Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Út er komin bókin Skattland. Valdstjórn á Íslandi 1281-1551. Höfundur er Sverrir Jakobsson, sagnfræðingur og prófessor í miðaldasögu við Háskóla Íslands. Sverrir sagði frá þessu tímabili í Íslandssögunni en minna hefur verið um það fjallað en mörg önnur tímabil. Noregskonungur fór með völd í landinu en Íslendingar virtu illa lög hans og ákvarðanir og höguðu lífi sínu eftir eigin höfði.

Kosið var til sænska þingsins í gær. Gunnhildur Lily Magnúsdóttir, dósent við Háskólann í Malmö, fór yfir stöðuna en talningu atkvæða var ekki lokið. Útlit er fyrir að stjórnarandstaðan fái fleiri þingsæti en stjórnarflokkarnir en viðbúið að stjórnarmyndun verði snúin þar sem sumir flokkar vilja ekki starfa með öðrum.

Umsjón með morgunbæn og orði dagsins þessa dagana hefur Guðný Hallgrímsdóttir, prestur fatlaðra. Hún kom í kaffi og spjallaði um gleði og von, hjónaband og tilfinningar og starf sitt með fólki með þroskahömlun.

Tónlist:

Etíða nr. 5 e. P. Glass - Víkingur Heiðar Ólafsson,

Flyg vilda fågel - Lisa Ekdahl,

Du sålde våra hjärtan - Lisa Ekdahl,

Nema hvað? - Sálgæslan og Andrea Gylfadóttir.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Leikin eru lög sem hafa verið samin við ljóð ýmissa skálda en líka eitt lag þar sem textinn hefur verið íslenskaður. Fyrri hluta þáttarins hljóma lög við ljóð Jakobs Jóhannessonar Smára, en það eru lög við ljóðin Þrá, eftir Gunnar Þórðarson, Sjón eftir Edgar Smára Atlason, Til hennar eftir Halldór Laxness og Hraustir menn sem er þýðing Smára, eins og hann var kallaður, á enskum söngtexta. Síðan hljóma lögin Hjá lygnri móðu sem Jón Ásgeirsson samdi við ljóð Halldórs Laxness, Í síðasta sinn sem Þórir Sæmundsson samdi við ljóð Davíðs Stefánssonar, Aldrei flýgur hún aftur sem Magnús Þór Sigmundsson samdi við ljóð Þórbergs Þórðarsonar, Nótt sem Gunnar Þórðarson samdi við Nótt eftir Þorstein Erlingsson, Litli fuglinn sem Ólafur Þórarinsson samdi við ljóð Jóns Thoroddsen, Nóttin er mjúk sem Bjarni Hafþór Helgason samdi við ljóð Sigurðar Pálssonar og Ég heyri sem Sunna Gunnlaugsdóttir samdi við ljóð Jóns úr Vör.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við héldum áfram að fara yfir sviðið, bókstaflega, og forvitnast um það sem er á leiksviðum landsins á nýhöfnum leikvetri. Í dag kom til okkar Snæbjörn Brynjarsson leikhússtjóri Tjarnarbíós. Tjarnarbíó hefur verið kallað heimili frjálsu leikhópanna og Snæbjörn sagði okkur frá fjölbreyttri dagskrá vetrarins í þættinum.

Svo kom Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV, til okkar með gullmola af safni RÚV. Í dag kom hún með brot frá árinu 1963, þar sem Stefán Jónsson umsjónamaður fréttaauka fór í Skeiðarétt og ræddi við til dæmis fjallkóngana Magnús Árnason og Sigurgeir í Skáldabúðum, Guðmund Stefánsson gangnamann og Jónu Magnúsdóttur kvenfélagskonu auk þess sem við heyrðum kraftmikil tilsvor Páls Árnasonar sem var fjallkóngur í marga áratugi. Það er óhætt að segja að réttarstemningin skilar sér í þessu stórskemmtilega 63gja ára gamla innslagi.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Rán Tryggvadóttir, lögfræðingur og doktor í höfundarétti. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Rán talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Ljóð Emily Dickinson

Berhöfða líf eftir Magnús Sigurðsson

Things in Nature Merly Grow e. Yiyun Li

Sálarljóð - úrval erlendra ljóða í þýðingu Atla Harðarsonar

Drag plóg þinn yfir bein hinna dauðu e. Olga Tokarczuk sem Árni Óskarsson íslenskaði

Handmaid’s Tale e. Margret Atwood

Gunnlaðarsaga e. Svövu Jakobsdóttur

Circe eftir Madeline Miller

Tónlist í þættinum:

Þú ert / Helgi Pétursson (Þórarinn Guðmundsson, texti Gestur eða Guðmundur Björnsson)

Á Mallorca / South River Band (Ólafur Þórðarson, texti Helgi Þór Ingason)

Undir dalanna sól / Álftagerðisbræður (Björgvin Þ. Valdimarsson, texti Hallgrímur Jónsson frá Ljárskógum)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Hugleiðingu dagsins um haust flytur Ólafur Sveinn Jóhannesson, ljóðskáld.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Úrslit þingkosninga í Svíþjóð verða ekki endanlega ljós fyrr en á miðvikudag. Aðeins munar þremur þingmönnum á rauðu og bláu blokkinni þegar 200 þúsund atkvæði eru ótalin.

Samtök atvinnulífsins segja þörf á samstilltu átaki fyrirtækja ríkis og sveitarfélaga í baráttu við verðbólgu. Breyta þurfi vinnumarkaðsmódelinu og rjúfa vítahring launaskriðs og verðbólgu.

Áætlunarflug til Vopnafjarðar og Þórshafnar er í uppnámi. Ríkið hefur ekki samið um framhald þess, það greiddi að meðaltali 107 þúsund krónur með hverjum farþega á leiðinni í hitteðfyrra.

Formaður Flugvirkjafélags Íslands segir, forstjóra Icelandair, hafa dreift áróðri og reynt að hafa áhrif á flugvirkja. Atkvæðagreiðslu þeirra um verkfallsaðgerðir lauk á hádegi.

Fyrstu ráðherrar Skotlands, Wales og Norður-Írlands, segja að tími bresks yfirvalds frá Westminster í þessum löndum sé á enda.

Haustfundir Norðurlandaráðs byrja í Reykjavík í dag, Staðan á norðurslóðum í breyttu alþjóðakerfi verður ofarlega á baugi hjá norrænum þingmönnum.

Björgunarsveitin Ægir í Garði ætlar að selja húsnæði sitt, Þorsteinsbúð. Formaður sveitarinnar segir það ekki gert af fjárhagsástæðum.

Vinni Víkingar Keflavík í kvöld færast þeir skrefi nær því að halda í Íslandsmeistaratitil karla í fótbolta. Víkingur hefur mikið forskot á toppi Bestu deildarinnar.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Fyrstu skjalfestu heimildirnar um komu Roma-fólks til Íslands eru frá því í byrjun tuttugustu aldarinnar. Guðmundur Hálfdánarson sagnfræðingur hefur stundað rannsóknir á sögu Roma-fólks hér á landi. Hann er þátttakandi í rannsóknarverkefni um þessa sögu þar sem hún er tengd við samtímann.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.

„Viðbrögðin voru þau, að þegar þessi þáttur var sýndur þá skildist mér að það hefði mátt heyra saumnál detta. Fólk vissi ekkert af þessu. Þetta var nýtt fyrir þeim,“ segir Anna Kristjánsdóttir um viðtal sem var tekið við hana stuttu eftir að hún kom út sem trans árið 1994.

Við rifjum upp sögu Önnu í þætti dagsins, og merkilegan þátt hennar í réttindabaráttu trans fólks hér á landi enda var hún fyrsti Íslendingurinn til að koma opinberlega út sem trans. Hlustað er á eldri viðtalsbrot þar sem tíðarandi 10. áratugarins skín í gegnum spurningar fjölmiðlafólks. „Þegar maður var ein að berjast fyrir þessu þá var enginn til að verja málstaðinn’’.

Við sögu koma April Ashley, dönsk skipafélög, Tristan da Cunha, frímerki og ýmislegt fleira

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Fyrsti þáttur af þremur úr verkinu Spil eftir Karólínu Eiríksdóttur. Guðrún S. Birgisdóttir og Martial Nardeau leika á flautur. Útgefið á plötunni Spil árið 1999.

Gaspard de la nuit eftir Maurice Ravel. Angela Hewitt leikur einleik á píanó.

Verið er í þremur þáttum:

1. Ondine

2. Le Gibet

3. Scarbo

Útgefið á The complete solo piano music (Disk 2 af 2) árið 2002.

Lindin í mónum (2010) fyrir sópran og bassaklarinett eftir Ingibjörgu Azimu Guðlaugsdóttur. Snorri Hjartarson orti ljóðið. Kammersveitin Azima Ensemble flytur, en hún er hér í formi dúetts: Margrét Hrafnsdóttir, sópran og Ármann Helgason, bassaklarínetta). Upptaka fór fram í Víðistaðakirkju í Hafnarfirði sumarið 2022. Útgefið á plötunni Logn árið 2022. Lögin á plötunni voru samin á 12 ára tímabili frá árinu 2010-2022.

Langur skuggi (septett) eftir Hauk Tómasson. Kammersveit Reykjavíkur leikur. Hún er svo skipuð: á fiðlur leika Rut Ingólfsdóttir, Júlíana Elín Kjartansdóttir og Sigurlaug Eðvaldsdóttir, Þórunn Ósk Marinósdóttir leikur á víólu; Hrafnkell Orri Egilsson og Sigurður Bjarki Gunnarsson, selló og Richard Korn á kontrabassa.

Verkið er í 6 þáttum:

1. Semplice transparente ;

2. Arcico, ritmico ;

3. Presto nervoso ;

4. Lento, tenace ;

5. Presto, feroce ;

6. Calmo bucolico

Útgefið á plötunni Langur skuggi : kvartettar og septett eftir íslensk tónskáld, árið 2016.

Celos eftir Astor Piazzolla. Gidon Kremer leikur á fiðlu, Vadim Sakharov á píanó, Alois Posch á kontrabassa, Michel Portal á klarinettu og Per Arne Glorvigen á bandoneón. Útgefið á plötunni Hommage à Piazzolla árið 1996.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

„Hér eru engir múmínálfar,“ skrifar listakonan finnsk-sænska Tove Jansson í bréfi til Tuulikki Pietilä konu sinnar þegar hún var að byrja að skrifa bók sem átti að slíta hana frá stóra sköpunarverkinu, Múmíndal og öllum íbúum hans. Dóttir myndhöggvarans kom fyrst út árið 1968 en var að koma út í þýðingu Gerðar Kristnýjar. Bókin samanstendur af 19 smásögum frá sjónarhorni barns og lýsa sögurnar æsku Tove á skáldlegan hátt, tilverunni á listamannaheimili sem er fullt af sköpun, gáska en líka hættum.

Pólski rithöfundurinn og Nóbelshafinn Olga Tokarczuk hlaut í vikunni Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness. Ewa Marcinek, kemur og ræðir við mig um Olgu Tokarczuk, bókmenntir og Pólland.

Viðmælendur: Ewa Marcinek og Gerður Kristný.

Lesari: Guðrún Gunnarsdóttir

Tónlist: Etiovalssi - Jimi Tenor og Blood in the Labyrinth - Boards of Canada

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Tómas Ævar Ólafsson.

Víðsjá kemur við á gjörningi í Open, listamannareknu rými í vesturbænum, þar sem sýningin Lesbíur frá Agoo opnaði um helgina. Pétur Eggertsson ræðir við þær Karin Itturalde Nurnberg og Hildigunni Birgisdóttur um sýninguna.

Við hugum að starfi sýningarstjórans. Daria Sól Andrews mun segja frá ferli sínum sem sýningarstjóri, rekja stöðu sýningarstjórnar hér á landi sem og afhjúpa þá margræðu möguleika sem leynast í starfinu.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Nú á dögum fer fram pólsk menningar- og listahátíð víða um borgina. Hátíðin ber nafnið Ulga, eða fró, og er markmiðið að skapa rými fyrir fólk til að koma saman, nærast og njóta menningar á afslappaðan hátt. Á meðal þess sem er um að vera er hljóðganga um Sorpu og matarlist með einföldi i-i. Lestin settist niður með skipuleggjendum hátíðarinnar, þeim Ignacy Rybka, Katarzynu Strojnowsku og Weroniku Adamowsku á Bókasafni Kópavogs til að forvitnast um málið.

Gervigreindarsmíðuð mynd sem lögreglan hefur prentað á límmiða og dreift til íslenskra skólabarna thefur vakið umtal í dag. Tveir brosandi lögregluþjónar og krúttlegur skógarbjörn í teiknimyndastíl öll merkt “Lógreglan.” Svona ódýrar og metnaðarlausar gervgreindarmyndir er það sem á ensku er kallað AI Slop en íslenska þýðingin gervigreindarslor er að ná nokkurri útbreiðslu. Við pælum í hinu slor-móderníska ástandi í þætti dagsins.

Og ræðum í kjölfarið við Adam Flint grafískan hönnuð og lektor við listaháskóla Íslands um notkun gervigreindarmynda í pólitískri umræðu, slopaganda, sem er að verða sífellt algengara. Hvernig notar Trump gervigreindina og hvernig birtist hún á samfélagsmiðlum í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar um ESB?

Fréttir

Fréttir

Allt stefnir í harða kjaradeilu Icelandair og flugvirkja. Flugvirkjar hafa boðað verkfall en Samtök atvinnulífsins segja félagið ekki geta mætt kröfum þeirra.

Aukagjöld við innheimtu bílastæðagjalda voru dæmd ólögmæt í Noregi á dögunum. Neytendasamtökin telja að hægt sé að heimfæra dóminn upp á Ísland.

Ráðgjafar- og greiningarstöð er komin í tímabundið húsnæði eftir að mygla greindist - það er viðunandi lausn í bili segir staðgengill forstjóra.

Breskur maður hefur játað að hafa byrlað eiginkonu sinni ólyfjan og nauðgað henni margoft á tuttugu ára tímabili. 12 aðrir eru ákærðir fyrir að hafa brotið á konunni.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Grein sem Dario Amodei forstjóri og einn af stofnendum bandaríska gervigreindarfyrirtækisins Anthropic birti á vef sínum á laugardag hefur vakið gríðarlega athygli. Í greinni kallaði Amodei eftir því að hægt yrði á þróun gervigreindar og nauðsynlegt væri að fyrirtæki og stjórnvöld kæmu sér saman um ákveðnar takmarkanir og öryggiskröfur.

Donald Trump hefur enn áhuga á Grænlandi, segir rannsóknarblaðamaðurinn Ben Taub. Rannsóknir hans leiddu í ljós að þrír aðskildir hópar á sporbraut um Trump unnu á endanum saman að því að reyna að ná yfirráðum á Grænlandi.

Landakort sýna á flötu blaði jörð sem er kúlulaga. Þau kort sem nú eru algengust eru sprottin af sýn sem varð til á tímum landvinninga og nýlendna. Landakort hafa löngum verið notuð í áróðursskyni, segir Karl Benediktsson prófessor í landfræði við Háskóla Íslands.

Nokkur vel valin lög

Nokkur vel valin lög

Lagalistinn:

Guðrún Gunnarsdóttir - Eilífa tungl.

Fritz Weisshappel, Guðmundur Jónsson - Það er svo margt (Ingi T. Lárusson)

viibra - Kvoða (Bergur Þórisson)

The Beatles - Strawberry fields forever.

Björg Blöndal's C4THERINE - Pink is the color of my alter's ego soul.

Jóna G. Kolbrúnardóttir, Ástríður Alda Sigurðardóttir - Fischerweise (F. Schubert)

frá Veðurstofu Íslands

Í byrjun ágústmánaðar 2026 fór fram í Hörpu tónlistarhátíðin Seigla, sem hefur fært tónlistaráhugafólki ferska strauma bæði sígildrar og samtímatónlistar undanfarin ár. Fjölmargir viðburðir á dagskrá dagana 7-9. ágúst sem spönnuðu allt litróf tónlistarinnar auk þess að gera sér far um að höfða til allra aldurshópa með upplfunum fyrir alla fjölskylduna og þá yngstu í viðburðum undir nafninu Litla Seigla.

Í seinni yfirreið Rásar 1 um Seiglu tónlistarhátíð er gripið niður í tónleikana Dægurlög, Krókaleiðir um Julius Eastman og Mæðramátt.

Hjörtur Páll Eggertsson stjórnar kammersveitinni Elju:

Ticket to ride /Yesterday - Lennon/McCartney - úts L Berio - Harpa Ósk Björnsdóttir

Heut' Nacht hab'ich geträumt von dir/ Ég er kominn heim - Emerich Kálman/Jón Sigurðsson - Kristín Einarsdóttir Mäntylä

Frá tónleikunum Mæðramáttur:

Hjálmar Ragnarsson - Vögguvísa Sólveigar

Jórunn Viðar - Mamma ætlar að sofna - Matthildur Anna Gísldóttir leikur á píanó og Vera Hjördís Matsdóttir syngur

B. Britten (1913-1976) Charms of a Lullaby Op. 41:

Sephestia's Lullaby / A Charm /The Nurse’s Lullaby -Hildigunnur Einarsdóttir · mezzó-sópran/Matthildur Anna Gísladóttir píanó

F. Mendehlssohn - Dúettar Op. 63:

Ich wollt, meine Liebe ergösse sich/Abschiedslied der Zugvögel/Volkslied /Maiglöcken und die Blümelein. Vera Hjördís Matsdóttir sópran og Hildigunnar Einarsdóttir mezzosópran. Matthildur Anna Gísladóttir píanó.

Julius Eastman (1940-1990): Joy Boy - Elja kammersveit

Spjall við Pétur Eggertsson um Krókaleið

Pétur Eggertsson: Krókaleið

“Krókaleið er vistkerfi af hljóðum, fyrir kammersveit án stjórnanda. Verkið er innblásið af umhverfishljóðum frá skólalóð Mills College þar sem ég var í námi. Sterkir froskakórar birtust að hausti til, þar sem einn froskur myndi byrja að kalla og smám saman bættust fleiri við þar til hljóðið varð alltumlykjandi. Inn á milli heyrðist í flugum, fuglum, spjalli, hljóðfæraæfingum og fjarlægum umferðaniði. Þessi umhverfishljóð minntu óneitanlega á verk Pauline Oliveros sem setti sterkan svip sinn á skólann og starfaði þar fram til dauðadags, en verkið er að sama skapi innblásið af hlustunarverkum Oliveros.

Verkið er liður í áframhaldandi rannsókn tónskáldsins á aðferðafræði í nótnaskrift sem gefur flytjandanum ákvarðanavald og inngripstækifæri innan tónefniviðsins. Nótnaskriftin er innblásin af borðspilum og slembiaðferðum bandarísku tilraunahefðarinnar, og er byggð upp af “tónefnareitum” sem flytjendur leiða sig í gegnum á þann hátt sem þau kjósa, en þó eftir settum reglum verksins.”

Julius Eastman (1940-1990): Stay On It - Hjörtur Páll Eggertsson stjórnar Elju kammersveit og DUVE - Det Unge VokalEnsemble · kammerkórnum danska.

Funiculi Funicula - Luigi Denza - úts Arnold Schönberg

Michelle -Lennon/McCartney - úts L Berio -Harpa Ósk Björnsdóttir syngur með Elju

Þorgrímur Þorsteinsson hljóðritaði tónleika Seiglu.

Umsjón: Pétur Grétarsson

Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.

„Viðbrögðin voru þau, að þegar þessi þáttur var sýndur þá skildist mér að það hefði mátt heyra saumnál detta. Fólk vissi ekkert af þessu. Þetta var nýtt fyrir þeim,“ segir Anna Kristjánsdóttir um viðtal sem var tekið við hana stuttu eftir að hún kom út sem trans árið 1994.

Við rifjum upp sögu Önnu í þætti dagsins, og merkilegan þátt hennar í réttindabaráttu trans fólks hér á landi enda var hún fyrsti Íslendingurinn til að koma opinberlega út sem trans. Hlustað er á eldri viðtalsbrot þar sem tíðarandi 10. áratugarins skín í gegnum spurningar fjölmiðlafólks. „Þegar maður var ein að berjast fyrir þessu þá var enginn til að verja málstaðinn’’.

Við sögu koma April Ashley, dönsk skipafélög, Tristan da Cunha, frímerki og ýmislegt fleira

Að loknum 17. lestri Völsunga sögu stiklar Jórunn Sigurðardóttir á stóru í bókmenntum og staldrað við þar sem barnamorð koma fyrir, einkum þar sem foreldrar drepa börn sín til að koma fram hefndum á nákomnum (18,55 mín.)

Frumflutt 16.04.1993

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við héldum áfram að fara yfir sviðið, bókstaflega, og forvitnast um það sem er á leiksviðum landsins á nýhöfnum leikvetri. Í dag kom til okkar Snæbjörn Brynjarsson leikhússtjóri Tjarnarbíós. Tjarnarbíó hefur verið kallað heimili frjálsu leikhópanna og Snæbjörn sagði okkur frá fjölbreyttri dagskrá vetrarins í þættinum.

Svo kom Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV, til okkar með gullmola af safni RÚV. Í dag kom hún með brot frá árinu 1963, þar sem Stefán Jónsson umsjónamaður fréttaauka fór í Skeiðarétt og ræddi við til dæmis fjallkóngana Magnús Árnason og Sigurgeir í Skáldabúðum, Guðmund Stefánsson gangnamann og Jónu Magnúsdóttur kvenfélagskonu auk þess sem við heyrðum kraftmikil tilsvor Páls Árnasonar sem var fjallkóngur í marga áratugi. Það er óhætt að segja að réttarstemningin skilar sér í þessu stórskemmtilega 63gja ára gamla innslagi.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Rán Tryggvadóttir, lögfræðingur og doktor í höfundarétti. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Rán talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Ljóð Emily Dickinson

Berhöfða líf eftir Magnús Sigurðsson

Things in Nature Merly Grow e. Yiyun Li

Sálarljóð - úrval erlendra ljóða í þýðingu Atla Harðarsonar

Drag plóg þinn yfir bein hinna dauðu e. Olga Tokarczuk sem Árni Óskarsson íslenskaði

Handmaid’s Tale e. Margret Atwood

Gunnlaðarsaga e. Svövu Jakobsdóttur

Circe eftir Madeline Miller

Tónlist í þættinum:

Þú ert / Helgi Pétursson (Þórarinn Guðmundsson, texti Gestur eða Guðmundur Björnsson)

Á Mallorca / South River Band (Ólafur Þórðarson, texti Helgi Þór Ingason)

Undir dalanna sól / Álftagerðisbræður (Björgvin Þ. Valdimarsson, texti Hallgrímur Jónsson frá Ljárskógum)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Nú á dögum fer fram pólsk menningar- og listahátíð víða um borgina. Hátíðin ber nafnið Ulga, eða fró, og er markmiðið að skapa rými fyrir fólk til að koma saman, nærast og njóta menningar á afslappaðan hátt. Á meðal þess sem er um að vera er hljóðganga um Sorpu og matarlist með einföldi i-i. Lestin settist niður með skipuleggjendum hátíðarinnar, þeim Ignacy Rybka, Katarzynu Strojnowsku og Weroniku Adamowsku á Bókasafni Kópavogs til að forvitnast um málið.

Gervigreindarsmíðuð mynd sem lögreglan hefur prentað á límmiða og dreift til íslenskra skólabarna thefur vakið umtal í dag. Tveir brosandi lögregluþjónar og krúttlegur skógarbjörn í teiknimyndastíl öll merkt “Lógreglan.” Svona ódýrar og metnaðarlausar gervgreindarmyndir er það sem á ensku er kallað AI Slop en íslenska þýðingin gervigreindarslor er að ná nokkurri útbreiðslu. Við pælum í hinu slor-móderníska ástandi í þætti dagsins.

Og ræðum í kjölfarið við Adam Flint grafískan hönnuð og lektor við listaháskóla Íslands um notkun gervigreindarmynda í pólitískri umræðu, slopaganda, sem er að verða sífellt algengara. Hvernig notar Trump gervigreindina og hvernig birtist hún á samfélagsmiðlum í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar um ESB?