Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Matthildur Bjarnadóttir flytur.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Umsjónarmenn eru Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir.

Tryggvi Agnarsson formaður Stúdentafélags Reykjavíkur, fór yfir sögu félagsins sem fagnar 150 ára afmæli um þessar mundir. Félagið var stofnað til að efla samheldni og auka framfarahug námsmanna og beitti það sér fyrir mörgum framfaramálum á sínum tíma. Á tímamótunum nú hvetur félagið til þess að Hegningarhúsið við Skólavörðustíg verði gert að fullveldisgarði; sögusafni um fullveldisbaráttuna. Eins leggur félagið rækt við íslenska tungu.

Vera Illugadóttir, sagði sögu Saif al-Islam Gaddafi en hann er sonur harðstjórans Muammar Gaddafi sem ríkti með harðri hendi í Líbíu um árabil. Saif sækist nú eftir því að leiða landið og stefnt er að forsetakosningum í Líbíu á aðfangadag. Það er enn óvíst hvort þær fara fram þann dag þar sem þeim hefur ítrekað verið frestað og eins óvíst hvort Saif er kjörgengur.

Richard Eirikur Tæhtinen, lektor við sálfræðideild Háskólans á Akureyri, hefur rannsakað þunglyndiseinkenni hjá fólki sem stundar íþróttir. Hann var gestur Óðins Svans Óðinssonar, fréttamanns RÚV á Akureyri.

Tónlist: People get ready með Evu Cassidy, Nisyan með Ahmed Fakroun og Svo björt og skær í flutningi kvartetts Reynis Sigurðssonar.

Umsjón: Björn Þór Sigbjörnsson og Guðrún Hálfdánardóttir.

Útvarpsfréttir.

Útvarpsfréttir.

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Gisli Örn segir frá Verbúðinni, nýjum spennuþáttum sem gerast frá 1983 til 1991 þegar kvótakerfið er sett á og svo framsal kvótans gefið frjálst.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Aldrei hafa verið fleiri börn og unglingar í átröskunarmeðferð á Barna- og unglingageðdeild Landspítala en nú og þetta er í fyrsta skiptið sem biðlisti er eftir að komast í meðferð. ?Það hefur verið gríðarleg aukning núna í COVID og þetta er aukning sem við erum að sjá í nágrannalöndunum, löndunum í kringum okkur,? segir Dagbjörg B. Sigurðardóttir sérfræðilæknir í átröskunarteymi BUGL í fréttum ruv fyrr í haust. Og við töluðum við Dagbjörtu og spurðum hana útí hvernig staðan væri núna.

Sólborg Guðbrandsdóttir kom í þáttinn, en nú er nýkomin út bókin Aðeins færri fávitar, en áður hafði hún gefið út bókina Fávitar auk þess að halda úti Instagram síðunni Fávitar og að fara í skóla og tala við krakka á unglingastigi um samskipti, virðingu, kynlíf, líkamsvirðingu og fleira. Sólborg er ein þeirra sem hefur verið að opna upp umræðuna og miðað við titillinn á nýju bókinni, Aðeins færri fávitar, þá mætti halda að einhver árangur væri að nást.

Gunnar Hrafn Jónsson kom svo til okkar með sína Skrýtnu veröld. Það var áhugavert að heyra hvaða skrýtnu, óvenjulegu og umfram allt áhugaverðu fréttir hann týndi saman í dag.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Hádegið er daglegur fréttaskýringaþáttur í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur. Fjallað er um innlend og erlend fréttamál, menningu, íþróttir og daglegt líf. Fréttaskýringar, samtöl og umræður um það sem er efst á baugi.

Við hefjum Hádegið í dag á tæknispjalli með Kristjönu Björk Barðdal, tæknisérfræðingi Hádegisins og hlaðvarpsstjórnanda UT hlaðvarps SKÝ. Í dag ætlum við að tala um rafhlöður, af öllum stærðum og gerðum.

Fyrsta áfanga einna umfangsmestu réttarhalda í ítalskri sögu lauk fyrr í mánuðinum með sakfellingu sjötíu meðlima Ndrangheta mafíunnar - einna umsvifamestu glæpasamtaka heims. Enn er þó langt í land. Því eftir standa hinir þrjú hundruð fimmtíu og fimm sakborningarnir, sem meðal annars eru grunaðir um peningaþvætti og eiturlyfjasmygl, sem enn á eftir að rétta yfir. Það er því nóg um að vera hjá saksóknaranum Nicola Gratteri, sem hefur helgað starfsævina því að uppræta mafíur. Það hefur þýtt að hann hefur þurft að njóta lögregluverndar í rúma þrjá áratugi og færa ýmsar fórnir - svo sem í sínu persónulega lífi, hann hefur til dæmis ekki farið út að borða eða í bíó allan þann tíma. Við skoðum Ndrangheta mafíusamtökin og eitt umfangsmesta mál í réttarsögu Ítalíu í seinni hluta þáttarins.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Útvarpsfréttir.

Seðlabankinn hækkaði stýrivexti um 0,5 prósentur í morgun, með fjórðu hækkuninni á árinu. Ein ástæðan er launahækkanir í kjarasamningum sem seðlabankastjóri segir úr takti við veruleikann. Forseti ASÍ segir hækkunina hleypa hörku í komandi kjaraviðræður.

Ungir karlar eru fjölmennastir í hópi þeirra sem ekki hafa þegið bólusetningu. Heilsugæsla höfuðborgarsvæðisins kannar nú ýmsar leiðir til að ná til þessa hóps, ein þeirra er með strætó. 144 smit greindust hér í gær.

Yfir helmingur landsmanna vill hertar sóttvarnaraðgerðir, samkvæmt nýjum þjóðarpúlsi. Fjölgun smita hafði engin áhrif á fjölda þeirra sem vill að sóttvarnaraðgerðum verði aflétt.

Stjórnvöld í Póllandi vara við því að ástandið á landamærum Hvíta-Rússlands og Póllands geti staðið mánuðum saman, jafnvel í nokkur ár. Hópur manna reyndi að komast yfir landamærin í nótt.

Efni úr Fjarðarheiðargöngum verður mögulega nýtt í landfyllingu á Seyðisfirði. Þannig yrði hægt að skapa rými undir atvinnuhúsnæði sem skemmdist í aurskiðunni í desember eða þarf að flytja vegna hættu á skriðuföllum.

Skálholtskirkjuturn er klukkulaus eftir að klukkurnar hafa bilað ein af annarri. Til greina kemur að notast við klukku frá tólftu öld til að hringja inn jólin í Skálholti þetta árið.

Ari Freyr Skúlason hefur leikið sinn síðasta leik með íslenska karlalandsliðinu í fótbolta. Hann tilkynnti þetta á Twitter nú rétt fyrir hádegi.

Dánarfregnir

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Guðjón Bragason, viðsstjóri lögfræði- og velferðarsviðs: Sameining sveitarfélaga, hvað er framundan

Andri Heiðar Kristinsson stafrænn leiðtogi ræðir um Stafrænt Ísland.

Málfarsmínúta

Edda Olgudóttir með vísindaspjall um þunglyndislyf sem rannsóknir sýna að virðist draga úr líkum á að fólk veikist alvarlega og deyi úr COVID-19

Útvarpsfréttir.

Fjallað er um þetta mikla land, Afganistan; sögu og menningu landsins og þjóðina sem þar býr. Þættirnir eru fimm talsins og byggja á viðtölum við Íslendinga og Afgana og frásögn umsjónarmanns af veru sinni í landinu.

Umsjón hefur Brynja Dögg Friðrikisdóttir en um framleiðslu sér Guðni Tómasson.

Afganistan í öðru ljósi - fimmti þáttur af fimm

13. nóvember 2021

Undirtitill fimmta þáttar: Fall Afganistan og framtíð lands og þjóðar

Umsjón hefur Brynja Dögg Friðrikisdóttir en um framleiðslu sér Guðni Tómasson.

Almenn kynning:

Fjallað er um þetta mikla land, Afganistan; sögu og menningu landsins og þjóðina sem þar býr. Þættirnir eru fimm talsins og byggja á viðtölum við Íslendinga og Afgana og frásögn umsjónarmanns af veru sinni í landinu. Umsjón hefur Brynja Dögg Friðrikisdóttir en um framleiðslu sér Guðni Tómasson.

Viðmælendur í þessum þætti

- Árni Arnþórsson, aðstoðarrektor American University of Afghanistan

- Lars Kristian Sandvik, majór í norska hernum

- Christina Lamb, yfirmaður erlendra frétta hjá The Sunday Times, rithöfundur og fréttaritari í Afganistan

- Magnús Þorkell Bernharðsson, prófessor í sögu Mið-Austurlanda við Williams College í Bandaríkjunum

- Erna Huld Ibrahimsdóttir, þýðandi og túlkur

- Ali Reza Matin, svefnmælingarfræðingur á Landspítalanum

- Maríanna Csillag hjúkrunarfræðingur og fyrrum sendifulltrú Rauða kross Íslands í Afganistan

Útvarpsfréttir.

Þröstur Helgason ræðir við forvitnilegt fólk um reynslu þess og viðhorf.

Þröstur Helgason ræðir við forvitnilegt fólk um reynslu þess og viðhorf. Gestur þáttarins er Dagný Kristjánsdóttir, fyrrverandi prófessor í íslenskum bókmenntum við Háskóla Íslands. Dagný hefur langa reynslu af því að kenna og rannsaka bókmenntir og var á dögunum sæmd heiðursmerki hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag sitt til kennslu og rannsókna á bókmenntum íslenskra kvenna og barnabókmenntum. Rætt er við Dagnýju um kennsluna, rannsóknirnar, barnabókmenntir, kvennabókmenntir en einnig um sálgreiningu, sem hún hefur talsvert stuðst við í rannsóknum sínum, og samspil hugvísinda og raunvísinda sem hún hefur átt þátt í að virkja með forvitnilegum hætti, meðal annars með því að flétta bókmenntir inn í læknanám við Háskóla Íslands. Að endingu munum við ræða forvitnilega grein Dagnýjar um sögur af börnum og ofbeldi gegn þeim sem kom út í Tímariti Máls og menningar í lok síðasta árs.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Eiríkur Örn Norðdahl gaf nýverið frá sér skáldsöguna Einlægur Önd, þar sem hann leikur sér á mörkum skáldskapar og veruleika. Bókin fjallar að einhverju leyti um útskúfun, refsingu og fyrirgefningu. Þemu sem óhætt er að segja að brenni á samfélaginu dag. Eiríkur Örn segir okkur frá þessu nýja verki í þætti dagsins.

Unnur Andrea EInarsdóttir opnar sýningu í gallerí Midpunkt í Hamraborginni á föstudag. Unnur Andrea býr og starfar í Noregi en verk hennar flétta oftar en ekki saman myndböndum, innsetningum og gjörningum. Unnur skoðar meðal annars í verkum sínum hvernig stafræni samtíminn getur valdið því að einstaklingar aftengist raunsamfélagi og upplifi félagslega einangrun. VIð hittum Unni Andreu og Hrafnhildi Gissurardóttur sýningarstjóra í þætti dagsins.

Við heyrum einnig af tónleikum sem fara fram í Hafnarborg næstkomandi sunnudag, þar sem Elektra Ensamble frumflytur þrjú ný tónverk sem samin hafa verið sérstaklega fyrir hópinn. Tónleikarnir eru innan Samtímatónleikaröð Hafnarborgar, Hljóðön, sem er sérstaklega tileinkuð tónlist 20. og 21. aldar. Þráinn Hjálmarsson listrænn stjórnandi tónleikanna segir okkur frá höfundunum hér á eftir.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við höldum áfram í leiðangri okkar að finna sjálft internetið, reynum að skilja hvernig það virkar og reynum að snerta það. Við höfum skoðað ljósleiðaranetið innanlands, snert sæstrenginn sem tengir ísland við umheiminn og í dag heimsækjum við gagnaver.

Bókin Óorð er vissulega bók en hún er líka listi, settur saman af Jóni Gnarr yfir orð sem honum finnst af ýmsum ástæðum ?léleg?. Einhver orðanna eru að hans mati fúsk, önnur finnst honum hreinlega leiðinleg, en í öðrum tilfellum er hann hreinlega að berjast gegn því sem hann kallar kynjavanda íslenskunnar, og gildishlöðnum orðum yfir fólk, sjúkdóma og jafnvel dýr.

Við kíkjum á tvær nýjar kvikmyndir. The French Dispatch sem er nýjasta mynd kvikmyndaleikstjórans Wes Anderson. Og Gunnar Ragnarsson kvikmyndagagnrýnandi Lestarinnar brýtur odd af oflæti sínu og fer kvikmyndina Eternals, en það er aðeins önnur Marvel-ofurhetjumyndin sem hann sér.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Alþingi kemur saman á þriðjudag í næstu viku.

Landspítalinn hefur þurft að fresta hundruðum aðgerða frá því spítalinn var færður á hættustig fyrir hálfum mánuði.

Kvikusöfnun á miklu dýpi veldur nú landrisi á Reykjanesi. Óljóst er hvort, og þá hvenær, hún brýtur sér leið upp á yfirborðið.

Skólum hefur verið lokað og slökkt á nokkrum kolakyntum raforkuverum í höfuðborg Indlands. Loftmengun í borginni er langt yfir hættumörkum.

Lengri umfjallanir (frá mín 10)

Fasteignamarkaðurinn verður hættur að búa til verðbólgu næsta vor að mati seðlabankastjóra. Bankanum beri að hemja verðbólguna og hann segir það öfugmæli að verkalýðshreyfingin mótmæli stýrivaxtahækkunum sem eigi að tryggja kaupmátt. Anna Kristín Jónsdóttir ræddi við Ásgeir Jónsson.

Hagfræðiprófessor segir að líklega þurfi að endurskipuleggja hvernig vörur eru framleiddar og fluttar heimshorna á milli. Krísan í aðfangakeðjunni skýrist að hluta til af því að fyrirtæki hafi spáð rangt fyrir um hegðun neytenda. Arnhildur Hálfdánardóttir ræðir við Þórólf Matthíasson, hagfræðiprófessor og Magnús Óla Ólafsson, forstjóra Innness.

Breskir háskólar eru háðir gjöfum og styrkjum. Það ýtir til dæmis undir kínversk áhrif á háskólana og getur grafið undan akademísku frelsi. Sigrún Davíðsdóttir rýnir í þetta mál.

Í þessum þáttum köfum við djúpt ofan í þjóðsögukistu heimsins. Sögurnar eru allskonar, sumar fyndnar, aðrar fróðlegar, sumar alveg út í hött og enn aðrar kannski svolítið hræðilegar eða draugalegar. Í hverjum þætti heyrum við tvær eða þrjár þjóðsögur frá ýmsum heimshornum.

Umsjón: Ingibjörg Fríða Helgadóttir.

Þjóðsögur þáttarins:

Leitin að töfravatninu (úr Inkaríkinu)

Pönnukakan sem lagði á flótta (Noregur)

Leikraddir:

Agnes Wild

Anna Marsibil Clausen

Anna Guðný Sæmundsdóttir

Arna Rún Gústafsdóttir

Eva Jáuregui Ólafsdóttir

Felix Bergsson

Guðni Tómasson

Guðrún Saga Guðmundsdóttir

Hafsteinn Vilhelmsson

Hallur Hrafn Proppé

Ingdís Una Baldursdóttir

Jakob Magnússon

Karl Pálsson

Katrín Ásmundsdóttir

Kristján Guðjónsson

Lára Rún Eggertsdóttir

Rakel Sif Grétarsdóttir

Snæbjartur Sölvi Kjartansson

Sölvi Þór Jörundsson

Lestur og umsjón: Ingibjörg Fríða Helgadóttir

Dánarfregnir

Hljóðritanir frá sumartónlistarhátíðum víðs vegar að úr Evrópu.

Hljóðritun frá kammertónleikum á Schuberthátíðinni í Schwartzenberg, 3. október s.l.

Á efnisskrá eru kammerverk og sönglög eftir Louis Spohr, Carl Reinecke, Franz Schubert og Wolfgang Amadeus Mozart.

Flytjendur: Sópransöngkonan Fatma Said, Sabine Meyer klarínettleikari, Nils Mönkemeyer víóluleikari og William Youn píanóleikari.

Umsjón: Bergljót Haraldsdóttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Aldrei hafa verið fleiri börn og unglingar í átröskunarmeðferð á Barna- og unglingageðdeild Landspítala en nú og þetta er í fyrsta skiptið sem biðlisti er eftir að komast í meðferð. ?Það hefur verið gríðarleg aukning núna í COVID og þetta er aukning sem við erum að sjá í nágrannalöndunum, löndunum í kringum okkur,? segir Dagbjörg B. Sigurðardóttir sérfræðilæknir í átröskunarteymi BUGL í fréttum ruv fyrr í haust. Og við töluðum við Dagbjörtu og spurðum hana útí hvernig staðan væri núna.

Sólborg Guðbrandsdóttir kom í þáttinn, en nú er nýkomin út bókin Aðeins færri fávitar, en áður hafði hún gefið út bókina Fávitar auk þess að halda úti Instagram síðunni Fávitar og að fara í skóla og tala við krakka á unglingastigi um samskipti, virðingu, kynlíf, líkamsvirðingu og fleira. Sólborg er ein þeirra sem hefur verið að opna upp umræðuna og miðað við titillinn á nýju bókinni, Aðeins færri fávitar, þá mætti halda að einhver árangur væri að nást.

Gunnar Hrafn Jónsson kom svo til okkar með sína Skrýtnu veröld. Það var áhugavert að heyra hvaða skrýtnu, óvenjulegu og umfram allt áhugaverðu fréttir hann týndi saman í dag.

Sjálfsævisaga Theódórs Friðrikssonar (1876-1948) sem kom út árið 1941 í tveimur bindum. Friðrik segir frá lífskjörum alþýðufólks á seinni hluta 19. aldar og fyrri hluta 20. aldar á einstæðan hátt.

Gils Guðmundsson les stytta útgáfu sögunnar.

(Áður á dagskrá 1976)

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Guðjón Bragason, viðsstjóri lögfræði- og velferðarsviðs: Sameining sveitarfélaga, hvað er framundan

Andri Heiðar Kristinsson stafrænn leiðtogi ræðir um Stafrænt Ísland.

Málfarsmínúta

Edda Olgudóttir með vísindaspjall um þunglyndislyf sem rannsóknir sýna að virðist draga úr líkum á að fólk veikist alvarlega og deyi úr COVID-19

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við höldum áfram í leiðangri okkar að finna sjálft internetið, reynum að skilja hvernig það virkar og reynum að snerta það. Við höfum skoðað ljósleiðaranetið innanlands, snert sæstrenginn sem tengir ísland við umheiminn og í dag heimsækjum við gagnaver.

Bókin Óorð er vissulega bók en hún er líka listi, settur saman af Jóni Gnarr yfir orð sem honum finnst af ýmsum ástæðum ?léleg?. Einhver orðanna eru að hans mati fúsk, önnur finnst honum hreinlega leiðinleg, en í öðrum tilfellum er hann hreinlega að berjast gegn því sem hann kallar kynjavanda íslenskunnar, og gildishlöðnum orðum yfir fólk, sjúkdóma og jafnvel dýr.

Við kíkjum á tvær nýjar kvikmyndir. The French Dispatch sem er nýjasta mynd kvikmyndaleikstjórans Wes Anderson. Og Gunnar Ragnarsson kvikmyndagagnrýnandi Lestarinnar brýtur odd af oflæti sínu og fer kvikmyndina Eternals, en það er aðeins önnur Marvel-ofurhetjumyndin sem hann sér.