Maðurinn reynir að búa til mynstur úr óreiðu

Mynd: Aðsend mynd - Patrik Ontkovic / Aðsend mynd - Patrik Ontkovic

Maðurinn reynir að búa til mynstur úr óreiðu

25.07.2020 - 12:02

Höfundar

Áslaug Rún Magnúsdóttir tónsmiður fer fyrir Íslands hönd á aðalhátíð Ung Nordisk Musik í Tampere í Finnlandi í sumar. „Ég hef mjög gaman af því að búa til augnablik sem verða trufluð um leið og þau eru að komast á flug. Eyðilögð af einhverju öðru; af hljóði, hljóðfæri, hreyfingu eða þögn, og þannig hristir maður aðeins upp í söguþræðinum,“ segir hún. Pétur Eggertsson ræddi við Áslaugu í Tengivagninum á Rás 1.

Áslaug er meðal þeirra sjö tónskálda sem taka þátt í aðalhátíð Ung Nordisk Musik fyrir Íslands hönd í ár. Hún tók þátt í Ögnun, verkefni Íslandsdeildar Ung Nordisk Musik, og frumflutti verkið tttttear/s á tónleikunum á vegum deildarinnar í byrjun júlí.

„Ætli ég sé ekki að reyna að búa til einhvers konar hræðslu eða efa með því að hafa það svona höktandi, svona mörg t. Og svo kemur skástrik - s, svo þetta hefur kannski tvær merkingar, bæði sem tár, og líka vitnun í eitthvað sem er að falla í sundur,“ segir Áslaug.

Hringlaga blanda hulin rómantík

Verkið er samið fyrir flautu, fagott, fiðlu, víólu og selló auk tölvu og myndbands. Það er hálfgert vídeoverk ásamt lifandi flutningi, keðja af tengdum inngripum og viðbrögðum milli hins raunverulega og óraunverulega, afspilunar og lifandi flutnings. Átök og spenna skapast milli þessara tveggja heima, eða miðla, líkt og angurvært samspil. Einhvers konar hringlaga blanda. Mögulega hulin með rómantík.

„Verkið er í raun tveir flutningar í einu, bæði lifandi flutningur og vídjóverk. Myndbandinu er varpað fyrir ofan hljóðfæraleikarana og spilað á sama tíma og tónlistarflutningurinn. Hugmyndin er að búa til einhvern rugling milli þess sem er lifandi og þess sem er tekið upp fyrir fram,“ segir Áslaug.

„Myndbandið sýnir næstum sömu atburðarás og gerist á sviðinu en eftir því sem líður á verkið fara þessir tveir flutningar að stíga lengra í sundur frá hvor öðrum, en er samt haldið saman af tónlistinni. Ég er kannski að reyna að búa til einhvers konar „parallel“ raunveruleika sem sker sig úr með litlum smáatriðum, eins og í myndbandinu nota hljóðfæraleikarnir hnífa í stað boga þegar þeir spila á hljóðfærin, og látbragð hljóðfæraleikaranna breytist - það er annað í myndbandinu en það er í lifandi flutningnum.“

„Hugmyndin var kannski að reyna að skapa einhvers konar átök eða spennu milli þessara tveggja miðla, en líka einhvers konar angurvært samspil, hringlaga blöndu. Ég held að næst þegar verkið verður flutt væri gaman að reyna að ýkja það aðeins meira og leyfa þessum tveimur þáttum að trufla hvorn annan meira. Búa til kannski meiri átök og ólgu þarna á milli,“ segir hún.

Eyðileggur augnablikin um leið og þau komast á flug

„Ég hef mjög gaman af því að búa til augnablik sem verða trufluð um leið og þau eru að komast á flug. Eyðilögð af einhverju öðru; af hljóði, hljóðfæri, hreyfingu eða þögn, og þannig hristir maður aðeins upp í söguþræðinum. Myndar einhverja keðju af tengdum inngripum sem er svo verkið í heild,“ segir Áslaug.

„Hefðin hefur kannski verið svolítið þannig að allt þarf svolítið að leka saman í eitt með einhverri fullkomnunaráráttu og mixi, en ég held að þessir mismunandi þættir sem koma saman í tónsmíðinni þurfi ekki endilega að passa saman eða vera lóðaðir saman í einhverja ákveðna heild, heldur fá að vera eins og þeir koma fyrir. Ég er farinn að kalla þetta „non-binary“-hugsun þegar kemur að tónsmíðum. Þar sem hlutir geta fengið að vera bæði - ekki annaðhvort eða, og allt er svolítið „fluid“,“ bætir hún við.

„Ég spila svolítið með rómantík í þessu verki líka, þar sem selló og víóla eiga mjög rómantískt dúó í lifandi flutningnum, en í vídeóinu eru einhvers konar átök, eða barátta. En það fer samt allt vel,“ segir Áslaug Rún.

Stjórnar ringulreiðinni sem hún skapar

Verk Áslaugar Desire frá 2018, sem samið er fyrir strengjatríó og rafhljóð, verður flutt á aðalhátíð Ung Nordisk Musik í Tampere í Finnlandi.

„Þar er ég að vinna með einhvers konar sjálfseyðingarhvöt og þrá. Þráin kemur aðallega frá hljóðfæraleikurunum. Í gegnum allt verkið eru þeir að berjast fyrir því að það heyrist vel í þeim, að tónlistin sem þeir eru að spila heyrist en hún kemst aldrei í gegnum þykkan vef af tölvueffektum og ef það heyrist er búið að breyta því í eitthvað annað, hún heyrist aldrei í sinni hreinustu mynd,“ segir tónskáldið.

„Munurinn á þessum verkum er að í Desire er ég svolítið að stjórna þessari kaos sem ég bý til. Þar vinn ég aftur með rómantíska tónlist; strengjatríó. Þar kveiki ég og slekk fyrir hljóðnemana hjá hljóðfæraleikurunum. Þeir spila lágt og eru dempaðir en ég kveiki og slekk fyrir uppmögnuninni, þannig að við heyrum aldrei allt verkið, það spilast undir og ég vel - eða tölvan ákvarðar svolítið líka hvenær við heyrum ákveðna frasa. Úr því verður ný útkoma en það sem hljóðfæraleikararnir spila.“

„Það sem þú heyrir sem áheyrandi er kannski samhengislaust, en þú býrð til þína eigin sögu úr því. Ég held það sé ákveðin tilhneiging hjá manninum að reyna að búa til eitthvað mynstur úr óreiðu og þetta verk fjallar svolítið um það. Það sem hljóðfæraleikararnir eru að spila er eitthvað annað, og þeir berjast fyrir að koma í gegn, og það verða svolítil átök og drama þar til verkið leysist upp í noise-útopíu,“ heldur Áslaug áfram.

„En það sem mér finnst skemmtilegt við þetta er að ég er að brjóta upp tíma. Við heyrum bara aðra hvora sekúndu. Hvað er að gerast í þessum tíma? Í þessum litlu tímabrotum sem við heyrum? Er hægt að fara dýpra ofan í þau? Ég er að reyna að tengja það við það sem er að gerast núna, þessa skrýtnu tíma sem við lifum á núna.“

Eigum að leyfa hlutunum að vera eins og þeir eru

„Hlutverk grasrótarinnar er kannski núna að leyfa hlutum sem koma upp að vera eins og þeir eru, frekar en að setja þá í eitthvað box, stinga upp á einhverjum stað eða mögulega betri útkomu. Ég held að það sé líka að gerast núna, þegar myndlistarmenn eru að gera tónlist og tónlistarmenn eru að gera myndlist, þá verður einhver skekkja þarna á milli og það er allt einhvern veginn mögulegt - og fegurðin liggur í þessum möguleikum, þessum mögulegu útkomum sem enginn hafði getað spáð fyrir um,“ segir Áslaug.

„Við þurfum svolítið að átta okkur á og treysta og styrkja eitthvað sem hefur þann möguleika að vera eitthvað annað og leyfa því að vaxa og vera. Eins og með Ögnun, flest verkin eru samstarf á milli - ekki bara tónlistar, heldur mikillar leiklistar, tónlistar, vídjóa og margmiðlunar.“

Áslaug skapar hljóðheim sem tekur mið af umhverfinu

Áslaug Rún Magnúsdóttir er nýútskrifuð sem tónsmiður frá Tónlistarkonservatoríinu í Árósum. Hún leggur áherslu á nútímatækni forritunar í tónsmíðum sínum. Með smíði gagnvirkra ferla og vörpunar skapar hún hljóðheim sem tekur mið af umhverfinu.

Áslaug hefur starfað með ýmsum hljómsveitum og verkefnum eins og Samaris og JFDR, ZAAR og Source Material og hljóðblandað tónlist í dansgjörningum og leikhúsuppfærslum. Þá vinnur hún nú að plötuútgáfu með Miu Ghabarou. Fram undan hjá henni eru ýmis konar verkefni, en einnig óvissa eins og hjá mörgum.

„Ætli ég reyni ekki bara að finna út úr því. Ég er bara mjög bjartsýn að finna út úr þessu. Ég held að það sé bara að koma eitthvað nýtt, einhver nýr tími og ég er bara mjög spennt að heyra hvað kemur í ljós,“ segir hún.

Samnorræn tónlistarhátíð sem hefur skipað sér sess

Ung Nordisk Musik er samnorræn tónlistarhátíð sem hefur skipað sér sess sem mikilvægur vettvangur fyrir ung tónskáld og tónlistarflytjendur á Norðurlöndum. Hátíðin hefur farið fram frá árinu 1946 og ferðast á milli landanna sem að hátíðinni standa; Noregs, Svíþjóðar, Finnlands, Íslands og Danmerkur.

Sjö tónskáld fara fyrir Íslands hönd á aðalhátíð Ung Nordisk Musik í Tampere í Finnlandi í lok sumars. Auk Áslaugar fara þau Gulli Björnsson, Hildur Elísa Jónsdóttir, Katrín Helga Ólafsdóttir, Krõõt-Kärt Kaev, Pétur Eggertsson og Örnólfur Eldon á hátíðina.

Verk þeirra voru unnin í vinnusmiðjum UNM í byrjun árs og frumflutt á tónleikunum ÖGNUN í byrjun júlí. Verkin eru fjölbreytt og spanna allt frá kammer- og hljóðfæraverkum til rafverka, gjörninga og tölvuleikja. Íslandsdeild Ung Nordisk Musik mætir í Tengivagninn á Rás 1 á næstu vikum og kynnir umrædd tónverk fyrir hlustendum.

 

Tengdar fréttir

Menningarefni

Angurvær hljómasúpa með öndun

Innlent

Ung Nordisk Musik sett í kvöld