Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Ísland hafnaði í fjórða sæti á EM í handbolta sem lauk í gær og Laufey Lín hlaut í nót Grammy-verðlaun fyrir plötuna sína A Matter of Time. Spjallað var um jákvæð áhrif velgengni Íslendinga í íþróttum og listum á þjóðarsálina við Guðna Th. Jóhannesson, prófessor í sagnfræði og fyrrverandi forseta Íslands.

Björn Malmquist ræddi við Stefán Hauk Jóhannesson, sendiherra Íslands í Brussel.

Jenný Jóakimsdóttir, starfsmaður Kvenfélagasambands Íslands, sagði frá starfsemi Leiðbeiningarstöð heimilanna. Þar getur fólk fengið góð ráð vegna heimilishalds.

Tónlist:

Forget me not - Laufey,

Snow White - Laufey,

Tough Luck - Laufey,

Kúst og fæjó - Heimilistónar,

Hvert fór mamma þín? - Heimilistónar,

Í dansi með þér - Heimilistónar.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Þriðji þátturinn þar sem allskonar söngvar við ljóð Steins Steinarrs eru dregnir fram. Þó nokkrir lagasmiðir hafa samið lög við sömu ljóðin og eru þau býsna ólík. Lögin í þættinum eru Eins og gengur sem Jóhann Sigurðarson og Íris Guðmundsdóttir syngja, Ræfilskvæði með Grasösnum, Í tvílyftu timburhúsi með Þorsteini Einarssyni, Sýnir með Regínu Ósk Óskardsdóttur, Í draumi sérhvers manns með Jóni Tryggva Unnarssyni, Eldur með Mannakornum, Grautur og brauð með Ellert Borgari Þorvaldssyni, Gömul vísa um vorið með Bjartmari Guðlaugssyni, Brúðkaupsvísa í gömlum stíl með Álftagerðisbræðrum, Gömul skriftarmál með Tovoton Keis og Húsið sefur með Ingrid Örk Kjartansdóttur. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Grásleppan hefur verið veidd og nýtt gegnum tíðina einkum og sér í lagi vegna gómsætra hrognanna sem eru eftirsótt víða um heim. Áður fyrr var aflanum að stærstum hluta hent eftir að hrognin höfðu verið hirt. Í seinni tíð hefur grásleppan til dæmis verið seld heilfryst til Kína þar sem hún þykir mikið lostæti. Spegill fortíðar - Silfur framtíðar er heiti á viðburði sem verður í Breiðfirðingarbúð á fimmtudaginn. Katrín Rut Bessadóttir, verkefnastjóri í HR er kynningastýra Grásleppunnar, og Eva María Hilmarsdóttir framkvæmdastýra Grásleppunnar komu í þáttinn í dag, en þær fara fyrir hópi kvenna sem hefur það að markmiði að sýna fram á vannýtta möguleika á grásleppu.

Stofnfundur félags um Gefum íslensku séns var haldinn á Ísafirði í síðustu viku. Samnefndu verkefni, Gefum íslensku séns, var hleypt af stokkunum árið 2023 og hefur það markmið að auka vitund fólks í nærumhverfinu um hvað máltileinkun innflytjenda á íslensku felur í sér. Leitast er við að virkja fólk til að sinna hlutverki almannakennara, sem sagt snýr það ekki aðallega að þeims sem eru að læra íslensku, heldur frekar þeim sem kunna íslensku. Ólafur Guðsteinn Kristjánsson, aðjúnkt við HÍ og nýkjörinn stjórnarmaður í félaginu, var á línunni og sagði okkur frekar frá stofnfundinum, félaginu og verkefninu.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Svanhildur Óskarsdóttir rannsóknarprófessor á menningarsviði hjá Árnastofnun. Hún sagði okkur frá því hvað hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Svanhildur talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Night Train to Lisbon e. Pascal Mercier

Blái pardusinn – hljóðbók e. Sigrún Pálsdóttir

Barnæska e. Jona Oberski (þýð. Gyrðir Elíasson)

Hjálparsagnir hjartans e. Péter Esterházy (þýð. Jóna Dóra Óskarsdóttir)

Nafn rósarinnar e. (þýð. Thor Vilhjálmsson)

Ástin fiskanna, Tímaþjófurinn og fyrstu ljóðabækur Steinunnar Sigurðardóttur

Tónlist í þættinum:

Á sjó / Hljómsveit Ingimars Eydal (Don Wayne, texti Ólafur Ragnarsson)

Mamma gefðu mér grásleppu / Jóhann Helgason (Jóhann Helgason)

Farmaður hugsar heim / Elly Vilhjálms og Raggi Bjarna (Þórunn Franz, texti Árelíus Níelsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Bergþór Pálsson söngvari ræðir Gleði.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Efla á landamæragæslu, beita endurkomubanni oftar og senda skýr skilaboð um að Ísland sé ekki vænlegur áfangastaður fyrir glæpahópa. Þetta kemur fram í fyrstu stefnu sem gefin hefur verið út um aðgerðir gegn skipulagðri brotastarfsemi. Dómsmálaráðherra boðar öruggara Ísland.

Forsætisráðherra Noregs segir að krónprinsessa landsins hafi sýnt dómgreindarbrest með samskiptum við Jeffrey Epstein. Þau voru meiri en áður var talið og áttu sér stað eftir að hann hafði játað kynferðisbrot.

Allir flokkar á þingi styðja ályktun um nýja öryggis- og varnarstefnu eftir að varnarsamstarf við Evrópusambandið var tekið út.

Hornfirðingar vilja varanlegar lausnir, sandfangara og varnargarða, til að koma í veg fyrir að sandur hlaðist fyrir innsiglinguna. Breskt dæluskip heldur leiðinni opinni næstu þrjú sumur.

Bankarnir gera ekki ráð fyrir lækkun stýrivaxta á miðvikudag. Greinendur Landsbankans telja vexti eiga eftir að hækka.

Heilsu- og hvatningarverkefnið Lífshlaupið var ræst í nítjánda sinn í morgun. Forseti ÍSÍ segir mikilvægt að viðhalda heilbrigðum lífsstíl.

Tónlistarkonan Laufey hlaut sín önnur Grammy-verðlaun í gærkvöld fyrir plötuna A Matter of Time. Bad Bunny skráði sig í sögubækur verðlaunahátíðarinnar þegar hann hlaut verðlaun fyrir plötu ársins. Margir verðlaunahafar gagnrýndu ICE, innflytjendastofnun Bandaríkjanna.

Janúar var fyrsti heili mánuðurinn í nær átta ár þar sem enginn var skotinn til bana í Svíþjóð.

Frjálsíþróttakonan Eir Chang Hlésdóttir bætti í gær eigið Íslandsmet í 200 metra hlaupi innanhúss - á Norðurlandamótinu í Karlstad í Svíþjóð.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Hvað felst í frumvarpi atvinnuvegaráðherra þegar kemur að framtíð sjókvíaeldis á Íslandi?

Ráðuneytið er að segja að því sem tækni í fiskeldi fleytir fram sé líklegt að aðrar sjálfbærari og umhverfisvænni leiðir muni leysa sjókvíaeldi af hólmi. Þess vegna eru fjárhagslegir hvatar í frumvarpinu sem eiga að ýta undir tækninýjungar í fiskeldi.

Þessi tækni er hins vegar ekki tiltæk í dag og þess vegna er ekki hægt að banna sjókvíaeldi eins og hörðustu gagnrýnendur þess krefjast. Sjókvíaeldi skapar störf og tekjur sem ráðuneytið gerir ráð fyrir að þau geti notað til að þróa umhverfisvænni aðferðir við fiskeldi.

Rætt er um lagafrumvarpið við Daníel Jakobsson, forstjóra laxeldisfyrirtækisins Arctic Fish á Ísafirði, og Hönnu Katrínu Friðriksson atvinnuvegaráðherra.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.

Í fyrstu þáttum Meiningar eru hinar ýmsu hliðar Kaþólsku kirkjunnar á Íslandi skoðaðar. Við byrjum á trúarsöfnuði kaþólskra á Selfossi þar sem nú er verið að byggja nýja kirkju.

„Núna er komið að því að þetta er ekki lengur mögulegt vegna þess að það eru svo margir. Á Selfossi og í kringum Selfoss eru fleiri en þúsund kaþólskir,“ segir David B. Tencer, biskup Kaþólsku kirkjunnar á Íslandi. Við heimsækjum hann í þættinum og fræðumst fræðast nánar um málið.

Nýja guðshúsið ber heitið Kirkja hins heilaga kross og er tileinkað kirkjunni í Kaldaðarnesi sem á sínum tíma var einnig helguð heilögum krossi Jesú Krists. Við kirkjuna í Kaldaðarnesi stóð kross einn sem mikill átrúnaður hvíldi á. Að gefnu tilefni kynnum við okkur krossinn í Kaldaðarnesi með Dr. Margaret Cormack, miðaldafræðingi sem stúderað hefur íslenska dýrlinga og helgisögur. Sömuleiðis skoðum við aldagamla sögu krossmarksins með hjálp þáttar úr safni RÚV frá 1969 í umsjón Séra Lárusar Halldórssonar og Sigurðar Helga Guðmundssonar.

Við byrjuðum á því að skoða aukna trúrækni ungs fólks á síðasta ári og höldum þeirri rannsókn áfram við og við í þessari þáttaröð.

„Það eru alltaf ný andlit í hverri einustu sunnudagsmessu,“’ segir Rúnar Gerard Ragnarsson, ungur sjúkraliði og félagi í nýstofnuðu Bræðralagi kaþólsku kirkjunnar. Hann segir okkur m.a. frá uppvaxtarárum sínum á Selfossi, söfnuðinum þar og trú sinni almennt.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlist í þættinum:

Martineau, Malcolm, Keenlyside, Simon - Histoires naturelles, M.50 [1906] : Le paon.

Martineau, Malcolm, Keenlyside, Simon - Histoires naturelles, M.50 [1906] : Le grillon.

Martineau, Malcolm, Keenlyside, Simon - Histoires naturelles, M.50 [1906] : Le cygne.

Martineau, Malcolm, Keenlyside, Simon - Histoires naturelles, M.50 [1906] : Le martin-pêcheur.

Martineau, Malcolm, Keenlyside, Simon - Histoires naturelles, M.50 [1906] : La pintade.

Manuela Wiesler - Ascèses (1967) : Pour que demeure le secret nous tairons jusqu'au silence.

Manuela Wiesler - Ascèses (1967) : Tu surgis de l'absence....

Manuela Wiesler - Ascèses (1967) : Matière, triple abîme des étoiles, des atomes et des génération.

Manuela Wiesler - Ascèses (1967) : Le dieu a créé les rêves pour indiquer la route au dormeur dont.

Manuela Wiesler - Ascèses (1967) : O femme qui ne sais que tu portais en toi le monde.

Faust, Isabelle, Melnikov, Alexander - Sonata nr. 2 in A major op. 12 no. 2 : I. Allegro vivace.

Faust, Isabelle, Melnikov, Alexander - Sonata nr. 2 in A major op. 12 no. 2 : II. Andante, piu tosto allegretto.

Faust, Isabelle, Melnikov, Alexander - Sonata nr. 2 in A major op. 12 no. 2 : III. Allegro piacevole.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Pistill um skáldsöguna Flesh eftir David Szalay sem hlaut Booker-verðlaunin 2025 og samtal við Grétu Sigríði Einarsdóttur fréttamann og bókmenntarýni um bókina.

Umfjöllun um Birtíng eftir Voltaire. Bókin sem kom út 1759 er ein frægasta háðsádeila sögunnar um stríð, ofbeldi, misskiptingu og óréttlæti heimsins og á hún stöðugt í samtali við samtímann. Og okkar samtími virðist oft vera fullur af tortímandi öflum, uppgangi fasisma, loftsalgskrísu og stríðsátökum. Er það fréttum að kenna? Eigum við að vera bjartsýn, svartsýn og kannski bara rækta garðinn okkar? Við skoðum hvernig Birtíngur og ferðalag hans um heiminn talar við tímana sem við lifum nú með Ásdísi Rósu Magnúsdóttur prófessor í frönskum bókmenntum við Háskóla Íslands.

Viðmælendur: Gréta Sigríður Einarsdóttir og Ásdís Rósa Magnúsdóttir.

Lesari: Halldór Laxness

Hljóðbrot úr Fréttaannál sjónvarps 2025 og Kastljósi.

Tónlist: For the damaged Coda - Blonde Redhead, It's a Mad Mad Mad Mad World - The Schirelles, Pista (Fresh Start) - Los Bitchos.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Síðastliðnar vikur hefur Víðsjá ferðast um borgarlandslagið með Henný Hafsteinsdóttur minjaverði Reykjavíkur og byggingar sem gætu verið á leið í niðurrif. Í dag hittum við Henny á miklum uppbyggingarreit, Borgartúni 5, sem í daglegu tali er kallaður Vegagerðarreiturinn. Þarna er að finna lágreistar iðnaðarbyggingar frá miðri síðustu öld sem eru meðal fárra minja um liðna tíma innan um háreistar nýbyggingarnar í Borgartúninu.

Rubin Pollock sem getið hefur sér gott orð sem gítarleikari rokkhljómsveitarinnar Kaleo sendi frá sér plötuna Tongue Tied. Á plötunni er þó ekki finna rokktónlist heldur safn ósunginna laga, sem blanda saman tónlistarstefnum á afar lífrænan hátt. Við heyrum í Rubin Pollock í þættinum.

Katla Ársælsdóttir rýnir í Ormstungu, sem frumsýnd var í síðustu viku.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Íslendingar komust ekki á verðlaunapalla á Evrópumeistaramótina í handbolta sem lauk í gær en Grammy-verðlaunin voru haldin í gærkvöldi, og þar var Íslendingur sem sigraði. Laufey Lín og platan hennar Matter of Time var valin besta platan í flokki hefðbundinnar dægurtónlistar. Laufey vakti athygli fyrir þakkarræðu um tónlistarkennslu.

Á fimmtu öld fyrir krist var uppi í Grikklandi maður sem er í hugum flestra hálfgerð frummynd heimspekingsins. Sókrates var tötrum klæddur meinlætamaður sem hélt til á torgum Aþenu og tók þar fólk tali. Hann spurði það spurninga um hluti sem það átti að vita, en sneri því í hring, og sannfærði það fljótt um að í raun vissi það lítið sem ekkert. Hann var kaldhæðinn og ögrandi talaði um frummyndir og hellakenningar, og var að lokum dæmdur til dauða af samborgurum sínum. Þessa persónu þekkjum við Íslendingar fyrst og fremst í lýsingu nemanda hans Platóns, En Platón er ekki sá eini sem skrifaði um Sókrates. Nú í haust kom út í fyrsta skipti á íslensku, bók sem nefnist Minningar um Sókrates eftir forngríska sagnaritarann Xenófón. Við ræðum við Hjalta Snæ Ægisson, sem þýðir og gefur út bókina.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Ragna Árnadóttir, forstjóri Landsnets, segir að mörgu að hyggja eigi að breyta vinnubrögðum við undirbúning nýrra hápsennulína og samningum við landeigendur. Samningaleiðin sé í flestöllum tilfellum betri en eignarnám. Landsnet stendur víða frammi fyrir andstöðu við lagningu á nýjum háspennulínum, nú síðast í Borgarfirði og Húnavatnssýslum.

Í nýjum tölum frá lögreglunni kemur fram að í fyrra var tilkynnt um 133 kynferðisbrot gegn börnum og að þeim hafi fjölgað töluvert milli ára. Tilkynningar um barnaníð voru rúmlega helmingi fleiri en síðustu ár þar á undan. Barnahús sinnir börnum sem grunur leikur á að hafi sætt ofbeldi eða kynferðislegri áreitni og Paola Cardenas, sálfræðingur og teymisstjóri í Barnahúsi, segir að þar verði fjölgunar mála vart.

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra, kynnti í morgun fjölmargar aðgerðir til að sporna gegn skipulagðri brotastarfsemi. Meðal annars á að uppfæra á hegningarlögin og færa lögreglu rýmri heimildir. Þá á að auka eftirlit með höfnum sem hafa verið notaðar í fíkniefnasmygl, en ekki er bolmagn til að fylgjast jafn vel með því sem flutt er til landsins í gámum og yfirvöld vildu.

Nokkur vel valin lög

Nokkur vel valin lög

Lagalistinn:

Laufey - Sabotage.

Hildur Guðnadóttir - Líður (Chernobyl version).

Staatskapelle Berlin, Berlin State Opera Chorus, Gunnar Guðbjörnsson - Den Bronnen, den uns Wolfram nannte (Walther, Ritter, Edelfrauen).

Jones, Norah - Seven years.

Pacifica Quartet - String quartet no. 5 : 9. Interlude IV -.

Bridges, J'Nai, James, Zachary, Costanzo, Anthony Roth, Metropolitan Opera Orchestra, Dísella Lárusdóttir, Metropolitan Opera Chorus - Act I: Year 1 of Akhnaten's reign. Thebes : Scene 3: The window of apperances.

Víkingur Heiðar Ólafsson - Variatio 18 Canone alla Sesta. A 1 Clav..

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Tónhjólið snýst og snýst og upp koma sögur af tónlist, nýrri og gamalli. Ólíkar stefnur og straumar skjóta upp kolli og líka hljóðfæri, hugtök og túlkunarmöguleikar. Hugað verður að einhverju því sem hæst ber á tónlistarsviðinu í heimi sígildrar tónlistar og djasstónlistar á hverjum tíma.

Í Tónhjólinu hljómar hljóðritun frá tónleikum Caput á Myrkum músíkdögum sl. föstudag, þann 30. janúar í Norðurljósum, Hörpu. Um upptökur sá Georg Magnússon.

Gísli Magnússon: Sól ek á (2024-25) – Frumflutningur

Gunnar Andreas Kristinsson: Klarinettkvintett (2026) – Frumflutningur

Veronique Vaka: Eyland fyrir harmoniku og kammersveit (2025)

Einleikari: Jónas Ásgeir Ásgeirsson

Hugi Guðmundsson: Absentia fyrir fiðlu og kammersveit (2015)

Einleikari: Gerður Gunnarsdóttir

Masaya Ozaki og「ronja」: spidernetwork: boku wa… desutoroiya (2026) – Frumflutningur

Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.

Í fyrstu þáttum Meiningar eru hinar ýmsu hliðar Kaþólsku kirkjunnar á Íslandi skoðaðar. Við byrjum á trúarsöfnuði kaþólskra á Selfossi þar sem nú er verið að byggja nýja kirkju.

„Núna er komið að því að þetta er ekki lengur mögulegt vegna þess að það eru svo margir. Á Selfossi og í kringum Selfoss eru fleiri en þúsund kaþólskir,“ segir David B. Tencer, biskup Kaþólsku kirkjunnar á Íslandi. Við heimsækjum hann í þættinum og fræðumst fræðast nánar um málið.

Nýja guðshúsið ber heitið Kirkja hins heilaga kross og er tileinkað kirkjunni í Kaldaðarnesi sem á sínum tíma var einnig helguð heilögum krossi Jesú Krists. Við kirkjuna í Kaldaðarnesi stóð kross einn sem mikill átrúnaður hvíldi á. Að gefnu tilefni kynnum við okkur krossinn í Kaldaðarnesi með Dr. Margaret Cormack, miðaldafræðingi sem stúderað hefur íslenska dýrlinga og helgisögur. Sömuleiðis skoðum við aldagamla sögu krossmarksins með hjálp þáttar úr safni RÚV frá 1969 í umsjón Séra Lárusar Halldórssonar og Sigurðar Helga Guðmundssonar.

Við byrjuðum á því að skoða aukna trúrækni ungs fólks á síðasta ári og höldum þeirri rannsókn áfram við og við í þessari þáttaröð.

„Það eru alltaf ný andlit í hverri einustu sunnudagsmessu,“’ segir Rúnar Gerard Ragnarsson, ungur sjúkraliði og félagi í nýstofnuðu Bræðralagi kaþólsku kirkjunnar. Hann segir okkur m.a. frá uppvaxtarárum sínum á Selfossi, söfnuðinum þar og trú sinni almennt.

Hrafn Gunnlaugsson las píslarsögu séra Jóns Magnússonar (1610-1696) í stuttum lestrum í Víðsjá rásar 1 árið 2000 undir liðnum Lesið fyrir þjóðina.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Grásleppan hefur verið veidd og nýtt gegnum tíðina einkum og sér í lagi vegna gómsætra hrognanna sem eru eftirsótt víða um heim. Áður fyrr var aflanum að stærstum hluta hent eftir að hrognin höfðu verið hirt. Í seinni tíð hefur grásleppan til dæmis verið seld heilfryst til Kína þar sem hún þykir mikið lostæti. Spegill fortíðar - Silfur framtíðar er heiti á viðburði sem verður í Breiðfirðingarbúð á fimmtudaginn. Katrín Rut Bessadóttir, verkefnastjóri í HR er kynningastýra Grásleppunnar, og Eva María Hilmarsdóttir framkvæmdastýra Grásleppunnar komu í þáttinn í dag, en þær fara fyrir hópi kvenna sem hefur það að markmiði að sýna fram á vannýtta möguleika á grásleppu.

Stofnfundur félags um Gefum íslensku séns var haldinn á Ísafirði í síðustu viku. Samnefndu verkefni, Gefum íslensku séns, var hleypt af stokkunum árið 2023 og hefur það markmið að auka vitund fólks í nærumhverfinu um hvað máltileinkun innflytjenda á íslensku felur í sér. Leitast er við að virkja fólk til að sinna hlutverki almannakennara, sem sagt snýr það ekki aðallega að þeims sem eru að læra íslensku, heldur frekar þeim sem kunna íslensku. Ólafur Guðsteinn Kristjánsson, aðjúnkt við HÍ og nýkjörinn stjórnarmaður í félaginu, var á línunni og sagði okkur frekar frá stofnfundinum, félaginu og verkefninu.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Svanhildur Óskarsdóttir rannsóknarprófessor á menningarsviði hjá Árnastofnun. Hún sagði okkur frá því hvað hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Svanhildur talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Night Train to Lisbon e. Pascal Mercier

Blái pardusinn – hljóðbók e. Sigrún Pálsdóttir

Barnæska e. Jona Oberski (þýð. Gyrðir Elíasson)

Hjálparsagnir hjartans e. Péter Esterházy (þýð. Jóna Dóra Óskarsdóttir)

Nafn rósarinnar e. (þýð. Thor Vilhjálmsson)

Ástin fiskanna, Tímaþjófurinn og fyrstu ljóðabækur Steinunnar Sigurðardóttur

Tónlist í þættinum:

Á sjó / Hljómsveit Ingimars Eydal (Don Wayne, texti Ólafur Ragnarsson)

Mamma gefðu mér grásleppu / Jóhann Helgason (Jóhann Helgason)

Farmaður hugsar heim / Elly Vilhjálms og Raggi Bjarna (Þórunn Franz, texti Árelíus Níelsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Íslendingar komust ekki á verðlaunapalla á Evrópumeistaramótina í handbolta sem lauk í gær en Grammy-verðlaunin voru haldin í gærkvöldi, og þar var Íslendingur sem sigraði. Laufey Lín og platan hennar Matter of Time var valin besta platan í flokki hefðbundinnar dægurtónlistar. Laufey vakti athygli fyrir þakkarræðu um tónlistarkennslu.

Á fimmtu öld fyrir krist var uppi í Grikklandi maður sem er í hugum flestra hálfgerð frummynd heimspekingsins. Sókrates var tötrum klæddur meinlætamaður sem hélt til á torgum Aþenu og tók þar fólk tali. Hann spurði það spurninga um hluti sem það átti að vita, en sneri því í hring, og sannfærði það fljótt um að í raun vissi það lítið sem ekkert. Hann var kaldhæðinn og ögrandi talaði um frummyndir og hellakenningar, og var að lokum dæmdur til dauða af samborgurum sínum. Þessa persónu þekkjum við Íslendingar fyrst og fremst í lýsingu nemanda hans Platóns, En Platón er ekki sá eini sem skrifaði um Sókrates. Nú í haust kom út í fyrsta skipti á íslensku, bók sem nefnist Minningar um Sókrates eftir forngríska sagnaritarann Xenófón. Við ræðum við Hjalta Snæ Ægisson, sem þýðir og gefur út bókina.