„Það hefur enginn séð neitt í líkingu við þetta“

20.08.2020 - 19:47
Hér sést hvar rennur undan jöklinum, og einnig förin í jöklinum þar sem lónið var ofar og til hægri. - Mynd: Arnar Bergþórsson / aðsend mynd
Jökulhlaup varð í Hvítá aðfaranótt þriðjudags þegar vatn úr lóni við Langjökul vann sér nýjan farveg. Mikil aurleðja hefur safnast við bakka árinnar um allan Borgarfjörð. Samkvæmt mæli Veðurstofu Íslands fór rennsli Hvítár á hálfum sólarhring úr 90 rúmmetrum á sekúndu upp í tæpa 260 rúmmetra á sekúndu. Við mælistöðvar Veðurstofu náði flóðið hámarki klukkan tvö að nóttu. Talið er að um þrjár til fjórar milljónir rúmmetra af vatni hafi hlaupið fram.

Arnar Bergþórsson er frá Húsafelli í Borgarfirði.

„Það hefur enginn séð neitt í líkingu við þetta í ofanverðu vatnasviðinu í Hvítá. Það mátti litlu muna að þetta færi upp úr farvegum og tæki brúna yfir Hvítá fyrir ofan Húsafell. Svo mátti litlu muna að þetta kæmi bara niður í gegnum skóginn með veginum og niður í sumarbústaðabyggðina.“

Hvítá er enn gruggug og víða hefur fundist dauður lax, jafnvel fimmtán metrum frá bökkum árinnar.

Yfirborð Hvítár hefur hækkað um hátt í tvo metra. Svo mikill aur barst með flóðinu að drullan er víða tugir sentímetra á þykkt.

Vatnið kom úr jaðarlóni við Langjökul

Hlaupið kom úr lóni sem myndaðist við Langjökul árið 2008 og hefur farið stækkandi. Alla jafna rennur úr lóninu til norðurs, í Flosavatn sunnan Eiríksjökuls. Nú rann úr því til suðurs, undir jökulsporðinn og ofan í Svartá þaðan sem það barst í Hvítá.

Orsökina má rekja til hörfunar Langjökuls.

Tómas Jóhannesson er sviðsstjóri hjá Veðurstofu Íslands.

„Menn hafa gert ráð fyrir því að ámóta flóð yrðu úr lónum sem eru að myndast víða við jökla landsins. Við þekkjum dæmi um það á mörgum stöðum á landinu að vatnsföll hafa verið að breyta um farvega vegna hörfunar jöklanna eða að það hafi verið að myndast eða hverfa lón. Þetta er eitt af allmörgum dæmum um það.“

Hann segir að tíminn muni leiða í ljós hvort hlaup verði í Hvítá að nýju.

„Það er ekkert ólíklegt að vatnsfarvegurinn undir jöklinum grói saman aftur og þá fari að hækka aftur í lóninu og þá hlaupi að nýju. Sum þessara jaðarlóna eru með þeim hætti.“

elsamd's picture
Elsa María Guðlaugs Drífudóttir
Síðast:
Þessi þáttur er í hlaðvarpi