Bein útsending frá Barnamenningarhátíð í Reykjavík. Embla Bacmann ræðir við viðburðarhaldara, tónlistarfólk, unga fréttakonu og krakkana á svæðinu.

Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Vínill vikunnar er Fascinating Voyage sem Árni Egilsson gaf út 1985, en á henni leikur hann á bassa með tónlistarmönnunum Ray Brown, Jimmie Smith og Pete Jolly. Umsjón: Árni Matthíasson.

Árni Egilsson fæddist í Reykjavík 1939 og fékk snemma áhuga á tónlist. Hann byrjaði að læra á básúnu, sem entist reyndar ekki lengi, og sneri sér síðan að bassaleik sem hefur verið hans hljóðfæri upp frá því. Árni varð snemma mikill jazzáhugamaður og lék til að mynda með KK bandinu í Breiðfirðingabúð 1958 og tók þátt í að stofna Jazzklúbb Reykjavíkur ári síðar.

Að loknu námi við Tónlistarskólann í Reykjavík hélt Árni til náms í Bretlandi og það til Hamborgar, þar sem hann stundaði nám í Staatliche Hochschule für Musik. Í Bretlandi og Þýskalandi lék hann með ýmsum sinfóníuhljómsveitum og kynntist meðal annars hljómsveitarstjóranum kunna Sir John Barbirolli. Samhliða því að stýra Hallé-sinfóníuhljómsveitinni í Manchester var Barbirolli aðalstjórnandi sinfóníunnar í Houston í Bandaríkjunum á árunum 1961 til 1967 og réði Árna til hljómsveitarinnar.

André Previn tók við Houston-sinfóníuhljómsveitinni af Barbirolli og hann og Árni léku mikið saman á næstu árum og áratugum, léku meðal annars saman á Listahátíð í Reykjavík á Listahátíð á Íslandi árið 1974 ásamt söngkonunni Cleo Laine.

Árni flutti til Los Angeles 1969 og býr þar enn. Hann varð fljótlega eftirsóttur í allskyns upptökuvinnu og hefur leikið inn á hundruð hljómplatna. Hann var ekki síður eftirsóttur í upptökur fyrir kvikmyndir og sjónvarp og hefur leikið tónlist fyrir hundruð kvikmynda og grúa sjónvarpsþátta. Það þótti frétt hér heima þegar spurðist að hann léki á bassa í upphafs- og endastefi Dallas-þáttanna sem nutu mikilla vinsælda hér á landi, fyrst í Kanasjónvarpinu frá 1979 og í Ríkisútvarpinu frá 1981. Hann var einnig oft kallaður til að leika sinfóníska tónlist og frumflutti til að mynda tónverkið Niður eftir Þorkel Sigurbjörnsson, fyrsta íslenska konsertinn fyrir kontrabassa og sinfóníuhljómsveit.

Árni starfaði einnig sem kennari og var lengi prófessor í kontrabassaleik við California State-háskólann í Northridge. Á síðustu árum hefur hann líka samið talsvert af tónlist síðustu ár.

Fyrsta plata Árna var Basso Erectus sem kom út árið 1979 en eins og getið er kom Facinating Voyage út 1985 og er önnur plata Árna. Hann gaf hana út sjálfur, eins og áður er getið, en hún var einnig gefin út vestanhafs árið 1991 undir nafninu Basses Loaded.

Meðspilarar Árna á Facinating Voyage eru ekki af verri endanum. Þannig var Ray Brown einn helsti bassaleikari jazzsögunnar, lék til að mynda með Dizzy Gillespie, Art Tatum og Charlie Parker og var lengi í hljómsveit Oscars Peterson.

Á umslagi plötunnar skrifar Árni meðal annars: „Allt frá því ég byrjaði að hlusta á jass hefur Ray Brown verið átrúnaðargoð mitt. Ég á því erfitt með að lýsa tilfinningum mínum þegar hann sagði mér að hann vildi gjarnan spila með mér á þessari plötu, en „algleymi“ eða „ofsakæti“ kemst nálægt því.“

Píanóleikarinn Peter Jolly var vel þekktur og verðlaunaður jazzpíanisti og harmonikkuleikari á vesturströnd Bandaríkjanna en var líka glúrinn lagasmiður. Hann lék meðal annars með Buddy DeFranco, Art Pepper, Red Norvo, Ray Conniff og Herb Alpert.

Trommuleikarinn Jimmy Smith er ekki eins nafntogaður og Brown og Jolly, en lék þó með miklum meisturum eins og Jimmy Witherspoon, Erroll Garner, Benny Carter, Hank Jones, Eddie Lockjaw Davis, Zoot Sims, Jimmy Smith nafna sínum orgelleikara og Kenny Burrell.

Sjálfur leikur Árni á bassa að vanda en beitir boga á meðan Ray Brown plokkar strengi.

Þess má geta að Árni tileinkar plötuna André Previn og þakkar honum fyrir að hafa hvatt sig til að flytja til Los Angeles.

A-hlið plötunnar hefst með laginu Stella By Starlight eftir Victor Young. Þá kemur Body And Soul eftir Johnny Green, It Could Happen To You eftir Jimmy Van Heusen, Blues For Ray eftir Árna, sem samið er til Ray Brown, og Sigrún, sem er Litfríð og ljóshærð eftir Emil Thoroddsen í jazzbúningi.

B-hlið plötunnar hefst með Summertime eftir Hayward og Gershwin. Þar næst kemur I Remember Clifford eftir Benny Golson, þá I Love You eftir Cole Porter, Ástin, sem er útgáfa þeirra félaga á þjóðlaginu „Sofðu unga ástin mín“, og loks My Funny Valentine eftir Rodgers og Hart.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

frá Veðurstofu Íslands.

Sögur fólks sem þurfti að dvelja barnungt á heimavist fjarri fjölskyldum sínum til þess að stunda grunnskólanám. Fyrir mörg var það þungbær reynsla meðan önnur eiga ljúfar minningar.

Umsjón og dagskrárgerð: Þórgunnur Oddsdóttir.

Heimavistarskólarnir voru barn síns tíma. Nauðsynlegt úrræði til þess að mennta börn til sveita en ekki ákjósanlegasta fyrirkomulagið til þess að sinna tilfinningalegum þörfum þeirra. Í þessum lokaþætti köfum við aðeins ofan í tilfinningarnar en bregðum okkur líka aftur í tímann og heimsækjum Reykjanesskóla í Ísafjarðardjúpi árið 1980 og Hallormsstaðaskóla aldamótaárið 2000.

Viðmælendur: Guðbrandur Árni Ísberg, Halldór Halldórsson, Rúnar Sigþórsson, Berglind Rós Magúsdóttir, Eva Björk Eyþórsdóttir og ýmsir viðmælendur úr stundinni okkar 1980 og 2000.

Umsjón og dagskrárgerð: Þórgunnur Oddsdóttir.

Farið yfir helstu fréttir vikunnar í spjalli við fólkið í fréttunum og fréttaskýrendur.

Viðmælendur í Vikulokununm 25. apríl voru:

Ágúst Bjarni Garðarsson, ráðgjafi og fyrrverandi þingmaður og bæjarfulltrúi Framsóknarflokksins í Hafnarfirði

Áslaug Hulda Jónsdóttir, framkvæmdastjóri hjá Sjúkratryggingum og fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Garðabæ

Pétur Markan, bæjarstjóri í Hveragerði

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Tónlist héðan og þaðan

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Fólk stofnar heilsu sinni í hættu með því að kaupa ólögleg lyf á netinu, segir forstjóri Lyfjastofnunnar. Hún segir lög brotin með sölu á hunangi með stinningarlyfjum.

Alls er óljóst hvort Bandaríkjamenn og Íranar hittist til friðarviðræðna í Pakistan í dag. Átta vikur eru síðan Bandaríkjamenn og Ísraelsmenn hófu árásir á Íran.

Bæjarstjórn Grindavíkur er staðráðin í að hefja skólastarf í bænum í haust – þvert á álit ríkisstjórnarinnar. Hætta vegna jarðhræringa er enn metin töluverð í bænum en íbúar segja rök um að skólastarf þar yrði hættulegt ekki standast.

Palestínumenn á Vesturbakkanum og hluta Gaza ganga að kjörborðinu í dag og kjósa til sveitarstjórnar. Kjörsókn hefur verið dræm í morgun en rúmlega milljón er á kjörskrá.

Ekkert verður af því að þrír dómarar við Héraðsdóm Reykjavíkur verði kvaddir til vitnis í sakamáli sem háð er í Héraðsdómi Reykjaness. Landsréttur hafnaði kröfu konu sem ákærð er fyrir ærumeiðingar í garð dómara.

Glódís Perla Viggósdóttir og lið hennar Bayern Munchen mætir Barcelona í undanúrslitum Meistaradeildarinnar í dag. Leikurinn verður sýndur beint á RÚV.

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Það hefur verið ófriðlegt í norðurhluta Nígeríu stærstan hluta aldarinnar, meðal annars vegna uppgangs hryðjuverkasamtakanna Boko Haram. Mannrán, morð og önnur ofbeldisverk hafa verið tíð. Eftir að dregið hafði úr ofbeldisverkum blossuðu þau upp aftur í fyrra, og nú er ástandið verra en nokkru sinni. Margir samverkandi þættir skýra ástæðuna, bæði samfélagslegir og efnahagslegir. Hallgrímur Indriðason fer yfir það.

Læknar án landamæra eru meðal virtustu mannúðarsamtaka heims. Í rúma hálfa öld hafa starfsmenn þeirra lagt líf sitt að veði til þess að koma þeim allra hjálparlausustu meðal okkar til aðstoðar. Samtökin starfa á mörgum af hættulegustu stöðum í heimi og starfsmenn þeirra hraða sér gjarnan í áttina að hörmungum sem aðrir leggja á sig mikið að flýja.

Þessi samtök, sem við heyrum svo oft minnst á í fréttum, eru þekkt fyrir að vera sumpart djarfari en önnur álíka mannúðarsamtök, og veigra sér ekki við því að storka yfirvöldum í þeim löndum sem þau starfa - á meðan önnur samtök starfa þar ekki nema með samþykki yfirvalda. Þessi djarfa nálgun hefur orðið öðrum innblástur og stofnuð hafa verið önnur samtök, með svipaða hugmyndafræði, eins og Blaðamenn án landamæra, Kennarar án landamæra, Lögfræðingar án landamæra og Verkfræðingar án landamæra, svo fáein séu nefnd. En hvernig er að starfa fyrir Lækna án landamæra og hvað er það, sem fær fólk til þess að stofna lífi sínu - síendurtekið - í hættu, til þess að hjálpa öðrum? Oddur Þórðarson ræðir við Íslending sem hefur gert nákvæmlega þetta í heil 10 ár.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Ólaf Örn Josephsson þekkja flestir væntanlega sem Stafrænan Hákon, en undir því nafni hefur hann gefið út grúa af plötum á síðustu áratugum. Ólafur er þó ekki bara Stafrænn Hákon heldur hefur hann gefið út plötu sem OPandolo, haldið úti Calder með Lárusi Sigurðssyni og starfað í hljómsveitunum Per:Segulsvið, Haugum, S-Fit, Yfirliði, Náttfara og Vogor. Á nýrri plötu Stafræns Hákonar rifjar Ólafur upp gamalt stuð.

Í Kúrs gerast nemendur við Háskóla Íslands dagskrárgerðarmenn; segja sögur, kafa í fræðin og spyrja spurninga. Leiðbeinendur: Þorgerður E. Sigurðardóttir og Anna Marsibil Clausen.

Í gegnum einlæga frásögn deila tvær vinkonur reynslu sinni af ófrjósemi og meðferð í tæknifrjógvun og reyna að varpa ljósi á þá vegferð sem mörg pör þurfa að ganga í gegnum.

Ásdís Magnea Egilsdóttir

Útvarpsfréttir.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Við höldum áfram í Póllandi í þætti dagsins. Pólskar bókmenntir á íslensku, við víkkum netið örlítið og lítum á þýðingarsöguna. Pétur Magnússon dagskrárgerðarmaður á rás 1 hefur mikinn áhuga á efninu og nefnir nokkur skáld, bækur og einstök ljóð sem hafa haft áhrif á hann.

Þá fjöllum við líka um nýja þýðingu á bók eftir Olgu Tokarczuk sem hlaut nóbelsverðlaunin í bókmenntum 2019. Hús dags, hús nætur kom út fyrir skemmstu, skáldsaga frá 1998 sem skaut Olgu á stjörnuhiminninn. Árni Óskarsson þýðir en hann þýddi einnig skáldsögu Olgu Drag plóg þinn yfir bein hinna dauðu, við ræðum stuttlega við hann um þýðinguna og heyrum líka brot úr viðtali við Olgu Tokarczuk þegar hún var hér á landi 2006 og Jórunn Sigurðardóttir en bæði hún og Sjón tóku viðtöl við höfundinn.

Viðmælendur: Olga Holownia, Pétur Magnússon, Árni Óskarsson og Olga Tokarczuk.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson

Tónlist frá ýmsum tímum úr ólíkum héruðum Djasslandsins. Íslenskt og erlent í bland.

Pétur Grétarsson ræðir við Sigurð Flosason um nýja plötu hans - Blue Shoes, og eitt og annað sem hann tekst á við í tónlistarlífinu. Meðal annars nýtt starf hans sem söngmálastjóri Þjóðkirkjunnar.

Tónlistin í þættinum er öll eftir Sigurð:

Ég er - texti eftir Aðalstein Ásberg - Schola Cantorum

The long dark nights - Blue Shoes

Ljósfaðir - frá tónleikum með Mattiasi Nilsson á Djasshátíð Reykjavíkur 2025

The Eleventh hour - titillag plötu með Kaupmannahafnarkvartetti Sigurðar 2011

A small step - Blue Shoes

Gengið á lagið - titillag fyrstu sólóplötu Sigurðar frá árinu 1993

Fréttir

Í þættinum eru atburðir og málefni líðandi stundar skoðaðir í ljósi sögunnar. Umsjón: Vera Illugadóttir.

Í þættinum er fjallað um stríð Rússneska keisaradæmisins við smáþjóðina Sirkassa í Kákasusfjöllum á nítjándu öld, sem lauk með miklu blóðbaði og því að nær allir Sirkassar voru hraktir af heimahögum sínum.

frá Veðurstofu Íslands

Sveiflutónlist og söngdansar að hætti hússins.

Paul Desmond og hljómsveit leika lögin Take Ten eftir Paul Desmond, síðan koma lögin The One I Love (Belongs To Someone Else), Theme From Black Orhpeus, Samba de Orfeu, Alone Together, Out of Nowhere og Nancy (With the Laughing Face). Kvartett Donny McCaslin flytur lögin Isfahan, Along Came Betty, Tenderly, A Prayer For Francis, Mountain Mama og Exile and Discovery. Tríó Bill Evans leikur lögin Speak Low, I Love You, Cenception, Our Delight, Five og No Cover No Minimum.

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Halldór Laxness skrifaði Ríkisútvarpinu bréf árið 1974, annars annars vegar um þrjá danska hortitti og hins vegar um stefnutilvísanir; og Helgi J. Halldórsson las þau upp í þættinum Daglegu máli.

Umsjón: Melkorka Ólafsdóttir

Umsjón: Melkorka Ólafsdóttir

Tryggvi M. Baldvinsson, tónskáld og listrænn ráðgjafi Sinfóníuhljómsveitar Íslands, segir frá sínu uppáhalds tónverki.

Við heyrum upphafið að Sinfóníu nr. 3 eftir Witold Lutoslawskí.

Esa Pekka Salonen stjórnar Los Angeles Fílharmóníunni.

Í Sagnaslóð er leitað fanga úr fortíðinni. Frásagnir úr sögu þjóðarinnar.

Umsjón: Birgir Sveinbjörnsson og Jón Ormar Ormsson.

Umsjón: Birgir Sveinbjörnsson

Í þættinum eru tvær sjómannasögur. Hreinn Ragnarsson kennari, Laugarvatni skrifar um upplifun sína af páskaveðrinu 9. apríl 1963 en hann fór á sjó frá Raufarhöfn þennan dag.

Sjómannablaðið Víkingur 71.árgangur 2. tölublað 2009 12 mínútur

Viðtal við Karl Björgvinsson Nausti, Þórshöfn 6,5 mín.

Stefán Stefánsson frá Gerði Vestmannaeyjum skrifar um kyndarastarf sitt á togaranum Bjarnarey sumarið 1951.

Sjómannadagsblað Vestmannaeyja 55. árganur 2005 12 mínútur

Lesari með umsjónarmanni Bryndís Þórhallsdóttir 16 mín.

Tónlist: Föðurbæn sjómannsins eftir Þórunnar Franz, texti Árelíus Níelsson Söngur Ari Jónsson 2:40 mín.

Fyrst á dagskrá 11. september 2009

frá Veðurstofu Íslands

Í Litlu flugunni er leikin gamaldags tónlist frá öldinni sem leið: dægurlög, harmóníkutónlist, djass og danslög, með flytjendum á borð við Tónakvartettinn frá Húsavík, danshljómsveit Victors Sylvester, Caterinu Valente og Hauk Morthens.

Gömlu góðu hljómplöturnar eru í heiðri hafðar, bæði litlar og stórar, að ógleymdum segulböndum úr safni útvarpsins en í segulbandasafninu leynast margar ófáanlegar hljóðritanir með íslenskum tónlistarmönnum.

Umsjón: Lana Kolbrún Eddudóttir.

Eurovision 1960-64 og íslensk lög sem hefðu átt að fara í keppnina, ef Ísland hefði verið með í keppninni.

Farið yfir helstu fréttir vikunnar í spjalli við fólkið í fréttunum og fréttaskýrendur.

Viðmælendur í Vikulokununm 25. apríl voru:

Ágúst Bjarni Garðarsson, ráðgjafi og fyrrverandi þingmaður og bæjarfulltrúi Framsóknarflokksins í Hafnarfirði

Áslaug Hulda Jónsdóttir, framkvæmdastjóri hjá Sjúkratryggingum og fyrrverandi bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Garðabæ

Pétur Markan, bæjarstjóri í Hveragerði

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson