Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Sigurður Ingi Jóhannsson var fyrsti gestur þáttarins. Hann lætur af formennsku í Framsóknarflokknum á sunnudag þegar nýr formaður verður kjörinn. Merkum kafla í lífi Sigurðar Inga er að ljúka. Við fórum yfir árin tíu á formannsstóli; töluðum um Framsóknarflokkinn, stjórnmálin og Ísland.

Hefðir lifa vegna þess að þeim er miðlað mann fram af manni. Þetta segir í yfirskrift á vefnum Lifandi hefðir, sem Þjóðminjasafnið heldur úti, og hægt er að fræðast um en líka bæta við fróðleik um hefðir. Sumar hefðir eru árstíðabundnar og aðrar hversdagslegar. Sigurlaug Dagsdóttir þjóðfræðingur á Þjóðminjasafninu spjallaði um hefðir.

Frægasti sellóleikari tuttugustu aldarinnar var svo viðfangsefni okkar þegar Magnús Lyngdal kom til okkar í síðasta hluta þáttarins. Mstislav Rostropovich var gagnrýninn á stjórnvöld í Sovétríkjunum, svo mjög að hann var sviptur ríkisborgararétti ásamt konu sinni.

Tónlist:

Mandólínhljómsveit Reykjavíkur, Haraldur Guðmundsson - Rússneskt þjóðlag : tveir gítarar.

Tígulkvartettinn, Moravek, Jan - Tveir gítarar.

Bítlarnir - Do you want to know a secret.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Í þættinum eru atburðir og málefni líðandi stundar skoðaðir í ljósi sögunnar. Umsjón: Vera Illugadóttir.

Í þættinum er fjallað um mál sem skók fornleifafræðaheiminn í Evrópu á ofanverðri nítjándu öld. Forngripasali frá Jerúsalem birtist þá í Lundúnum og sagðist hafa í fórum sínum þrjú þúsund ára gamalt eintak af fimmtu Mósebók. Nokkru síðar var forngripasalinn látinn og handritin hans horfin.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Ólafur Stefánsson handknattleikskappi. Hann er auðvitað búinn að vera talsvert inni í stofum landsmanna í janúar í gegnum sjónvarpstækin sem hluti af handboltastofunni að fjalla um íslenska handboltalandsliðinu á EM karla. Við nutum þess auðvitað að fylgjast með löngum og farsælum ferli Ólafs með landsliðinu og í atvinnumennskunni þar sem hann vann nánast öll verðlaun sem hægt var að vinna og var ítrekað ofarlega á listum yfir bestu handknattleiksmenn í heiminum, ef ekki efstur. Eftir að ferlinum lauk hefur hann brallað ýmislegt, þjálfað og unnið í menntamálum og nú hefur hann stofnað fyrirtæki sem kallast Afreksmanneskjan, en tilgangur þess er að aðstoða ungmenni til að ná árangri í námi og íþróttum. Það er óhætt að segja að það brenni á honum enda fór hann á mikið flug að segja frá.

Svo var það auðvitað matarspjallið með Sigurlaugu Margréti. Í dag, þar sem Guðrún var nýkomin til landsins frá Ítalíu, forvitnuðumst við um hvað stóð upp úr þegar kom að matarupplifun Ítalíuferðarinnar.

Tónlist í þættinum í dag:

Upp á rönd / Hjálmar og GDRN (Guðrún Ýr Eyfjörð Jóhannesdóttir og Sigurður Halldór Guðmundsson)

Heyr mína bæn / Ellý Vilhjálms (Panzeri & Salerno, texti Ólafur Gaukur Þórhallsson)

Passíusálmur nr. 51 / Ellen Kristjánsdóttir (Jón Ólafsson, ljóð Steinn Steinarr)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Það er enginn eiginlegur niðurskurður á Landspítalanum, segir Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra. Í raun hafi ekki verið gerð krafa um niðurskurð á spítalanum.

Tugir þjóðarleiðtoga og áhrifamanna víðsvegar að úr heiminum eru saman komnir í München í Þýskalandi þar sem árleg öryggisráðstefna hefst í hádeginu.

Dor­rit Moussai­eff segist hafa lítil sem engin samskipti haft við Jeffrey Epstein og kveðst í svörum til Mannlífs undrandi á að nöfn þeirra Ólafs Ragnars Grímssonar séu í Epstein-skjölunum.

Lögmaður fólks sem var vistað í Bakkakoti á barnsaldri segir að mikið hafi fjölgað í hópi þeirra sem vilja aðstoð við að sækja sanngirnisbætur til ríkisins.

Ákvörðun Bandaríkjastjórnar um að fólki standi ekki hætta af gróðurhúsalofttegundum hefur víðtæk áhrif um allan heim, segir Halldór Þorgeirsson, formaður Loftslagsráðs.

Formaður fjárlaganefndar Alþingis fullyrðir að loðnustofninn sé vanmetinn og að misheppnuð haustmæling valdi því að loðnukvótinn sé hundrað þúsund tonnum of lítill. Sviðstjórn hjá Hafró hafnar því og segir útreikningana ranga.

Lokað hefur verið fyrir skilaboðaforritið WhatsApp í Rússlandi og hert að Telegram. Þrýst er á fólk að nota í staðinn ríkisstyrkt app. Mannréttindasamtök saka stjórnvöld um stafræna kúgun.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Í þætti dagsins beinum við sjónum okkar að hagnaði stóru viðskiptabankanna þriggja sem hafa nú allir birt uppgjör fyrir síðasta ár. Rætt er við Gylfa Magnússon, prófessor í hagfræði, og Vilhjálm Birgisson, formann Starfsgreinasambandsins.

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Í janúar voru augu heimsbyggðarinnar á Grænlandi. Bandaríkjaforseti hótaði að yfirtaka landið, NATÓ virkaði vanmáttugt og óstöðugt, þúsundir mótmæltu á götum úti og síðan, skyndilega, virtist allt vera búið. En hvað svo? Um viku eftir að Donald Trump Bandaríkjaforseti batt enda á hina svokölluðu baráttu um Grænland fóru Pétur Magnússon og Lóa Björk Björnsdóttir til Nuuk til að ræða við fólkið sem situr eftir með spurningar eins og Hvað gerðist? Hvers vegna? Og hvað tekur nú við fyrir grænlensku þjóðina?

Elsta berg á yfirborði jarðar er að finna á Grænlandi og bergið hefur mótandi áhrif á samfélagið sem á því er byggt.

Jarðfræði Grænlands hefur áhrif á innviði, efnahag og lífsskilyrði í landinu og við ætlum að reyna að skilja þessi fyrirbæri betur. Við veltum fyrir okkur blokkunum, heilbrigðiskerfinu, tónlistinni, leikhúsinu og þögninni.

Viðmælendur voru:

Jón Viðar Sigurðsson

Embla Kristjánsdóttir

Mette Marie Jensen

Glenn Møller

Vivi Sørensen

Lög sem notuð voru í þættinum:

Uummatip tusaataa - Uillut

Akimut Ikaarneq - Uillut

Inuuneq Nunaaq - Uillut

Kalaallit Nunaat, Kalaallit Pigaat - Kalaallit

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

Misiani, D.O., Shirati Jazz - Jaa.

Malouma - Mreïmida.

Othmani, Nabil - Damaa.

Santa Rosa, Gilberto, Sheila E. - El Rey del Timbal (feat. Gilberto Santa Rosa).

Los Pregoneros del Puerto - El butaquito.

D'Gary, Jihé - Mpiarak'andro.

Diabaté, Toumani, Mala, Afia - Amégan.

Alaoui, Amina - Flor de nieve.

Ókunnur - Jila puru ratu.

Iriarte, Rafael, Pesoa, Rosendo - Cariñitos.

Williams, Shina, Williams, Shina and His African Percussionists - Agboju logun.

Við heyrum aftur sögurnar sem sagðar voru í þáttaröðinni Sögum af landi, sem var á dagskrá Rásar 1 frá árinu 2015-2023. Þar var flakkað um landið, rætt við fólk sem hafði sögur að segja, kynntir voru áhugaverðir staðir og fréttamál líðandi stundar skoðuð - oft með nýjum augum. Efni í þættina unnu frétta- og dagskrárgerðarfólk RÚV um allt land.

Umsjón: Gígja Hólmgeirsdóttir

Þáttur frá 8. janúar 2017: Þátturinn er helgaður upphafi, nýrri byrjun. Lífið getur stundum fært okkur nýtt upphaf. Við skoðum nýja byrjun þegar rof verður í hversdeginum. Innslög í þáttinn gerðu Ágúst Ólafsson, Dagur Gunnarsson og Halla Ólafsdóttir.

Umsjón með endurliti: Gígja Hólmgeirsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Vínill vikunnar er platan Fyrir sunnan Fríkirkjuna með Heimi og Jónasi.

Platan var gefin út af Fálkanum árið 1969 og inniheldur tólf lög, þar af sjö eftir þá Heimi Sindrason og Jónas Tómasson. Ljóðskáldin Davíð Stefánsson og Tómas Guðmundsson eiga hvor sín fjögur ljóð á plötunni. Með Heimi og Jónasi á plötunni syngja þær Vilborg Árnadóttir og Þóra Kristín Johansen og Páll Einarsson leikur á bassa auk þess sem hann útsetti nokkur laganna á plötunni.

Heimir Sindrason og Jónas Tómasson byrjuðu að syngja saman þegar þeir voru í Menntaskólanum í Reykjavík um miðbik sjöunda áratugar síðustu aldar. Fyrst í stað komu þeir fram á skólaskemmtunum en ekki leið á löngu þar til hróður þeirra barst út fyrir veggi skólans, og þeir voru fengnir til að koma fram á ýmsum opinberum stöðum, og þar á meðal bæði í útvarpi og sjónvarpi. Á bakhlið plötuumslags vínils vikunnar að þessu sinni er saga þeirra rakin stuttlega, og segir þar að hinn sérstæði söng- og spilamáti þeirra hafi strax vakið athygli. Þeir fluttu eigin lög og eins gamanvísur og þjóðlög úr ýmsum áttum við miklar vinsældir.

Dúettinn starfaði þó ekki lengi því að loknu stúdentsprófi árið 1967 skildu leiðir og Heimir hélt til Glasgow þar sem hann stundaði nám í tannlækningum. Jónas hóf á sama tíma nám í tónsmíðum og flautuleik við tónlistarskólann í Reykjavík. Skömmu áður en það gerðist sungu þeir félagar inn á hljómplötuna Fyrir sunnan Fríkirkjuna. Upptökum á plötunni stjórnaði Jón Þór Hannesson. Heimir og Jónas fengu til liðs við sig þrjú skólasystkini sín, þau Vilborgu Árnadóttur, Þóru Kristínu Johansen og Pál Einarsson, en þessi hópur hafði stundum komið fram saman á skólaárunum á ýmsum skemmtunum. Vilborg og Þóra héldu að þessu loknu í tónlistarnám, Vilborg lærði söng meðal annars í Bretlandi og Bandaríkjunum en Þóra lærði á píanó og sembal og hefur verið búsett í Hollandi í áratugi og sinnt þar tónlist með ýmsum tónlistarhópum. Páll Einarsson fór í allt aðra átt, lagði stund á nám í eðlisfræði og varð síðar landsþekktur jarðvísindamaður. Vilborg og Þóra sungu með Heimi og Jónasi en Páll spilaði á bassa auk þess að útsetja nokkur laganna á plötunni. Heimir og Jónas sungu og spiluðu á gítara auk þess sem Jónas spilaði á þverflautu.

Þó svo að platan hafi verið tekin upp árið 1967 liðu einhverra hluta vegna tvö ár þar til hún var gefin út hjá Fálkanum, en platan kom út haustið 1969. Heimir og Jónas höfðu vegna annarra verkefna ekkert komið saman í langan tíma og kom því plötuútgáfan mörgum á óvart. Engu að síður fékk platan glimrandi móttökur, enda geymir hún margar tónlistarperlur sem sumar hverjar lifa enn í dag góðu lífi, að ógleymdum ljóðunum sem þar eru sungin.

Vinsældir plötunnar urðu til þess að Fálkinn fékk þá félaga til að hljóðrita aðra plötu sem kom út árið eftir og innihélt þjóðlög og íslensk lög í þjóðlagastíl. Sú plata fékk sömuleiðis góðar viðtökur en auk þeirra félaga voru Páll Einarsson og Vilborg Árnadóttir einnig með þeim á seinni plötunni. Heimir og Jónas voru á þessum tíma hættir að koma fram sem tónlistarmenn að mestu, en komu þó saman árið 1974 í sjónvarpsþættinum Ugla sat á kvisti. Báðir áttu síðan farsælan feril hvor á sínu sviði, Heimir sem tannlæknir og tónlistarmaður í hjáverkum og Jónas sem tónskáld og tónlistarkennari á Ísafirði.

Fyrir sunnan Fríkirkjuna

A-hlið

1. Bréfið hennar Stínu

2. Einbúinn

3. Litla kvæðið um litlu hjónin

4. Namm namm

5. Laxfoss

6. Móðir mín í kví kví

B-hlið

1. Við Vatnsmýrina

2. Hótel Jörð

3. Fyrir átta árum

4. Húsin í bænum

5. Á skurðstofunni

6. Nautn

Umsjón: Stefán Eiríksson.

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.

Gestir Júlíu Margrétar Einarsdóttir voru þau Helga Braga Jónsdóttir leikkona, Freyr Eyjólfsson tónlistarmaður og Katla Þóru- Njálsdóttir leikkona. Rætt var um íslensku bókmenntaverðlaunin sem voru afhent á miðvikudag, franska kvikmyndahátíð og ríkustu konu heims, gervigreind, Sölku Völku, samlestur á Að sama tíma að ári og þættina Somebody Somewhere á streymisveitunni HBO.

Fréttir

Fréttir

Kanslari Þýskalands segir heimskipan síðustu ára liggja undir skemmdum. Frelsið sé ekki lengur gefið og styrk þurfi til að berjast fyrir því á ný. Þetta kom fram í ræðu hans á alþjóðlegu öryggisráðstefnunni sem hófst í Munchen í morgun og stendur fram á sunnudag.

Sigurður Ingi Jóhannsson er loðinn í svörum um hvað taki við hjá honum þegar Framsóknarflokkurinn hefur kosið sér nýjan formann á sunnudag.

Yfir 50 manns hafa stöðu sakbornings í rannsókn héraðssaksóknara þar sem grunur leikur á að villa hjá reiknistofu bannkanna hafi verið nýtt til að komast yfir hundruð milljóna. Héraðssaksóknari reiknar með að fleiri bætist við.

Kostur í Kópavogi krefur heilbrigðiseftirlitið um tæpar fimm milljónir fyrir að setja sölubann á ameríska útgáfuna af Cocoa puffs - bannið var fellt úr gildi tveimur árum eftir að það var sett.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Sigurður Ingi Jóhannsson vaknar á mánudag sem óbreyttur þingmaður þegar flokkurinn hefur kosið sér nýjan formann. Honum líður ágætlega með sína ákvörðun sem var lengi í fæðingu. Hann er loðinn í svörum um hvað gerist næst.

Engin fyrri bandalagsríki Kúbu virðast ætla eða geta komið þarlendum stjórnvöldum til bjargar. Kúbverjar eru mjög háðir innfluttri olíu, ekki bara fyrir samgöngur og iðnað heldur framleiða þeir nánast allt sitt rafmagn með olíu. Rafmagn hefur verið stopult á Kúbu um árabil, og enn stopulla eftir að olíuinnflutningur frá Venesúela tók að dragast verulega saman í byrjun þessa áratugs. Það leiddi til fjöldamótmæla, sem stjórnvöld börðu niður af mikilli hörku.

Brot úr Morgunvaktinni.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Fjórði og síðasti þátturinn þar sem tíndir eru til dægursöngvar af ýmsum toga sem hafa verið samdir við ljóð Steins Steinarrs. Fjallabræður syngja lag við ljóðið Það vex eitt blóm fyrir vestan, tvíeykið Þau flytja lagið Utan hringsins, Stefán Hilmarsson syngur Siesta, Kristjbjörg Karí syngur Andi hins liðna, KK syngur Gamalt lag, Ólafía Hrönn Jónsdóttir syngur Happdrættisvísur, Sigurður Dagbjartsson syngur lag sem heitir Ferðasaga, Hildur Vala Einarsdóttir syngur Vísu fíflsins, Hlynur Þorsteinsson sem notar listamannsnafnið Sigurboginn flytur lag sitt Gömul vísa um vorið, Valgerður Guðnadóttir syngur Lát huggast barn og KK flytur lag sem heitir Blóm. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Samantekt hvers þema (fimm þátta) úr örþáttaröðinni.

Upprifjun úr Uppástandi frá því í júní 2022. Sigursteinn Másson, Viktoría Blöndal, Anton Helgi Jónsson, Sigrún Bragadóttir og Gunnar Hersveinn fjalla um vináttu.

Í janúar voru augu heimsbyggðarinnar á Grænlandi. Bandaríkjaforseti hótaði að yfirtaka landið, NATÓ virkaði vanmáttugt og óstöðugt, þúsundir mótmæltu á götum úti og síðan, skyndilega, virtist allt vera búið. En hvað svo? Um viku eftir að Donald Trump Bandaríkjaforseti batt enda á hina svokölluðu baráttu um Grænland fóru Pétur Magnússon og Lóa Björk Björnsdóttir til Nuuk til að ræða við fólkið sem situr eftir með spurningar eins og Hvað gerðist? Hvers vegna? Og hvað tekur nú við fyrir grænlensku þjóðina?

Elsta berg á yfirborði jarðar er að finna á Grænlandi og bergið hefur mótandi áhrif á samfélagið sem á því er byggt.

Jarðfræði Grænlands hefur áhrif á innviði, efnahag og lífsskilyrði í landinu og við ætlum að reyna að skilja þessi fyrirbæri betur. Við veltum fyrir okkur blokkunum, heilbrigðiskerfinu, tónlistinni, leikhúsinu og þögninni.

Viðmælendur voru:

Jón Viðar Sigurðsson

Embla Kristjánsdóttir

Mette Marie Jensen

Glenn Møller

Vivi Sørensen

Lög sem notuð voru í þættinum:

Uummatip tusaataa - Uillut

Akimut Ikaarneq - Uillut

Inuuneq Nunaaq - Uillut

Kalaallit Nunaat, Kalaallit Pigaat - Kalaallit

Skáldsaga Halldórs Laxness um hinn 18 ára gamla Stein Elliða kom út árið 1927 þegar Halldór var sjálfur 25 ára gamall.

Þessi saga um leit ungs manns að eigin lífsskoðunum þótti marka tímamót í íslenskri bókmenntasögu.

Valdimar Örn Flygenring las söguna fyrir útvarpið árið 1991.

frá Veðurstofu Íslands

Svanhildur Óskarsdóttir les sálmana í hljóðritun frá árinu 1998.

Árið 1944 var tekinn upp sá siður hjá Ríkisútvarpinu að lesa alla Passíusálma Hallgríms Péturssonar á föstunni.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Ólafur Stefánsson handknattleikskappi. Hann er auðvitað búinn að vera talsvert inni í stofum landsmanna í janúar í gegnum sjónvarpstækin sem hluti af handboltastofunni að fjalla um íslenska handboltalandsliðinu á EM karla. Við nutum þess auðvitað að fylgjast með löngum og farsælum ferli Ólafs með landsliðinu og í atvinnumennskunni þar sem hann vann nánast öll verðlaun sem hægt var að vinna og var ítrekað ofarlega á listum yfir bestu handknattleiksmenn í heiminum, ef ekki efstur. Eftir að ferlinum lauk hefur hann brallað ýmislegt, þjálfað og unnið í menntamálum og nú hefur hann stofnað fyrirtæki sem kallast Afreksmanneskjan, en tilgangur þess er að aðstoða ungmenni til að ná árangri í námi og íþróttum. Það er óhætt að segja að það brenni á honum enda fór hann á mikið flug að segja frá.

Svo var það auðvitað matarspjallið með Sigurlaugu Margréti. Í dag, þar sem Guðrún var nýkomin til landsins frá Ítalíu, forvitnuðumst við um hvað stóð upp úr þegar kom að matarupplifun Ítalíuferðarinnar.

Tónlist í þættinum í dag:

Upp á rönd / Hjálmar og GDRN (Guðrún Ýr Eyfjörð Jóhannesdóttir og Sigurður Halldór Guðmundsson)

Heyr mína bæn / Ellý Vilhjálms (Panzeri & Salerno, texti Ólafur Gaukur Þórhallsson)

Passíusálmur nr. 51 / Ellen Kristjánsdóttir (Jón Ólafsson, ljóð Steinn Steinarr)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.

Gestir Júlíu Margrétar Einarsdóttir voru þau Helga Braga Jónsdóttir leikkona, Freyr Eyjólfsson tónlistarmaður og Katla Þóru- Njálsdóttir leikkona. Rætt var um íslensku bókmenntaverðlaunin sem voru afhent á miðvikudag, franska kvikmyndahátíð og ríkustu konu heims, gervigreind, Sölku Völku, samlestur á Að sama tíma að ári og þættina Somebody Somewhere á streymisveitunni HBO.