Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Tónskáldið Herbert H. Ágústsson fæddist 8. ágúst 1926 og því eru á þessu ári liðin 100 ár frá fæðingu hans. Í tilefni af því verður þátturinn „Á tónsviðinu“ helgaður honum, flutt verk eftir hann og brot úr viðtölum við hann. Herbert Hriberschek var Austurríkismaður að uppruna, en fluttist til Íslands árið 1952 og bjó hér á landi til dauðadags árið 2017. Hann tók þátt í íslensku tónlistarlífi á margvíslegan hátt, sem hornleikari, stjórnandi og ekki síst sem tónskáld.

Púlsinn tekinn á menningarlífi landsins í lok viku. Rætt um menningu í vikunni sem er að líða, það sem er efst á baugi þessa stundina og framundan um helgina.

Umsjón: Júlía Margrét Einarsdóttir

Gestir Júlíu Margrétar Einarsdóttur voru tónlistarfólkið Óttarr Proppé, Salóme Katrín og Ragnheiður Gröndal. Fjallað var um Stein Ármann Magnússon heitinn, íslenkan húmor, Alley Cats grínistans Ricky Gervais, Dolly Parton, Jazzhátíð í Reykjavík og margt fleira.

frá Veðurstofu Íslands.

Óperur og óperettur rötuðu ekki á íslenskt leiksvið fyrr en á fjórða áratug síðustu aldar.

Margar af fyrstu uppfærslunum urðu geysivinsælar en eru flestum gleymdar í dag. Á meðan kreppan lagðist þungt á íslenskt samfélag skemmti fólk sér við að syngja og tralla með persónum úr evrópskum hástéttarævintýrum. Á sviðinu ríkti glaumur og gleði en bak við tjöldin var tekist á.

Umsjón og dagskrárgerð: Bjarni Thor Kristinsson

Nýútskrifaður íslenskur leikari fær hugmynd þegar hann sér vinsæla óperettusýningu í Kaupmannahöfn. Austurrískur tónlistarmaður kemur til landsins til að þjálfa íslenska hljómsveit fyrir Alþingishátíðina á Þingvöllum. Og smjörlíkisframleiðandi frá Eyrarbakka brennur fyrir listum og menningu.

Þannig verða fyrstu skrefin til í sögu óperu- og óperettuflutnings á Íslandi.

Viðmælendur í þættinum eru Árni Heimir Ingólfsson, tónlistarfræðingur, Guðjón Friðriksson, sagnfræðingur, Jón Karl Helgason, bókmenntafræðingur, Ólöf Kolbrún Harðardóttir, söngkona, Páll Baldvin Baldvinsson, Una Margrét Jónsdóttir, dagskrárgerðarmaður og Þórhildur Þorleifsdóttir, leikstjóri.

Lesarar í þættinum eru Anna Marsibil Clausen, Magnús Guðmundsson, Pétur Grétarsson og Stefán Jónsson.

Guðsþjónusta á degi kærleiksþjónustunnar.

sr.Hans Guðberg Alfreðsson prófastur þjónar fyrir altari ásamt Vilborgu Ólöfu Sigurðardóttur djákna sem jafnframt predikar.

Álftanesskórinn syngur undir stjórn Ástvaldar Traustasonar sem jafnframt er organisti.

Kristín Björg Ragnarsdóttir leikur á fiðlu og Birgir Bragason á kontrabassa.

Tónlistin í messunni:

Fyrir predikun

Forspil: Heima eftir Ástvald Traustason

551 Á hverjum degi, Drottinn minn KK

712 Er vaknar ást Linda S. Prindule lag– Kristján Valur Ingólfsson texti

623 Allt sem Guð hefur gefið mér Aðalsteinn Ásberg samdi texta og Sigurður Flosason samdi lag

Eftir predikun

467a Smávinir fagrir Jónas Hallgrímsson texti Atli Heimir Sveinsson lag

296 Þér friður á jörðu fylgi nú Frá Gvatemala – Vb. 2013 / R John L. Bell 1998 Christine Carson texti – Kristján Valur Ingólfsson þýddi

Eftirspil: 409 Sólin geisla sína - Sigurður Flosason

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Íslendingar höfnuðu aðildarviðræðum við Evrópusambandið í þjóðaratkvæðagreiðslu í gær. 53 prósent greiddu atkvæði á móti, 47 prósent sögðu já. Kjörsókn var 82,5 prósent.

Formenn stjórnarandstöðuflokkanna segja niðurstöður atkvæðagreiðslunnar áfall fyrir ríkisstjórnina. Þeir vilja að hún einbeiti sér að verðbólgu og vöxtum.

Nigel Farage, leiðtogi breska Umbótaflokksins óskar Íslendingum til hamingju. Marine Le Pen, leiðtogi frönsku Þjóðfylkingarinnar á þingi segir að Íslendingar hafi áréttað að lýðræðisríki álfunnar sækist ekki eftir aðild að ESB.

Erlendir fjölmiðlar og greinendur segja niðurstöðu atkvæðagreiðslunnar vonbrigði fyrir Evrópusambandið. Íslensk og norsk stjórnvöld þurfi að vinna að því að láta EES samninginn virka betur.

Við helgum þennan fréttatíma niðurstöðum þjóðaratkvæðagreiðslunar.

Í Krakkaheimskviðum fjöllum við um fréttir af því sem gerist ekki á Íslandi, en tengist því samt stundum. Karitas kafar í heimsmálin ásamt góðum gestum og fjallar á einfaldan, skýran og skemmtilegan hátt um allt milli himins og jarðar.

Umsjón: Karitas M. Bjarkadóttir

Í næstu viku hefst ný þáttaröð af Krakkaheimskviðum. Í dag ætla ég þess vegna að rifja upp uppáhaldsfréttina mína frá síðasta vetri, um ránið á Louvre.

Þegar minnst var á Bach í þýskumælandi löndum á seinni hluta átjándu aldar og í byrjun þeirrar nítjándu var oftar en ekki átt við Carl Philipp Emanuel. Næst elsti sonur Johanns Sebastians naut tónlistarkennslu föður síns frá unga aldri og stundaði síðar laganám í háskólunum í Leipzig og Frankfurt. Hann var semballeikari við hirð Friðriks mikla Prússakonungs í Berlín um þriggja áratuga skeið, en frá árinu 1768 og til dauðadags tuttugu árum síðar gegndi hann stöðu tónlistarstjóra við meginkirkjur Hamborgar (og er fyrir vikið oft nefndur Hamborgar-Bach). Carl Philipp Emanuel var í miklum metum sem tónskáld, kennari og hljóðfæraleikari. Fáir þóttu leika betur eða af meiri innlifun á sembal og klavíkord um hans daga og kennslubók hans í hljómborðsleik, Ein Versuch über die wahre Art das Clavier zu spielen, er ein merkasta heimild sem til er um tónlistarflutningsvenjur átjándu aldar. Meistarar Vínarklassíkurinnar, Haydn, Mozart og Beethoven, mátu Carl Philipp Emanuel mikils og lærðu sitthvað af honum. Tónverk hans, og þá ekki síst hin afar persónulegu hljómborðsverk, eru talin merkasta dæmið um hinn svokallaða Empfindsamer Stil, tilfinningasemistefnuna, sem var vinsæl í bókmenntum og tónlist í Þýskalandi um miðja átjándu öld og miðaði að því að kalla fram sterk og milliliðalaus tilfinningaviðbrögð. Í áðurnefndri kennslubók sagði Carl Philipp Emanuel að megintilgangur tónlistarinnar væri að snerta hjartað og leika á tilfinningastrengi hlustandans.

Fuge über B.A.C.H. -Carl Philipp Emanuel Bach - Marie-Claire Alain orgel

Siciliana úr sónötu í Es dúr ,BWV 1031 -Carl Philipp Emanuel Bach -Marion Verbrüggen blokkflauta, Mitzi Meyerson semball

Pólónesa i g-moll - Úr nótnabök Önnu Magdalenu Bach (1725) -Michael Behringer semball

Allegro úr flautusónötui e-moll, W. 124 -Carl Philipp Emanuel Bach -Nancy Hadden flauta, Lucy Carolan semball

Allegro assai úr Württenberg sónötu nr 1 í a moll, W.49 -Carl Philipp Emanuel Bach -Shin'ichiro Nakano semball

Allegro assai úr sinfóníu í e moll, W. 178-Carl Philipp Emanuel Bach -Les Amis de Philippe; stjórnandi: Ludger Rémy

Der Morgen -Carl Philipp Emanuel Bach -Klaus Mertens barlton, Ludger Rémy fortepíanó

Andantino úr flautusónötu C-dúr, W. 87 -Carl Philipp Emanuel Bach -Nancy Hadden flauta, Lucy Carolan fortepíanó

,,Du bist der Ursprung" úr Die lsraeliten in der Wüste, W. 238 -Carl Philipp Emanuel Bach -Corona & Cappella Coloniensis; stjórnandi: William Christie

Allegro di molto úr sinófníu í D dúr w.183/1-Carl Philipp Emanuel Bach -Orchestra of the Age of Enlightenment, stjórnandi:

Gustav Leonhardt

Die neue Litanei, W.2O4/2 -Carl Philipp Emanuel Bach -Gesualdo Consort Amsterdam; stjórnandi: Harry van der Kamp

,,Vater, deiner schwachen Kinder" úr Die Auferetehung und Himmelfahrt Jesu, w.240-Carl Philipp Emanuel Bach -Hillevi Martinpelto sópran, Peter Harvey bassi, Orchestra of the fue of Enlightenment; stjórnandi: Philippe Herreweghe

Allegro úr hljómborðskonserti í D dúr W.13-Carl Philipp Emanuel Bach -Miklós Spanyi fortepianó og Concert Armonico;

stjórnandi: Péter Szüts

Allegro-Adagio-Allegro úr hljómborðssónötu í g moll W.65/17 -Carl Philipp Emanuel Bach - Mikhail Pletnev píanó

Bußlied -Carl Philipp Emanuel Bach -Dorothy Mields sópran, Ludger Rémy fortepiano

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Úrval úr Lestarþáttum vikunnar.

Útvarpsfréttir.

Hljóðritun frá tónleikunum Klassíkin okkar, föstudaginn 28. ágúst 2026

Daníel Bjarnason hljómsveitarstjóri

Álfheiður Erla Guðmundsdóttir einsöngvari

Ásta Dóra Finnsdóttir einleikari

Bryndís Guðjónsdóttir einsöngvari

Elmar Gilbertsson einsöngvari

Unnsteinn Manuel Stefánsson einsöngvari

Karlakór Reykjavíkur

Kynnar:

Halla Oddný Magnúsdóttir & Unnsteinn Manuel

Stefánsson

Hljóðritun og frágangur: Georg Magnússon

Efnisskrá:

B. Smetana - Selda brúðurinn, forleikur

Björk Guðmundsdóttir - Anchor song

W. A. Mozart - Kór prestanna úr Töfraflautunni

Magnús Eiríksson - Vals nr. 1 (úts. Þórður Magnússon)

G. Puccini - Che gelida manina- Elmar Gilbertsson

G. Puccini - Mi chiamano Mimi - Bryndís Guðjónsdóttir

G. Puccini - O soave fanciulla - Elmar + Bryndís

W. Stenhammar - Mellanspel ur Sangen

J.S.Bach-Pno.konsert nr. 1 í d-moll, Allegro - Ásta Dóra Finnsdóttir

G. Donizetti - Una furtiva lagrima - Elmar

J. Sibelius - Arioso, op.3 - Álfheiður Erla Guðmundsdóttir

Páll Ísólfsson - Brennið þið vitar - kór

P. Tchaikovsky - Symphony No.4, lokakafli

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir, Atli Sigþórsson og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Þáttur um íslenskt mál og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir.

Bæjarfógetinn í Reykjavík hafði í nægu að snúast við að selja eigur skuldara á uppboði á árunum í kringum aldamótin 1900. Uppboðin voru auglýst í blöðum og þar voru gjarnan taldir upp helstu munir úr innbúum sem þar yrðu seldir svo sem sófar og kommóður, skatthol og skammel, servantar og púff. Fjallað var um ýmis húsgagnaheiti og grennslast fyrir um uppruna þeirra.

Fréttir

Hvaða hugmyndir höfum við um geðveikar mömmur? Hvers vegna breytast sum viðhorf en önnur ekki?

Þættir um mæður, geðsjúkdóma og sögurnar sem fjölskyldur segja – eða segja ekki.

Hera Guðmundsdóttir fléttar saman sögu langömmu sinnar sem send var á Klepp um miðja tuttugustu öldina, eigin reynslu af geðhvörfum og samtímasögur mæðra sem lifa með geðsjúkdómum: Sögur um móðurhlutverkið, skömm og þagnir en líka ást, nánd og nýjar raddir.

Dagskrárgerð: Hera Guðmundsdóttir

Tæknimaður: Jón Þór Helgason

Hvernig tölum við um veikindi sem við viljum helst ekki tala um?

Í þessum þætti skoðar Hera hvernig þagnir, orð og fordómar móta skilning okkar á geðsjúkdómum.

Við heyrum sögur annarra geðveikra mæðra og Hera heldur áfram að reyna að fylla í eyðurnar í sögu langömmu sinnar.

frá Veðurstofu Íslands

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Nú fer sumrinu að ljúka og þetta er síðasti þáttur sumarsins. Við byrjum af fullum krafti næsta laugardag með splunknýjar Heimskviður, þar sem við ætlum að gera upp það helsta í fréttum sumarsins á erlendum vettvangi. Í þættinum í dag ætlum við að rifja upp umfjöllun okkar frá því í vor um eitt flóknasta og umfangsmesta manntal sögunnar. Indverjar eru langt komnir með að telja fjölmennustu þjóð heims. Núna í lok september lýkur fyrri áfanga þessa flókna verkefnis en því á ekki að ljúka fyrr en um mitt næsta ár. Svo fjöllum við líka um Harry Potter og höfund bókanna um galdrastrákinn J.K. Rowling, og að lokum áttræðu rapparana Pete og Bas.

Óperur og óperettur rötuðu ekki á íslenskt leiksvið fyrr en á fjórða áratug síðustu aldar.

Margar af fyrstu uppfærslunum urðu geysivinsælar en eru flestum gleymdar í dag. Á meðan kreppan lagðist þungt á íslenskt samfélag skemmti fólk sér við að syngja og tralla með persónum úr evrópskum hástéttarævintýrum. Á sviðinu ríkti glaumur og gleði en bak við tjöldin var tekist á.

Umsjón og dagskrárgerð: Bjarni Thor Kristinsson

Nýútskrifaður íslenskur leikari fær hugmynd þegar hann sér vinsæla óperettusýningu í Kaupmannahöfn. Austurrískur tónlistarmaður kemur til landsins til að þjálfa íslenska hljómsveit fyrir Alþingishátíðina á Þingvöllum. Og smjörlíkisframleiðandi frá Eyrarbakka brennur fyrir listum og menningu.

Þannig verða fyrstu skrefin til í sögu óperu- og óperettuflutnings á Íslandi.

Viðmælendur í þættinum eru Árni Heimir Ingólfsson, tónlistarfræðingur, Guðjón Friðriksson, sagnfræðingur, Jón Karl Helgason, bókmenntafræðingur, Ólöf Kolbrún Harðardóttir, söngkona, Páll Baldvin Baldvinsson, Una Margrét Jónsdóttir, dagskrárgerðarmaður og Þórhildur Þorleifsdóttir, leikstjóri.

Lesarar í þættinum eru Anna Marsibil Clausen, Magnús Guðmundsson, Pétur Grétarsson og Stefán Jónsson.

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

frá Veðurstofu Íslands

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Liebesleid eftir Fritz Kreisler, í útsetningu fyrir víólu og píanó eftir Timothy Ridout. Timothy Ridout leikur á víólu og Frank Dupree á píanó.

Þrjú lög eftir Toru Takemitsu:

Shima e, við texta eftir Mitsuru Isawa.

Chiisana sora, við texta eftir Toru Takemitsu.

Shinda otoko no nokoshita mono ha, við texta eftir Shuntaro Tanikawa.

Flytjendur eru Dominique Visse kontratenór og François Couturier píanóleikari.

Útg. 2007

Rammislagur, eftir Atla Heimi Sveinsson við ljóð eftir Stephan G. Stephansson. Ágúst Ólafsson syngur og Anna Guðný Guðmundsdóttir leikur á píanó. Hljóðritað í salnum í Kópavogi í júní 2018.

Noktrúrna nr. 4 í A-dúr, H. 36 eftir John Field. Alice Sara Ott leikur á píanó. Hljóðritað 2024, útgefið 2025.

A pile of dust eftir eftir Jóhann Jóhannsson. Air Lyndhurst-strengjasveitin leikur. Stjórnandi er Athony Weeden.

Þrjú sönglög eftir Gabriel Fauré:

Pavane op. 50

En sourdine op. 58 no. 2

Le voyageur op. 18 no. 2

Flytjendur eru Brian Asawa kontratenór og hljómsveitin Academy of St. Martini n the Fields. Stjórnandi er Neville Marriner.

Útgefið 1998.

M'appari tutt'amor, aría úr óperunni Martha eftir Friedrich von Flotow. Textann samdi Friedrich Wilhelm Riese. Þýðandi er Achille de Lauzières. Jussi Björling tenór syngur, og Nils Grevillius stjórnar ónafngreindri hljómsveit sem leikur með. Hljóðritað 1939.

Flower, úr Two poems of Balmont K013 eftir Ígor Stravínskíj. Ljóðið orti Alexandra Heath. Barbara Hannigan sópran stjórnar og syngur með Skólahljómsveitum Juilliard-tónlistarháskólans og Konunglega tónlistarháskólans í Lundúnum.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Hér er lýst för Ódysseifs og félaga til heljar. Hinir daufu draugar í dauðramannalandinu ganga hver af öðrum fyrir Ódysseif og hann spyr spámanninn Tíresías um hvernig framhaldið á heimferð hans til Íþöku muni ganga. Við sögu koma meðal annars Akkiles, Agamamnon og Sísýfos.