Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Tónlist í þættinum:

Heart of Gold - Neil Young

„Vi er røde vi er hvide“ - Danska landsliðið 1986 / Re-Sepp-Ten

Crocodile Rock - Elton John

Starman - David Bowie

Dagur að rísa - Egill Ólafsson/ Stuðmenn Sumar á Sýrlandi

Orfeus og Evridís - Megas/Spilverkið

Smávinir fagrir - Hamrahlíðakórinn

Misa Criolla - Gloria - Jose Carreras

Romance In Durango - Bob Dylan & Emmylou Harris

God only knows - Beach Boys

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Enska tónskáldið Edward Elgar samdi þrjú af sínum merkustu kammerverkum árið 1918. Það voru strengjakvartett í e-moll, píanókvintett í a-moll og fiðlusónata í e-moll. Í þessum þætti verður fiðlusónatan leikin og einnig verða flutt sönglög eftir Elgar, en sum þeirra samdi hann við ljóð konu sinnar, Alice Elgar. Umsjón með þættinum hefur Una Margrét Jónsdóttir og lesari er Gunnar Hansson.

Bryndís Björgvinsdóttir setur upp garðhanskana.

Í þáttunum er fræjum sáð og fróðleik um hvers kyns gróður mokað upp. Fjallað er um garða, skóga, umhirðu og græn svæði – og ekki síst gæðastundirnar í náttúrunni.

Í þættinum er fjallað um þá tegund blóma sem hefur heillað okkur mannfólkið hvað mest og lengst – rósir. Rætt er um táknfræðilegt hlutverk þeirra en þó allra mest um rósarækt á Íslandi og þau yrki rósa sem þykja hvað harðgerðust. Slíkar rósir má sjá á umferðartorgum víða og nálægt sjávarsíðunni enda eru margar þeirra vind- og saltþolnar. Minnst er á brautryðjendastarf Jóhanns Pálssonar fyrrverandi garðyrkjustjóra. Einnig er fjallað um rósir sem notaðar eru í skreytingar og muninn á þeim og garðrósum. Rætt er við rósaræktendur og meðlimi í Rósaklúbbnum.

Viðmælendur: Hjörtur Þorbjörnsson og Steinar Björgvinsson.

frá Veðurstofu Íslands.

Óperur og óperettur rötuðu ekki á íslenskt leiksvið fyrr en á fjórða áratug síðustu aldar.

Margar af fyrstu uppfærslunum urðu geysivinsælar en eru flestum gleymdar í dag. Á meðan kreppan lagðist þungt á íslenskt samfélag skemmti fólk sér við að syngja og tralla með persónum úr evrópskum hástéttarævintýrum. Á sviðinu ríkti glaumur og gleði en bak við tjöldin var tekist á.

Umsjón og dagskrárgerð: Bjarni Thor Kristinsson

Við upphaf seinni heimstyrjaldar eru óperetturnar feykivinsælar í Reykjavík. Á sviðinu er dansað, sungið og hlegið en ekki er allt sem sýnist. Dagbókarfærslur leikstjórans Haraldar Björnssonar færa hlustendur inn á dramatískan heim að tjaldarbaki. Viðmælendur eru Þórhildur Þorleifsdóttir, Páll Baldvin Baldvinsson, Árni Heimir Ingólfsson og Una Margrét Jónsdóttir. Lesarar eru Pétur Grétarsson og Stefán Jónsson.

Prestur er sr. Ólöf Margrét Snorradóttir, Kór Akraneskirkju syngur undir stjórn Hilmars Arnar Agnarssonar, organista.

Sigurður Flosason, söngmálastjóri þjóðkirkjunnar, spilar á saxófón.

Lesarar eru Guðni Halldórsson, guðfræðinemi, og Fanney Dís Snæland Birgisdóttir og Inga María Brynjarsdóttir, væntanlegar fermingarstúlkur Akraneskirkju.

Meðhjálpari er Helga Sesselja Ásgeirsdóttir.

Eftir prédikun syngur kórinn lagið Bæn eftir Þórarin Guðmundsson, fiðluleikara og tónskáld, við ljóð Jakobs Jóhannessonar Smára. Lagið tileinkaði Þórarinn Akraneskirkju, sem var vígð sama ár og Þórarinn fæddist, árið 1896, en yfirsmiður kirkjunnar var faðir hans Guðmundur Jakobsson. Lagið er gjarnan sungið við hátíðleg tækifæri í kirkjunni.

TÓNLIST Í MESSUNNI :

Fyrir predikun

Forspil: Tignarlegir tindar eftir Sigurð Flosason

Sálmur 623 Allt sem Guð hefur gefið mér L: Sigurður Flosason. T: Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson

Miskunnarbæn Sálmur 259 L: Trond H.F. Kverno. T: Matt 9.27

Dýrðarsöngur Sálmur 270 L: Pablo Sosa. T: Kristján Valur Ingólfsson, Lúk 2.14

Sálmur 200 Ég heyrði Jesú himneskt orð L: Enskt þjóðlag. T: Stefán Thorarensen

Sálmur 728 Ljósfaðir L: Sigurður Flosason. T: Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson

Eftir predikun

Bæn L: Þórarinn Guðmundsson. T: Jakob Jóh. Smári

Sálmur 556a Ver mér nær ó, Guð Lagið er afrískt-amerískt þjóðlag. T: Hrefna Tynes

Sálmur 341 Fel mig nú í faðmi þér (Hljóður) L: Reuben T. Morgan. T: Árný Björg Blandon

Eftirspil ; C dúr prelúdia eftir j.s Bach. Úr safni Acht kleine präludien und fugen

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Þingkosningar fara fram í Svíþjóð í dag og útlit er fyrir góða kjörsókn. Metkjörsókn í utankjörfundaratkvæðagreiðslu gæti tafið fyrir talningu.

Maður sem er grunaður um að hafa veitt kærustu sinni lífshættulega áverka í sumar situr í gæsluvarðhaldi. Lögregla fann blóðuga exi og kaðal á heimil parsins.

BRICS-ríkin hvetja til stillingar í stríðinu í Miðausturlöndunum. Þetta er í fyrsta sinn sem þessi ríki, meðal annars Kína, Rússland og Íran, komast að samkomulagi um ályktun um stríðið.

Áttatíu tonna trébátur sökk í Hafnarfjarðarhöfn í nótt. Báturinn hefur sokkið þrisvar sinnum á sex árum. Báturinn hefur verið bundinn við bryggju óhreyfður.

Atvinnuvegaráðherra hyggst skapa lagaramma utan um laxeldi utan fjarða. Greinin er enn á hugmyndastigi hér á landi.

Fimmtíu ára afmæli Kattavinafélags og þrjátíu og fimm ára afmæli Kattholts er fagnað í dag, við kíkjum í afmælisveisluna í fréttatímanum.

Í Krakkaheimskviðum fjöllum við um fréttir af því sem gerist ekki á Íslandi, en tengist því samt stundum. Karitas kafar í heimsmálin ásamt góðum gestum og fjallar á einfaldan, skýran og skemmtilegan hátt um allt milli himins og jarðar.

Umsjón: Karitas M. Bjarkadóttir

Í þessum þætti Krakkaheimskviða skoðar Karitas norsku konungsfjölskylduna. Haraldur fimmti Noregskonungur lést í lok ágúst og á miðvikudaginn í síðustu viku var hann jarðaður. Hver var hann og hver er það sem tekur við? Allt um það í þætti dagsins.

Yngsti sonur Johanns Sebastians var fjölhæfastur bræðranna á tónsmíðasviðinu og sá víðförlasti. Hann var aðeins 14 ára gamall þegar faðir hans lést og hélt þá áfram tónlistarnámi hjá bróður sínum Carl Philipp Emanuel í Berlín. Um tvítugt yfirgaf hann Norðaustur-Þýskaland, starfssvæði Bach-ættarinnar um tveggja alda skeið, og fluttist til Ítalíu. Hann varð aðstoðarorganisti við Dómkirkjuna í Mílanó 1760 og orðspor hans sem tónskálds barst víða um Evrópu, ekki síst eftir að hann brá enn útaf vana ættarinnar og hóf að semja óperur. Árið 1762 tók hann boði um að semja tvær óperur fyrir King's Theatre í London og upp frá því var höfuðborg hins stækkandi breska heimsveldis heimili hans. Frægðarsól Lundúna-Bachs steig hratt, hann varð tónlistarstjóri drottningarinnar, stóð fyrir fjölsóttum tónleikaröðum ásamt landa sínum Carl Friedrich Abel, fyrrum nemanda föður hans, og varð eftirlæti borgarbúa eins og Händel á undan honum. Þegar hinn átta ára gamli Mozart kom til Lundúna árið 1764 urðu þeir Johann Christian mestu mátar þrátt fyrir aldursmuninn og frægar eru sögur af því er þeir léku fjórhent á sembal, strákurinn sitjandi í fangi eldri kollega síns. Vinsældir Johanns Christians dvínuðu nokkuð á síðustu æviárum hans og fáum árum eftir andlát hans var hann flestum gleymdur. Eitt sinn mun Johann Christian hafa borið sig saman við hinn fræga bróður sinn og sagt: „Carl Philipp Emanuel lifir fyrir tónsmíðarnar, ég lifi á þeim." Þessi ummæli þóttu lengi til marks um að Johann Christian hefði látið ríkjandi smekk ráða för og að tónsmíðar hans ristu ekki ýkja djúpt. Núorðið blandast hinsvegar fáum hugur um að hann var eitt hæfileikaríkasta og áhrifamesta tónskáld snemmklassíska tímans.

Tónlistin í þættinum (eftir Johann Christian Bach):

Fuga, Uber die Buchstaben seines

Namens B.A.G.H - Marie-Claire Alain orge

Sembalstykki i Fd0r r3r N6tnab6k Onnu

Magdalenu Bach (1725) - Michael Behringer semball

Der Weise auf dem Lande (brot) - Markus Schafer tenór og Ludger Remy fortepian0

Salve Regina, 1. Pdttur (brot) -

Emma Kirkby sópran og L'Orfeo Barockorchester;

stjórnandi: Michi Gaigg

Konsert i Esdúr, oP.7 nr. 5,2. kafli - Anthony Halstead fortepianó/stjórnandi og The

Hanover Band

Flautukvartett i Dúr, oP. 19. nr. 2,Camerata Koln

1. kafli(brot)

Adriano in Seria, forleikur,l. kafli (brot) -he Academy of Ancient Music, stjórnandi: Simon

Standage

Pianósónata f Esdúr, oP. 17 nr. 3, - 1. kafli(brot)- Harald Hoeren fortepianó

Pianókonsert i Ddúr, K, 107 - 1. kafli(brot) - Murray Perahia pianó/stjórnandi. English Chamber Orchestra

Lucio Silla, forleikur, 2. kafli(brot)

Amadis des Gaules, Ariette et choeur

(brot) - The Hanover Band; stjórnandi: Anthony Halstead

Sinfónfa i g-moll, 1. kafli - The Academy of Ancient Music; stjórnandi: Simon Standage

Qui tollis peccata mundi, susciPe

deprecationem (úr Gloriu i G) - Kammerkórinn I Namur og hljómsveitin Les Agrémens; stjórnandi: Weiland Kuijken

lnfelice! ln van m'affanno úr La

Clemenza diScipione -Linda Perillo sópran og Das Kleine Konzert: stjórnandi: Hermann Max

--

Goldberg tilbrigði nr 25 - Johann Sebastian Bach - Glenn Gould, píanó

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Úrval úr Lestarþáttum vikunnar.

Útvarpsfréttir.

Í byrjun ágústmánaðar 2026 fór fram í Hörpu tónlistarhátíðin Seigla, sem hefur fært tónlistaráhugafólki ferska strauma bæði sígildrar og samtímatónlistar undanfarin ár. Fjölmargir viðburðir á dagskrá dagana 7-9. ágúst sem spönnuðu allt litróf tónlistarinnar auk þess að gera sér far um að höfða til allra aldurshópa með upplfunum fyrir alla fjölskylduna og þá yngstu í viðburðum undir nafninu Litla Seigla.

Í seinni yfirreið Rásar 1 um Seiglu tónlistarhátíð er gripið niður í tónleikana Dægurlög, Krókaleiðir um Julius Eastman og Mæðramátt.

Hjörtur Páll Eggertsson stjórnar kammersveitinni Elju:

Ticket to ride /Yesterday - Lennon/McCartney - úts L Berio - Harpa Ósk Björnsdóttir

Heut' Nacht hab'ich geträumt von dir/ Ég er kominn heim - Emerich Kálman/Jón Sigurðsson - Kristín Einarsdóttir Mäntylä

Frá tónleikunum Mæðramáttur:

Hjálmar Ragnarsson - Vögguvísa Sólveigar

Jórunn Viðar - Mamma ætlar að sofna - Matthildur Anna Gísldóttir leikur á píanó og Vera Hjördís Matsdóttir syngur

B. Britten (1913-1976) Charms of a Lullaby Op. 41:

Sephestia's Lullaby / A Charm /The Nurse’s Lullaby -Hildigunnur Einarsdóttir · mezzó-sópran/Matthildur Anna Gísladóttir píanó

F. Mendehlssohn - Dúettar Op. 63:

Ich wollt, meine Liebe ergösse sich/Abschiedslied der Zugvögel/Volkslied /Maiglöcken und die Blümelein. Vera Hjördís Matsdóttir sópran og Hildigunnar Einarsdóttir mezzosópran. Matthildur Anna Gísladóttir píanó.

Julius Eastman (1940-1990): Joy Boy - Elja kammersveit

Spjall við Pétur Eggertsson um Krókaleið

Pétur Eggertsson: Krókaleið

“Krókaleið er vistkerfi af hljóðum, fyrir kammersveit án stjórnanda. Verkið er innblásið af umhverfishljóðum frá skólalóð Mills College þar sem ég var í námi. Sterkir froskakórar birtust að hausti til, þar sem einn froskur myndi byrja að kalla og smám saman bættust fleiri við þar til hljóðið varð alltumlykjandi. Inn á milli heyrðist í flugum, fuglum, spjalli, hljóðfæraæfingum og fjarlægum umferðaniði. Þessi umhverfishljóð minntu óneitanlega á verk Pauline Oliveros sem setti sterkan svip sinn á skólann og starfaði þar fram til dauðadags, en verkið er að sama skapi innblásið af hlustunarverkum Oliveros.

Verkið er liður í áframhaldandi rannsókn tónskáldsins á aðferðafræði í nótnaskrift sem gefur flytjandanum ákvarðanavald og inngripstækifæri innan tónefniviðsins. Nótnaskriftin er innblásin af borðspilum og slembiaðferðum bandarísku tilraunahefðarinnar, og er byggð upp af “tónefnareitum” sem flytjendur leiða sig í gegnum á þann hátt sem þau kjósa, en þó eftir settum reglum verksins.”

Julius Eastman (1940-1990): Stay On It - Hjörtur Páll Eggertsson stjórnar Elju kammersveit og DUVE - Det Unge VokalEnsemble · kammerkórnum danska.

Funiculi Funicula - Luigi Denza - úts Arnold Schönberg

Michelle -Lennon/McCartney - úts L Berio -Harpa Ósk Björnsdóttir syngur með Elju

Þorgrímur Þorsteinsson hljóðritaði tónleika Seiglu.

Umsjón: Pétur Grétarsson

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir, Atli Sigþórsson og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Þáttur um íslenskt mál og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir.

Hús íslenskunnar heitir Edda. Guðrún Nordal, forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, sagði okkur frá Eddu og hvaða gildi það hefur að til sé staður, bygging, sem tileinkaður er íslenskri tungu.

Fréttir

Íslendingar eiga Evrópumet og mögulega heimsmet í notkun svefnlyfja.

Árið 2024 fengu um sjö prósent landsmanna uppáskrifuð svefnlyf. Réttlætir ávinningur svefnlyfja aukaverkanirnar? Er langtímanotkun hættuleg?

Dagskrárgerð: Lárus Steinþór Guðmundsson

Ritstjórn: Anna Marsibil Clausen

frá Veðurstofu Íslands

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Vísindamenn spá því að El Niño verði öflugri en nokkru sinni fyrr, nái hámarki fyrir lok árs og valdi methita á heimsvísu á næsta ári. El Niño á sér stað að jafnaði á um fjögurra ára fresti. Þann 30. ágúst bættist Suður-Ameríkuríkið Ekvador á listann yfir þær þjóðir sem hafa lýst yfir neyðarástandi vegna veðurfyrirbærisins. Margir hafa heyrt það nefnt en færri vita hvað það er nákvæmlega. Hallgrímur Indriðason rýnir í það og þær alvarlegu afleiðingar sem gætu fylgt fyrir fjölda fólks.

Svo förum við til Suður-Afríku. Undir lok ágúst voru 40 ár frá því bandaríski tónlistarmaðurinn Paul Simon opnaði augu og eyru vesturlandabúa fyrir afrískri tónlist en líka ógn og ömurð apartheid-tímans í Suður-Afríku. Graceland platan á sér enn sérstakan stað í hjörtum íbúa því hún sýndi hvað Suður-Afríka er fær um, að tónlist Afríku ætti erindi við heimsbyggðina alla og hún hljómar enn á götum suðurafrískra borga - tákn um frelsi og gleði og allt það sem býr í álfunni og íbúum hennar. Við tölum við Suður-afríkumenn. Annan sem ólst upp innan aðskilnaðarstefnunnar og hinn eftir að hún var afnumin 1991. Þau tengja bæði við tónlistina á ólíkan hátt og segja hana lifa góðu lífi í Suður-Afríku í dag, 40 árum eftir að hún var gefin út.

Óperur og óperettur rötuðu ekki á íslenskt leiksvið fyrr en á fjórða áratug síðustu aldar.

Margar af fyrstu uppfærslunum urðu geysivinsælar en eru flestum gleymdar í dag. Á meðan kreppan lagðist þungt á íslenskt samfélag skemmti fólk sér við að syngja og tralla með persónum úr evrópskum hástéttarævintýrum. Á sviðinu ríkti glaumur og gleði en bak við tjöldin var tekist á.

Umsjón og dagskrárgerð: Bjarni Thor Kristinsson

Við upphaf seinni heimstyrjaldar eru óperetturnar feykivinsælar í Reykjavík. Á sviðinu er dansað, sungið og hlegið en ekki er allt sem sýnist. Dagbókarfærslur leikstjórans Haraldar Björnssonar færa hlustendur inn á dramatískan heim að tjaldarbaki. Viðmælendur eru Þórhildur Þorleifsdóttir, Páll Baldvin Baldvinsson, Árni Heimir Ingólfsson og Una Margrét Jónsdóttir. Lesarar eru Pétur Grétarsson og Stefán Jónsson.

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

frá Veðurstofu Íslands

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Sónata í G-dúr, op. 96 eftir Ludwig van Beethoven. Rachel Podger leikur á fiðlu og Christopher Glynn á píanó.

Þættir verksins eru:

I. Allegro moderato

II. Adagio espressivo

III. Scherzo - Allegro

IV. Poco allegretto

Upptaka fór fram í maí 2021 í St. Johns Church, Upper Norwood, London. Útgefið á plötunni Sonatas for Violin and Piano op. 12 No. 1, op. 24 and op. 96 árið 2022.

Bjarkamál - Sinfonietta seriosa (1956) eftir Jón Nordal. Sinfóníuhljómsveit Íslands leikur, Jerzy Maksymiuk stjórnar.

Þættirnir verksins eru:

I. Moderato

II. Allegro moderato e pesante

III. Adagio

IV. Allegro moderato e energico

Hljóðritað í Háskólabíói 14. mars 1997.

Stafræn yfirfærlsa á hljóðritum og gerð frumeintaks: Bjarni Rúnar Bjarnason. Útgefið árið 2021 á plötunni Jón Nordal. Útgefandi Polarfonia.

Élégie nr. 1 eftir Franz Liszt. Bryndís Halla Gylfadóttir leikur á selló og Edda Erlendsdóttir á píanó. Hljóðritað á tónleikum í tónleikaröðnni Sígildum sunnudögum í Hörpu árið 2018. Yfirskrift tónleikanna var Sónötur og ljóðræn smálög. Georg Magnússon hljóðritaði fyrir Ríkisútvarpið.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Hér segir af því Ódysseifur og félagar hans sigla heimleiðis frá eyju Kirku eftir að hafa heimsótt land hinna dauðu og fyrst liggur leið þeirra framhjá sírenunum, dísum sem seyða til sín sæfarendur með fögrum söng, en síðan er siglt um klettasund milli ófreskjanna Skyllu og Charybdisa, og loks komið að landi á eyju þar sem sólarguði Helíos geymir nautgripi sína og sauðfé. Aldrei hafa félagarnir komist í aðrar eins raunir! Þetta er 12. kafli kviðunnar.