írönsk kona sem flúði heimalandið og hefur búið á Íslandi í fjögur ár segist vona að Íranar í Íran öðlist frelsi og frið og að þeir geti gengið til frjálsra kosninga. Fólk óski þess eftir harðstjórn klerkastjórnarinnar síðustu tæplega 40 ár. Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir heyrði sögu hennar.

Það eru tíu ár um þessar mundir frá því bylgja flóttafólks skall á ströndum og landamærum ríkja Evrópu; hundruð þúsunda voru þá á flótta frá borgarastríðinu í Sýrlandi og ógnarstjórn í öðrum ríkjum í leit að öryggi og betra lífi í Evrópu. Í mörgum ríkjum Evrópu hefur dregið úr samúð almennings með flóttafólki. Koma þeirra er talin vera ein af höfuðástæðum þess að vinsældir harðlínuflokka til hægri hafa aukist á undanförnum árum. Björn Malmquist skoðar þessa sögu með atburði vikunnar til hliðsjónar.

Að „sampla“ í tónlist merkir að fá að láni hljóðbrot úr eldra lagi. Þessi aðferð hefur tíðkast í rúm fjörutíu ár, sérstaklega í hipphoppi, þar sem bassalínur og hljómar úr eldri diskólögum og fönki voru lengi grunnurinn að tónlistinni sem var rappað við, en er útbreidd í nær allri popptónlist samtímans.

Í þessari þáttaröð segir Atli Bollason sögu þessarar aðferðar - tónklippilistarinnar -

frá árdögum hennar í módernískri tónlist fimmta áratugarins, gegnum hipphopp níunda áratugarins

Velt er upp lögfræðilegum álitamálum, en tónklippilistin hefur reynt mjög á

höfundarréttarlög. Tónklippilistin er einnig sett í samhengi við póstmódernískar kenningar um textatengsl og spurt hvort endurvinnsla af þessu tagi sé leikur að innantómum vísunum

sem endurspegli óhæfi til að fást við eigin samtíma, eða hvort hún komi á hugmyndafræðilegum tengslum við verkin sem á undan fóru í því skyni að varpa nýju, fersku og merkingarbæru ljósi á nútíðina.

Hvernig kallast tónklippilistin á við sambærilegar aðferðir í myndlist og bókmenntum? Hver er munurinn á því að nota þekkt hljóðbrot og óþekkt? Hver er framtíð tónklippilistar þegar hægt er að framleiða „ímynduð hljóðbrot“ í einni svipan með aðstoð gervigreindar?

Plötusnúðar í Harlem um 1980 notuðu plötuklór og aðrar aðferðir til að lengja í tónlistinni. Þannig héldu þeir partíinu gangandi og sköpuðu grunn fyrir rappara til að kveðast á. Hipp-hoppið fæðist og sömpl mæta löngum armi laganna árið 1991.

* Kool Herc, Grandmaster Flash, Bomb Squad / Public Enemy, Dust Brothers / Beastie Boys,

Prince Paul / De La Soul, Biz Markie málsóknin 1991, bricolage

Í Kúrs gerast nemendur við Háskóla Íslands dagskrárgerðarmenn; segja sögur, kafa í fræðin og spyrja spurninga. Leiðbeinendur: Þorgerður E. Sigurðardóttir og Anna Marsibil Clausen.

Rætt við Kjartan Má Kjartansson um uppvaxtarárin í Keflavík, störfin við Tónlistakóla Keflavíkur, fararstjórastarfið og Latabæjarverkefnið.

Umsjón: Óskar Birgisson

frá Veðurstofu Íslands

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Serenade eftir Gustav Mahler. Textana sömdu Tirso de Molina og L. Braunfels. Anne Sofie von Otter mezzósópran syngur, Ralf Gothoni leikur á píanó. Útgefið á plötunni The artist's album 1998.

Sónata fyrir flautu og píanó (Sonate pour flûte et piano) [1956-1957] eftir Francis Poulenc. Mathieu Dufour leikur á flautu og Eric Le Sage á píanó.

Verkið er í 3 þáttum :

1. Allegro malinconico (4,28 míjn.)

2. Cantilena (4,01 mín.)

3. Presto giocoso (3,33 mín.)

Sérénade grotesque eftir Maurice Ravel. Angela Hewitt leikur á píanó. Útgefið á plötunni The complete solo piano music árið 2002.

Variation 13 a 2 Clav. úr Goldberg tilbrigðunum eftir Johann Sebastian Bach í útsetningu kammerhópsins Nevermind. Flytjendur eru Nevermind (Anna Besson, þverflauta ; Louis Creac'H, fiðla ; Robin Pharo, gamba (viola da gamba) ; Jean Rondeau, semall, orgel.

Seredande for Mount Hadley eftir Alois Eberl, Sinfonia de Carnaval leikur, en dúettinn er skipaður þeim Önnu Lang sem leikur á selló og rafhljóð og Alois Eberl sem leikur á básúnu, harmóníku, slagverk, rafhljóð)

Útgefið 2021 á plötunni Sweeping dragon.

Song for Athene eftir John Taverner. Kammerkór Suðurlands syngur undir stjórn Hilmars Arnar Agnarssonar. Einsöngvari er Hrjólfur Sæmundsson bassi. Útgefið á plötunni Iepo oneipo = Heilagur draumur árið 2010.

Serenade (1960) eftir Sofiu Gubaidulinu. Mats Bergström leikur á gítar. Útgefið á plötunni Perceptions of time 2007.

Vesperae solennes de confessore í C-dúr, K339 (útdráttur) Grand Piano eftir Wolfgang Amadeus Mozart. Víkingur Heiðar Ólafsson leikur á píanó. Útgefið 2022 á plötunni From Afar.

III. Adagio úr Serenöðu nr. 10 í B-dúr, K.361 Gran Partita eftir Wolfgang Amadeus Mozart. Flytjendur: Alexei Orgintchouk, stjórnandi, óbó ; Félagar í Concertgebouw Orchestra (Nicoline Alt , óbó ; Olivier Patey, Calogero Palermo, klatínetta ; Hein Wiedijk, Annemiek de Bruin bassetthorn ; Gustavo Núñez, Helma van den Brink, fagott ; Laurens Woudenberg, Fons Verspaandonk, José Luis Sogorb Jover, Jaap van der Vliet, horn · Olivier Thiery, kontrabassi).

Útgefið árið 2020 á plötunni Serenade no.10 in B-Flat Major, K.361 Gran Partita.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Hér segir frá gagnrýni sem Anna á Moldnúpi ("fjósakona sem fór út í heim") setti fram á skáldsögu Ólafs Jóhanns Sigurðssonar, Fjallið og draumurinn, árið 1944. Hún taldi bókina skelfilega lýsingu á sveitalífi og höfundi ekki til sóma. Ólafur Jóhann svaraði fyrir sig fullum hálsi og Anna svaraði þá enn. Í ritdeilunni birtist ólíka afstaða þeirra til bókmennta og samfélags og kynjaviðhorf koma og við sögu.