Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Það styttist í sveitarstjórnarkosningar. Á kjörtímabilinu sem nú er að ljúka hefur slitnað upp úr meirihlutasamstarfi í sex sveitarfélögum. En hvers vegna springa meirihlutar í sveitarstjórnum? Þorsteinn Gunnarsson borgarritari hefur rannsakað það - hann skrifaði meistararitgerð um efnið; hún er glæný - Þorsteinn rabbaði við okkur um þennan anga stjórnmálanna.

Arthúr Björgvin Bollason sagði í Berlínarspjalli frá stjórnmálum og vandræðum kanslarans. Sömuleiðis frá því að ungt fólk í Þýskalandi mótmælir hugmyndum stjórnvalda þar um að taka upp herskyldu á nýjan leik.

Svo var það fótboltinn, merkilegu sögurnar á bak við liðin og þjóðirnar á HM í sumar. Illugi Jökulsson beindi sjónum einkum að Haití sem nú er á HM í annað sinn, það er rúm hálf öld síðan liðið var með síðast.

Tónlist:

Vilhjálmur Vilhjálmsson - Og co.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Unnur Guðný María vann lengi sem flugfreyja, er veiðileiðsögumaður og vinnur með kaþósku kirkjunni. í dag starfar hún einnig sem myndlistarmaður.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við kynntumst aðeins starfi Aldin, samtaka eldri aðgerðarsinna gegn lofslagsvá í þættinum í dag. Sólveig Baldursdóttir og Halldór Reynisson eru félagar í Aldin og þau komu til okkar og sögðu frá tilurð samtakanna, starfinu, samnefndum kór og þýðingu hans í þeirra starfi. Í lokin fengum við svo að heyra upptöku af kóræfingu.

National Theatre Live er framtak Breska Þjóðleikhússins þar sem margar af bestu sýningum leikhússins eru sýndar í völdum kvikmyndahúsum um allan heim. Bíó Paradís er samstarfsaðili NTL á Íslandi og meðal sýninga framundan er uppfærsla Breska Þjóðleikhússins, All My Sons, eða Allir synir mínir eftir Arthur Miller, sem sýnd verður 25.maí. Ása Baldursdóttir dagskrárstjóri í Bíó Paradís og Sigríður Jónsdóttir, verkefnastjóri á leikminjasafni Þjóðminjasafnsins, komu í þáttinn og fóru til dæmis yfir hvaða sýningar verða í boði.

Einar Sveinbjörnsson kom svo til okkar í dag í veðurspjallið. Hann byrjaði á veðurútlitinu og veðurhorfum fram á kjördag og mikilvægi þess að almennar kosningar á landinu eru tímasettar á þeim árstíma þegar auðvelt er að komast leiðar sinnar. Svo fjallaði hann um muninn á veðri, tíðarfari, veðurfari og loftslagi. Að lokum voru það svo El-Nino og La-Nina, sem eru fyrirbæri í Kyrrahafinu og Einar skýrði fyrir okkur hver munurinn á þeim er og tengsl þeirra við veður á jörðinni og hnattræna hitann.

Tónlistin í þættinum:

Og co. / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Magnús Þór Sigmundsson, texti Vilhjálmur Vilhjálmsson)

Jörðin mín / Aldin kór (Jón Ásgeirsson, texti Ludvig Guðmundssyni)

Glaumbær / Dúmbó og Steini (Jóhann G. Jóhannsson)

Ítalskur calypso / Erla Þorsteinsdóttir (Monte & Merrell, texti Loftur Guðmundsson)

Landsímalína / Spilverk þjóðanna (Valgeir Guðjónsson og Sigurður Bjóla Garðarsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Framkvæmdastjóri Stjörnugríss segir ekki forsvaranlegt að valda dýrum dauða og þjáningum í mótmælum. Tíu grísir drápust og fjölmörg dýr eru hölt og skrámuð eftir að brotist var inn í svínabú fyrirtækisins og svínum sleppt út.

Þingmenn Verkamannaflokksins sækja enn hart að leiðtoga flokksins Keir Starmer. Yfir áttatíu hafa hvatt hann til að segja af sér en hann segist ekki á förum.

Formaður stéttarfélags flugmanna sakar Icelandair um að reyna að sniðganga félagið. Icelandair boðar flugmenn til fundar á föstudag til að ræða kjaramál milliliðalaust.

Fjöldi þeirra sem grunaðir voru um að hafa atvinnu af vændi annarra tók stökk í fyrra miðað við árin á undan. Sviðsstjóri ákærusviðs hjá lögreglunni telur þetta skýrast af að rannsókn slíkra mála hafi verið styrkt.

Framkvæmdastjóri Samorku, gerir ekki athugasemd við að Ísland hafi sagt sig frá orkusáttmálanum ECT. Úrsögnin dragi ekki úr getu fyrirtækja til að fjárfesta á Íslandi.

Fyrri undankeppni Eurovision er í kvöld. Ísland tekur ekki þátt en keppnin verður sýnd á RÚV.

Íbúum fjölgar í öllum kjördæmum landsins nema Norðurlandi vestra á fyrsta ársfjórðungi. Þörf er á aðgerðum til að lyfta landshlutanum upp að mati sveitarstjóra.

Hlaupadrottningin Karlotta Ósk Óskarsdóttir sló þrjú Íslandsmet þegar hún hljóp tæplega 750 kílómetra í tíu daga hlaupi í Búlgaríu.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Í dag beinum við sjónum okkar að Eurovision, söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva, en fyrra undankvöld keppninnar í ár er í kvöld. Ár hvert skapast mikil stemning í kringum Eurovision hér á landi og keppnin - og aðdragandinn - litar samfélagið mjög - en ekki núna. Enda ákvað Ríkisútvarpið í desember - eftir töluverð mótmæli og ákall um sniðgöngu - að Ísland tæki ekki þátt í keppninni í ár sem haldin er í Vínarborg í Austurríki.

Rætt er við Höllu Ingvarsdóttur, gjaldkera Fáses, og Val Gunnarsson, sagnfræðing, um keppnina og sniðgöngu.

Í safnvarpinu Sögur úr raunveruleikanum leita dagskrárgerðarmenn uppi sannar sögur úr íslenskum samtíma.

Þegar Elon Musk skrifaði á samfélagsmiðilinn X að hann ætti í viðræðum við skapara Eve Online um samvinnu að gervigreindartölvuleik, þá óskaði RÚV eftir viðtali við Hilmar Veigar Pétursson, einn stofnenda leiksins. Þegar Hilmar var loks tilbúinn í viðtal kom hann með allt aðra og óvænta sögu.

Í þessum þætti segir Hilmar Veigar frá því sem gerðist bak við tjöldin áður en fyrirtækið sem hann stýrir var selt fyrir 15 milljarða króna. Hann segir frá óvenjulegum samskiptum sínum við Elon Musk, en líka við aðra og ekki síður lítríka einstaklinga úr hópi fremstu tæknifrömuða heims. Meðal annars, nóbelsverðlaunahafa í efnafræði, Demis Hassabis.

Umsjón: Þóra Tómasdóttir.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Ólafur Björn Ólafsson, sem vinir hans og samstarfsmenn kalla gjarnan Óbó, á sér tvöfaldan tónlistarferil, ef svo má segja. Annars vegar er það trommuleikarinn sem leikið hefur með fleiri hljómsveitum og listamönnum en tölu verður á komið og hinsvegar píanóleikarinn og afkastamikið tónskáld sem færri þekkja.

Lagalisti:

Óútgefið - Arithmetical Exercise of the Soul / Unaware of it's Counting

Steypa - Kanon

The Greenhouse Sessions - Systur/Sisters

Innhverfi - Rétt eða rangt

The Third Script - Ravening

Óútgefið - Kerti

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Líkt og umsjónarmaður hafði áður lesið úr fyrstu smásögum Edgars Allans Poes og Antons Tsékovs er birtust á íslensku, þá leitar hann nú hófanna í smásagnasöfnum Williams Somersets Maughams (1874-1965) en hann var einhver vinsælasti rithöfundur heims á fyrri hluta 19. aldar og sérlega rómaður fyrir smásögur. Hér eru tvær sögur sem eru dæmigerðar fyrir Maugham, ein fislétt skemmtisaga og önnur sem getur nöturlega mynd af þjónum breska heimsveldisins.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Ljóðskáldið Heiða Vigdís Sigfúsdóttir gaf nýverið út ljóðabókina Í hæfilegu magni hjá Forlaginu. Þar fylgir lesandi konu sem virðist í upphafi falla að öllum helstu viðmiðum samfélagsins, en reynist eftir því sem á líður búa yfir fjölbreyttari karaktereinkennum en þar rúmast. Við ræðum við Heiðu í þætti dagsins og kynnum okkur einnig nýja leturgerð sem kallast Rúna en það er grafíski hönnuðurinn og myndlýsarinn Elías Rúni sem hannaði letrið upp úr handskrift listakonunnar Rúnu, en hún féll frá 99 ára að aldri í byrjun mánaðarins. Og Gauti Kristmannsson fjallar um skáldsöguna Mzungu, eftir Þórunni Rakel Gylfadóttur og Simon Okoth Aora, sem kom út hjá Angustúru fyrr í vetur

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Fréttir

Oddvitar allra framboða til sveitastjórna mætast í umræðuþætti í aðdraganda kosninga 2026.

Fjórir listar eru í framboði í Suðurnesjabæ til sveitarstjórnarkosninga í vor. Oddvitar þeirra mætast í umræðum. Þátttakendur eru Anton Kristinn Guðmundsson, Framsóknarflokki og óháðum, Haukur Andreasson, Sjálfstæðisflokki og óháðum, Daði Bergþórsson, Miðflokki og Svavar Grétarsson, Samfylkingu og óháðum.

Oddvitar allra framboða til sveitastjórna mætast í umræðuþætti í aðdraganda kosninga 2026.

Fjórir listar eru í framboði í Fjarðabyggð til sveitarstjórnarkosninga í vor. Oddvitar þeirra mætast í umræðum. Þátttakendur eru Þuríður Lillý Sigurðardóttir, Framsóknarflokki, Ragnar Sigurðsson, Sjálfstæðisflokki, Hrafn Bjarnason, Miðflokki og Stefán Þór Eysteinsson, Samfylkingu og öðru félagshyggjufólki.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Tónlistarmaður dagsins í dag er bandaríski píanóleikarinn Keith Jarrett, en hann er einn af þeim tónlistarmönnum sem getur spilað barokk og klassík, þungan rugludjass og ljóðrænan og notalegan djass jöfnum höndum. Í þessum þætti verður klassíska hliðin á honum ráðandi þótt örlítið verði farið út fyrir þann ramma, enda ekki annað hægt þegar maður eins og Jarrett er annars vegar.

Sá djass sem heyrist verður samt í mýflugumynd, og á mjög rólegum nótum. Hér er því flytjandinn og klassíkerinn Jarrett í brennidepli, en ekki djassarinn og tónskáldið.

Í safnvarpinu Sögur úr raunveruleikanum leita dagskrárgerðarmenn uppi sannar sögur úr íslenskum samtíma.

Þegar Elon Musk skrifaði á samfélagsmiðilinn X að hann ætti í viðræðum við skapara Eve Online um samvinnu að gervigreindartölvuleik, þá óskaði RÚV eftir viðtali við Hilmar Veigar Pétursson, einn stofnenda leiksins. Þegar Hilmar var loks tilbúinn í viðtal kom hann með allt aðra og óvænta sögu.

Í þessum þætti segir Hilmar Veigar frá því sem gerðist bak við tjöldin áður en fyrirtækið sem hann stýrir var selt fyrir 15 milljarða króna. Hann segir frá óvenjulegum samskiptum sínum við Elon Musk, en líka við aðra og ekki síður lítríka einstaklinga úr hópi fremstu tæknifrömuða heims. Meðal annars, nóbelsverðlaunahafa í efnafræði, Demis Hassabis.

Umsjón: Þóra Tómasdóttir.

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1988

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Fagurt mannlíf. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson byrjar lesturinn.

Þátturinn var fyrst á dagskrá 19. apríl 1988.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við kynntumst aðeins starfi Aldin, samtaka eldri aðgerðarsinna gegn lofslagsvá í þættinum í dag. Sólveig Baldursdóttir og Halldór Reynisson eru félagar í Aldin og þau komu til okkar og sögðu frá tilurð samtakanna, starfinu, samnefndum kór og þýðingu hans í þeirra starfi. Í lokin fengum við svo að heyra upptöku af kóræfingu.

National Theatre Live er framtak Breska Þjóðleikhússins þar sem margar af bestu sýningum leikhússins eru sýndar í völdum kvikmyndahúsum um allan heim. Bíó Paradís er samstarfsaðili NTL á Íslandi og meðal sýninga framundan er uppfærsla Breska Þjóðleikhússins, All My Sons, eða Allir synir mínir eftir Arthur Miller, sem sýnd verður 25.maí. Ása Baldursdóttir dagskrárstjóri í Bíó Paradís og Sigríður Jónsdóttir, verkefnastjóri á leikminjasafni Þjóðminjasafnsins, komu í þáttinn og fóru til dæmis yfir hvaða sýningar verða í boði.

Einar Sveinbjörnsson kom svo til okkar í dag í veðurspjallið. Hann byrjaði á veðurútlitinu og veðurhorfum fram á kjördag og mikilvægi þess að almennar kosningar á landinu eru tímasettar á þeim árstíma þegar auðvelt er að komast leiðar sinnar. Svo fjallaði hann um muninn á veðri, tíðarfari, veðurfari og loftslagi. Að lokum voru það svo El-Nino og La-Nina, sem eru fyrirbæri í Kyrrahafinu og Einar skýrði fyrir okkur hver munurinn á þeim er og tengsl þeirra við veður á jörðinni og hnattræna hitann.

Tónlistin í þættinum:

Og co. / Vilhjálmur Vilhjálmsson (Magnús Þór Sigmundsson, texti Vilhjálmur Vilhjálmsson)

Jörðin mín / Aldin kór (Jón Ásgeirsson, texti Ludvig Guðmundssyni)

Glaumbær / Dúmbó og Steini (Jóhann G. Jóhannsson)

Ítalskur calypso / Erla Þorsteinsdóttir (Monte & Merrell, texti Loftur Guðmundsson)

Landsímalína / Spilverk þjóðanna (Valgeir Guðjónsson og Sigurður Bjóla Garðarsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.