Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Verðbólga hér á landi mælist nú 5,2 prósent, og óðum styttist í ágúst, en ef verðbólgan þá verður yfir 4,7 prósent teljast forsendur kjarasamninga brostnar og heimild verður til þess að segja þeim upp. Við ræddum um efnahagsmál og verðbólguna við Róbert Farestveit hagfræðing hjá ASÍ.

Björn Malmquist fréttamaður í Brussel ræddi um hitabylgjuna miklu á meginlandi Evrópu, enda stærsta fréttin í Evrópumálum síðustu daga. Hann ræddi líka um stjórnmál í Serbíu og á Ítalíu svo eitthvað sé nefnt.

32 liða úrslit eru hafin á Heimsmeistaramóti karla í fótbolta. Fyrir mótið var mikið fjallað um peningahliðina - kostnað fyrir aðdáendur og aðsókn á mótið - og líka um þá ákvörðun að fjölga liðunum í 48. Hvernig hefur þetta verið í raun, eftir að mótið fór af stað? Björn Berg Gunnarsson fjármála- og fótboltasérfræðingur, fór yfir það.

Tónlist:

Nina Simone - I wish I knew how it would feel to be free.

Nina Simone - Love o' love.

07:30

Útvarpsfréttir.

.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Guðveig Lind tók nýlega við sem framkvæmdarstjóri Landnámssetursins í Borgarnesi.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Leikin eru lög frá ýmsum tímum sem hafa verið sungin við ljóð austfirska skáldsins og bóndans Pál Ólafssonar. Ólafur Þórarinsson syngur Sumarkveðju, Ingibjörg Þorbergs og Smárakvartettinn í Reykjavík syngja Hríslan og lækurinn, Tendra flytur Lóan er komin, Felix Bergsson og Valgerður Guðnadóttir syngja Ég skal kveða og kveða nóg, Ragnheiður Ólafsdóttir syngur Sæll var ég þá, Klara Ósk Elíasdóttir syngur Sofðu blessað barnið mitt, Óskar Pétursson syngur lag við ljóð sem heitir Döggin, Melchior flytja lag við ljóð sem heitir Þögul nóttin, Ösp Eldjárn syngur um Ástarnetið og Þórarinn Hjartarson og Ragnheiður Ólafsdóttir slá botninn með lagi við ljóð Páls sem heitir Ellin. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Í dag fór fyrsti þáttur Sumarmála í loftið þetta sumarið.

Fugl dagsins verður auðvitað á sínum stað í sumar og við verðum með fasta liði sem hlustendur kannast við frá því í Sumarmálum síðustu ár. Páll Ásgeir Ásgeirsson útivistargúrú talar um gildi þess að vera úti í náttúrunni og bendir okkur á áhugaverða staði fyrir útiveru. Hinrik Wöhler verður aftur með bæjarperlur þar sem hann heimsækir bæjarfélög á landinu og spjallar við fólk. Elísabet Thea Kristjánsdóttir ætlar að bjóða okkur upp á það sem við köllum Jeppar á fjalli, um íslenska jeppamenningu, safn vikunnar verður á sínum stað og við heyrum ferðasögur svo eitthvað sé nefnt.

Í þættinum í dag sögðum við frá áhugaverðri dagskrá í borginni sem verður borgarbúum endurgjaldslaus en markmiðið er að styðja við einstaklinga og fjölskyldur til aukinnar lífsorku, leik og gleði. Þau sem koma að þessu hafa margvíslega reynslu, m.a. kennslu tengda leiklist, Qigong lífsorkuæfingum, hugleiðslu og öðrum aðferðum sem losa um spennu og auka styrk. Þorvaldur Ingi Jónsson og Eggert Kaaber komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá þessu.

Safn vikunnar hefur verið hluti af Sumarmálum undanfarin ár og verður áfram í sumar á mánudögum. Það er Minjasafnið á Akureyri sem reiðr á vaðið í dag. Við heyrðum í Haraldi Þór Egilssyni safnstjóra í beinni útsendingu að norðan. Þar á bæ er sýning um hernámsárin á Akureyri og Eyjafirði og sýning af elstu kortum af Íslandi sem Haraldur sagði okkur meira af í þættinum.

Tónlistin í þættinum:

Fuglinn þinn / Stefán Hilmarsson (Hrafnhildur Magnea Ingólfsdóttir (Raven) og Stefán Hilmarsson)

Missisippi / Cactus Blossoms (Torey)

Vonarströnd / Íkorni (Stefán Örn Gunnlaugsson)

Toss the feathers / Slitnir strengir (Höf ókunnur)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fullt af spurningum, fullt af svörum!

Krakkar á öllum aldri spyrja spurninga um allt milli himins og jarðar og sérfræðingar svara.

Er eitthvað sem þig langar til að vita? Taktu upp spurninguna þína, mundu eftir að segja okkur nafnið þitt og aldurinn (þarf ekki að vera fullt nafn) og sendu í tölvupósti á [email protected].

Umsjón: Hera Guðmundsdóttir.

Nói, 10 ára, spyr hvað myndi gerast ef geitungar og vespur væru ekki til. En hvað gera geitungar og vespur fyrir vistkerfið? Brynja Hrafnkelsdóttir skordýrafræðingur svarar.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Bandero, skip Paul Watson-samtakanna, hefur ekki haft uppi á hvalveiðiskipum Hvals og ekki er vitað hvert leið þess liggur. Varðskip gæslunnar fylgir Bandero eftir vestur af landinu.

Pútín Rússlandsforseti viðurkenndi olíuskort í fyrsta sinn í gær . Úkraínumenn hafa gert miklar árásir á olíuinnviði Rússlands - síðast í gær.

Yfirmaður konu sem fannst látin á hótelherbergi á Edition-hótelinu í fyrra tók ekki eftir neinum breytingum í fari hennar fyrir Íslandsferðina. Aðalmeðferð málsins stendur enn.

Eftir að slökkt var á 2G og 3G (tvö gé og þrjú gé) sendum landsins eru um hundrað og tuttugu þúsund ökutæki sem geta ekki hringt sjálfvirk neyðarsímtöl. Óvíst hvort hægt sé að uppfæra kerfi bílana og ef það er hægt hleypur kostnaður á hundruðum þúsunda.

Fjármálaráðuneytið telur netverslun með áfengi ólöglega. Niðurstöðu fyrir dómstólum er beðið.

Kanada gæti tekið þátt í Eurovision á næsta ári. Ríkisútvarp landsins hefur fengið aðild að Sambandi evrópskra sjónvarpsstöðva.

Eina fæðingardeildin á Austurlandi verður lokuð í rúmar fimm vikur í sumar. Starfandi forstjóri heilbrigðisstofnunar Austurlands að lokunin sé nauðsinleg vegna endurbóta á húsnæði.

Liðsmenn Kanada halda áfram að slá met á HM í fótbolta. Liðið varð fyrsta gestgjafaþjóðin á HM til að leika utan landsteina sinna.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Um miðjan júní var sagt frá því í fréttatilkynningu að Bláa lónið og ferðaþjónustufyrirtækið Arctic Adventures ætluðu sér að sameinast. Ef samruninn gengur eftir verður til risastórt fyrirtæki á ferðaþjónustumarkaði. Samanlagður starfsmannafjöldi fyrirtækjanna tveggja er rúmlega 1100.

Eitt af því sem vekur athygli við þessa fyrirhugðuðu sameiningu Bláa lónsins og Arctic Adventures er að fjárfestingarfélagið Stoðir er einn stærsti hluthafi beggja þessara fyrirtækja. Stoðir eru langstærsti hluthafi Arctic Adventures með tæplega 42 prósenta hlut og fyrirtækið er þriðji stærsti hluthafi Bláa lónsins með 7,3 prósenta hlut.

Fjallað er um stærð Stoða í íslensku viðskiptalífi í dag og er saga félagsins rifjuð upp. Rætt er við fjármálagreinandann Snorra Jakobsson og Sigríði Margréti Oddsdóttur, forstjóra Bláa lónsins.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Hvíld, lag eftir Huga Guðmundsson við ljóð eftir Snorra Hjartarson. Samið fyrir kammerkórinn Hljómeyki, til minningar um Halldór Vilhelmsson söngvara og félaga í kórnum. Þorvaldur Örn Davíðsson útsetti fyrir stúlknakór. Graduale Nobili syngur undir stjórn Þorvalds Arnar Davíðssonar. Útgefið á plötunni Vökuró árið 2022.

Masques op. 34 eftir Karol Szymanowski.

Þættir verksins eru:

Nr. 1 Shéhérazade : Lento assai. Languido

Nr. 2. Tantris le Bouff on : Vivace assai

No. 3. Sérénade de Don Juan : Vivace

Flytjandi: Krystian Zimerman, píanó

Upptökur fóru fram Tónleikasal Tívolí í Kaupmannahöfn, í maí 1994.

Quartetto Primo í F-dúr, op. 64, no.1, G. 248 eftir Luigi Boccherini. Skálholtskvartettinn leikur, en hann er svo skipaður: Jaap Schröder, 1. fiðla ; Rut Ingólfsdóttir, 2. fiðla ; Svava Bernharðsdóttir, víóla ; Sigurður Halldórsson, selló

Þættirnir verksins eru:

I. Allegro Molto

II. Adagio

III. Allegro

Hljóðritað í Skálholti 8. og 9. ágúst 2005 í samvinnu við Sumartónleika í Skálholti.

Útgefið á plötunni Luigi Boccherini - Jaap Schröder í Skálholti - 100 ára minning árið 2025.

Vögguljóð eftir Sigurð Þórðarson, ljóðið orti Benedikt Gröndal Sveinbjarnarson. Hljóðritun gerð á vegum Ríkisútvarpsins í hljóðveri 1, 14. febrúar 1979. Útvarpað 7. október 1984. Flytjendur: Ragnheiður Guðmundsdóttir, messósópran og Ólafur Vignir Albertsson, píanó.

Erlendur Guðmundsson í Unuhúsi var velgjörðamaður listamanna á fyrrihluta tuttugustu aldar og ásamt móður sinni Unu Gísladóttur rak Unuhús, litla rauða timburhúsið í Garðastræti. Í þremur þáttum tileinkuðum Erlendi kynnumst við manninum gegnum augu vina hans, þeirra Þórbergs Þórðarsonar, Halldórs Laxness og Nínu Tryggvadóttur. Í Unuhúsi var rekið gistiheimili og voru þar haldnar kvöldvökur þar sem list, pólitík, heimsmál, heimspeki og trúmál voru rædd í þaula og má gera ráð fyrir að hafi verið skjól fyrir bæði fólk sem átti ekki í önnur hús að venda sem og róttæka hugmyndafræði. Verður sjónum einnig beint að rýminu Unuhúsi og því sem einkenndi það, sem og listinni sem var að brjótast upp á yfirborðið á þessum tíma.

Viðmælendur eru Pétur Gunnarsson, Soffía Auður Birgisdóttir, Jón Karl Helgason, Rósa Magnúsdóttir, Halldór Guðmundsson, Ásta Kristín Benediktsdóttir, Ásdís Ólafsdóttir og Aðalsteinn Ingólfsson.

Umsjón hefur Sunneva Kristín Sigurðardóttir.

Nína Tryggvadóttir málari kemur í Unuhús árið 1939. Nína er nýkomin að utan og staldrar stutt við í Unuhúsi, flyst til New York 1943. Hún verður náin vinkona Erlendar og annarra listamanna í Unuhúsi og má líta á portrettverk þeirra Nínu og Louisu Matthíasdóttur sem gestabók Unuhúss þessa tíma. Róttækir málarar og skáld sem sækja Unuhús eiga undir högg að sækja fyrir hugmyndafræði sína. Nína og Erlendur verða perluvinir og má sjá ástina skína úr bréfum þeirra á milli eftir að Nína flyst út. Listin er öllu fremri.

Viðmælendur eru Ásdís Ólafsdóttir listfræðingur, Aðalsteinn Ingólfsson listfræðingur, Pétur Gunnarsson rithöfundur og Jón Karl Helgason prófessor við Háskóla Íslands.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Í þættinum hugum við að brasilísku tónskáldi sem féll frá síðasta haust, Hermeto Pascoal, en Jazzklúbburinn Múlinn hefur boðað til tónleikatvennu nú á þriðjdag og miðvikudag þar sem leikin verða lög eftir þetta ólíkindatól. Tónleikarnir hafa yfirskriftina Viva Hermeto! og er þar markmiðið að fagna lífi hans, en á dagskránni má heyra ýmsar gerðir brasilískra tónstíla á borð við; samba, choro, baiao, maracatu, marcha og frevo. Sigmar Þór Matthíasson, tónlistarmaður, er í forsvari fyrir þessa tónleika og ræðir við okkur um Hermeto.

Haukur Þorgeirsson, rannsóknarprófessor, endar syrpu sína um íslenska ljóðlist miðalda í dag með Jóni Arasyni Hólabiskup. Jón orti um píslarsögu Krists en átti svo sjálfur eftir að upplifa að vera leiddur til aftöku.

Undir lok þáttar kynnum við okkur síðan nýja plötu frá bandaríska tónlistarmanninum Jeff Parker og IVets hans sem nefnist Happy Today.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Fyrir tveimur vikum tókum við upp Lestina í lifandi flutningi með áhorfendum í Iðnó. Þá sögðum við frá sýningunni Strange Rules sem var opnuð í Feneyjum í maí, sýning sem tekst á við nýja tækni og kynnir til leiks hugtakið reglulist, protcol-art. Í þætti dagsins ræðum við nánar við einn sýningarstjóranna, breska listamanninn Mat Dryhurst. Við ræðum um regluverk heims, tvíhöfða orma og höfundarétt á tímum gervigreindar.

Við leitum svo uppi íslenska protcol-list og ræðum við aðstandendur grínfréttasíðunnar og samfélagsmiðilsins, Midillinn.com. Þetta eru listamennirnir Þórður Hans Baldursson og Kristján Thorlacius Finnsson.

Einar Már Jónsson sendir okkur svo pistil frá París um fótboltabullur, útlendingaandúð og ömmu sem var borin á kóngastól milli gatna í miðjum óeirðum.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Herskáir hirðingjar voru liðsmenn Sea Shephard samtakanna kallaðir þegar þeir komu hingað fyrir fjörutíu árum undir forystu Pauls Watsons. Menn og skip á vegum samtakanna sem hann leiðir nú eru þessa stundina vestan við land að leita að hvalbátunum og tilbúnir til að gera hvað sem þarf til að stöðva hvalveiðar, en Watson segir enga hættu steðja að áhöfnum hvalbátanna.

Jim Townsend var um áratugaskeið hátt settir í varnarmálaráðuneyti Bandaríkjanna og þekkir Ísland vel. Hann ræðir hugsanlegt brotthvarf Bandaríkjahers frá Evrópu, rússnesk viðbrögð og þýðingu fyrir Ísland.

Efla þarf viðnámsþrótt Íslands gagnvart fjölþáttaógnum með því að efla stafræna innviði. Uppbygging gagnavera og aðstaða fyrir skýjaþjónustu er lykilþáttur segir formaður Samtaka gagnavera. Orkunýting og skattaumhverfi þurfi að liggja ljós fyrir.

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Hljóðritun frá ljóðatónleikum Arnheiðar Eiríksdóttur messósópransöngkonu og Helgu Bryndísar Magnúsdóttur píanóleikara sem fram fóru í Listasafni Sigurjóns Ólafssonar í ágúst sl.

Tónleikarnir báru yfirskriftina Franskar sumarnætur og á efnisskránni voru ljóðaflokkur Nuits d'été eftir Hector Berlioz, þekkt sönglög eftir Gabriel Fauré og aríur úr óperunum Romeó og Júlíu eftir Charles Gounod, Werther eftir Jules Massenet og Samson og Dalílu eftir Camille Saint-Saëns.

Umsjón: Melkorka Ólafsdóttir.

Hljóðritun frá 1989

Hljóðritun frá 1989

Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Hjá vondu fólki. Skráð af Þórbergi Þórðarsyni.

Pétur Pétursson les.

frá Veðurstofu Íslands

Ferðalög og útivist, fróðleikur og skemmtun, fólk og náttúra, fjöll og firnindi og sitthvað fleira. Sól og tónlist í Sumarmálum í allt sumar.

Í dag fór fyrsti þáttur Sumarmála í loftið þetta sumarið.

Fugl dagsins verður auðvitað á sínum stað í sumar og við verðum með fasta liði sem hlustendur kannast við frá því í Sumarmálum síðustu ár. Páll Ásgeir Ásgeirsson útivistargúrú talar um gildi þess að vera úti í náttúrunni og bendir okkur á áhugaverða staði fyrir útiveru. Hinrik Wöhler verður aftur með bæjarperlur þar sem hann heimsækir bæjarfélög á landinu og spjallar við fólk. Elísabet Thea Kristjánsdóttir ætlar að bjóða okkur upp á það sem við köllum Jeppar á fjalli, um íslenska jeppamenningu, safn vikunnar verður á sínum stað og við heyrum ferðasögur svo eitthvað sé nefnt.

Í þættinum í dag sögðum við frá áhugaverðri dagskrá í borginni sem verður borgarbúum endurgjaldslaus en markmiðið er að styðja við einstaklinga og fjölskyldur til aukinnar lífsorku, leik og gleði. Þau sem koma að þessu hafa margvíslega reynslu, m.a. kennslu tengda leiklist, Qigong lífsorkuæfingum, hugleiðslu og öðrum aðferðum sem losa um spennu og auka styrk. Þorvaldur Ingi Jónsson og Eggert Kaaber komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá þessu.

Safn vikunnar hefur verið hluti af Sumarmálum undanfarin ár og verður áfram í sumar á mánudögum. Það er Minjasafnið á Akureyri sem reiðr á vaðið í dag. Við heyrðum í Haraldi Þór Egilssyni safnstjóra í beinni útsendingu að norðan. Þar á bæ er sýning um hernámsárin á Akureyri og Eyjafirði og sýning af elstu kortum af Íslandi sem Haraldur sagði okkur meira af í þættinum.

Tónlistin í þættinum:

Fuglinn þinn / Stefán Hilmarsson (Hrafnhildur Magnea Ingólfsdóttir (Raven) og Stefán Hilmarsson)

Missisippi / Cactus Blossoms (Torey)

Vonarströnd / Íkorni (Stefán Örn Gunnlaugsson)

Toss the feathers / Slitnir strengir (Höf ókunnur)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Fyrir tveimur vikum tókum við upp Lestina í lifandi flutningi með áhorfendum í Iðnó. Þá sögðum við frá sýningunni Strange Rules sem var opnuð í Feneyjum í maí, sýning sem tekst á við nýja tækni og kynnir til leiks hugtakið reglulist, protcol-art. Í þætti dagsins ræðum við nánar við einn sýningarstjóranna, breska listamanninn Mat Dryhurst. Við ræðum um regluverk heims, tvíhöfða orma og höfundarétt á tímum gervigreindar.

Við leitum svo uppi íslenska protcol-list og ræðum við aðstandendur grínfréttasíðunnar og samfélagsmiðilsins, Midillinn.com. Þetta eru listamennirnir Þórður Hans Baldursson og Kristján Thorlacius Finnsson.

Einar Már Jónsson sendir okkur svo pistil frá París um fótboltabullur, útlendingaandúð og ömmu sem var borin á kóngastól milli gatna í miðjum óeirðum.