Athugið þessi frétt er meira en 5 mánaða gömul.

Íhuga að stýra hrauninu með varnargörðum

19.04.2021 - 17:00
Mynd: Bjarni Rúnarsson / RÚV
Til greina kemur að reistir verði varnargarðar fyrir ofan Grindavík og við Svartsengi til að verja þessa staði fyrir hraunrennsli ef gýs á fleiri stöðum á Reykjanesskaga. Einnig er í athugun að gera tilraunir með að stýra hraunrennslinu í Meradölum. Allar vinnuvélar á suðvesturhorni landsins hafa verið skráðar til að hægt verði að nota þær í neyðartilfellum.

Verkfræðistofan Verkís hefur að undanförnu unnið að því að kortleggja alla innviði á Reykjanesskaga sem gætu verið í hættu vegna eldgosa. Rögnvaldur Ólafsson, aðstoðaryfirlögregluþjónn hjá Almannavörnum, segir að ákveðið hafi verið að safna þessum upplýsingum vegna þeirra jarðhræringa sem verið hafa á Reykjanesskaga frá 2019.

„ Það er vísbending um að Reykjanesið sé að lifna við aftur. Þetta er mjög stórt svæði sem getur verið virkt þannig að núna erum við að kortleggja alla innviði sem eru á svæðinu sem geta mögulega verið í hættu vegna hraunrennslis,“ segir Rögnvaldur. Hann segir að svæðið nái frá Reykjanestá og að Henglinum. „Við erum að horfa á samgöngumannvirki, raforku-  og fjarskiptamannvirki og veitumannvirki eða allt sem hjálpar okkur við daglegt líf.“

Allir innviðir skráðir

Hann segir að verkefnið sé komið býsna langt. Búið sé að kortleggja alla innviði.

„Núna erum við komin á þann stað að það er búið að forhanna mannvirki sem væri hægt að setja upp til að verja þessa innviði. Það er líka búið að rýna í gögn til að meta hugsanlegt hraunrennsli og hvaða staðir geta verið í hættu.“ 

Mynd með færslu
 Mynd: Rúv
Rögnvaldur Ólafsson

Varnargarðar í Meradölum?

Ljóst er að nauðsynlegt er að búa sig undir að nýtt gosskeið gæti verið að hefjast á Reykjanesskaga. Þau standa yfir í langan tíma og það getur gosið á nokkrum gosbeltum sem þvera skagann. Þess vegna kemur til greina að grípa til forvarna til að vera viðbúin gosi og hugsanlegum afleiðingum þess.

„Já, það er til skoðunar að setja upp garða snemma eða löngu áður en það byrjar að gjósa. Hugsa fyrir því hvaða mannvirki og innviði við viljum vernda. Setja eitthvað í landslagið nú þegar til að hjálpa okkur að verja þessa hluti,“ segir Rögnvaldur. Varnargarðar gætu til dæmis verið settir upp fyrir ofan Grindavík til að verja bæinn og við Svartsengi. Rögnvaldur ítrekar að enn hafi ekkert verið ákveðið.

„Eitt af því sem við höfum talað um að gera er hreinlega að prófa að setja upp varnargarða eða leiðigarða í núverandi gosi til að kanna hvort þetta sé hægt og hvort þetta virki. Búa til þekkingu og reynslu í leiðinni,“ segir Rögnvaldur.  Til greina kemur að setja slíka garða upp í Meradölum þar sem hraun er byrjað að renna þó ekki séu taldar miklar líkur á að það nái að renna niður að Suðurstrandarvegi.

Mynd með færslu
 Mynd: U.S. Geological Survey
Varnargarðar við rætur Etnu á Ítalíu

Skrá allar vinnuvélar

Eins og Rögnvaldur segir eru varnargarðar til að stýra hraunstraumi og verja mannvirki þekktir víða um heim þar sem eldvirkni er. Það á til dæmis við um Ítalíu og Hawaii. Varnargarðar voru líka reistir í gosinu í Heimaey á sínum tíma. Á Reykjanesskaga snýst málið núna um að huga að fyrirbyggjandi aðgerðum til að vera við öllu búinn. Til dæmis hafa allar vinnuvélar á suðvesturhorni landsins verið skráðar til að auðvelt verði að nálgast þær með stuttum fyrirvara. Rögnvaldur segir að þessi ráðstöfun sé aðeins hluti af því að verja innviði.

„Ef við þurfum að fara í þessi verkefni þá getur þetta þurft að gerast mjög hratt. Þá er gott að eiga þessar upplýsingar. Við erum búin að skrá helstu vinnuvélar, stærð þeirra, getu og hvar þær eru þannig að það sé hægt að senda þær á staðinn með hraði ef á þarf að halda.“