Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Margrét Lilja Vilmundardóttir flytur.

Útvarpsfréttir.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Bergþór hefur verið skólastjóri í fjögur ár en nú er komið að leiðarlokum þar. Hann talar um árin fyrir vestan og það sem framundan er hjá honum.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Söngvar um hafið, sjómennsku og siglingar í eiginlegum og óeiginlegum skilningi.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Lögin sem hljóma í þættinum eru Einn á bát með hljómsveitinni Piparkorn, Sjóarinn sem Sigurður Dagbjartsson syngur, Konan og hafið sem Guðný og Stefán flytja saman, Hafið eða fjöllin í túlkun Gísla Ægis Ágústssonar og félaga, Ölduslóð með Svavari Knúti, Hafið er svart og Hetjur hafsins með Jónasi Sig og Lúðrasveit Þorlákshafnar og Í faðmi hafsins með Írisi Guðmundsdóttur.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Selvatn, í Miðdalslandi í Mosfellsbæ, er sennilega ekki þekktasta vatn Höfuðborgarsvæðisins en þar eru þó nokkuð mörg sumarhús og þar er myndlistarkonan Erla Axels með vinnustofu í Listaseli með góðu útsýni bæði yfir vatnið og Miðdalsheiðina. Erla opnaði sýningu í þessu fallega umhverfi um síðustu helgi og aflvaki myndanna er upplifanir og minningar úr náttúrunni við Selvatn. Verkin vann hún síðastliðinn tvö ár og stendur sýningin í stuttan tíma, eða til 9.júní. Við heimsóttum Erlu Axels í Listaselinu við Selvatn.

Við fengum svo vinkil frá Guðjóni Helga Ólafssyni í dag. Vinkill dagsins er borinn við forsetakosningar, sjómannadag og sjóhunda. Minnst er á afleitar veðurhorfur á Íslandi og líka fjallað um fellibylinn Remal sem herjaði á Bangladesh fyrir skömmu en þjóðsögur þaðan eru mjög áhugaverðar og við fengum stuttan úrdrátt úr einni slíkri.

Svo var það lesandi vikunnar, í þetta sinn var það Rósa Guðný Arnardóttir, háskólanemi og crossfit þjálfari. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Rósa talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Recursion eftir Blake Crouch,

Dune e. Frank Herbert

Utopia for Realists e. Rutger Bregman

Eclipse e. Stephanie Meyer

Tónlist í þættinum í dag:

Fram í heiðanna ró / GÓSS (Daniel E. Kelly, texti Friðrik A. Friðriksson)

Allt í gúddí / Ólöf Arnalds (Ólöf Arnalds)

Lífsgleði / Pónik (Jean & Vanguard, texti Þorvaldur Halldórsson og Erlendur Svavarsson)

UMSJÓN GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umsjón hefur Kristín Berta Sigurðardóttir heilsunuddari og eigandi Birtu Heilsu.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Rúmlega fjögur hundruð misstu vinnuna í sex hópuppsögnum í maí. Vinnumálastofnun hefur ekki verið tilkynnt um svo margar uppsagnir síðan í byrjun covid-faraldursins. Forstjóri stofnunarinnar telur það þó ekki vera til marks um samdrátt á vinnumarkaði.

Vegagerðin býr sig undir að sinna vetrarþjónustu í hríðarveðri á Norður- og Austurlandi í vikunni. Norðvestanstormur gengur inn á landið norðaustanvert í kvöld og stendur óvenju lengi.

Forsætisráðherra segir umhugsunarvert að frambjóðendur í forsetakosningunum hafi gefið í skyn að embættið sé valdaembætti. Kosningabaráttan hafi verið skrautleg á köflum.

Enn gýs af sama krafti við Sundhnúksgíga. Vel er fylgst með hrauntjörnum sunnan við gossprunguna.

Félagið Ísland-Palestína hefur boðað til mótmæla við Alþingi í dag. Eftir ríkisstjórnarfund á föstudaginn beitti lögregla piparúða gegn mótmælendum. Aðstoðarlögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu, neitar því að mótmælin hafi verið friðsöm.

Lögreglan í Hafnarfirði hefur enn ekki fundið mann sem hefur veist að börnum í bænum. Margar ábendingar hafa borist.

Claudia Sheinbaum var í gær kosin forseti í Mexikó, fyrst kvenna. Kosið var í skugga mikillar ofbeldisöldu. Tuttugu frambjóðendur til sveitarstjórna voru drepnir.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Kosningabaráttan um Bessastaði var háð í fjölmiðlum, úti á meðal fólks og á samfélagsmiðlum. Halla Tómasdóttir, nýkjörinn forseti Íslands var áberandi á Tik Tok og fleiri samfélagsmiðlum auk þess sem framboðið rak sérstaka kosningamiðstöð fyrir ungt fólk.

Auður Ína Björnsdóttir, nemi í sálfræði og dóttir Höllu Tómasdóttur forseta Íslands og Björns Skúlasonar, tók virkan þátt í kosningabaráttunni auk bróður síns Tómasar Bjarts, en systkinin stunda háskólanám í New York.

Eyrún Magnúsdóttir hitti Auði Ínu á heimili fjölskyldunnar á Klapparstíg, skömmu eftir hið klassíska ávarp nýs forseta af svölunum heima. Hún segir áherslu hafa verið lagða á það að skapa stemningu fyrir kosningunum hjá ungu fólki.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Ársskýrsla Unicef kom út fyrir skömmu og við ætlum að ræða við Birnu Þórarinsdóttur, framkvæmdastjóra samtakanna. Það hefur enginn farið varhluta af stöðu mála fyrir botni Miðjarðarhafs þar sem margir þjást og börn mest af öllum. Varnarlaus börn eru fórnarlömb í stríði og þurfa að reiða sig á hjálp sem því miður hefur ekki getað borist nema af skornum skammti. Þúsundir barna hafa verið drepin og særst í átökum og vinnur Unicef hörðum höndum að því að hjálpa börnum og hefur ítrekað krafist vopnahlés. Einnig þurfum við að huga að réttindum barna á Íslandi.

Við fjöllum líka um mál sem hefur skekið hafnarfjörð síðastliðnar vikur, maður eða menn hafa ítrekað veist að börnum í bænum og foreldrar og börn uggandi, reiði og múgæsingur á samfélagsmiðlum virðist hafa náð nýjum hæðum eftir að mynd var birt af meintum árásarmanni - fólk steig fram undir nafni og hótaði manninum ofbeldi og jafnvel lífláti. Við ræðum þetta við Margréti Valdimarsdóttur dósent í félags- og afbrotafræði.

Við heimsækjum svo þjóðskjalasafnið í lok þáttar - heyrum þar af kjörum vinnuhjúa á nítjándu öld.

Umsjón: Arnhildur Hálfdánardóttir og Lísa Pálsdóttir.

Tónlist:

POLLAPÖNK - Enga fordóma (Söngvakeppnin 2014).

Útvarpsfréttir.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Umsjón: Rakel Edda Guðmundsdóttir

Tónlistin í þættinum:

Sönghópurinn Gríma syngur Hygg að og herm hið sanna, þjóðlagaútsetningu eftir Hildigunni Rúnarsdóttur. Textinn er sóttur í 9. og 13. erindi Passíusálma Hallgríms Péturssonar.

Skólakór Kárnsness syngur undir stjórn Þórunnar Björnsdóttur, Salutatio Mariae eftir Jón Nordal. Textinn er úr íslensku kvæði frá 15. öld.

Björn Ólafsson leikur Fiðlusónötu frá 1952 eftir Jón Nordal. Tónskáldið leikur með á píanó. Hljóðritað 1959. Verkið er í 3 þáttum: Allegro moderato, Adagio og Allegretto.

Anna Guðný Guðmundsdóttir og Snorri Sigfús Birgisson leika Alberta landscape fyrir tvö píanó eftir Atla Heimi Sveinsson.

Sinfóníuhljómsveit Breska útvarpsins flytur tónaljóðið Galdravatnið, Volshebnoye ozero (e. Enchanted lake) op. 62 eftir Anatoly Konstantinovitsj Lyadov. Alexander Titov stjórnar.

Ásgerður Júníusdóttir syngur Vort líf, lag eftir Jórunni Viðar, ljóð eftir Stein Steinarr. Útsetningin er eftir Agnar Má Magnússon og Ásgerði Júníusdóttur. Með Ásgerði leika Agnar Már Magnússon á píanó, Matthías Hemstock á trommur og slagverk og Valdimar Kolbeinn Sigurjónsson á kontrabassa.

Tónlist frá útsendingarlogg 2024-06-03

Sönghópurinn Gríma - Hygg að og herm hið sanna.

Skólakór Kársness - Salutatio Mariae.

Jón Nordal, Björn Ólafsson Konsertmeistari - Fiðlusónata (1952) : Allegro moderato.

Jón Nordal, Björn Ólafsson Konsertmeistari - Fiðlusónata (1952) : Adagio.

Jón Nordal, Björn Ólafsson Konsertmeistari - Fiðlusónata (1952) : Allegretto.

Anna Guðný Guðmundsdóttir, Snorri Sigfús Birgisson - Alberta landscape fyrir tvö píanó.

BBC Symphony Orchestra - The enchanted lake.

Ásgerður Júníusdóttir - Vort líf.

Útvarpsfréttir.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Sonurinn heitir nýútkomin þýðing frá Uglu úgáfu. Þetta er stutt en áhrifamikil skáldævisaga eftir franska tónlistarstjórann og rithöfundinn Michel Rostain sem fjallar um eitt hræðilegasta áfall sem hugsast getur fyrir foreldri, að missa barn. Bókin hreppti hin virtu Goncourt-verðlaun árið 2011 og varð metsölubók í Frakklandi auk þess sem hún hefur verið þýdd á ýmis tungumál. Við ræðum við þýðanda verksins, Friðrik Rafnsson.

Alphonse Daudet var einn þekktasti rithöfundur Frakka á ofanverðri nítjándu öld þótt. Í landi sársaukans er afar sérstök bók, einskonar dagbókaskrif höfundar sem gefin var út að honum látnum. Þar hugleiðir Daudet dauðann og áralanga baráttu við banvænan sjúkdóm en um leið lífið sjálft. Færslurnar voru hugsanlega aðeins efniviður í meira unninn skáldskap en stendur eftir sem áður sem merkileg samtímaheimild og hugleiðingar um tilveruna.

Joanna Rubin Dranger frá Svíþjóð hlaut Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs árið 2023 fyrir myndaskáldsöguna Ihågkom oss till liv. Dranger var stödd hér á landi í byrjun maí og var haldinn viðburður í Norræna húsinu þar sem Tinna Ásgeirsdóttir tók við hana viðtal. Við heyrum glefsur úr því viðtali í þættinum.

Viðmælendur: Friðrik Rafnsson og Joanna Rubin Dranger.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Við hefjum þáttinn á því að fara niður að Tjörn, þar sem þær Agnes Ársæls og Anna Andrea Winther sýna keramikskúlptúra í tengslum við Listahátíð í Reykjavík. Verkið, sem þær kalla Milli mála er hluti af stærra rannsóknarverkefni þar sem þær rannsaka samband manns við umhverfi sitt og stigveldið sem birtist í fagurfræði og framkomu okkar við dýr. Listamennirnir segjast pínu hræddir um afdrif verkanna við Tjörnina, svona í ljósi sögunnar, en hvað sem gerist verði væntanlegar uppákomur alltaf hluti af verkinu sjálfu. Það vildi einmitt til að í miðju viðtali var reynt að stela hluta verksins svo óhætt er að segja að það sé í stöðugri vinnslu.

Freyja Þórsdóttir heimspekingur verður einnig með okkur í þætti dagsins. Í dag fjallar Freyja um gildi og siðferðilegt hugrekki, meðal annars með vísun í Rosu Parks, Audre Lorde og atburði í Reykjavík síðastliðin föstudag þar sem lögreglan beitti valdi gegn friðsömum mótmælendum.

Síðastliðinn fimmtudag hélt breski menningarráðgjafinn Steven Hadley erindi í Norræna húsinu á vegum Háskólans á Bifröst. Erindið kallaði hann: Líkt og kynlíf og súkkulaði? - Menning, lýðræði og endalok listanna. Spurningar sem þar voru til grundavallar voru meðal annars: Hvernig hefur gengið að lýðræðisvæða listirnar? Er það eftirsóknarvert í sjálfu sér, eða er nóg að við segjum að allir hafi aðgang? Hafa allir jafnan aðgang að listum og menningu? Og hvað myndi það þýða ef svo væri?

Við ræðum við Stephen Hadley í þættinum.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Lögregla beitti piparúða á mótmælendur í Skuggasundi þann 31. maí síðastliðinn. Mótmælendur höfðu safnast saman fyrir utan ríkisstjórnarfund til að mótmæla aðgerðarleysi stjórnvalda gagnvart Palestínu. Við heyrum frá þeim sem voru á staðnum.

Lesari: Sólveig Hauksdóttir.

Tónlist í þættinum er eftir Víf Ásdísar Svansbur, hljóðmaskínu, af plötunni Hljóðmaskína.

Fréttir

Kvöldfréttir útvarps

Þingflokkur Vinstri grænna myndi þurrkast út, væri kosið nú, samkvæmt nýjum Þjóðarpúlsi Gallup. Samfylkingin mælist enn stærsti flokkurinn, með 30% fylgi.

Óvenju síðbúnu og langvinnu hreti er spáð í vikunni. Appelsínugular veðurviðvaranir gilda frá Ströndum, Vesturlandi og Vík í Mýrdal austur yfir landið vegna norðvestanstorms og hríðar.

Héraðsdómur Reykjaness sýknaði í dag Kolbein Sigþórsson, fyrrverandi knattspyrnumann, af ákæru fyrir kynferðisbrot gegn stúlkubarni.

Nigel Farage, nýr leiðtogi Umbótaflokks Bretlands og einn helsti leiðtogi Brexit-sinna, staðfesti í dag framboð sitt í komandi þingkosningum.

Íslenskir snyrtivöruframleiðendur þurfa ekki vottun til að markaðssetja vöru sína sem lífræna. Herða þarf lagaumhverfið um ört vaxandi markað, segir verkefnastjóri Lífræns Íslands.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Hve mikinn þátt í sigri Höllu Tómasdóttur átti sókn hennar á nýjum miðlum þar sem sérstaklega var höfðað til yngri kjósenda?

Breytingar á íslensku samfélagi endurspeglast í fangelsum landsins, í fyrra sættu 242 frá 40 löndum gæsluvarðhaldi og hafa aldrei verið fleiri. Fangelsismálastjóri segir þróun samfélagsins endurspeglast í fangelsunum og það þarf að hlúa betur að hinsegin nemendum í smærri byggðum landsins segja talsmenn Hinsegin lífsgæða.

Þættir um barnabækur úr öllum áttum, gamlar og nýjar. Embla ræðir við höfunda, þýðendur, myndhöfunda, leikara og alls konar fólk sem kemur að barnabókum á einn eða annan hátt, að ógleymdum lesendunum sjálfum.

Umsjón: Embla Bachmann

Í þessum þætti af Hvað ertu að lesa? skoða Embla og Karitas þær bækur sem tilnefndar eru til Barna- og unglingabókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs: Skrímslavinafélagið og Hrím. Myndhöfundurinn Sólrún Ylfa og rithöfundurinn Tómas Zoëga spjalla um Skrímslavinafélagið og við heyrum brot úr viðtali Jóhannesar Ólafssonar við Hildi Knútsdóttur um Hrím. Bókaormurinn Magnús Máni kíkir líka við.

Veðurstofa Íslands.

Dánarfregnir.

Tónhjólið snýst og snýst og upp koma sögur af tónlist, nýrri og gamalli. Ólíkar stefnur og straumar skjóta upp kolli og líka hljóðfæri, hugtök og túlkunarmöguleikar. Hugað verður að einhverju því sem hæst ber á tónlistarsviðinu í heimi sígildrar tónlistar og djasstónlistar á hverjum tíma.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Ársskýrsla Unicef kom út fyrir skömmu og við ætlum að ræða við Birnu Þórarinsdóttur, framkvæmdastjóra samtakanna. Það hefur enginn farið varhluta af stöðu mála fyrir botni Miðjarðarhafs þar sem margir þjást og börn mest af öllum. Varnarlaus börn eru fórnarlömb í stríði og þurfa að reiða sig á hjálp sem því miður hefur ekki getað borist nema af skornum skammti. Þúsundir barna hafa verið drepin og særst í átökum og vinnur Unicef hörðum höndum að því að hjálpa börnum og hefur ítrekað krafist vopnahlés. Einnig þurfum við að huga að réttindum barna á Íslandi.

Við fjöllum líka um mál sem hefur skekið hafnarfjörð síðastliðnar vikur, maður eða menn hafa ítrekað veist að börnum í bænum og foreldrar og börn uggandi, reiði og múgæsingur á samfélagsmiðlum virðist hafa náð nýjum hæðum eftir að mynd var birt af meintum árásarmanni - fólk steig fram undir nafni og hótaði manninum ofbeldi og jafnvel lífláti. Við ræðum þetta við Margréti Valdimarsdóttur dósent í félags- og afbrotafræði.

Við heimsækjum svo þjóðskjalasafnið í lok þáttar - heyrum þar af kjörum vinnuhjúa á nítjándu öld.

Umsjón: Arnhildur Hálfdánardóttir og Lísa Pálsdóttir.

Tónlist:

POLLAPÖNK - Enga fordóma (Söngvakeppnin 2014).

Heimildaskáldsaga eftir Björn Th. Björnsson. Guðmundur Ólafsson les.

Sagan gerist í Þingvallasveit á fyrri hluta nítjándu aldar, áður en tekið var að upphefja Þingvöll sem mesta helgistað landsins af skáldum og þjóðskörungum. Þá var Snorrabúð stekkur, eins og Jónas kvað.

Páll Þorláksson var prestur í Þingvallasókn. Hann þykist sjá að ekki sé allt samkvæmt kristilegum skikk á bænum Skógarkoti þar sem Kristján Magnússon fer með húsbóndavald. Ljóst þykir að eiginkona Kristjáns getur ekki verið móðir allra þeirra barna sem hann feðrar í sínum ranni. Hefjast út af þessu nokkrar væringar milli hins knáa húsbónda og Þingvallaklerks og má hið geistlega vald sín lengi vel næsta lítils í þeim viðskiptum.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Selvatn, í Miðdalslandi í Mosfellsbæ, er sennilega ekki þekktasta vatn Höfuðborgarsvæðisins en þar eru þó nokkuð mörg sumarhús og þar er myndlistarkonan Erla Axels með vinnustofu í Listaseli með góðu útsýni bæði yfir vatnið og Miðdalsheiðina. Erla opnaði sýningu í þessu fallega umhverfi um síðustu helgi og aflvaki myndanna er upplifanir og minningar úr náttúrunni við Selvatn. Verkin vann hún síðastliðinn tvö ár og stendur sýningin í stuttan tíma, eða til 9.júní. Við heimsóttum Erlu Axels í Listaselinu við Selvatn.

Við fengum svo vinkil frá Guðjóni Helga Ólafssyni í dag. Vinkill dagsins er borinn við forsetakosningar, sjómannadag og sjóhunda. Minnst er á afleitar veðurhorfur á Íslandi og líka fjallað um fellibylinn Remal sem herjaði á Bangladesh fyrir skömmu en þjóðsögur þaðan eru mjög áhugaverðar og við fengum stuttan úrdrátt úr einni slíkri.

Svo var það lesandi vikunnar, í þetta sinn var það Rósa Guðný Arnardóttir, háskólanemi og crossfit þjálfari. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Rósa talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Recursion eftir Blake Crouch,

Dune e. Frank Herbert

Utopia for Realists e. Rutger Bregman

Eclipse e. Stephanie Meyer

Tónlist í þættinum í dag:

Fram í heiðanna ró / GÓSS (Daniel E. Kelly, texti Friðrik A. Friðriksson)

Allt í gúddí / Ólöf Arnalds (Ólöf Arnalds)

Lífsgleði / Pónik (Jean & Vanguard, texti Þorvaldur Halldórsson og Erlendur Svavarsson)

UMSJÓN GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Lögregla beitti piparúða á mótmælendur í Skuggasundi þann 31. maí síðastliðinn. Mótmælendur höfðu safnast saman fyrir utan ríkisstjórnarfund til að mótmæla aðgerðarleysi stjórnvalda gagnvart Palestínu. Við heyrum frá þeim sem voru á staðnum.

Lesari: Sólveig Hauksdóttir.

Tónlist í þættinum er eftir Víf Ásdísar Svansbur, hljóðmaskínu, af plötunni Hljóðmaskína.