Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Umsjón: Bragi Ólafsson.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Mörg tónskáld hafa líkt eftir vindi í tónsmíðum sínum og í þessum þætti verða flutt nokkur slík verk. Þar á meðal er flautuverkið „Andvari I“ eftir Báru Grímsdóttur, sönglagið „The wind at dawn“ eða „Vindur í dögun“ eftir Edward Elgar, flautukonsertinn „La tempesta di mare“ – „Stormur á hafi“ – eftir Antonio Vivaldi og píanóverkið „Comme le vent“ – „Eins og vindurinn“ – eftir Charles Valentin Alkan.

Af hverju eru börn skírð, er fermingin skuldbinding, hver ræður hvaða tónlist er flutt við útfarir? Um þetta og margt fleira sem snertir athafnir á vegum Þjóðkirkjunnar er fjallað í tveimur þáttum sem verða sendir út um Hvítasunnuna.

Umsjón hefur Þorgeir Ólafsson.

Amen eftir efninu. Af hverju eru börn skírð, er fermingin skuldbinding, hver ræður hvaða tónlist er flutt við útfarir? Um þetta og margt fleira sem snertir athafnir á vegum Þjóðkirkjunnar er fjallað í tveimur þáttum sem verða sendir út um Hvítasunnuna. Rætt er við prestana Davíð Þór Jónsson og Maríu Guðrúnar Ágústsdóttur um skírnina, ferminguna, hjónavígslur og útfarir. Bjarki Sveinbjörnsson tónlistarfræðingur segir frá kirkjusöng áður en hljóðfæri komu til sögunnar, Bjartur Logi Guðnason organist ræðir um tónlistina við kirkjuathafnir og Sveinn Valgeirsson prestur um sálmana.

frá Veðurstofu Íslands.

Helgi Seljan kynnir sér lífið í öryggisfangelsinu Litla-Hrauni.

Í öðrum þætti Letigarðsins hittum við fanga sem verið hefur meira í fangelsi en utan þess í aldarfjórðung og annan sem á óstaðfest heimsmet í því að koma við sögu lögreglu. Hvers vegna er svona brjálað að gera í númeraplötudeildinni og af hverju er byssuturn á fangelsinu? Hvað er spice? Hvernig er að reka edrú-borð á bar? Af hverju kalla fangarnir prestinn Holy smoke og hvað myndi koma fyrir þann sem brotnaði niður og gréti í röðinni í Rimlakjöri? Hvers vegna ganga fangarnir alltaf réttsælis hringinn um fótboltavöllinn? 19 ára strákur sem skyndilega rankar við sér í fangelsi segir okkur frá því hversu skíthræddur hann var við staðinn og kvenfangaverðir segja fangana mun kurteisari við sig en karlana.

Umsjón Helgi Seljan

Tæknimaður Hrafnkell Sigurðsson.

Bein útsending úr hátíðarmessu í Hallgrímskirkju á hvítasunnudegi. Prestur er sr. Irma Sjöfn Óskarsdóttir. Organisti er Björn Steinar Sólbergsson. Kór Hallgrímskirkju syngur, stjórnandi er Steinar Logi Helgason. Eftir prédikun er flutt kórverkið„ Á hvítasunnudag“ eftir Finn Karlsson við ljóð Einars Sigurðssonar frá Eydölum. Verkið var samið vorið 2021 fyrir Kór Hallgrímskirkju, Steinar Loga Helgason og Björn Steinar Sólbergsson Messuþjónar lesa ritningarlestra og leiða almenna kirkjubæn.

Tónlistin í messunni:

Fyrir predikun

Forspil: Komm, Heiliger Geist, Herre Gott BuxWV 199 Dietrich Buxtehude

Sálmur 165 Skín á himni skír og fagur (1. vers) Philipp Nicolai / Valdimar Briem

Miskunnarbæn Kyrie eleison Missa de Angelis

Sálmur 474 Lofsyngið Drottni Georg F. Händel / Valdemar V. Snævarr

Kórsöngur Guð helgur andi, heyr oss nú úts. Róbert A. Ottóson / Luther – Helgi Hálfdánarson

Sálmur 170 Leiftra þú, sól Jón Ásgeirssson / Sigurbjörn Einarsson

Eftir predikun

Stólvers Á hvítasunnudag Finnur Karlsson / Einar Sigurðsson í Eydölum

496a Gegnum Jesú helgast hjarta John F. Wade / Hallgrímur Pétursson

Undir útdeilingu Adagio úr orgelsinfóníu nr. VI op. 42 Charles-Marie Widor

Sálmur 173 Kærleikseldur unaðsskæri William P. Roland / Þórir Jökull Þorsteinsson

Eftirspil: Toccata Jón Nordal

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Vonir hafa vaknað um að samkomulag um frið við Persaflóa náist strax í dag og að opnað verði fyrir siglingar um Hormússund. Óvissa er um innihaldið.

Rússar skutu 600 drónum og 90 eldflaugum að Úkraínu í nótt. Meðal eldflauganna var ein sem getur borið kjarnorkusprengjur. Fjórir voru drepnir í árásunum og 60 særðust.

Samningaviðræðum við Icelandair miðar ágætlega, segir formaður atvinnuflugmanna. Hægt þokast hjá flugvirkjum.

Vegfarandi við Hvíta húsið særðist í gær þegar byssumaður gerði þar skotárás. Viðbúnaður var mikill og Bandaríkjaforseti hefur þakkað lögreglu fyrir skjót og góð viðbrögð.

Lokaumferð ensku úrvalsdeildar karla í fótbolta er í dag. Arsenal hefur þegar tryggt sér Englandsmeistaratitilinn en spennan er í baráttunni um Evrópusæti. West Ham eða Tottenham falla niður um deild.

Í Krakkaheimskviðum fjöllum við um fréttir af því sem gerist ekki á Íslandi, en tengist því samt stundum. Karitas kafar í heimsmálin ásamt góðum gestum og fjallar á einfaldan, skýran og skemmtilegan hátt um allt milli himins og jarðar.

Umsjón: Karitas M. Bjarkadóttir

Í þessum þætti Krakkaheimskviða dveljum við á Ítalíu þar sem Feneyjartvíæringurinn fer fram um þessar mundir. Dagskrárgerðarmaðurinn Kristján Guðjónsson veit allt um málið.

Umræður um alþjóðlegu myndlistarhátíðina í Feneyjum sem fer nú fram í sextugasta og fyrsta sinn. Mótmæli hafa sett sinn svip á Feneyjatvíæringinn í ár en yfirskrift hátíðarinnar er In Minor Keys, Í mollhljómum.

Myndlistarfólkið Hallgerður Hallgrímsdóttir, Hrafnkell Tumi Georgsson og Sigrún Inga Hrólfsdóttir ræða við Kristján Guðjónsson um stefnur, strauma og pólitísku hitamálin sem hafa litað hátíðina í ár.

Umsjón: Kristján Guðjónsson

Þættir um framlag þýsk-íslenska menntavísindamannsins Wolfgangs Edelsteins til íslenskrar skólasögu. Fjallað er um ævi og störf þýsk-íslenska uppeldis- og menntafrömuðarins, Wolfgangs Edelsteins, sem átti stóran þátt í leggja grunn að íslensku skólakerfi okkar daga. Wolfgang flúði með foreldrum sínum til Íslands undan ógnarstjórn nasista á þriðja áratug síðustu aldar. Eftir að hann lauk stúdentsprófi frá M.R. fór hann til náms í Frakklandi og síðar í sínu gamla heimalandi, þar sem hann gat sér orð sem menntafrömuður og frumkvöðull í skólamálum. Á sjöunda áratug síðustu aldar var hann fenginn til að vera ráðgjafi nýrrar skólarannsóknadeildar sem sett var á laggirnar í menntamálaráðuneytinu. Að þessu verkefni vann hann í tæpa tvo áratugi, eða þar til deildin var lögð niður á níunda áratugnum.

Farið yfir frumkvöðulsstarf Wolfgangs og framlag hans til íslenskrar skólasögu. Rætt við samverkafólk hans frá þessum árum, þau Sigrúnu Aðalbjarnardóttur og Ingvar Sigurgeirsson, auk þess sem prófessorarnir Berglind Rós Magnúsdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir leggja orð í belg. Jafnframt heyrist brot úr viðtali Ævars Kjartanssonar og Ágústs Þórs Árnasonar við Wolfgang frá árinu 2010.

Umsjón: Arthúr Björgvin Bollason

Vasagangan er 90 km gönguskíðakeppni frá Sälen til þorpsins Mora í dölunum í Svíþjóð. Á milli Sälen og Mora er vegur sem er vel hægt að keyra á rúmlega einum klukkutíma en ég ásamt rúmlega 15.000 keppendunum hef ákveðið að borga fúlgur fjár fyrir og ganga þetta á gönguskíðum. Af hverju? Ég veit það ekki alveg.

Umsjón: Gerður Jónsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Eiríkur Rögnvaldsson boðaði minni einstrengingshátt og umvandanir þegar hann tók við umsjón með þættinum Daglegu máli árið 1984. Hann sagðist ekki andvígur því að fólk vandaði mál sitt heldur taldi hann að aukin fræðsla og þekking væri vænlegri leið en boð og bönn til að fá fólk til að vanda mál sitt.

Síðar sama sumar ræddi Eiríkur í Daglegu máli um orð sem venja er að séu höfð í eintölu fá fleirtölu. Um þetta hefur hann oft skrifað pistla eftir að hann gerðist uppgjafaprófessor og tók til við að fræða almenning.

Fréttir

Niels-Henning Ørsted Pedersen og tónlist hans. Umsjón: Vernharður Linnet.

Danski kontrabassaleikarinn Niels-Henning Ørsted Pedersen fæddist 27.maí árið 1946. Hann var mikill Íslandsvinur og hafði mikil áhrif á upprennandi tónlistarmenn með tónleikahaldi sínu hér á landi. Hann hélt hér fjölmarga tónleika með ýmsum hljómsveitum. Þar á meðal voru gítarleikarinn Philip Catherine og trommarinn Billy Hart sem spiluðu með honum í Háskólabíói árið 1978. Einnig lék hann hér á landi með löndum sínum Ole Kock Hansen píanóleikara og Alex Riel trommara, sem báðir áttu eftir að leika með íslenskum djasslistamönnum eins og bassajöfurinn sjálfur gerði líka.

Vernharður Linnet gerði þessa þætti árið 2006, en Niels Henning lést langt fyrir aldur fram árið 2005, 58 ára að aldri.

frá Veðurstofu Íslands

Hljóðritun frá sýningu Metrópólitan-óperunnar í New York, 18. okt. 2025.

Í aðalhlutverkum:

Amina: Nadine Sierra.

Elvino: Xabier Anduaga.

Lísa: Sydney Mancasola.

Rodolfo: Alexander Vinogradov.

Kór og hljómsveit Metrópólitan-óperunnar;

Riccardo Frizza stjórnar.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

frá Veðurstofu Íslands

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Annar þáttur, Dumka - Andante con moto úr Píanókvintetti Nr. 2 í A-dúr, op. 81 (B. 155) eftir Antonin Dvorák. Pavel Haas kvartettinn leikur (Veronika Jarůšková,fiðla; Marek Zwiebel, fiðla; Radim Sedmidubský, víóla; Peter Jarůšek, selló); Boris Giltburg, píanó). Útgefið á plötunni Dvorak: Quintets Op. 81 & 97 árið 2023.

Fjórar Mazúrkur úr op. 50 eftir Karol Szymanowski. (nr. 13, 14, 15 og 16). Krystian Zimerman leikur á píanó. Upptökur fóru fram í tónlistarhúsinu í Fukuyama borgar í Japan. Útgefið á plötunni Karol Szymanowski - Piano Works árið 2022.

Tree line eftir Toru Takemitsu. Ísafold kammersveit leikur undir stjórn Daníels Bjarnasonar. Útgefið á plötunni Ísafold kammersveit árið 2006.

Erschüttre dich nur nicht verzagte Seele, aría úr kantötunni Was Gott tut das ist wohlgetan BWV 99 eftir Johann Sebastian Bach. Makato Sakurada tenór syngur með Bach Collegium í Japan, Masaaki Suzuki stjórnar. Útgefið á plötunni Cantatas - Vol. 25 árið 2004.

Fyrsti þáttur, Allegro molto úr Sinfóníu nr. 1 í D-dúr eftir Charles Gounod. Yan Pascal Tortelier stjórnar Sinfóníuhljómsveit Íslands sem leikur, leiðari er Sigrún Eðvaldsdóttir. Útgefið á plötunni Gounod symphonies árið 2019.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Þetta er framhald af tveimur þáttum um páska þar sem fjallað var um trúarbrögð sem spámaðurinn Zaraþústra í Baktríu stóð á bak við um árið 1200 fyrir upphaf tímatals okkar. Persar tóku þessi trúarbrögð upp á sína arma og þegar þeir lögðu undir sig Babýlon á 6. öld FT höfðu þau djúp og varanleg áhrif á trúarbrögð Gyðinga sem þangað höfðu verið herleiddir.