Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Mun sá dagur renna upp að fólk getið ekið milli lands og Eyja; að jarðgöng verði lögð frá Heimaey að suðurströndinni? Það verður að koma í ljós en rannsóknir á berglögum eru hafnar. Að þeim stendur félagið Eyjagöng, þar stendur Haraldur Pálsson í stafni, við ræddum við hann.

Stjórnmál, fótbolti og náttúra voru svo á dagskrá í Berlínarspjalli með Arthuri Björgvini Bollasyni. Þýskaland fór eiginlega á hliðina á dögunum þegar hnúfubakur strandaði í fjöru við smábæ fyrir nokkrum vikum og samfélagið hefur reynt með ýmsum leiðum að koma honum aftur á haf út.

Svo var rifjaður upp stuttur en merkilegur kafli í kvikmyndasögunni. Sumarið 1984 var upphafsatriði James Bond myndarinnar “A View to a kill” tekið upp á Íslandi. Jón Þór Hannesson, kenndur við Saga film, kom að því ævintýri á sínum tíma og sagði okkur frá.

Tónlist:

John Mellencamp - Jack and Diane.

Nico Moreaux - What if Your Eyes Would Only Cry Laughing?

Duran Duran - A View to a Kill.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Jón er talsmaður Íslenska náttúruverndarsjóðsins.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Lagalistinn:

Tom Petty and The Heartbreakers - Runnin' Down A Dream.

Howard Werth and the Moonbeams - The Embezzler.

KELLY CLARKSON - The Trouble With Love Is.

Chuck Willis - What Am I Livin' For?.

Rolling Stones, The - You Can't Always Get What You Want.

DAVID BOWIE - Oh! You Pretty Things.

BOB DYLAN - Man of Peace.

ELVIS COSTELLO & THE ATTRACTIONS - Fish 'N' Chip Paper.

Ana Moura - Sou Filha Das Ervas.

Sister Rosetta Tharpe - Jericho.

Steely Dan - Only a Fool Would Say That.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Græn, gul og rauð samskipti og samspil við taugakerfið er nokkuð sem við skoðuðum í þættinum í dag. Hvernig streita hefur áhrif á öll samskipti og hvernig við skynjum okkur sjálf og aðra ólíkt eftir því hvort við erum í jafnvægi eða í streitu. Gyða Dröfn Tryggvadóttir kom í þáttinn, en hún er með meistaragráðu í stjórnun heilbrigðisþjónustu og lýðheilsu frá Háskólanum í Reykjavík og hefur einnig lokið námi í uppeldis- og áfallafræðumn Piu Mellody.

Talandi um græn samskipti, þá töluðum við um Grænu gönguna sem fer fram á fimmtudaginn á Sumardaginn fyrsta. Og ekki nóg með það, heldur verður hátíðarsamkoma í lok göngunna í Hljómskálagarðinum, svo er það svokallaður Grænn pallur, þar sem frambjóðendur í sveitastjórnarkosningunum framundan munu ræða grænu málin og svo er það hápunkturinn, tónlistarveislan Hálendishátíð í Iðnó þar sem þekkt tónlistarfólk leggur náttúrunni lið með sinni tónlist. Björg Eva Erlendsdóttir framkvæmdastjóri Landverndar og Snæbjörn Guðmundsson jarðfræðingur og formaður Náttúrugriða komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá þessu.

Að lokum var það Heilsuvaktin. Að þessu sinni talaði Helga Arnardóttir við Auði Bjarnadóttur dansara, leikstjóra og jógakennara sem hefur kennt jóga í tæp 30 ár og verið ein af frumkvöðlum á sviði meðgöngujóga sem hefur verið afar vinsælt. Auður hefur líka kennt hundruðum kvenna að verða jógakennarar undanfarna tvo áratugi. Hún segir þær ekkert endilega allar verða kennarar en námið nýtist þeim í að ná tökum á streitu, jafnvel kulnun og hreinlega jafnvægi í lífinu.

Tónlist í þættinum í dag:

Í grænum mó / Ellý Vilhjálms og Hljómsveit Svavars Gests (Sigfús Halldórsson, texti Gestur Guðfinnsson)

Bíldudals grænar baunir / Jolli & Kóla (Valgeir Guðjónsson)

Græna byltingin / Spilverk þjóðanna (Spilverk þjóðanna)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Uppástand, þema: LOFT. Brynhildur Ólafsdóttir fjallagarpur.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Íranar hóta að svara af fullum þunga ef Bandaríkin hefja árásir að nýju. Vopnahlé rennur út á morgun og herma óstaðfestar fregnir að friðarviðræður hefjist í fyrramálið.

Hörð viðbrögð við dómi yfir manni fyrir húsbrot og kynferðislega áreitni gegn barni eru til marks um bil milli samfélagslegrar réttarvitundar og dóma segir afbrotafræðingur.

Heimsskipanin sem við þekkjum er að hrynja að mati mannréttindasamtakanna Amnesty International. Sífellt fleiri öfl takmarki mannréttindi til að ná völdum.

Einn var fluttur á sjúkrahús og annar í fangaklefa eftir umfangsmiklar lögregluaðgerðir á Akureyri í gærkvöld.

Formaður Eflingar er gagnrýnin á fyrirkomulag launa formanns VR. Framkvæmdastjóri VR segir breytingar fela í sér aukið gagnsæi.

Almenningur hefur neikvætt viðhorf til fólks sem hefur afplánað fangelsisdóma, samkvæmt nýrri rannsókn, og það hefur neikvæð áhrif á sjálfsmynd fyrrverandi fanga.

Forseti Hagsmunasamtaka knattspyrnukvenna segir að það myndi aldrei gerast að strákar gleymdust, líkt og raunin var með stelpur í myndböndum af TM-móti Stjörnunnar í fótbolta. Stelpur séu afgangsstærð í íþróttinni.

Katla Björk Ketilsdóttir keppti fyrst íslensku keppendanna á Evrópumótinu í ólympískum lyftingum í Georgíu í morgun. Fjórir Íslendingar keppa á mótinu að þessu sinni.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Um fátt er meira deilt þessa dagana en námsmat í grunnskólum - og þá sérstaklega einkunnaskalann - sem nú stendur til að breyta úr bókstöfum aftur í tölustafi. Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, boðaði breytingar á einkunnakerfi í grunnskólum á þingi Kennarasambands Íslands í síðustu viku. Rætt er við Amalíu Björnsdóttur, prófessor við menntavísindasvið, og Sigurð Sigurðsson, framkvæmdastjóra Heimils og skóla, landssamtaka foreldra, um þessi mál.

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Í safnvarpinu Sögur úr raunveruleikanum leita dagskrárgerðarmenn uppi sannar sögur úr íslenskum samtíma.

Í síðustu viku fjallaði Kveikur um stríðið gegn fíkniefnum. Stjórnvöld eyða milljörðum ár hvert ár í að framfylgja strangri bann- og refsistefnu í vímuefnamálum. Engu að síður hefur framboð fíkniefna aldrei verið meira og félagslegar afleiðingar vímuefnavanda eru alvarlegar.

Í þætti dagsins ræðum við við Kristínu I. Pálsdóttur, framkvæmdarstjóra Rótarinnar og formann starfshóps um heildarendurskoðun á áfengis- og vímuvarnarstefnu hins opinbera, um meðferðarkerið hér á landi, vímuefnastefnu og framtíð vímuefna mála á Íslandi.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Ólaf Örn Josephsson þekkja flestir væntanlega sem Stafrænan Hákon, en undir því nafni hefur hann gefið út grúa af plötum á síðustu áratugum. Ólafur er þó ekki bara Stafrænn Hákon heldur hefur hann gefið út plötu sem OPandolo, haldið úti Calder með Lárusi Sigurðssyni og starfað í hljómsveitunum Per:Segulsvið, Haugum, S-Fit, Yfirliði, Náttfara og Vogor. Á nýrri plötu Stafræns Hákonar rifjar Ólafur upp gamalt stuð.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Gunnar Theódor Eggertsson hefur komist að því að Íslendingar séu að líkindum með þeim allra fyrstu sem skrifuðu dýrasögur á ofanverðri 19. öld. Þá er ekki átt við sögur þar sem dýrin tala eða hafa mjög mannlega eiginleika, heldur er reynt að lýsa ævi þeirra frá þeirra forsendum. Hér verða lesnar tvær sögur, önnur er Heimþrá eftir Þorgils gjallanda og hin Skjóni eftir Gest Pálsson.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Hin 850 ára saga af Flóres og Blankiflúr var eins konar metsölubók miðalda og gífurlega vinsæl um alla Evrópu, meðal annars hér á landi. Nýverið hafði lítið félag í þorpinu Assenede í Belgíu frumkvæði að því að sagan yrði saumuð út í 93 metra refil og hafði samband við fræðimenn þeirra 12 landa þar sem eldgamlar þýðingar á sögunni hafa fundist. Síðasta árið hafa þrjár íslenskar konur setið við og saumað út senu úr sögunni, sem þær munu afhenda í Belgíu í næstu viku. Við hittum eina þeirra, refilssaumskonuna Kristínu Bjarnadóttur, í síðari hluta þáttar. Trausti Ólafsson rýnir í sýninguna Ég, Jóhanna, sem sýnd er í Tjarnarbíói, og við lítum til Feneyja, því það styttist í opnun á Feneyjatvíæringnum í myndlist. Ásta Fanney Sigurðardóttir fer fyrir Íslands hönd og hefur sýning hennar fengið titilinn Pocket Universe, en verkið samanstendur af vídeóverki, hljóðverki, skúlptúrum og gjörningum. Sýningarstjórar eru þau Margrét Áskelsdóttir og Unnar Örn og við sláum á þráðinn til þeirra í þætti dagsins.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Nokkrir kennarar við Menntaskólann við Sund taka sig til og skipuleggja hinn fullkomna glæp, þeir ætla að ræna nemendafélagið. Það er grunnhugmyndin í nýjum íslenskum grínþáttum Hæst á Sjónvarpi Símans. Sjónvarpsgagnrýnandi Lestarinnar Brynja Hjálmsdóttir rýnir í þættina.

Við fræðumst um nýja íslenska hljóðbókaveitu, Sagnaland, sem ætlar að borga rithöfundum betur en samkeppnisaðilinn Storytel, ekki að fara í samkeppni við forlögin og ekki leyfa neina gervigreindarlesara á veitunni.

Á sunnudag eru 40 ár frá kjarnorkuslysinu í Tsjernobyl. Við ræðum hina mögnuðu bók, Tsjernobyl-bænin eftir Svetlönu Aleksíevítsj sem kom út árið 2021 í íslenskri þýðingu Gunnars Þorra Péturssonar.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Grindavík og Hveragerði teljast í mesta hættuflokki í nýju mati Veðurstofu Íslands á hraunavá á Reykjanesi og á höfuðborgarsvæðinu sem birt var síðdegis. Hættumatinu er ætlað að kortleggja hvar hættur geta skapast í ljósi gossögu svæðisins. Hildigunnur H. H. Thorsteinsson, Veðurstofustjóri, og Sigrún Karlsdóttir, skrifstofustjóri náttúruvár, greindu frá úttektinni og næstu skrefum.

Ósigur Viktors Orbans í kosningunum í Ungverjalandi um þarsíðustu helgi var ofarlega í huga leiðtoga stjórnmálaflokka á hægri væng evrópskra stjórnmála, sem söfnuðust saman í Mílanó á laugardaginn, til hvetja sitt fólk til dáða fyrir komandi kosningar víða í Evrópu. Sama dag hittust leiðtogar á vinstri vængnum í Barcelona þar sem umræðan snerist að miklu leyti um Donald Trump Bandaríkjaforseta, án þess að hann væri nefndur á nafn.

Nokkur vel valin lög

Nokkur vel valin lög

Lagalistinn:

Ingibjörg Elsa Turchi - Hydra.

Ellen Kristjánsdóttir, Egill Ólafsson - El duende.

Dalt, Lucrecia - La desmesura.

THE VELVET UNDERGROUND - Here She Comes Now.

Snorri Sigfús Birgisson - Gimbillinn mælti = What the little lamb said.

Savanna tríóið - Sá ég spóa.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Í þessum Tónleik verða fluttar Árstíðirnar eftir Antonio Vivaldi, það e Andrew Manze sem leikur með Barokkhljómsveitinni í Amsterdam undir stjórn Ton Koopman. Þetta eru fjórir konsertar sem hver um sig táknar eina árstíð, Vor, Sumar, Haust og Vetur og á undan hverjum konsert les Svanhildur Óskarsdóttir samnefnda sonettu eftir Vivaldi sjálfan, en sonetturnar voru prentaðar í frumútgáfu þeirra. Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistin í þættinum:

Heyr það er unnusti minn, lag eftir Pál Ísólfsson, ljóðið er úr Ljóðaljóðum.

Varpaljóð á Hörpu, lag eftir Jórunni Viðar við ljóð Jakobínu Sigurðardóttur.

Harpa Ósk Björnsdóttir, sópran syngur og Hrönn Þráinsdóttir leikur á píanó.

Hljóðritað á tónleikum í Salnum í Kópavogi, á Ári íslenska einsöngslagsins 2023, yfirskriftin var Mitt er þitt.

Tvö lög úr sönglagaflokknum Fjögur lög úr Ég er gull og gersemi eftir Atla Heimi Sveisson við ljóð eftir Davíð Stefánsson frá Fagraskógi.

Þið förumenn jarðar og Snert hörpu mína. Guðrún Jóhanna Ólafsdóttir mezzosórpan syngur, með henni leika Francisco Javier Jáuregui og og Pétur Jónasson á gítara. Francisco Javier Jáuregui útsetti.

Fimm stuttir dúettar eftir Gylfa Garðarsson. Matthías Birgir Nardeau leikur á óbó og Brjánn Ingason á fagott. Verkið var samið 1985, Frumflutt það ár af Eydísi Franzdóttur (óbó) og Kristínu Mjöll Jakobsdóttur (fagott), en tónskáldið endurskoðaði verkið 2022, og það er sú útgáfa sem hér hljómar. Hljóðritunin kom út í febrúar 2023. Egill Eðvarðsson hljóðritaði.

Fyrsti þáttur, Grave-Doppio movimento úr Sónötu nr 2. op. 35 í b-moll eftir Frédéric Chopin. Ástríður Alda Sigurðardóttir leikur á píanó. Útgefið árið 2010.

Konsert fyrir 2 fiðlur í d-moll eftir Johann Sebastian Bach. Barokkbandið Brák flytur, einleikarar eru Laufey Jensdóttir og Elfa Rún Kristinsdóttir sem leika á fiðlur.

Hljóðritað 20. september 2020 á tónleikum Sígildra sunnudaga í Eldborg, Hörpu.

Friður bræður - lag eftir Kristján Tryggva Martinsson, spunnið út frá Flautusónötu BWV 1035 eftir Johann Sebastian Bach. Útgefið á plötunni 1035 í febrúar 2025. Kristján Tryggvi leikur á píanó.

Úr lýsingu með plötunni: Píanóleikarinn og tónskáldið Kristján Martinsson nálgast Flautusónötu BWV 1035 með opnum hug, sviptir hana upprunalegri rödd en gefur henni nýjan hljóm og nýja vídd.

Day dream eftir Billy Strayhorn og Duke Ellington. Kristjana Stefánsdóttir syngur með Útvarpsdjassbandinu í hljóðritun frá árinu 2024.

Leitin eftir Rósu Guðrúnu Sveinsdóttur. Flytjendur eru:

Rósa Guðrún Sveinsdóttir, barítonsaxófónn;

Daníel Helgason, gítar;

Birgir Steinn Theodórsson, kontrabassi;

Matthías Hemstock, slagverk;

Una Sveinbjarnardóttir, fiðla;

Helga Þóra Björgvinsdóttir, fiðla;

Ásta Kristín Pjetursdóttir, víóla;

Þórdís Gerður Jónsdóttir, selló

Útgefið á plötunni Drangar, 2025.

Í safnvarpinu Sögur úr raunveruleikanum leita dagskrárgerðarmenn uppi sannar sögur úr íslenskum samtíma.

Í síðustu viku fjallaði Kveikur um stríðið gegn fíkniefnum. Stjórnvöld eyða milljörðum ár hvert ár í að framfylgja strangri bann- og refsistefnu í vímuefnamálum. Engu að síður hefur framboð fíkniefna aldrei verið meira og félagslegar afleiðingar vímuefnavanda eru alvarlegar.

Í þætti dagsins ræðum við við Kristínu I. Pálsdóttur, framkvæmdarstjóra Rótarinnar og formann starfshóps um heildarendurskoðun á áfengis- og vímuvarnarstefnu hins opinbera, um meðferðarkerið hér á landi, vímuefnastefnu og framtíð vímuefna mála á Íslandi.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1988

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Fagurt mannlíf. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson byrjar lesturinn.

Þátturinn var fyrst á dagskrá 28. mars 1988.

frá Veðurstofu Íslands

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Nokkrir kennarar við Menntaskólann við Sund taka sig til og skipuleggja hinn fullkomna glæp, þeir ætla að ræna nemendafélagið. Það er grunnhugmyndin í nýjum íslenskum grínþáttum Hæst á Sjónvarpi Símans. Sjónvarpsgagnrýnandi Lestarinnar Brynja Hjálmsdóttir rýnir í þættina.

Við fræðumst um nýja íslenska hljóðbókaveitu, Sagnaland, sem ætlar að borga rithöfundum betur en samkeppnisaðilinn Storytel, ekki að fara í samkeppni við forlögin og ekki leyfa neina gervigreindarlesara á veitunni.

Á sunnudag eru 40 ár frá kjarnorkuslysinu í Tsjernobyl. Við ræðum hina mögnuðu bók, Tsjernobyl-bænin eftir Svetlönu Aleksíevítsj sem kom út árið 2021 í íslenskri þýðingu Gunnars Þorra Péturssonar.