Færslur: Fréttaskýring

Heimskviður
Um hvað og hverja er sungið í American Pie?
Lagið American Pie eftir Don McLean varð 50 ára á dögunum. Lagið er langt, meira en átta mínútur. Textinn hefur valdið mörgum vangaveltum í áratugi. Höfundurinn, Don McLean, hefur verið spar á ítarlegar útskýringar á við hvað og hverja er átt í textanum. Hann elskar lagið sitt samt jafn heitt og hann gerði þegar hann samdi það fyrir hálfri öld og ætlar í tónleikaferðalag á næsta ári til að fagna tímamótunum.
09.11.2021 - 07:30
Fréttaskýring
Kaflarnir sem eru ekki í sögubókunum
Þrátt fyrir að kynferðisofbeldi sé beitt í nær öllum hernaðarátökum hafa sárafáir dómar fallið fyrir slíka glæpi. Christina Lamb, yfirmaður erlendra frétta hjá The Sunday Times, hefur ferðast um allan heim og heyrt frásagnir þessara kvenna. Hún segir að lítið sem ekkert breytist í þessum efnum fyrr en stjórnvöld um allan heim láti sig málið varða, hingað til hefur þó alltaf eitthvað annað virst vera mikilvægara.
17.10.2021 - 08:30
Heimskviður
Hetjan sem var dæmd fyrir hryðjuverkastarfsemi
Hetjuleg framganga Paul Ruses­a­bag­ina á hörmungartímum þjóðar hans, Rúanda, varð hráefni í Hollywood-myndina Hotel Rwanda. Nú fyrir viku var hann svo dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir hryðjuverkastarfsemi. Sjálfur segist hann fórnarlamb pólitískra ofsókna en aðrir segja hann sannarlega bera ábyrgð á árásum vopnaðra andspyrnuhreyfinga sem kostuðu níu mannslíf.
Myndskeið
Verkefnin sem bíða þegar næsta stjórn tekur við völdum
Hvað þarf að gera á næsta kjörtímabili? Formaður Loftslagsráðs segir að pólitískt erfiðar ákvarðanir séu fram undan í loftslagsmálum. Bregðast þarf betur við niðurstöðu PISA-kannana að mati forstjóra Menntamálastofnunar. ASÍ og SA eru sammála um að stærsta efnahagsmál næstu áratuga er öldrun þjóðar. Landlæknir segir að mönnunarvandræði í heilbrigðiskerfinu þoli enga bið. Fréttastofa beinir sjónum að helstu kosningamálunum í aðdraganda kosninga og verkefnum sem þeim tengjast á næsta kjörtímabili.
Myndskeið
Konur gætu orðið næstum helmingur þingmanna
Tuttugu og sex nýir þingmenn verða á Alþingi verði úrslit kosninganna þau sömu og niðurstöður skoðanakönnunar Gallups. Þá myndu sjö konur bætast í hóp þingmanna, þannig að þær yrðu 31 af 63 þingmönnum eða rétt tæpur helmingur.
21.09.2021 - 22:26
Fréttaskýring
Hversu langt er á milli stjórnmálaflokkanna?
Sjálfstæðisflokkurinn á mestu málefnalegu samleið með Framsóknarflokknum og Miðflokknum, ef litið er til svara frambjóðenda flokksins í kosningaprófi RÚV. Framsóknarflokkurinn á hins vegar mesta samleið með Miðflokknum og Viðreisn.
Fréttaskýring
„Ekkert sem segir að við viljum ekki hafa meiri jöfnuð“
Meirihluti almennings telur á ábyrgð stjórnvalda að minnka tekjumun og styður hátekjuskatt samkvæmt nýrri rannsókn. Prófessor í félagsfræði segir að langtímaáætlun þurfi til að bæta kjör öryrkja. Þá þurfi að koma til móts við einstæða foreldra. Fréttastofa beinir sjónum að ójöfnuði í aðdraganda kosninga.
Fréttaskýring
15 ár og enn að reyna að komast inn í íslenskt samfélag
Um 40% fólks á atvinnuleysisskrá er af erlendum uppruna. Sérfræðingar vilja að stjórnvöld hugi betur að að íslenskukennslu fyrir innflytjendur, enda aftri tungumálið fólki því að fá framgang á vinnumarkaði.
Fréttaskýring
Pólitískt erfiðar ákvarðanir framundan í loftslagsmálum
Formaður Loftslagsráðs fagnar því að loftslagsmálin séu loksins orðin að kosningamáli hér á landi. Næsta kjörtímabil verður algjör úrslitastund í loftslagsmálum og erfiðar ákvarðanir bíða stjórnvalda. Formaður ungra umhverfissinna kallar eftir að tekið verði á loftslagsmálunum af festu.
Fréttaskýring
„Alvarleiki stöðunnar er öllum ljós“
Forstjóri Menntamálastofnunar segir að bregðast þurfi harðar við niðurstöðum PISA-kannana en gert hefur verið. Sviðstjóri fræðslusviðs Akureyrarbæjar segir að alvarleiki stöðunnar sé öllum ljós. Koma þurfi á gæðastöðlum í grunn- og framhaldsskólum til að tryggja gæði menntunar um allt land. Fréttastofa fer yfir verkefni í menntamálum á komandi kjörtímabili.
Fréttaskýring
„Tiltölulega vel sloppið — ef ekkert kemur upp á“
Eitt stærsta efnahagsmál sem bíður stjórnvalda á næstu árum eru stóraukin útgjöld vegna þess að þjóðin er að eldast, um þetta eru bæði Samtök atvinnulífsins og Alþýðusambandið sammála. Enn er mikil óvissa í efnahagsmálum vegna faraldursins og atvinnuleysi of mikið. Hagfræðingur í Háskóla Íslands telur mistök að miða aðgerðir við að allt verði eins og árið 2019.
Fréttaskýring
LSH hefur þurft að herða sultarólina vegna launahækkana
Prófessor í hagfræði telur að bæði stjórnvöld og stjórnendur Landspítalans hafi rétt fyrir sér í deilu um fjárveitingar til heilbrigðiskerfisins, en þar sem launahækkanir vegi þungt þurfi spítalinn að herða sultarólina. Langvarandi álag árum saman kemur fram í áfallastreituröskun segir formaður fagráðs. Heilbrigðismálin eru eitt af stóru kosningamálunum.
Spegillinn
Átök um covid gætu harðnað
Eiríkur Bergmann stjórnmálfræðingur segir að fram að þessu hafi farsóttin tekið yfir alla þjóðmálaumræðuna. Pólitík hennar hafi ekki alveg komið upp á yfirborðið. Ekki hafi verið mikil átök um hana en þau gætu haðnað þegar nær dregur kosningum. Stefanía Óskarsdóttir stjórnmálafræðingur segir að Vg undir stjórn Katrínar Jakobsdóttur sé í sömu stöðu og Framsóknarflokkurinn var lengst af, að geta spilað til hægri og vinstri.
18.08.2021 - 11:38
Fréttaskýring
Létu stjórnvöld moka ofan í nógu marga skurði?
Ríkisstjórnin lofaði að moka ofan í skurði og planta trjám til að binda kolefni og taka á stærsta losunarþætti landsins, þeirri urmull af gróðurhúsalofttegundum sem stígur upp úr mýrunum sem voru framræstar, margar fyrir ríkisstyrk, breytt í tún. Athæfi sem Halldór Laxness hneykslaðist á í ritgerð sinni „Hernaðurinn gegn landinu.“ En hvernig gekk? Náðu stjórnvöld að tvöfalda umfang skógræktar, er nú tífalt meira endurheimt af votlendi en árið 2018?
Fréttaskýring
Lítið má út af bregða ef orkuskiptamarkmið eiga að nást
Lítið má út af bregða eigi loftslagsmarkmið ríkisstjórnarinnar um orkuskipti í vegasamgöngum að nást og Orkusjóð vantar fjármagn til að hægt sé að ná skipum, flugvélum og trukkum á núllið. Rúmlega hundrað hleðslustöðvar fyrir rafbíla hafa bæst við í tíð núverandi ríkisstjórnar. Mikil tækifæri eru til að tengja fleiri skip við rafmagn úr landi.
Fréttaskýring
Skilaði loftslagsstjórnin mikla raunverulegum árangri?
Sú ríkisstjórn sem nú situr hefur frá upphafi lagt mikla áherslu á loftslagsmál en hverju hefur sú áhersla skilað? Lét stjórnin verkin tala eða talaði hún aðallega um þau? Hafa aðgerðir hennar þegar skilað samdrætti í losun? Fréttastofa fór yfir þau gögn sem fyrir liggja, ræddi við ráðherra sem og forsvarsmenn umhverfissamtaka og stofnana sem ekki eru á einu máli um loftslagsarfleifð stjórnarinnar.
Heimskviður
Hver er réttur fanga til ástarsambanda?
Danski þjóðarflokkurinn hefur lagt fram frumvarp sem myndi banna lífstíðardæmdum föngum að stofna til ástarsambanda við fólk utan veggja fangelsisins. Meðal þeirra sem mæla með slíkri lagasetningu er ung kona sem átti í sambandi við Peter Madsen þegar hún var sautján ára. Madsen sat þá í gæsluvarðhaldi fyrir morðið á blaðakonunni Kim Wall. Talsfólki fanga líst illa á tillöguna og segja hana geta aukið á vanlíðan þeirra.
Heimskviður
Hið þjáða andlit X-kynslóðarinnar
Á mánudaginn var voru liðin 27 ár frá því að bandaríski tónlistarmaðurinn Kurt Cobain svipti sig lífi. Hann var þá 27 ára að aldri og forsprakki einnar vinsælustu hljómsveitar heims. Hann var tákn heillar kynslóðar. En vanlíðanin var aldrei langt undan í lífi Cobains, bæði líkamleg og andleg.
11.04.2021 - 07:30
Fréttaskýring
Veðrið og jarðskorpan hjálpa íslenskum húsum
Í nokkrum vel völdum kjöllurum í Grindavík hefur verkfræðingur komið fyrir jarðskjálftamælum. Þeir sýna nákvæmlega hversu miklir kraftar skekja húsin í stórum skjálftum. Ótal smáskjálftar yfir lengri tíma eru ekki taldir geta valdið tjóni á húsum eða lögnum. Sviðsmyndir almannavarna gera enn ráð fyrir því að skjálfti upp á allt að 6,5 geti orðið í Brennisteinsfjöllum. Íslensk hús standast vel jarðskjálfta, þó að þau hafi ekki öll verið byggð í samræmi við nýjustu staðla.
Heimskviður
Lífseigur boðskapur Rauðhettu og úlfsins
Fjölmenn mótmæli fóru fram í Ástralíu og Bretlandi í síðustu viku. Þó aðskilin mál hafi orðið mótmælendum innblástur eiga þau sameiginlegt að snúast um ofbeldi á konum. Breskar konur hafa mótmælt því að geta ekki verið öruggar á götum úti og segja ólíðandi að konur eigi alltaf að hafa varann á vegna yfirvofandi ógnar, eins og í ævintýrinu um Rauðhettu og úlfinn.
Fréttaskýringar
Sýrland er ekki lengur Sýrland
Sýrlandsstríðið er hörmungarsaga sem sýnir enn á ný hversu langt valdahafar eru tilbúnir að ganga, segir prófessor í Mið-Austurlandafræði. Eftir heilan áratug af stríðsátökunum sé Sýrland ekki lengur sama land.
Heimskviður
Vinnsla við Frozen hjálpaði við að leysa 60 ára ráðgátu
Vinnsla við Disney-teiknimyndina Frozen nýttist svissneskum vísindamönnum við að leysa rúmlega sextíu ára gamla ráðgátu um örlög níu sovéskra göngugarpa sem létust í Úralfjöllum árið 1959. Þó bílar væru fjarri góðu gamni í fjallshlíðunum nýttust sömuleiðis áratugagamlir útreikningar sem General Motors framkvæmdu við hönnun á öryggisbeltum.
24.02.2021 - 07:30
Fréttaskýring
Allt lokað í samtals 99 daga síðastliðið ár
Síðan heimsfaraldur kórónuveirunnar náði ströndum Íslands í lok febrúar fyrir ári síðan hefur heilbrigðisráðherra gefið út 18 reglugerðir með breytingum á sóttvarnaráðstöfunum innanlands. Ráðherra hefur svo gefið út breytingar á þessum tillögum, sett sér reglur um skóla og landamæri og jafnvel gefið út reglusett fyrir einstök svæði á landinu.
20.02.2021 - 08:54
Heimskviður
Allir menn forsætisráðherrans
Nýleg uppljóstrun Al Jazeera-fréttastofunnar leiddi í ljós samvinnu glæpasamtaka við öryggissveitir ríkisins í Bangladess. Aðalleikarar þessar sögu eru auk forsætisráðherra landsins fjórir bræður, sem eru ýmist hátt settir embættismenn eða ótíndir glæpamenn.
09.02.2021 - 08:00
Fréttaskýring
Söfnun sparnaðar skapaði GameStop-bóluna
Hlutabréfaverð í GameStop-verslunarkeðjunni hefur nú lækkað, eftir að hafa bólgnað mikið og náð hámarki í lok janúar. Forsendur þessarar bólu er meira ráðstöfunarfé almennra fjárfesta í takt við minni einkaneyslu síðasta árið.
08.02.2021 - 13:55