Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Rætt var um almyrkvann á miðvikudaginn í þættinum. Andrés Ingi Jónsson, fyrrverandi alþingismaður, lagði fram tvær fyrirspurnir til ráðherra varðandi almyrkvann í janúar 2024. Hann spurði um ráðstafanir sem stjórnvöld hygðust grípa til.

Við ræddum um veðrið á miðvikudag við Einar Sveinbjörnsson veðurfræðing, sem er bjartsýnn á veðrið, og svo við Runólf Þórhallsson, yfirlögregluþjón almannavarnardeildar Ríkislögreglustjóra.

Í síðasta hluta þáttarins ræddum við um þjóðaratkvæðagreiðsluna framundan við Huldu Þórisdóttur, prófessor við stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands. Við töluðum um umræðurnar, skautun og um það hvað sé líklegt til að hafa áhrif á afstöðu fólks til ESB atkvæðagreiðslunnar.

Tónlist:

Helena Eyjólfsdóttir, Hljómsveit Ingimars Eydal - Skín sól.

Gunnar Gunnarsson - Misty.

Mamas and Papas - Monday, Monday.

David Byrne - Everybody Laughs.

Talking Heads - Psycho killer.

Willie Nelson og Norah Jones - Here we go again.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Sævar talar meðal annars um hvað gerist 12.ágúst 2026, og

hvetur okkur öll að horfa til himins.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Allskonar söngvar þar sem sumarið kemur við sögu með einum eða öðrum hætti. Ásgeir Trausti flytur lag sitt Sumargestur, Þorvaldur Davíð Kristjánsson flytur eigið lag sem heitir Sumarsaga og félagarnir Stebbi og Eyfi syngja Í sól og sumaryl. Herbert Guðmundsson flytur útfærslu sína á laginu Sumarið er stutt, sem er sænskrar ættar, Salka Sól syngur eigið lag Sólin og ég og Jón Jónsson og KK flytja lagið Sumarlandið. Haraldur Reynisson eigið lag og texta sem heitir Sumarið okkar, Öystein Magnús Gjerde flytur lag sitt Kæra sumarfrí, Anna María Björnsdóttir og Svavar Knútur flytja lag Önnu Maríu sem heitir Sumarnótt í Þórsmörk og að lokum flytja Una Torfa og CeaseTone lagið Þurfum ekki neitt. Umsjón: Jónatan Garðarsson

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Hver eru tengsl áhugamála og tilfinningalífs? Freyja Steindórsdóttir er doktorsnemi i klínískri sálfræði við Háskólann í Glasgow og er að rannsaka nákvæmlega þetta. Hún segir okkur líka frá því hvernig er að búa í Skotlandi, sem hún hefur gert síðustu 8 ár.

Safn vikunnar er Byggðasafnið á Garðskaga. Byggðasafnið á Garðskaga undirbýr sig nú fyrir að taka á móti fjölda gesta sem ætla að upplifa almyrkvann á Garðskaga. Það sem einkennir safnið mest er Vélasafn Guðna Ingimundarsonar, Guðna á Trukknum, en einnig er áhugaverð sýning sem ber nafnið Hugur, heimili og handverk sem segir og sýnir frá heimili á bilinu 1940 til 1970. Sýningin Ást á milli vita er ný og segir ástarsögu Ólafar þjónustustúlku á Reykjanesvita og Eyjólfs vitavarðar í Garðskagavita frá 1897. Margrét I Ásgeirsdóttir forstöðukona safna í Suðurnesjabæ segir okkur frá starfi safnsins.

Tónlist í þættinum:

Komdu í kvöld/Björgvin Halldórsson og Raggi Bjarna (Höf: Jón Sigurðsson)

Sunrise/Norah Jones

Sólarsamban/Rebekka Blöndal (Ásgeir Ásgeirsson-Rebekka Blöndal og Stefán Örn Gunnlaugsson)

Lífsgleði/Hljómar(Gunnar Þórðarsson - Þorsteinn Eggertsson)

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Þularkynnt tónlist

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Búast má við umferðartöfum víða á vestanverðu landinu á miðvikudag vegna almyrkva á sólu. Fólk er hvatt til að fylgjast með myrkvanum heima, leggi það í ferðalög má búast við töfum.

Nágrannar segjast hafa séð tvo dökkklædda menn ganga að húsi á Kársnesi í Kópavogi í gær þar sem maður lést eftir alvarlega líkamsárás. Nokkrir voru handteknir en lögregla hefur ekki tekið ákvörðun um hvort hún óski eftir gæsluvarðhaldi.

Verkalýðshreyfingin segir að stjórnvöld og atvinnurekendur verði að axla ábyrgð á erfiðu efnahagsumhverfi og grípa til aðgerða. Að öðrum kosti verði kjarasamningum sagt upp.

Um 900 milljónir manna búa í löndum og landssvæðum þar sem methiti mældist í júlí. Gróðureldar loga enn í Evrópu og Kanada.

Fjöldi björgunarsveita á Suðurlandi kom að björgun göngumanns sem slasaðist á fæti í gilinu við Háafoss í gærkvöldi. Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð til en að endingu var maðurinn borinn á sjúkrabörum úr gilinu og færður í sjúkrabíl.

Framkvæmdastjóri heilbrigðiseftirlits sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu utan Reykjavíkur segir sífellt flóknara að sinna matvælaeftirliti með tilkomu netverslana. Fæðubótarefni hafa valdið koffíneitrun hjá ungmennum sem neyta þess.

Hilmar Örn Jónsson er kominn í úrslit í sleggjukasti á Evrópumóti í frjálsíþróttum í Birmingham sem hófst í morgun, eins og EM í sundi þar sem átta Íslendingar kepptu í dag.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Þýsk-bandarískur uppfinningamaður, Georg Schrader, sem fann upp frægasta loftventil í heimi dvaldi síðustu þrjú æviárin á Akureyri í upphafi síðustu aldar. Hann bjó á hóteli allan tímann og bað vertinn um að sjá til þess að alltaf væri til kampavín á hótelinu.

Af hverju Schrader kom til Íslands til að byrja með liggur ekki fyllilega fyrir. Ásgeir Jónsson, rithöfundur og seðlabankastjóri, hefur kynnt sér leyndardómsfulla sögu þessa manns.

Schrader lét gott af sér leiða á Íslandi. Hann gaf út bók um íslenska hestinn, aðra um viðskiptafræði og kostaði eina fyrstu matreiðslubókina sem var gefin út á Íslandi. Hann byggði einnig hótel fyrir reiðmenn og hestana þeirra í Gilinu á Akureyri og stóð það í meira en hálfa öld.

Í þætti dagsins er fjallað um sögu Georgs Schraders en hún er háð ákveðnum leyndardómi og er til að mynda ekki til nein ljósmynd af honum þó hann hafi sjálfur tekið margar ljósmyndir hér á landi.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Stóðum tvö í túni. Þjóðlag í útsetningu eftir Hjálmar H. Ragnarsson. Textinn er úr Víglundarsögu. Schola Cantorum syngur undir stjórn Harðar Áskelssonar.

Harmonikukonsert eftir FinnKarlsson. Jónas Ásgeir Ásgeirsson harmónikuleikari leikur einleik með Kammersveitinni Elju. Bjarni Frímann Bjarnason stjórnar.

Verkið er í sjö köflum:

I Draumur um flug

II Einn og svo

III Þráður

IV Tveir og svo

V Draugur Bontempis

VI Þrír og svo

VII Og svo framvegis

Söngur án orða, op. 62 nr. 1 eftir Felix Mendelssohn í umritun fyrir fiðlu og píanó eftir Fritz Kreisler. Vilde Frang leikur á fiðlu og José Gallardo á píanó. Hljóðritunin kom út 2017.

Assai tranquillo í h-moll, MWV Q 25 (Albumblatt) eftirr Felix Mendelssohn. István Várdai leikur á selló og Julien Quentin á píanó.

Píanósónata nr. 18 í Es-dúr (Veiðin) eftir Ludwig van Beethoven.

I. Allegro

II. Scherzo. Allegretto vivace

III. Menuetto. Moderato e grazioso

IV. Presto con fuoco

Yuja Wang leikur einleik á píanó.

3. þáttur, Allegretto úr Tríói í B-dúr, K.502 (1786) eftir Wolfgang Amadeus Mozart.

Augustin Dumay leikur á fiðlu Jian Wang leikur á selló og Maria João Pires leikur á píanó. Hljóðritunin kom út 1997.

3. Þáttur, Allegretto poco scherzoso: Amabile úr Sónötu nr. 1 í g-moll eftir Eugène Ysaye. Sólveig Steinþórsdóttir leikur einleik á fiðlu. Hljóðritunin kom út 2023.

Heylóarvísa eftir Atla Heimi Sveinsson (Úr Jónasarlögum). Ljóðið orti Jónas Hallgrímsson. Francisco Javier Jáuregui útsetti. Guðrún Jóhanna Ólafsdóttir mezzósópran syngur, Francisco Javier Jáuregui og Pétur Jónasson leika á gítara. Hljóðritunin kom út 2024.

Enginn módernismi án lesbía fjallar um hin oft gleymdu áhrif sem bandarísku lesbíurnar Gertrude Stein og Sylvia Beach höfðu á mótun módernismans í París snemma á 20. öld.

Umsjón: Tinna Björk Ómarsdóttir.

Gertrude Stein var einn af brimbrjótum módernismans í bókmenntum og markaði einnig djúp spor í blómstrandi listalífi Parísar. Hún kom sér upp einkasafni af verkum eftir listamenn sem að áttu eftir að marka þáttaskil í listasögunni og hefur vinnustofa hennar verið kölluð fyrsta móderníska listasafnið.

Umsjón: Tinna Björk Ómarsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Skáldsögur Halldórs skoðaðar, lýsingar hans á tárum,

sem einkennast af miskunnarleysi og samúð í senn.

Umsjón: Elísabet Jökulsdóttir.

Lesari er Þröstur Leó Gunnarsson.

(frá árinu 2002)

Gunnar Stefánsson les úr ævisögum listamanna.

(Áður á dagskrá 2000)

Þátturinn er settur saman úr bókinni um Sigvalda Kaldalóns, eftir Gunnar M. Magnússon og tengitextum umsjónarmanns.

Umsjón: Gunnar Stefánsson.

Fréttir

Fréttir

Launafólk getur ekki setið eitt uppi með ábyrgð á verðbólgu í landinu. Það þarf "meira en ekkert" frá atvinnulífinu og stjórnvöldum til að koma í veg fyrir að kjarasamningum verði sagt upp, segir forseti ASÍ. Forsenduákvæði þeirra virkjast að öllum líkindum í lok mánaðar.

Stóri óvissuþátturinn á sólmyrkvadegi verða ferðalög landsmanna - fjöldi erlendra ferðamanna í landinu er svipaður og var í ágúst í fyrra.

Yfir 70 fórust í sterkum jarðskjálfta í Kólumbíu í dag. Björgunarsveitir leita fólks sem er fast í rústum húsa.

Einn strokuminkur fannst í Mosfellsdal um helgina. Dregið hefur verið úr viðbúnaði við Dalsbú. Bæjarstjóri Mosfellsbæjar segir aðgerðir hafa gengið vonum framar.

Kvikmyndaframleiðandi segir íslenska kvikmyndagerð við það að falla fram af bjargbrúninni. Bæta verði í fé til Kvikmyndasjóðs og auka fyrirsjáanleika í greininni.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Miðvikudagurinn verður prófsteinninn á hvernig undirbúningur fyrir almyrkva á sólu hefur tekist til. Það var reynt að horfa til reynslu annarra af álíka viðburðum, segir Dagbjartur Brynjarsson sérfræðingur á sviði öryggismála hjá Ferðamálastofu en sólmyrkvinn er einstakur atburður og ekki raunhæft að miða innviðauppbyggingu við einn dag. Stóri óvissuþátturinn á þessum degi sé kannski hvernig landsmenn sjálfir hagi sínum ferðum.

Var samsæri Bandaríkjanna og Ísraels ástæða þess að tugir þúsunda Marokkómanna flýðu skyndilega yfir landamærin yfir í spænsku byggðina í Ceuta fyrir nokkru? Eða var þetta pólitísk refskák stjórnvalda í Marokkó, ætluð til að refsa Spánverjum á einhvern hátt? Kenningarnar vantar ekki. Ingólfur Bjarni Sigfússon tók sér fyrir hendur að reyna skilja á milli sannleika og upplýsingaóreiðu.

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Hljóðritun frá lokatónleikum Reykholtshátíðar sem fram fóru í Reykholtskirkju í Borgarfirði 26. júlí sl. þar sem flytjendur hátíðarinnar komu fram í fjölbreyttri dagskrá.

Á efnisskrá:

-Sönglög og aríur eftir Paolo Tosti, Jules Massenet, Gustav Mahler og Gioachino Rossini.

- Strengjasextett í B-dúr, op. 18 eftir Johannes Brahms.

Flytjendur:

Söngvararnir Kristinn Sigmundsson, Jóhann Kristinsson og Arnheiður Eiríksdóttir, Mathias Halvorsen píanóleikari, fiðluleikarararnir Joaquin Páll Palomares og Pétur Björnsson, víóluleikararnir Þórunn Ósk Marinósdóttir og Guðbjartur Hákonarson og sellóleikararnir Sigurgeir Agnarsson og Sigurður Bjarki Gunnarsson.

Umsjón: Pétur Eggertsson.

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Skáldsaga eftir norska höfundinn Tarjei Vesaas.

Heimir Pálsson þýddi, en lesari er Ingrid Jónsdóttir.

Sagan er samin um 1930. Hún segir frá fólki á býlinu Framnesi. Þar býr Ambos, rekur stóran hestabúgarð og ekur með ferðamenn um héraðið. Svörtu hestarnir hans eru honum kærari en flest annað. Ambros var ekkjumaður og á uppkomin börn, en hefur fyrir skömmu kvænst í annað sinn, ungri konu, Lísu. Þau eiga tvö ung börn, en Lísa er annarar gerðar en Ambros og samlagast ekki lífinu á bænum, yfir hjónabandinu hvílir skuggi sem markar allt fólkið á Framnesi.

Tarjei Vesaas var einn af helstu höfundum Norðmanna á tuttugustu öld. Hann fékk bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs fyrir Klakahöllina, sem einnig hefur komið út í íslenskri þýðingu.

Sagan er 18 lestrar.

frá Veðurstofu Íslands

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Hver eru tengsl áhugamála og tilfinningalífs? Freyja Steindórsdóttir er doktorsnemi i klínískri sálfræði við Háskólann í Glasgow og er að rannsaka nákvæmlega þetta. Hún segir okkur líka frá því hvernig er að búa í Skotlandi, sem hún hefur gert síðustu 8 ár.

Safn vikunnar er Byggðasafnið á Garðskaga. Byggðasafnið á Garðskaga undirbýr sig nú fyrir að taka á móti fjölda gesta sem ætla að upplifa almyrkvann á Garðskaga. Það sem einkennir safnið mest er Vélasafn Guðna Ingimundarsonar, Guðna á Trukknum, en einnig er áhugaverð sýning sem ber nafnið Hugur, heimili og handverk sem segir og sýnir frá heimili á bilinu 1940 til 1970. Sýningin Ást á milli vita er ný og segir ástarsögu Ólafar þjónustustúlku á Reykjanesvita og Eyjólfs vitavarðar í Garðskagavita frá 1897. Margrét I Ásgeirsdóttir forstöðukona safna í Suðurnesjabæ segir okkur frá starfi safnsins.

Tónlist í þættinum:

Komdu í kvöld/Björgvin Halldórsson og Raggi Bjarna (Höf: Jón Sigurðsson)

Sunrise/Norah Jones

Sólarsamban/Rebekka Blöndal (Ásgeir Ásgeirsson-Rebekka Blöndal og Stefán Örn Gunnlaugsson)

Lífsgleði/Hljómar(Gunnar Þórðarsson - Þorsteinn Eggertsson)

Gunnar Stefánsson les úr ævisögum listamanna.

(Áður á dagskrá 2000)

Þátturinn er settur saman úr bókinni um Sigvalda Kaldalóns, eftir Gunnar M. Magnússon og tengitextum umsjónarmanns.

Umsjón: Gunnar Stefánsson.