Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.
Hvernig viljum við að Ísland líti út árið 2040 og hvaða ákvarðanir þurfum við að taka í dag til að komast þangað? Því verður reynt að svara í dag þegar Festa, miðstöð um sjálfbærni, heldur upp á afmæli. Elva Rakel Jónsdóttir og Ketill Berg Magnússon hafa bæði verið framkvæmdastjórar Festu og þau komu til okkar.
Þóroddur Bjarnason prófessor kom líka til okkar og ræddi um atkvæðavægi og atkvæðamisvægi. Um réttlæti í kosningakerfinu og leiðir til að gera það réttlátara.
Sextíu ára afmæli Sjónvarpsins var líka á dagskrá. Sextíu ár eru í dag síðan útsendingar Sjónvarpsins hófust. Við töluðum um upphafið - og ekki síður ástæður þess að lagt var af stað. Hvaða hlutverki átti íslenskt sjónvarp að gegna? Rúnar Gunnarsson, sem lengi vann hjá Sjónvarpinu og gegndi þar ýmsum stöðum, var síðasti gestur okkar.
Tónlist:
Bítlarnir - Eleanor rigby.
Kraftwerk - Das model.
Hljómar - Ertu með?.
%20rotate(-0.09)%22%2F%3E%3Cpath%20d%3D%22M12%2C0A12%2C12%2C0%2C0%2C0%2C0%2C12v0A12%2C12%2C0%2C0%2C0%2C12%2C24h0A12%2C12%2C0%2C0%2C0%2C12%2C0ZM9.62%2C19.43v-4H7.74v4H5l0-13a.87.87%2C0%2C0%2C1%2C.22-.55l1.1-1.13a.67.67%2C0%2C0%2C1%2C.55-.22H10.5a.7.7%2C0%2C0%2C1%2C.55.22l1.11%2C1.16a.82.82%2C0%2C0%2C1%2C.22.52l0%2C13Zm4.54%2C0%2C0-14.89h2.78V17.08h2.48v2.34Z%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
07:30
08:30
Veðurstofa Íslands.
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: [email protected]
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Við fræddumst í dag um Stafræna heilsu, miðstöð sem var stofnuð í upphafi árs og hefur það hlutverk að skapa heilbrigðiskerfi framtíðarinnar. Guðmundur Jóhannsson samskiptastjóri Stafrænnar heilsu sagði okkur í dag frá þeim markmiðum sem eru þar í gangi og horfa með okkur lengra fram í tímann á það hver þróunin er í heilbrigðistækni, til dæmis eitthvað sem kallast stafrænir tvíburar, skammtatölvur og nanó-örflögur og flutning Heilsuveru yfir á Ísland.is sem mun gerast á næstunni.
Svo heyrðum við af Lykkjum í leyfi á Húsavík, en það verður prjónaviðburður haldinn þar 16.-18. október, svokölluð prjónahelgi, Lykkjur í leyfi.Þarna sameinast prjón, ferðalag, matur, kvöldvökur og samvera. Nanna Einarsdóttir og Thelma Steimann standa að helginni og sögðu okkur betur frá henni í þættinum.
Svo var það vísindaspjallið með Eddu Olgudóttur. Í dag sagði hún okkur frá rannsókn um efnið Úralíþín A sem getur mögulega verið notað til að meðhöndla erfið tilfelli hjartabilunar. En efnið Úralíþín A finnst til dæmis í granataeplum og bláberjum. Edda útskýrði þetta betur fyrir okkur í vísindaspjalli dagsins.
Tónlist í þættinum:
Vals nr.1 / Magnús Eiríksson (Magnús Eiríksson)
Sous le ciel de Paris (Under Paris Himmel) / Sören Brix (Hubert Giraud)
Love is Blue / Paul Mauriat and his orchestra (André Popp, Pierre Cour & Brian Blackburn)
Stranger on the shore / Acker Bilk (Robert Mellin & Bilk Acker)
UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Útvarpsfréttir.
ESA, eftirlitsstofnun EFTA, hefur ákveðið að fara í mál við íslenska ríkið vegna bókunar þrjátíu og fimm við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Frumvarp um bókun 35 var lagt fram á Alþingi í síðustu viku. Utanríkisráðherra segir Ísland ekki hafa uppfyllt skuldbindingar sínar.
Félags- og húsnæðismálaráðherra segist ekki hafa vitað af skilaboðum sem eiginkona hans sendi Guðmundi Inga Kristinssyni, þar sem Guðmundi voru settir afarkostir: að stíga úr ráðherrastóli – eða stríð.
Lögregla fann ekkert blóð í bíl manns sem er ákærður fyrir að hafa orðið félaga sínum að bana á heimili hans á Kársnesi. Aðalmeðferð hélt áfram í Héraðsdómi Reykjaness í dag.
Öldrunarhjúkrunarfræðingur segir að geðlyf séu gefin á hjúkrunarheimilum með þörf og vellíðan sjúklinga í huga. Tæp 40 prósent íbúa hjúkrunarheimila fengu sterk geðlyf í fyrra.
Forsætisráðherra Noregs segir ekkert óeðlilegt við fjárstuðning norska ríkisins við bandaríska hugveitu með tengsl við kynferðisbrotamanninn Jeffrey Epstein. Reynslan af hugveitunni hafi verið jákvæð.
Öldrun þjóðar og færra fólk á vinnumarkaði eru meðal stærstu áskorana framtíðarinnar fyrir almannatryggingakerfið. Aukið samspil við lífeyrissjóði skipti miklu máli segir forstjóri Tryggingastofnunar.
Neyðarástand skapaðist í flugferð frá Dúbaí til Tel Aviv í morgun þegar annar flugmaður vélarinnar stakk hinn, samkvæmt frásögnum farþega.
Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.
Dæmi eru um að Íslendingar hafi tapað tugum milljóna á ástarsvikum. Þetta eru svik sem oft eru kennd við Nígeríusvindl.
Elín Agnes Eide Kristínardóttir, yfirlögregluþjónn og yfirmaður miðlægrar rannsóknardeildar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, segir að fólk sætti sig oft við þessi svik og vilji jafnvel ekkert endilega að fólk rannsaki þau. ,,Fólki er oft sama um peninginn af því það eignaðist vin."
Elín segir að áætlað fjárhagstjón Íslendinga vegna slíkra netglæpa hafi verið 427 milljónir króna á fyrsta helmingi þessa árs. Þetta er mikil aukning á milli ára en til samanburðar nam tilkynnt tjón 586 milljónum króna allt árið í fyrra og tæplega 200 milljónum króna árið 2024.
Hugsanlegt er að á milli 80 og 90 prósent slíkra svika megi rekja til Nígeríu. Samkvæmt heimildum fréttastofu eru glæpahópar í Nígeríu sem sérhæfa sig í Íslandi og tala við íslensk fórnarlömb á íslensku sem líklega er þýdd af gervigreind.
Rætt er við Elínu Agnesi og Alexander Logi Jónsson sérfræðing í netsvikamálum hjá Arion banka. Hann hefur unnið við þetta í tvö ár, þrátt fyrir að vera aðeins 21 árs gamall, og er að verða þekkt nafn hjá þeim sem fylgjast með netsvikamálum í kerfinu. Alexander kannast við það að fólk geti jafnvel sætt við að greiða peninga til svikara fyrir samskipti.
Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson
Hljóðvarpsútgáfa fréttaskýringaþáttarins Kveiks, þar sem áhersla er lögð á rannsóknarblaðamennsku og almennar fréttaskýringar.
Rúmur þriðjungur íbúa íslenskra hjúkrunarheimila fékk sterk geðlyf í fyrra, í mörgum tilvikum án greiningar á geðsjúkdómi. Aðstandendur lýsa ástvinum sem urðu svo sljóvgaðir að þeir héldu að um alvarleg veikindi væri að ræða.
Tónlist frá ýmsum tímum úr ólíkum héruðum Djasslandsins. Íslenskt og erlent í bland.
Fullskipaður kvartett og mikil velgengni.
Giant steps - John Coltrane 1959
Naima - John Coltrane - Giant Steps 1959
My favourite things - Rodgers/Hammerstein - 1960
India - John Coltrane með Eric Dolphy 1961
Africa - Africa Brass 1961
Out of this world - Harold Arlen - Coltrane 1962
Big Nick - Coltrane og Ellington 1963
My one and only love - Johnny Hartman og John Coltrane 1963
Acknowledgement - A Love Supreme - 1964
Crescent - John Coltrane 1964
Gunnar Hansson og Sólveig Jónsdóttir fóru nýverið til Derry á Norður Írlandi og tóku viðtöl við fólk sem var á staðnum og missti jafnvel fjölskyldumeðlimi í skotárásunum blóðuga sunnudaginn fyrir hálfri öld, 30. janúar 1972. Þau rekja forsöguna, aðdragandann og atburði þessa örlagaríka dags, afleiðingarnar og ófriðinn sem stóð í 30 ár eftir þetta.
Þann 30. janúar 1972 efndu kaþólikkar til friðsamlegrar réttindagöngu í borginni Derry þar sem þeir kröfðust aukinna borgaralegra réttinda í samfélagi sem hafði einkennst af mikilli mismunum og óréttlæti áratugum saman.
Þegar nokkuð var liðið á gönguna hóf herdeild breska hersins að skjóta á göngufólk og eftir aðeins nokkrar mínútur af algjörri ringulreið lágu þrettán í valnum. Fimmtán særðust og einn af þeim lést síðar af sárum sínum.
Bloody Sunday breytti öllu. Í kjölfarið náði ofbeldið á Norður-Írlandi nýjum hæðum og Írski lýðveldisherinn, ÍRA, hafði varla undan að taka á móti nýjum sjálfboðaliðum. Herskáir hópar úr röðum mótmælenda spruttu einnig fram á sjónarsviðið og næstu þrjá áratugi áttu fleiri en 3500 manns eftir að láta lífið í óöldinni, The Troubles.
Í tveimur þáttum verða aðdragandi og eftirmál Bloody Sunday rakin.
Í þessum síðari þætti tökum við upp þráðinn þar sem frá var horfið og heyrum um atburði næstu missera í lífi fjölskyldna fórnarlambanna og á pólitíska sviðinu. Breski herinn hélt því fram að þeir hefðu aðeins skotið í sjálfsvörn á óeirðaseggi og hryðjuverkamenn vopnaða sprengjum og skotvopnum. Fyrri rannsóknin á atburðum dagsins, Widgery-rannsóknarnefndin, staðfesti og studdi þennan framburð.
Barátta fjölskyldna fórnarlambanna hélt því áfram næstu áratugi og árið 1998 var ný rannsókn á Bloody Sunday, Saville rannsóknin, sett á fót. Hún tilkynnti niðurstöður sínar árið 2010 um að allir þeir sem létu lífið hefðu verið óvopnaðir, almennir borgarar og jafnframt að herinn hefði gengið fram með óhóflegu valdi, auk þess að hafa vísvitandi logið til um atburðarásina til að hylma yfir misgjörðir sínar.
Við heyrum lýsingar og frásagnir fólksins sem upplifði daginn sjálfan og eru sum enn þann dag í dag að takast á við afleiðingar hans.
Viðmælendur í 2. þætti í þeirri röð sem þau birtast:
Bridie Gallagher,
Kevin McDaid,
Ursula Clifford
Margaret Armstrong,
Einnig heyrist í:
Derek Wilford, undirofursta og yfirmanni Para 1.
Bernadette Devlin, óháðum þingmanni á norðurírska þinginu
David Cameron, fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands,
Íslenskar raddir:
Jórunn Sigurðardóttir
Guðni Tómasson
Þórhildur Ólafsdóttir
Guðrún Gunnarsdóttir
Pétur Grétarsson
Björn Þór Sigbjörnsson
Hákon Jóhannesson
Þórey Birgisdóttir
Tónlist:
Some Mother's Son (Ógánaigh Óig) e. Bill Wheelan.
- Endurflutt
Útvarpsfréttir.
Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.
Umsjón: Halla Harðardóttir, Tómas Ævar Ólafsson og Pétur Eggertsson.
Popp og pólitík
Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.
Fréttir
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Nokkur vel valin lög
Nokkur vel valin lög
Lagalistinn:
Laufey - Letter To My 13 Year Old Self.
Rögnvaldur Sigurjónsson - Sónatína (1945) : Light and gay.
Rögnvaldur Sigurjónsson - Sónatína (1945) : Moderately fast.
Rögnvaldur Sigurjónsson - Sónatína (1945) : Slow expressive.
King, Carole - Goodbye don't mean I'm gone.
Tómas R. Einarsson, GDRN - Ég um þig.
- Endurflutt
frá Veðurstofu Íslands
Dánarfregnir.
Hljóðritun frá tónleikum sænsku messósópran söngkonunnar Anne Sofie von Otter og félaga á Slésvík-Holstein tónlistarhátíðinni , 7. ágúst sl.
Frá Stokkhólmi til Parísar, var yfirskrift tónleikanna og efnisskrá eru sönglög eftir Charles Trenet, Cécile Chaminade, Reynaldo Hahn, Yves Montand, Hanns Eisler ofl auk sænskrar þjóðlagatónlistar.
Með Önnu Sofie von Otter koma fram harmóníkuleikarinn Bengan Jansson, Anders Jakobsson fiðluleikari, Fabian Fredriksson gítarleikari og píanóleikarinn Johan Siberg.
Umsjón: Arndís Björk Ásgeirsdóttir.
Hljóðvarpsútgáfa fréttaskýringaþáttarins Kveiks, þar sem áhersla er lögð á rannsóknarblaðamennsku og almennar fréttaskýringar.
Rúmur þriðjungur íbúa íslenskra hjúkrunarheimila fékk sterk geðlyf í fyrra, í mörgum tilvikum án greiningar á geðsjúkdómi. Aðstandendur lýsa ástvinum sem urðu svo sljóvgaðir að þeir héldu að um alvarleg veikindi væri að ræða.
- Endurflutt
Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les.
Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. 4. bók - Á Snæfellsnesi. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1997
frá Veðurstofu Íslands
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: [email protected]
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Við fræddumst í dag um Stafræna heilsu, miðstöð sem var stofnuð í upphafi árs og hefur það hlutverk að skapa heilbrigðiskerfi framtíðarinnar. Guðmundur Jóhannsson samskiptastjóri Stafrænnar heilsu sagði okkur í dag frá þeim markmiðum sem eru þar í gangi og horfa með okkur lengra fram í tímann á það hver þróunin er í heilbrigðistækni, til dæmis eitthvað sem kallast stafrænir tvíburar, skammtatölvur og nanó-örflögur og flutning Heilsuveru yfir á Ísland.is sem mun gerast á næstunni.
Svo heyrðum við af Lykkjum í leyfi á Húsavík, en það verður prjónaviðburður haldinn þar 16.-18. október, svokölluð prjónahelgi, Lykkjur í leyfi.Þarna sameinast prjón, ferðalag, matur, kvöldvökur og samvera. Nanna Einarsdóttir og Thelma Steimann standa að helginni og sögðu okkur betur frá henni í þættinum.
Svo var það vísindaspjallið með Eddu Olgudóttur. Í dag sagði hún okkur frá rannsókn um efnið Úralíþín A sem getur mögulega verið notað til að meðhöndla erfið tilfelli hjartabilunar. En efnið Úralíþín A finnst til dæmis í granataeplum og bláberjum. Edda útskýrði þetta betur fyrir okkur í vísindaspjalli dagsins.
Tónlist í þættinum:
Vals nr.1 / Magnús Eiríksson (Magnús Eiríksson)
Sous le ciel de Paris (Under Paris Himmel) / Sören Brix (Hubert Giraud)
Love is Blue / Paul Mauriat and his orchestra (André Popp, Pierre Cour & Brian Blackburn)
Stranger on the shore / Acker Bilk (Robert Mellin & Bilk Acker)
UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR
Popp og pólitík
Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.
- Endurflutt
Útvarpsfréttir.
07:30
08:30
Létt spjall og lögin við vinnuna.
Andri Freyr var vant við látinn í dag og leysti Doddi litli hann að hólmi í þætti dagsins.
Við heyrðum upptöku frá fyrstu útsendingu sjónvarpsins sem var fyrir nákvæmlega 60 árum.
Gæðaþrennan var á sínum stað og í þetta skiptið var hún af fyrstu plötu Tears for Fears, The Hurting.
Tónlist frá útsendingarlogg 2026-09-30
Kristmundur Axel - Bakkus.
TEARS FOR FEARS - Mad World.
Dean, Olivia - Nice To Each Other.
Ásgeir Trausti Einarsson - Hunter.
Warmland - Violet Dreams.
AMY WINEHOUSE - Back To Black.
Árný Margrét - Hakk og spaghettí.
RADIOHEAD - Exit Music (For a Film).
MANIC STREET PREACHERS - A Design for Life.
Malen, Creature of Habit, Birna Eyfjörð - auðnin.
BLUR - There?s No Other Way.
Friðrik Dór Jónsson, SinfoniaNord - Hvað er það versta sem gæti gerst?.
VALDIMAR - Undraland.
TEARS FOR FEARS - Pale Shelter (80).
Beck - Run Away.
GEORGE MICHAEL - Shoot The Dog.
Justin Timberlake - SexyBack.
Beabadoobee - Write Me A Letter.
DÁTAR - Leyndarmál.
THE CURE - In Between Days.
Jónfrí - Barentshaf.
DEPECHE MODE - Shake The Disease.
SUPERTRAMP - The Logical Song.
Teitur Magnússon Tónlistarmaður - Askur.
TEARS FOR FEARS - Change.
Hjálmar - Saknaðarljóð.
DEUS - Hotellounge (Be The Death Of Me).
CAGE THE ELEPHANT - Beaches In Tennessee.
Inspector Spacetime - Don?t Talk To Me.
TRYGGVI - Allra veðra von.
Suggs, Chase and Status, Skepta - Innocent Smile (feat. Suggs & Chase & Status).
Jón Jónsson Tónlistarm., Herra Hnetusmjör - Las á milli línanna.
Krummi - Bak við fjöllin.
GUS GUS FT. JOHN GRANT - Hold me in your arms again.
Jónfrí, Lúpína - Endalaus framtíð.
Land og synir - Á fjórum fótum.
MASSIVE ATTACK - Angel.
Emilíana Torrini, Dickow, Tina - This Fire!.
Aron Can - Fæddur til þess að vera þinn.
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Útvarpsfréttir.
ESA, eftirlitsstofnun EFTA, hefur ákveðið að fara í mál við íslenska ríkið vegna bókunar þrjátíu og fimm við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið. Frumvarp um bókun 35 var lagt fram á Alþingi í síðustu viku. Utanríkisráðherra segir Ísland ekki hafa uppfyllt skuldbindingar sínar.
Félags- og húsnæðismálaráðherra segist ekki hafa vitað af skilaboðum sem eiginkona hans sendi Guðmundi Inga Kristinssyni, þar sem Guðmundi voru settir afarkostir: að stíga úr ráðherrastóli – eða stríð.
Lögregla fann ekkert blóð í bíl manns sem er ákærður fyrir að hafa orðið félaga sínum að bana á heimili hans á Kársnesi. Aðalmeðferð hélt áfram í Héraðsdómi Reykjaness í dag.
Öldrunarhjúkrunarfræðingur segir að geðlyf séu gefin á hjúkrunarheimilum með þörf og vellíðan sjúklinga í huga. Tæp 40 prósent íbúa hjúkrunarheimila fengu sterk geðlyf í fyrra.
Forsætisráðherra Noregs segir ekkert óeðlilegt við fjárstuðning norska ríkisins við bandaríska hugveitu með tengsl við kynferðisbrotamanninn Jeffrey Epstein. Reynslan af hugveitunni hafi verið jákvæð.
Öldrun þjóðar og færra fólk á vinnumarkaði eru meðal stærstu áskorana framtíðarinnar fyrir almannatryggingakerfið. Aukið samspil við lífeyrissjóði skipti miklu máli segir forstjóri Tryggingastofnunar.
Neyðarástand skapaðist í flugferð frá Dúbaí til Tel Aviv í morgun þegar annar flugmaður vélarinnar stakk hinn, samkvæmt frásögnum farþega.
Poppland er vinur í raun og land án landamæra. Poppland er einn elsti og dáðasti tónlistarþáttur landsins. Umsjón: Lovísa Rut Kristjánsdóttir.
Útvarpsfréttir.
Þau Hrafnhildur Halldórsdóttir, Hólmfríður María Ragnhildardóttir og Rúnar Róbertsson halda landanum vel upplýstum um menn og málefni á leið úr vinnu. Þau fylgjast með fréttum og dægurmálum og spila nóg af góðri tónlist.
Fréttir
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Léttir tónar óma úr eldhúsinu.
Fréttastofa RÚV.
Á Kvöldvaktinni heyrir þú nýjustu slagarana og útgáfurnar frá upprennandi og uppáhalds tónlistarfólki þínu í fjölbreyttum kokteil af tónlist, tungum, straumum og stefnum sem þykja endurspegla tíðaranda dagsins í dag. Umsjónarmenn: Þorsteinn Hreggviðsson og Daníel Jón Baróns Jónsson.
Umsjón: Andrea Jónsdóttir.
