Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Við ræddum um efnahagsmál, vaxtaákvörðun verður kynnt í fyrramálið. Spurningin er ekki hvort heldur hve mikið vextirnir hækka, segja greinendur Íslandsbanka. Jón Bjarki Bentsson aðalhagfræðingur kom til okkar og ræddi ástæðurnar.

Berlínarspjallið var óhefðbundið í dag, Arthúr Björgvin Bollason fjallaði um þýska söngvaskáldið Udo Lindenberg. Udo, sem er afar dáður í heimalandinu, varð áttræður á sunnudag.

Svo var það HM í fótbolta með Illuga Jökulssyni. Grænhöfðaeyjar eru með í fyrsta sinn og um þá staðreynd og þetta áhugaverða ríki úti fyrir vesturströnd Afríku fjölluðum við einkum en líka um Spán og Úrúgvæ og Sádí Arabíu.

Tónlist frá útsendingarlogg 2026-05-19

Peter Gabriel og Kate Bush - Don't give up.

Udo Lindenberg - Celló.

Udo Lindenberg - Sonderzug nach Pankow.

Udo Lindenberg - Hiner dem Horizont.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Nanna er framleiðandi myndarinnar Fallax, fyrsta íslenska kvikmyndin sem er gerð innan sýndarveruleika.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við töluðum í dag við Karlottu Ósk Óskarsdóttur sem hefur verið kölluð ofurhlaupari og það er ekki fjarri sanni. Hún lætur sér ekki nægja til dæmis bara venjulegt maraþonhlaup, heldur hljóp hún 75 kílómetra að meðaltali á dag, tíu daga í röð, eða samtals 750 kílómetra í Búlgaríu í síðustu viku. Hún hefur slegið sjö Íslandsmet á síðustu níu mánuðum, þar af þrjú í Búlgaríu og það hlaup var lengsta vegalengd sem Íslendingur hefur farið í keppnishlaupi. Við ræddum við Karlottu í þættinum í dag og spurðum hana til dæmis af hverju hún hreinlega er að standa í þessu?

Mars Baldurs er verðlaunað ungskáld sem stundar nám á Akureyri og nú í byrjun vors kom út bók eftir hann i pastelritröð Flóru menningarhúss á Akureyri. Bókin heitir Hamingja og við mæltum okkur mót við Mars á kaffihúsi fyrir norðan.

Svo var það Heilsuvaktin með Helgu Arnardóttur. Fargufur hafa notið sívaxandi vinsælda síðustu ár og Helga náði tali af einum svokölluðum gusumeistara, Olgu Hörn Fenger, í Rjúkandi fargufu á Ægissíðu, við heyrðum þeirra spjall á Heilsuvaktinni í dag.

Tónlistin í þættinum:

Frækorn og flugur / Dúmbó og Steini (H. Newman, texti Ellert Borgar Þorvaldsson)

Gvendur á Eyrinni / Dátar (Rúnar Gunnarsson, texti Þorsteinn Eggertsson)

Heim í Búðardal / Ðe Lónlí blú bojs (Gunnar Þórðarson, texti Þorsteinn Eggertsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Innlend kortanotkun dróst verulega saman í apríl. Greiningardeildir bankanna spá hækkun stýrivaxta á morgun.

Lögreglan á Suðurnesjum gerði vitni að eyða upptöku af handtöku á Suðurnesjum í gær. Lögmaður telur aðgerðir lögreglu ólögmætar.

Þreifingar um myndun meirihluta í sveitarstjórnum halda áfram í dag. Sjálfstæðismenn í Reykjavík ráða ráðum sínum eftir að Hildur Björnsdóttir ræddi við oddvita hinna framboðanna í gær.

Forsætisráðherrar Norðurlandanna og Indlands hittast í Ósló til að ræða aukið samstarf milli landann, þriðja leiðtogafundi þeirra á átta árum.

Svíar ætla að þrefalda loftvarnagetu með kaupum á fjórum frönskum freigátum. Það verða mestu vopnakaup Svía frá því á síðustu öld.

Slökkviliðið á höfuðborgarsvæðinu slökkti eld í Bjarmalandi í Fossvogi klukkan hálf tólf. Eldurinn kviknaði í geymslu í íbúðarhúsi.

Leiðtogi Venstre í Danmörku, tilkynnti í morgun að hann vildi mynda þriggja flokka minnihlutastjórn með stuðningi allra í bláu blokkinni og flokki Lars Løkke Rasmussen, Moderaterne. Rasmussen hefur ekki samþykkt að styðja slíka stjórn.

Vladimír Pútín forseti Rússlands kemur í opinbera heimsókn til Kína í dag. Aðeins eru nokkrir dagar síðan Donald Trump Bandaríkjaforseti var í heimsókn þar í landi.

Formaður Landssambands smábátaeigenda segir strandveiðar fara vel af stað en áhyggjur vofi þó yfir um lengd tímabilsins og hvort nægjanlegt aflamagn verði veitt.

Grindavík er Íslandsmeistari karla í körfubolta eftir sigur á Tindastóli á Sauðárkróki í gærkvöldi.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Stýrivaxtaákvörðun peningastefnunefndar Seðlabanka Íslands á morgun er til umfjöllunar í þætti dagsins. Rætt er við Önnu Hrefnu Ingimundardóttur, aðstoðarframkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins, Finnbjörn A. Hermannsson, forseta ASÍ, og Má Wolfgang Mixa, dósent við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands.

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Kerfið er safnvarp margra ólíkra þáttaraða sem eiga það sameiginlegt að taka á mismunandi málefnum innan kerfisins hverju sinni.

Umsjón: Guðrún Hálfdánardóttir

Börnin sem passa ekki inn í kerfið, börnin á biðlistum. Börnin sem þurfa að hafa meira fyrir hlutunum en önnur í almenna skólakerfinu. Börnin sem eru á jaðrinum. Þetta eru börnin sem þurfa mest á öflugu kerfi að halda. Kerfi sem ekki hafnar þeim heldur styður þau. Anna-Lind Pétursdóttir og Kristján Ketill Stefánsson eru viðmælendur í þættinum en Lydía Grétarsdóttir er tæknimaður.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Gunnar Gunnsteinsson lék með ýmsum hljómsveitum áður en hann hélt til Hollands að læra tónsmíðar. Hann hefur samið ýmis verk sem brjótast út úr hefðbundum tónistarformum, eins og verk samið fyrir vínilplötu, annað sem sjálfshjálparhlaðvarp, enn annað sem poppplata, pípuorgelverk sem notar pípulagnir og má telja.

Lagalisti:

Club Colombophile du Cæur - Main Theme

Langi-Pési - LP (A)

The Musicosmology Études, Étude Nr. 1 - Introduction, Patterns, Footsteps

Pípuorgelkonsert - Presto (kynding)

A Janitor's Manifesto - Air conditioner II - Organist rehearsing

A Janitor's Manifesto - A Letter to ABBA

Arrival - Finale

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Halldór Jónsson (1873-1953) var prestur að Reynifelli og tónskáld. Á efri árum veiktist hann á geði og þurfti að leggjast inn á geðspítalann Klepp um tíma. Frá því sagði hann svo í æviminningabók sem út kom skömmu fyrir andlát hans og nefndi Ljósmyndir 1. Mjög sjaldgæft var að fólk talaði um þær mundir opinskátt um glímu sín við geðsjúkdóma og því er hin hispurslausa frásögn Halldórs mjög óvenjuleg.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Kammerkórinn Huldur var stofnaður fyrir um fimm árum síðan. Kórinn samanstendur að mestu af fyrrverandi meðlimum kórs Menntaskólans við Hamrahlíð en stofnandi kórsins og kórstjóri er Hreiðar Ingi Þorsteinsson. Huldur hefur nú gefið út plötu sem kallast Í fossgljúfri en meirihluti verkanna er saminn af meðlimum kórsins. Við fáum tvo þeirra til að segja okkur frá plötunni, þá Kormák Loga Bergsson og Arvid Ísleif Jónsson Schirmacher.

Rót er ný ljóðræn brúðuleiksýning fyrir alla fjölskylduna sem sýnd verður á Listahátíð í Reykjavík. Verkið er úr smiðju Handbendi, margverðlaunaðs brúðuleikhúss á Norðvesturlandi sem stofnað var árið 2016 af Gretu Clough leikstjóra, leikara og flytjanda. Þau Sigurður Arent Jónsson, leikari og brúðuleikari heimsækja hljóðstofu.

Nína Hjálmarsdóttir, menningarrýnir, segir okkur frá sinni upplifun af Feneyjatvíæringnum, en hún er nýkomin heim eftir að hafa verið á svæðinu að skoða myndlist í heila fimm daga.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við ætlum að flakka milli kvikmyndahátíða í Lestinni í dag. Við verðum Í Suður-Frakklandi, í Sviss og á Patreksfirði. Við hringjum til Cannes þar sem einhver þekktasta kvikmyndahátíð heims stendur nú yfir, þar er Lóa Björk stödd og við tökum stöðuna á henni.

Við heyrum líka í Kristínu Andreu Þórðardóttur sem er einn skipuleggjenda heimildamyndahátíðarinnar Skjaldborg sem fer fram venju samkvæmt á Patreksfirði um Hvítasunnuhelgina.

Og svo heyrum við um svissnesku hátíðina Videoex sem er tileinkuð tilraunakenndri kvikmyndagerð, en íslenskar myndir verða í sérstökum brennidepli á hátíðinni í ár. Rithöfundurinn og kvikmyndagerðarmaðurinn Sjón segir frá, en hann sá um valið á tilraunakenndum islenskum myndum sem sýndar eru á hátíðinni.

Fréttir

Fréttir

Lögreglustjórinn á Suðurnesjum telur að lögreglumenn á vettvangi þar sem maður kveikti í sér í gær hafi brugðist rétt við aðstæðum.

Meirihlutaviðræður eru komnar á skrið víða um land. Sjálfstæðisflokkur og Miðflokkur eru langt komnir með myndun nýs meirihluta í Reykjanesbæ. Flokkarnir eru samálla um að taka ekki á móti fleiri hælisleitendum í bæinn.

Ebólutilfellum fjölgar hratt í Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó og tveir hafa einnig greinst í Úganda. Alþjóðaheilbrigðisstofunin telur að faraldurinn geti varað í minnst tvo mánuði.

Samþykki Íslendingar að hefja aðildarviðræður við ESB á ný er talið að þær muni taka um eitt og hálft til tvö ár og kosta um einn komma níu milljarða króna. Þingsályktunartillaga um aðildarviðræður er á dagskrá þingfundar á morgun

Umsjón: Ásta Hlín Magnúsdóttir

Tæknimaður: Kári Guðmundsson

Stjórn útsendingar: Nanna Guðrún Sigurðardóttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Samkvæmt nýjustu tölum Hagstofunnar hefur fæðingartíðni aldrei mælst lægri hér á landi. Árið 2025 fæddust að meðaltali 1,56 börn á hverja konu. Fyrir aðeins rúmum áratug hafði sú tala aldrei farið niður fyrir 1,93 börn. Að óbreyttu þýðir þessi fæðingartíðni fólksfækkun. Ingólfur Bjarni Sigfússon fjallar um þetta og talar við Ara Klæng Jónsson ogSigríði Ingibjörgu Ingadóttur.

Blikur eru á lofti í heimi fjölmiðla og fréttamennsku í henni veröld, þar sem valdhafar, glæpagengi, stórfyrirtæki, dóms- og löggæslustofnanir vinna leynt og ljóst að því að skerða tjáningar- og fjölmiðlafrelsi. Góðu fréttirnar fyrir okkur eru þær að Ísland færist upp um 5 sæti á nýútgefnum lista yfir fjölmiðlafrelsi í ríkjum heims. Það eru góðar fréttir, sem segja þó ekki alla söguna. Ævar Örn Jósepsson talar við Sigríði Dögg Auðunsdóttur, formann Blaðamannafélags Íslands.

Umsjón: Ævar Örn Jósepsson

Tæknimaður: Kári Guðmundsson

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Sumarið er komið eftir einhvern viðburðaríkasta og dramatískasta vetur í manna minnum, að minnsta kosti þeirra karla og kvenna sem þetta útsker byggja. Tónleikurinn var hins vegar staðfastur í sinni langferð um lendur strengjakvartettanna, þrátt fyrir einstaka útúrdúr, og í þessum þætti mun síðasti strengjakvartett vetrarins hljóma, þótt hægt væri að halda því ferðalagi endalaust áfram. Ekki er hægt að yfirgefa strengjakvartettana án þess að spila einn eftir sovéska tónskáldið Dimitri Shostakovich og vel við hæfi að enda eimitt á honum.

Seinna verk þáttarins er flautukonsert Atla Heimis Sveinssonar frá árinu 1975, sem hefst á mögnuðu trommusólói, brú milli þessara verka er trumbusláttur liðins vetrar og hinn nýi hjartsláttur þjóðarinnar.

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistin í þættinum:

Enn syngur vornóttin, lag eftir Mogens Schrader, ljóðið orti Tómas Guðmundsson, Gunnar Reynir Sveinsson útsetti. Mótettukórinn syngur, stjórandi er Stefan Sand Groves. Hjóðritunin var gerð á tónleikum á Sönghátíð í Hafnarborg 2025. Árni Möller annaðist upptöku.

Rent: fyrir strengjasveit eftir Leif Þórarinsson. Kammersveit Reykjavíkur leikur undir stjórn Bernharðs Wilkinssonar. Hljóðritaður í Víðistaðakirkju í janúar-febrúar árið 2001 og í Ými, Reykjavík í september 2001. Útgefið á plötunni Leitin eilífa, árið 2002.

Cycles (2002) eftir Gunnar Andreas Kristinsson. Joachim Kwetzinsky leikur á píanó. Útgefið á plötunni Patterns árið 2013.

Stillshot (2015) eftir Daníel Bjarnason. Strokkvartettinn Siggi leikur. Kvartettinn skipa Una Sveinbjarnardóttir og Helga Þóra Björgvinsdóttir, fiðluleikarar, Þórunn Ósk Marinósdóttir víóluleikari og Sigurður Bjarki Gunnarsson sellóleikari.

Hljóðritað í Masterkey Studios, á Seltjarnarnesi 10.-14. júní 2018. Útgefið á plötunni South of the circle 2019.

Svipir, lag eftir Ingibjörgu Ýri Skarphéðinsdóttur og Ingibjörgu Fríðu Helgadóttur. Ljóðið orti Ingibjörg Haraldsdóttir. Flytjendur eru Ingibjargir (Ingibjörg Ýr og Ingibjörg Fríða). Upptökur fóru fram í Sundlauginni í maí 2020 og október 2021.

Útgefið á plötunni Konan í speglinum, 2023.

Hár þitt, lag eftir Sunnu Gunnlaugsdóttur við ljóð eftir Jón úr Vör. Flytendur eru Sunna Gunnlaugsdóttir píanóleikari, Marína Ósk Þórólfsdóttir söngvari, Nicolas Louis Christian Moreaux, kontrabassaleikari og Scott McLemore trommuleikari. Upptaka fór fram 16. mars 2024 í Bergi Hljómahöll. Friðfinnur Sigurðsson tók upp, hljóðblandaði og masteraði. Pródúsent: Sunna Gunnlaugsdóttir. Útgefið á plötunni Ástin, bjartsýnin og andskotans blaðrið í fólkinu árið 2024.

Kerfið er safnvarp margra ólíkra þáttaraða sem eiga það sameiginlegt að taka á mismunandi málefnum innan kerfisins hverju sinni.

Umsjón: Guðrún Hálfdánardóttir

Börnin sem passa ekki inn í kerfið, börnin á biðlistum. Börnin sem þurfa að hafa meira fyrir hlutunum en önnur í almenna skólakerfinu. Börnin sem eru á jaðrinum. Þetta eru börnin sem þurfa mest á öflugu kerfi að halda. Kerfi sem ekki hafnar þeim heldur styður þau. Anna-Lind Pétursdóttir og Kristján Ketill Stefánsson eru viðmælendur í þættinum en Lydía Grétarsdóttir er tæknimaður.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1988

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Skráð af Þórbergi Þórðarsyni.

Pétur Pétursson les.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við töluðum í dag við Karlottu Ósk Óskarsdóttur sem hefur verið kölluð ofurhlaupari og það er ekki fjarri sanni. Hún lætur sér ekki nægja til dæmis bara venjulegt maraþonhlaup, heldur hljóp hún 75 kílómetra að meðaltali á dag, tíu daga í röð, eða samtals 750 kílómetra í Búlgaríu í síðustu viku. Hún hefur slegið sjö Íslandsmet á síðustu níu mánuðum, þar af þrjú í Búlgaríu og það hlaup var lengsta vegalengd sem Íslendingur hefur farið í keppnishlaupi. Við ræddum við Karlottu í þættinum í dag og spurðum hana til dæmis af hverju hún hreinlega er að standa í þessu?

Mars Baldurs er verðlaunað ungskáld sem stundar nám á Akureyri og nú í byrjun vors kom út bók eftir hann i pastelritröð Flóru menningarhúss á Akureyri. Bókin heitir Hamingja og við mæltum okkur mót við Mars á kaffihúsi fyrir norðan.

Svo var það Heilsuvaktin með Helgu Arnardóttur. Fargufur hafa notið sívaxandi vinsælda síðustu ár og Helga náði tali af einum svokölluðum gusumeistara, Olgu Hörn Fenger, í Rjúkandi fargufu á Ægissíðu, við heyrðum þeirra spjall á Heilsuvaktinni í dag.

Tónlistin í þættinum:

Frækorn og flugur / Dúmbó og Steini (H. Newman, texti Ellert Borgar Þorvaldsson)

Gvendur á Eyrinni / Dátar (Rúnar Gunnarsson, texti Þorsteinn Eggertsson)

Heim í Búðardal / Ðe Lónlí blú bojs (Gunnar Þórðarson, texti Þorsteinn Eggertsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við ætlum að flakka milli kvikmyndahátíða í Lestinni í dag. Við verðum Í Suður-Frakklandi, í Sviss og á Patreksfirði. Við hringjum til Cannes þar sem einhver þekktasta kvikmyndahátíð heims stendur nú yfir, þar er Lóa Björk stödd og við tökum stöðuna á henni.

Við heyrum líka í Kristínu Andreu Þórðardóttur sem er einn skipuleggjenda heimildamyndahátíðarinnar Skjaldborg sem fer fram venju samkvæmt á Patreksfirði um Hvítasunnuhelgina.

Og svo heyrum við um svissnesku hátíðina Videoex sem er tileinkuð tilraunakenndri kvikmyndagerð, en íslenskar myndir verða í sérstökum brennidepli á hátíðinni í ár. Rithöfundurinn og kvikmyndagerðarmaðurinn Sjón segir frá, en hann sá um valið á tilraunakenndum islenskum myndum sem sýndar eru á hátíðinni.