Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Halldór Laxness hafði mikil áhrif á íslenska tungu. Um þau áhrif verður fjallað á þingi í Eddu á fæðingardegi hans á morgun. Tveir fyrirlesara, Steinþór Steingrímsson og Ágústa Þorbergsdóttir, komu til okkar og sögðu frá. Steinþór hefur skoðað þýðingar Laxness og Ágústa rakið áhrif hans á nafngiftir barna, fyrirtækja og jafnvel hljómsveita.

Þórhildur Ólafsdóttir ræddi við okkur um spillingu í löggæslu og dómskerfi í Úganda. Nýlegt og skelfilegt morðmál hefur orðið til þess að um fátt annað er rætt í landinu.

Bára Grímsdóttir kvæðakona og formaður Kvæðamannafélagsins Iðunnar, kom svo í þáttinn og fór með nokkur kvæði.

Tónlist:

Clannad - Harry's game : theme.

Lúðrasveit verkalýðsins, 200.000 naglbítar - Láttu mig vera.

Mapumba - Mwafwako.

Steindór Andersen - Eiríkur formaður.

Dátar - Kling klang.

07:30

Útvarpsfréttir.

.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Þeir Hannes og Allan ræða húmor og hugmyndir, Iceguys og Góða Íslendinga.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Lagalistinn:

Sister Rosetta Tharpe - Stand By Me.

THE STAPLE SINGERS - I'll Take You There.

The Blind Boys Of Alabama - Way Down In The Hole.

DIANA KRALL - East Of The Sun (And West Of The Moon).

LEONARD COHEN - Famous Blue Raincoat.

Blossom Dearie - Our Love Is Here To Stay.

STEELY DAN - Do It Again.

Billie Holiday - How Could You?.

Louis Armstrong - A Kiss To Build A Dream On.

Hirth Martinez - Altogether alone.

Leon Redbone - Bouquet of Roses.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Þessa vikuna er vitunarvakning hjá Lind, félagi fólks með ónæmisgalla. En markmið félagsins er að stuðla að öflugum forvörnum, greiningu og meðferð meðfæddra ónæmisgalla. Hrefna Jónsdóttir, hjúkrunarfræðingur á ónæmisdeild Landspítalans kom í hljóðver og Guðrún Jóna Hreggviðsdóttir var á línunni frá Ítalíu, en sonur hennar fæddist með ónæmisgalla. Hún deildi með okkur þeirra sögu og Hrefna fræddi okkur um ónæmisgalla, vitundarvakningavikuna og félagið Lind.

Svo kom Valdimar Þór Svavarsson til okkar, í þetta sinn á miðvikudegi, því mannlegu samskiptin eru svo áhugaverð að tala um við hann að það kom ekki til greina að missa hann út þessa vikuna þó að það sé ekki þáttur á morgun, Sumardaginn fyrsta. Ekki nóg með það heldur er þetta næst síðasta skipti sem hann kemur til okkar í bili, því stiklaði hann á stóru í dag og rifjaði upp það sem hann hefur verið að fræða okkur um mannleg samskipti í vetur.

Svo var það vísindaspjallið með Eddu Olgudóttur. Í dag sagði hún okkur frá ákveðnu afbrigði af býflugum sem eru þrautseigari gegn sníkjudýrum og sýklum og gætu því verið með lausnina til að bjarga býflugnastofninum sem hefur verið í hnignun.

Tónlist í þættinum í dag:

Sveitin mín / Haukur Morthens (Jóhann Helgason)

Here Comes the Sun / The Beatles (George Harrison)

Okkar ástarvor / Björgvin Halldórsson og Sigurjón Brink (erlent lag, texti Friðrik Erlingsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Embætti ríkislögreglustjóra hafði ekki burði til að sjá um gerð varnargarða á Reykjanesskaga. Varaformaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis segir að skýra þurfi hver ber ábyrgð á viðbragði við náttúruhamförum.

Íranar hafa hertekið tvö flutningaskip á Hormússundi og skotið á það þriðja. Bandaríkjaforseti framlengdi vopnahlé við Íran í gærkvöld en ekki liggur fyrir hvenær friðarviðræður hefjast.

Íbúðum á sölu hefur fjölgað um rúmlega 1.800 undanfarið ár. Offramboð er á vissum tegundum íbúða. Þær eru dýrar og stórar og í fjölbýlishúsum sem fólk virðist ekki vilja búa í.

Nærri 200 björgunarsveitarmenn leituðu að erlendum ferðamanni í Þjórsardal fram í myrkur í gærkvöld. Leit heldur áfram í dag.

Forstöðumaður hjá Veitum segir að verndun vatnsbóla sé helsta umhugsunarefni stofnunarinnar í kjölfar skýrslu Veðurstofunnar um hraunavá. Vatnsból Hafnfirðinga og Hvergerðinga eru á efsta hættustigi.

Ungverjar hafa látið af andstöðu við risalán Evrópusambandsins til Úkraínu, eftir að olía byrjaði að renna í morgun um leiðslu sem liggur frá Rússlandi, um Úkraínu, til Ungverjalands og Slóvakíu.

20 skólum var lokað í Borlänge í Svíþjóð í morgun vegna hótana um skotárás. Maður var handtekinn vegna hótananna og hættu afstýrt.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Umræðan um fósturheimili sem hefur átt sér stað í samfélaginu síðastliðna tvo mánuði hefur leitt til þess að börn sem hafa dvalið á slíkum heimilum hafa gagnrýnt skort á eftirliti hjá barnaverndaryfirvöldum.

Þetta á bæði við um þá sem dvöldu á fósturheimilinu Bakkakoti á Suðurlandi, sem fréttaskýringaþátturinn Kveikur sagði frá í byrjun febrúar, og eins um fólk sem dvaldi á öðrum heimilum eins og Gauksstöðum í Garði.

Kona sem bjó á fósturheimilinu á Gauksstöðum sem unglingur segir að eitt af því sem henni svíði hvað mest sé að Barnaverndin í Reykjavík hlustaði ekki á kvartanir hennar. Hún segir líka að annað sem henni svíði sé að íbúar í Garðinum hafi ekki brugðist við þrátt fyrir að margir í nærsamfélaginu hafi vitað af því að á heimilinu hafi ríkt ógnarstjórn.

Móðir drengs sem bjó á Gauksstöðum segir sömu sögu um barnaverndina á Húsavík sem og barnaverndarstofu.

Eftirlit með fósturheimilum á Íslandi er eitt af því sem til stendur að skoða sérstaklega í fyrirhugaðri rannsóknarnefnd um fósturheimili, segir Páll Þórhallsson lögfræðingur í forsætisráðuneytinu.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Gígja Hólmgeirsdóttir ferðast um landið og kemur víða við – í þéttbýli, dreifbýli, borg og bæjum – og kynnir sér hin ýmsu málefni á hverjum stað.

Í þetta skipti verður þátturinn helgaður almenningsbókasöfnum. Við flökkum á milli þriggja sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu - Mosfellsbæjar, Kópavogs og Hafnarfjarðar - og kynnumst bókasafninu á hverjum stað fyrir sig.

Viðmælendur: Auður Halldórsdóttir og Eva Dögg Diego Þorkelsdóttir á Bókasafni Mosfellsbæjar, Lísa Zachrison Valdimarsdóttir og Eyrún Ósk Jónsdóttir á Bókasafni Kópavogs, og Sigrún Guðnadóttir og Hugrún Margrét Óladóttir á Bókasafni Hafnarfjarðar.

Tónlist frá ýmsum tímum úr ólíkum héruðum Djasslandsins. Íslenskt og erlent í bland.

Pétur Grétarsson ræðir við Sigurð Flosason um nýja plötu hans - Blue Shoes, og eitt og annað sem hann tekst á við í tónlistarlífinu. Meðal annars nýtt starf hans sem söngmálastjóri Þjóðkirkjunnar.

Tónlistin í þættinum er öll eftir Sigurð:

Ég er - texti eftir Aðalstein Ásberg - Schola Cantorum

The long dark nights - Blue Shoes

Ljósfaðir - frá tónleikum með Mattiasi Nilsson á Djasshátíð Reykjavíkur 2025

The Eleventh hour - titillag plötu með Kaupmannahafnarkvartetti Sigurðar 2011

A small step - Blue Shoes

Gengið á lagið - titillag fyrstu sólóplötu Sigurðar frá árinu 1993

Fimm þættir um þjóðarleiðtoga sem aðhyllast þjóðernispopúlisma.

Umsjón: Guðrún Hálfdánardóttir.

Fimm þættir um þjóðarleiðtoga sem aðhyllast þjóðernispopúlisma.

Í fimmta þætti er fjallað um Vladimír Pútín, forseta Rússlands. Viðmælendur eru Eiríkur Bergmann stjórnmálafræðiprófessor og Rósa Magnúsdóttir sagnfræðiprófessor.

Umsjón: Guðrún Hálfdánardóttir.

Þátturinn var fyrst á dagskrá 3. september 2022.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Katrín Elvarsdóttir heillaðist af kvikmyndalistinni sem unglingur og það var sá áhugi sem leiddi hana á slóðir ljósmyndunar, en ljósmyndin hefur alla tíð verið hennar miðill í myndlistinni. Mikill Frakklands áhugi dró Katrínu á allar franskar kvikmyndahátíðir sem buðust og franska nýbylgjan og David Lynch áttu síðar eftir að hafa djúp áhrif á fagurfræði verka hennar. Hún eignaðist sína fyrstu myndavél um tvítugt og fór í framhaldinu í nám í ljósmyndun til Bandaríkjanna þar sem hún lærði einnig myndlist. Ljósmyndun hélt áfram að vera hennar miðill og í dag sér hún vinnuna með myndavélina sem framlengingu á sjálfri sér. Forvitni Katrínar og áhugi á ólíkum menningarheimum hefur dregið hana víða og veitt innblástur í gegnum árin. Við ræðum þetta allt og margt fleira í svipmynd vikunnar í Víðsjá dagsins

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við skoðum glænýjan lista yfir bestu kvikmyndir 21. aldarinnar hingað sem birtist á vefiritinu Hugrás í byrjun vikunnar. Tæplega 150 álitsgjafar komu að gerð listans. Við setjumst yfir listann með Birni Þór Vilhjálmssyni, dósent í kvikmyndafræði við Háskóla Íslands og öðrum hvatamanninum að listanum.

Eins og margir aðrir er Eiríkur Örn Norðdahl að velta fyrir sér merkingu regnbogafánans þessa dagana. Hann flytur pistil um regnboga og umburðarlyndi.

Nýlega kom út bókin Famesick, sjálfsævisaga Lenu Dunham sem er þekktust fyrir að gera hina goðsagnakenndu sjónvarpsþætti Girls. Lóa segir frá bókinni og bókaspjalli með Dunham sem hún mætti á í London um helgina.

Fréttir

Oddvitar allra framboða til sveitastjórna mætast í umræðuþætti í aðdraganda kosninga 2026.

Fimm listar eru í framboði á Akranesi fyrir sveitarstjórnarkosningar í vor. Oddvitar þeirra mætast í umræðum. Þátttakendur eru Ragnar Baldvin Sæmundsson, Framsóknarflokki og frjálsra, Jón Guðni Guðmundsson, Viðreisn, Líf Lárusdóttir, Sjálfstæðisflokki, Hrafn Ágúst Björnsson, Miðflokki, og Sigurður Vopni Vatnsdal, Samfylkingu.

frá Veðurstofu Íslands

Sinfóníuhljómsveit Vestur-þýska útvarpsins býður upp á tónlistarferðalag umhverfis jörðina á 80 mínútum í hljóðritun frá tónleikum í Köln í janúar sl.

Á efnisskrá:

-Covent Garden, úr Lundúnasvítu eftir Eric Coates.

- Forleikur að óperunni Rakaranum í Sevilla eftir Gioachino Rossini.

- Egypskur mars eftir Johann Strauss yngri.

- Bollywood-syrpa eftir Shankar Jaikishan.

- Tónlist eftir Tan Dun úr kvikmyndinni Skríðandi tígur, dreki í leynum.

- Hringekja lífsins eftir Joe Hisaishi.

- Doo-Dah tilbrigði, tilbrigði við bandarískt stef fyrir píanó og hljómsveit eftir Stephen Foster.

- Knightsbridge mars, úr Lundúnasvítu eftir Eric Coates.

Einleikari á píanó: Ben Dawson.

Stjórnandi: Michael Seal.

Umsjón: Arndís Björk Ásgeirsdóttir.

Gígja Hólmgeirsdóttir ferðast um landið og kemur víða við – í þéttbýli, dreifbýli, borg og bæjum – og kynnir sér hin ýmsu málefni á hverjum stað.

Í þetta skipti verður þátturinn helgaður almenningsbókasöfnum. Við flökkum á milli þriggja sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu - Mosfellsbæjar, Kópavogs og Hafnarfjarðar - og kynnumst bókasafninu á hverjum stað fyrir sig.

Viðmælendur: Auður Halldórsdóttir og Eva Dögg Diego Þorkelsdóttir á Bókasafni Mosfellsbæjar, Lísa Zachrison Valdimarsdóttir og Eyrún Ósk Jónsdóttir á Bókasafni Kópavogs, og Sigrún Guðnadóttir og Hugrún Margrét Óladóttir á Bókasafni Hafnarfjarðar.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1988.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Fagurt mannlíf. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les.

Þátturinn var fyrst á dagskrá 29. mars 1988.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Þessa vikuna er vitunarvakning hjá Lind, félagi fólks með ónæmisgalla. En markmið félagsins er að stuðla að öflugum forvörnum, greiningu og meðferð meðfæddra ónæmisgalla. Hrefna Jónsdóttir, hjúkrunarfræðingur á ónæmisdeild Landspítalans kom í hljóðver og Guðrún Jóna Hreggviðsdóttir var á línunni frá Ítalíu, en sonur hennar fæddist með ónæmisgalla. Hún deildi með okkur þeirra sögu og Hrefna fræddi okkur um ónæmisgalla, vitundarvakningavikuna og félagið Lind.

Svo kom Valdimar Þór Svavarsson til okkar, í þetta sinn á miðvikudegi, því mannlegu samskiptin eru svo áhugaverð að tala um við hann að það kom ekki til greina að missa hann út þessa vikuna þó að það sé ekki þáttur á morgun, Sumardaginn fyrsta. Ekki nóg með það heldur er þetta næst síðasta skipti sem hann kemur til okkar í bili, því stiklaði hann á stóru í dag og rifjaði upp það sem hann hefur verið að fræða okkur um mannleg samskipti í vetur.

Svo var það vísindaspjallið með Eddu Olgudóttur. Í dag sagði hún okkur frá ákveðnu afbrigði af býflugum sem eru þrautseigari gegn sníkjudýrum og sýklum og gætu því verið með lausnina til að bjarga býflugnastofninum sem hefur verið í hnignun.

Tónlist í þættinum í dag:

Sveitin mín / Haukur Morthens (Jóhann Helgason)

Here Comes the Sun / The Beatles (George Harrison)

Okkar ástarvor / Björgvin Halldórsson og Sigurjón Brink (erlent lag, texti Friðrik Erlingsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við skoðum glænýjan lista yfir bestu kvikmyndir 21. aldarinnar hingað sem birtist á vefiritinu Hugrás í byrjun vikunnar. Tæplega 150 álitsgjafar komu að gerð listans. Við setjumst yfir listann með Birni Þór Vilhjálmssyni, dósent í kvikmyndafræði við Háskóla Íslands og öðrum hvatamanninum að listanum.

Eins og margir aðrir er Eiríkur Örn Norðdahl að velta fyrir sér merkingu regnbogafánans þessa dagana. Hann flytur pistil um regnboga og umburðarlyndi.

Nýlega kom út bókin Famesick, sjálfsævisaga Lenu Dunham sem er þekktust fyrir að gera hina goðsagnakenndu sjónvarpsþætti Girls. Lóa segir frá bókinni og bókaspjalli með Dunham sem hún mætti á í London um helgina.