Athugið þessi frétt er meira en 2 mánaða gömul.

Apabóla á niðurleið og óvíst um nýtt heiti

29.11.2022 - 10:46
Mynd með færslu
 Mynd: RÚV
Ekki hefur verið ákveðið hvort apabóla fær nýtt íslenskt heiti. Hjá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni verður monkeypox breytt í mpox. Guðrún Aspelund sóttvarnalæknir segir fregnirnar af nafninu nýjar og að ekkert slíkt hafi verið rætt hér á landi, enn sem komið er.

Fordómar tengdir gamla heitinu

Heiti sjúkdómsins verður breytt með nýju sjúkdómaflokkunarkerfi á næsta ári, og því hefur íslenska heilbrigðiskerfið einhvern tíma til að taka ákvörðun. Guðrún segir óráðið hvort mpox verði notað óbreytt, eins og var gert með covid-19, eða hvort pox verði þýtt sem „bóla“, eins og oft er, og forskeyti bætt við.

Orðið apabóla er bein þýðing á monkeypox, sem búið er að ákveða að breyta vegna háværra gagnrýnisradda, en talið er að fordómar og rasismi felist í orðinu. Margir höfðu áhyggjur af því að smituðu fólki fyndist það útskúfað og leitaði sér síður lækninga. 

Sjúkdómurinn greindist fyrst í mönnum árið 1970 og dregur nafn sitt af veiru sem uppgötvaðist í öpum á tilraunastofu rúmum áratugi fyrr. 

Apabóla er sjaldan banvæn. Helstu einkenni sjúkdómsins eru blöðrur eða sár á líkamanum, bólgur og sársauki í endaþarmi, bólgnir eða stækkaðir eitlar, hiti, höfuðverkur, vöðvaverkir og þróttleysi. Sjúklingar ná sér yfirleitt að fullu innan fárra vikna. Veiran dreifist fyrst og fremst við hvers kyns nána snertingu. 

Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin lýsti yfir alþjóðlegu neyðarástandi vegna sjúkdómsins í júlí. Smitum hefur fækkað síðustu mánuði en veiran hefur greinst í rúmlega hundrað löndum á þessu ári. Fimmtíu hafa dáið úr sjúkdómnum.

Heitið mpox var ákveðið eftir samræður sérfræðinga og almennings. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin segir orðið alþjóðlegt og að það virki vel á ensku sem og öðrum tungumálum. Bæði heitin verða notuð fyrst um sinn en að ári gerir stofnunin ráð fyrir því að hætta notkun gamla heitisins. 

FILE - This 2003 electron microscope image made available by the Centers for Disease Control and Prevention shows mature, oval-shaped monkeypox virions, left, and spherical immature virions, right, obtained from a sample of human skin associated with the 2003 prairie dog outbreak. The Biden administration has started shipping testing kits for monkeypox to commercial laboratories, in a bid to speed diagnostic tests for suspected infections for the virus that has already infected at least 142 people in the U.S.(Cynthia S. Goldsmith, Russell Regner/CDC via AP, file)
 Mynd: AP

Sjúkdómurinn á niðurleið

Guðrún Aspelund sóttvarnalæknir segir útbreiðslu sjúkdómsins hafa minnkað mjög með haustinu og fáir greinist.

„Hann greinist samt enn þá; þetta er ekki horfið og er ekki að hverfa.“

Tíminn verði að leiða í ljós hvað verður. Sextán hafa greinst hér á landi í heildina.

„Við höfum ekki greint fleiri tilfelli í haust.“ Guðrún segir að almennt hafi gengið vel að bólusetja við apabólu og því eðlilegt að útbreiðsla minnki í kjölfarið. 

Veikindi af völdum apabólu ekki hafa verið alvarleg hér á landi og heilbrigðisyfirvöld séu ekki sérstaklega uggandi vegna sjúkdómsins sem stendur. „Við erum ekkert með miklar áhyggjur, nei.“