Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Guðni Már Harðarson flytur.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Björn Þór Sigbjörnsson, Þórunn Elísabet Bogadóttir og Gígja Hólmgeirsdóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Hallinn á ríkissjóði verður 89 milljarðar á næsta ári samkvæmt fjárlagafrumvarpinu sem kynnt var í gær. Það er drjúgur halli en talsvert minni en áætlað var í ár og raunar stefnir í að afkoma ríkissjóðs verði talsvert betri í ár en áætlað var. Af alls þrettán hundruð milljarða króna útgjöldum ríkissjóðs á næsta ári fara 852 í heilbrigðismál. Skuldir ríkissjóðs halda áfram að aukast en lækka sem hlutfall af landsframleiðslu. Eitt og annað forvitnilegt er að finna í fjárlagafrumvarpinu, sem Þórður Snær Júlíusson, ritstjóri Kjarnans, fór yfir.

Alþingi verður sett í dag, forsætisráðherra flytur stefnuræðu sína annað kvöld og umræður um fjárlögin hefjast á fimmtudag. Allt er þetta með hefðbundnum hætti. Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir hefur á löngum ferli í fréttunum fylgst grannt með þinginu, hún var með okkur og ræddi vítt og breitt um löggjafarsamkomuna og stjórnmálin.

Og svo eru það þýsk málefni; Arthúr Björgvin Bollason sagði í dag frá rekstrarvanda og gjaldþrotum lítilla og meðalstórra fyrirtækja í Þýskalandi og fjallaði líka um fyrirhugaða lögleiðingu kannabisneyslu sem sumum líst miður vel á.

Umsjónarmenn Morgunvaktarinnar eru Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir.

Tónlist:

Gamle ven - Silje Nersgaard

Þingmannagæla - Bubbi Morthens

Útvarpsfréttir.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Andri Yrkill Valsson

Tæknimaður: Jón Þór Helgason

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Lóa talar um húmor, teiknimyndasögur, vetrarfrí og kókoskúlur.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Mamma, mamma, börn og bíll. Hinsegin fjölskyldur í fjölmiðlum 2010-2021 er nafnið á fyrirlestri sem fram fer á fimmtudaginn og er hluti af hádegisfyrirlestraröð RIKK, Rannsóknarstofnunar í jafnréttisfræðum við HÍ. Það er ekki nýtt að hinsegin fólk stofni fjölskyldu og ali upp börn en leið þess að fjölskyldumyndun hefur verið misgreið eftir tímabilum og samfélagsháttum. Í fyrirlestrinum er fjallað um rannsókn sem stendur yfir á birtingamyndum hinsegin fjölskyldna í prentmiðlum á Íslandi á árunum 2010-2021. Íris Ellenberger, sagnfræðingur og dósent við mennta- og vísindasvið Háskóla Íslands, flytur fyrirlesturinn ásamt Auði Magndís Auðardóttur, lektor í uppeldis- og menntunarfræði. Íris kom í þáttinn og sagði okkur meira frá þessu.

Stórsveit Reykjavíkur fagnar 30 ára afmæli með stórtónleikum í Eldborg 18. september og í tilefni af afmælinu býður Stórsveitin landsmönnum á ókeypis á tónleikana. Á þriggja áratuga ferli hefur Stórsveit Reykjavíkur haldið vel á þriðja hundrað tónleika og gefið út 10 geisladiska. Sveitin hefur lagt sig eftir fjölbreyttu verkefnavali, frumflutt mikið af nýrri íslenskri tónlist, leikið sögulega mikilvæga stórsveitatónlist, leikið fyrir börn og átt samstarf við fjölmarga aðila af sviði íslenskrar popptónlistar. Sveitin hefur margsinnis hlotið íslensku tónlistarverðlaunin. Sigurður Flosason kom í þáttinn í dag.

Marta Nordal leikhússtjóri Leikfélags Akureyrar kom svo til okkar og sagði frá því sem verður á fjölunum fyrir norðan í vetur og rifjaði upp skemmtilega sögu þegar hún stökk samdægurs inn í eitt af aðalhlutverkunum í söngleiknum Chicago í Borgarleikhúsinu árið 2004, en sá söngleikur er einmitt á dagskrá LA í vetur.

Tónlist í þættinum í dag:

Stella í orlofi / Diddú (Valgeir Guðjónsson)

Down South Camp Meeting / Manhattan Transfer (Irving Mills)

23 In the mood / Stórsveit Reykjavíkur (Glenn Miller, Andy Razaf og Joe Garland)

Razzle dazzle / Richard Gere (John Kander og Fred Ebb)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umsjón hefur Elín Vigdís Guðmundsdóttir stofnandi og formaður SÁTTar.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Kynferðisleg áreitni og hótanir eru meðal þess sem þrjár konur í Flokki fólksins á Akureyri hafa sakað karlforystu flokksins um. Aðalstjórn flokksins fundar í dag vegna málsins og Inga Sæland formaður segist harmi slegin.

Forseti Íslands setur Alþingi eftir hádegi og forsætisráðherra flytur stefnuræðu sína annað kvöld. Þetta er í fyrsta skipti í þrjú ár sem gestir verða viðstaddir með hefðbundnum hætti.

Rússar segjast hafa gert harðar árásir gegn úkraínska hernum, eftir sókn þeirra síðarnefndu undanfarna daga. Volodymyr Zelensky Úkraínuforseti segir að hersveitir Úkraínu hafi náð aftur yfirráðum á um sex þúsund ferkílómetrum lands í austurhluta landsins.

Bifreiðakostnaður kemur til með að hækka verulega á næsta ári, segir formaður FÍB. Fjárlagafrumvarpið gangi allt of langt.

Langar biðraðir hafa verið í nótt og í morgun fyrir utan St. Giles dómkirkjuna í Edinborg þar sem líkkista Elísabetar drottningar hefur legið á viðhafnarbörum síðan í gær. Búist er við um fimm hundruð þjóðhöfðingjum til Lundúna í jarðarförina næsta mánudag.

Samfylkingin fær nýtt nafn, Jafnaðarflokkurinn, ef tillaga tveggja fyrrverandi þingmanna flokksins nær fram að ganga á landsfundi í haust. Þeir segja tímabært að nafn flokksins vísi til stefnunnar en ekki aðferðarinnar við stofnun hans.

Enn er stefnt að því að framkvæmdir geti hafist við Fjarðarheiðargöng á næsta ári. Áður en verkið er boðið út þarf Alþingi að útkljá hvernig gjaldheimtu í þágu flýtiframkvæmda verður háttað.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Bretland hefur fengið nýjan konung eftir andlát Elísabetar annarar í síðustu viku. Karl Bretaprins, elsti sonur drottningarinnar, varð Karl þriðji Bretakonungur um leið og móðir hans dró síðasta andann. Og eiginkona Karls, Camilla Parker Bowles, varð á sama tíma eiginkona konungsins, konungskona eins konar. Eins og Filippus var drottningamaður Elísabetar. Heimspressan hefur verið undirlögð af fregnum af breska konungsveldinu, fortíð þess og framtíð, eftir andlát Elísabetar. Í Þetta helst fjölluðum við um Elísabetu daginn eftir andlát hennar, föstudaginn 9. september, og í dag lítur Þetta helst á nýju konuna í hásætinu - konuna sem var um tíma ein umdeildasta kona Bretlands - konan sem arftakinn elskaði og sagðist fórna öllu fyrir. Konan, sem er nú orðin það næsta sem kemur drottningu breska heimsveldisins.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Þingsetning er í dag og Samfélagið heimsótti Alþingi og ræddi við starfsfólk sem var á þönum út um allt hús að undirbúa.

Páll Líndal umhverfissálfræðingur flutti pistil.

Útvarpsfréttir.

Útvarpsfréttir.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Úkraínumaðurinn Kravténko heldur áfram að segja frá ævi sinni um 1930. Hann er orðinn sanntrúaður kommúnisti og ætlar að taka til hendinni í þágu alþýðunnar en verður þá allt í einu ástfanginn og það ekki einu sinni, heldur tvisvar. Ástin í skugga kommúnismans? Það fer eins og það fer. Og skuggi hungursins mikla er að færast yfir Úkraínu.

Umsjón: Illugi Jökulsson.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Við brennum bækur, kerti, geithafra, sinu, teslur og syndaseli. Við brennum í æðum, lungum, við brennum fyrir, við brennum upp og með eld í hjarta kveikjum við elda sem brenna brýr. Á sýningunni Eldskírn veltir myndlistarkonan Sigrún Hlín Sigurðardóttir fyrir sér eldinum í tungumálinu og eldinum í menningarsögu vesturlanda. Handprjónuð textílverk hanga úr loftinu í Listasal Mosfellsbæjar og sýna mismunandi brennandi fyrirbæri. Víðsjá hitti Sigrúnu Hlín og fékk leiðsögn um sýninguna.

Í kvöld og næsta sunnudagskvöld verða lokasýningar á dansverkinu Rof í Tjarnarbíói. Danshöfundur Rofs er Sveinbjörg Þórhallsdóttir en tónlistin er eftir Valgeir Sigurðsson. Halla Þórðardóttir, dansari, fékk tilnefningu sem dansari ársins á Grímunni árið 2021, fyrir túlkun sína á þessu sérstæða sólóverki, og kemur í hljóðstofu ásamt danshöfundinum Sveinbjörgu.

Getur bakkelsi verið arkitektónískt? Þegar þú velur kanilsnúð, hvernig getur þú verið viss um að hann velji ekki þig? Eru kleinur fagrar listir og ástarpungar harðkjarnamódernistar? Þannig spyr Óskar Arnórsson, arkitekt, í pistli dagsins, sem að þessu sinni veltir fyrir sér muninum á ástarpung og kleinu.

Við kynnum okkur að lokum nýja plötu sem kom út í síðustu viku á vegum Sono Luminus. Það er platan Two Sides, með flutningi Barokkbandsins Brák á barokktónlist og nýjum, íslenskum verkum eftir tónskáldin Finn Karlsson, Þráin Hjálmarsson, Bergrúnu Snæbjörsdóttur og Kristinn Kristinsson.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Jean Luc Godard, fæddur 1930 í París, brautryðjandi í kvikmyndagerð, forsprakki frönsku nýbylgjunnar, áhrifamesti leikstjóri eftirstríðsárana, er látinn, 91 árs að aldri. Eftir hann standa hátt í 50 kvikmyndir, frá á ólíkum tímabilum í lífi listamanns sem var í stöðugri mótun, stöðugri endurskoðun og endurhugsun. Viðar Víkingsson, kvikmyndagerðarmaður, segir frá listamanninum Godard.

Assa Borg Þórðardóttir flytur okkur sinn fyrsta pistil í Lestinni. Í dag er viðfangsefnið trúarleg þemu í tónlist Kanye West og Sufjan Stevens, tveggja ólíkra bandarískra popptónlistarmanna.

Í dag kemur út bókin Vegabréf: Íslenskt eftir Sigríði Víðis Jónsdóttur, bókin flakkar milli heimshorna eins og undirtitillinn gefur til kynna: Frá afganistan til Bosníu og Búrkína Fasó. Sigríður starfaði um árabil sem blaðamaður og skrifaði greinar og pistlar í íslenska fjölmiðla. Hún rekur sögu staða og þjóða í gegnum persónulegar sögur fólks sem hún finnur á ferðalögum sínum.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Með sameiginlegu átaki ríkis og sveitarfélaga á að byggja 20 þúsund íbúðir á næstu fimm árum. Sunna Karen Sigurþórsdóttir sagði frá og talaði við Elmar Þór Erlendsson, teymisstjóri hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun.

Stjórn Flokks fólksins ræðir í kvöld um ásakanir um að flokkskonur hafi sætt áreitni og lítilsvirðingu af hendi forystukarla flokksins á Akureyri. Kristín Sigurðardóttir er við safnaðarheimili Grafarvogskirkju þar sem fundurinn er haldinn.

Hrakfarir Rússa í Úkraínu síðustu daga kynda undir ólgu í rússnesku samfélagi segir Jón Ólafsson, sérfræðingur í málefnum Rússlands og prófessor við Háskóla Íslands. Hverfisráð í Pétursborg og Moskvu hafa hvatt Vladimir Pútin Rússlandsforseta til afsagnar. Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir tók saman.

Lagt er til í nýju fjárlagafrumvarpi að framlög til Kvikmyndamiðstöðvar Íslands og Kvikmyndasjóðs lækki um nærri þriðjung. Laufey Guðjónsdóttir, forstöðumaður Kvikmyndamiðstöðvar segir að frumvarpið eigi vissulega eftir að taka miklum breytingum - en er þó brugðið. Oddur Þórðarson talaði við hana.

Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands segir að það hljóti að vera meginmarkmið alþingismanna að bæta hag og heilsu fólksins í landinu. Það hljóti að einkenna gott og öflugt þing. Forsetinn setti Alþingi formlega í dag. Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir tók saman.

Rannsókn á sjálfsáningu stafafuru á Norðurlandi sýnir að hún dreifir sér á tvöfalt stærra svæði en henni var upphaflega sáð á. Brynjólfur Brynjólfsosn, rannsakandi hefur ekki áhyggjur af yfirgangi stafafuru en mikilvægt sé að fylgjast með útbreiðslunni. Amanda Guðrún Bjarnadóttir talaði við hann.

Edda Björgvinsdóttir leikkona fagnar sjötíu árum í dag. Hún segir hápunkt ferils síns vera að enda sjötug á samningi hjá Þjóðleikhúsinu. Urður Örlygsdóttir talaði við Eddu í Þjóðleikhúsinu þar sem hún var við æfingar.

Umsjón: Anna Kristín Jónsdóttir. Tæknimaður: Jón Þór Helgason. Stjórn útsendingar fréttahluta: Valgerður Þorsteinsdóttir.

-----------------

Áfengisgjöld hækka um 7,8 prósent um áramót og í fríhöfninni margfaldast þau. Áætlað er að áfengisgjöld skili 25 milljörðum í ríkissjóð á næsta ári. Bruggarar segja að yfirvöld virðist líta á greinina sem mjólkurkú. Alexander Kristjánsson tók saman og ræddi við Laufeyju Sif Lárusdóttur formann Samtaka handverksbrugghúsa og Þórólf Matthíasson prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands.

Ástandið í orkumálum Evrópu er ólíkt því sem áður hefur þekkst og mikil óvissa um framhaldið segir Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri. Margt velti á því hvernig stríði Rússa og

Þáttur fyrir forvitna krakka og aðra fjölskyldumeðlimi. Sigyn Blöndal segir frá uppfinningum og algengum hlutum í umhverfi okkar á upplýsandi hátt.

Í þætti dagsins ætlum við að fræðast um útvarp. Útvarpstækið breytti gríðarlega miklu í samfélagi okkar og ætlum við að heyra um upphafið og þær merku uppfinningar sem þurftu að smella saman svo útvarpið yrði að veruleika. Við heyrum svo um hvernig og hvenær útvarpið kom til Íslands, hvað var hægt að gera með útvarpstækjunum annað en að hlusta á útsendinguna og hrekki sem voru gerðir í útvarpi hér á árum áður.

Sérfræðingur þáttarins er: Hreinn Valdimarsson

Veðurstofa Íslands.

Dánarfregnir.

Hljóðritanir frá sumartónlistarhátíðum víðs vegar að úr Evrópu.

Hljóðritun frá tónleikum Aurora hljómsveitarinnar á Proms, sumartónlistarhátíð Breska útvarpsins, sem fram fóru í Royal Albert Hall í London, 2. ágúst s.l.

Á efnisskrá eru verk eftir Iannis Xenakis, Dmitríj Shostakovitsj og Ludwig van Beethoven.

Einleikari: Patricia Kopatchinskaja fiðluleikari.

Stjórnandi: Nicholas Collon.

Umsjón: Bergljót Haraldsdóttir.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Þingsetning er í dag og Samfélagið heimsótti Alþingi og ræddi við starfsfólk sem var á þönum út um allt hús að undirbúa.

Páll Líndal umhverfissálfræðingur flutti pistil.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Mamma, mamma, börn og bíll. Hinsegin fjölskyldur í fjölmiðlum 2010-2021 er nafnið á fyrirlestri sem fram fer á fimmtudaginn og er hluti af hádegisfyrirlestraröð RIKK, Rannsóknarstofnunar í jafnréttisfræðum við HÍ. Það er ekki nýtt að hinsegin fólk stofni fjölskyldu og ali upp börn en leið þess að fjölskyldumyndun hefur verið misgreið eftir tímabilum og samfélagsháttum. Í fyrirlestrinum er fjallað um rannsókn sem stendur yfir á birtingamyndum hinsegin fjölskyldna í prentmiðlum á Íslandi á árunum 2010-2021. Íris Ellenberger, sagnfræðingur og dósent við mennta- og vísindasvið Háskóla Íslands, flytur fyrirlesturinn ásamt Auði Magndís Auðardóttur, lektor í uppeldis- og menntunarfræði. Íris kom í þáttinn og sagði okkur meira frá þessu.

Stórsveit Reykjavíkur fagnar 30 ára afmæli með stórtónleikum í Eldborg 18. september og í tilefni af afmælinu býður Stórsveitin landsmönnum á ókeypis á tónleikana. Á þriggja áratuga ferli hefur Stórsveit Reykjavíkur haldið vel á þriðja hundrað tónleika og gefið út 10 geisladiska. Sveitin hefur lagt sig eftir fjölbreyttu verkefnavali, frumflutt mikið af nýrri íslenskri tónlist, leikið sögulega mikilvæga stórsveitatónlist, leikið fyrir börn og átt samstarf við fjölmarga aðila af sviði íslenskrar popptónlistar. Sveitin hefur margsinnis hlotið íslensku tónlistarverðlaunin. Sigurður Flosason kom í þáttinn í dag.

Marta Nordal leikhússtjóri Leikfélags Akureyrar kom svo til okkar og sagði frá því sem verður á fjölunum fyrir norðan í vetur og rifjaði upp skemmtilega sögu þegar hún stökk samdægurs inn í eitt af aðalhlutverkunum í söngleiknum Chicago í Borgarleikhúsinu árið 2004, en sá söngleikur er einmitt á dagskrá LA í vetur.

Tónlist í þættinum í dag:

Stella í orlofi / Diddú (Valgeir Guðjónsson)

Down South Camp Meeting / Manhattan Transfer (Irving Mills)

23 In the mood / Stórsveit Reykjavíkur (Glenn Miller, Andy Razaf og Joe Garland)

Razzle dazzle / Richard Gere (John Kander og Fred Ebb)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Jean Luc Godard, fæddur 1930 í París, brautryðjandi í kvikmyndagerð, forsprakki frönsku nýbylgjunnar, áhrifamesti leikstjóri eftirstríðsárana, er látinn, 91 árs að aldri. Eftir hann standa hátt í 50 kvikmyndir, frá á ólíkum tímabilum í lífi listamanns sem var í stöðugri mótun, stöðugri endurskoðun og endurhugsun. Viðar Víkingsson, kvikmyndagerðarmaður, segir frá listamanninum Godard.

Assa Borg Þórðardóttir flytur okkur sinn fyrsta pistil í Lestinni. Í dag er viðfangsefnið trúarleg þemu í tónlist Kanye West og Sufjan Stevens, tveggja ólíkra bandarískra popptónlistarmanna.

Í dag kemur út bókin Vegabréf: Íslenskt eftir Sigríði Víðis Jónsdóttur, bókin flakkar milli heimshorna eins og undirtitillinn gefur til kynna: Frá afganistan til Bosníu og Búrkína Fasó. Sigríður starfaði um árabil sem blaðamaður og skrifaði greinar og pistlar í íslenska fjölmiðla. Hún rekur sögu staða og þjóða í gegnum persónulegar sögur fólks sem hún finnur á ferðalögum sínum.