Á tónsviðinu - Spilari RÚV

Á tónsviðinu

Átthagasöngvar

Í þessum þætti eru fluttir átthagasöngvar, en það orð er notað um söngva sem mæra einhvern tiltekinn stað á landinu. Oftast eru höfundar slíkra ljóða að yrkja um átthaga sína, landsvæðið þar sem þeir hafa alist upp eða átt heima í mörg ár. Meðal frægra íslenskra átthagasöngva eru „Skín við sólu Skagafjörður“ eftir Sigurð Helgason við ljóð Matthíasar Jochumssonar, „Blessuð sértu sveitin mín“ eftir Bjarna Þorsteinsson við kvæði Sigurðrar Jónssonar frá Arnarvatni, og „Átthagaljóð“, lag Inga T. Lárussonar við ljóð Sigurðar Arngrímssonar. Þessir söngvar verða fluttir í þættinum, og margir fleiri, sumir alkunnir, en aðrir lítt þekktir.

Birt

15. maí 2025

Aðgengilegt til

15. júlí 2026

Á tónsviðinu

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Þættir

Sléttubönd

Þeir sem eitthvað þekkja til íslenskra bragarhátta kannast við sléttubönd. Það eru ferskeytlur sem hægt er að lesa afturábak og áfram. Hliðstæð fyrirbrigði eru á ensku kölluð „palindrome“,…

Ralph Vaughan Williams og námið hjá Ravel

Árið 1907 var enski tónsmiðurinn Ralph Vaughan Williams þrjátíu og fimm ára gamall. Hann hafði sent frá sér nokkrar tónsmíðar, en var ekki ánægður, honum fannst sér ganga illa að skapa…

Nónettar

Í sígildri tónlist er algengt að samdir séu kvartettar, tónsmíðar fyrir fjóra flytjendur, eða kvintettar, tónverk fyrir fimm flytjendur. Sjáldgæfara er að samdir séu nónettar, verk…

Tónverk sem snúast um flóttamenn

Í þessum þætti verða flutt tónverk sem snúast um flóttamenn, sum frá allra síðustu árum, en önnur eldri. Af eldri verkum má nefna strengjaverkið „Exil!“ eða „Útlegð“ sem Eugène Ysaÿe…

Tónverk Mozarts og Chopins sem fundust 2024

Haustið 2024 fundust á söfnum áður óþekkt tónverk eftir tvo af mestu tónsnillingum sögunnar. Á Tónlistarsafninu í Leipzig fannst Serenaða í C-dúr eftir Wolfgang Amadeus Mozart, verk…

György Kurtág 100 ára

Þátturinn er tileinkaður ungverska tónskáldinu György Kurtág sem heldur upp á 100 ára afmæli sitt 19. febrúar. Kurtág fæddist í Rúmeníu árið 1926, en foreldrar hans voru ungverskir…

Martröð

Það er martröð í skáldskap og tónum sem verður efni þessa þáttar. Til forna trúði fólk því að til væri óvættur, mara, sem legðist ofan á sofandi fólk eða traðkaði á því og af því er…

Enigma-tilbrigðin eftir Edward Elgar

Breska tónskáldið Edward Elgar fæddist árið 1857 og lést 1934. Í þessum þætti verður fjallað um eitt frægasta verk hans, „Enigma-tilbrigðin“ sem hann samdi á árunum 1898-99. Þetta…

Gæsamamma

Árið 1697 kom út í París ævintýrabók með titlinum „Sögur gæsamömmu“. Bókin var þýdd yfir á ensku snemma á 18. öld og skömmu síðar voru ensk þjóðkvæði fyrir börn gefin út undir heitinu…

Tónskáld sem höfðu áhrif á Bach

Í þættinum verða flutt verk eftir þrjú tónskáld sem líklegt er að hafi haft áhrif á Johann Sebastian Bach á yngri árum hans. Tónskáldin eru Johann Georg Ahle, sem var fyrirrennari…

Palestrina 500 ára

Um þessar mundir eru liðin 500 ár frá fæðingu tónskáldsins Giovanni Pierluigi da Palestrina. Ekki er vitað nákvæmlega hvenær hann fæddist, en það var á tímabilinu frá 3. febrúar 1525…

Átthagasöngvar

Í þessum þætti eru fluttir átthagasöngvar, en það orð er notað um söngva sem mæra einhvern tiltekinn stað á landinu. Oftast eru höfundar slíkra ljóða að yrkja um átthaga sína, landsvæðið…

Harðstjórar

Harðstjórar eru persónur sem oft koma fyrir í óperum, persónur sem stundum eru byggðar á raunverulegum þjóðhöfðingjum úr mannkynssögunni. Oftast eru það bassa- eða barítónsöngvarar…

The Great Gatsby

Á þessu ári eru liðin 100 ár frá því að skáldsagan "The Great Gatsby" - "Gatsby hinn mikli" - eftir F. Scott Fitzgerald kom út í Bandaríkjunum árið 1925. Þetta er ein frægasta skáldsaga…

,