Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Í þáttunum Steypiregn kynnir tónlistarkonan Magga Stína Blöndal tónlistarmenn og tónlistarkonur sem hafa átt ríkan þátt í gera heiminn enn betri og fegurri. Í hverjum þætti er einn listamaður tekinn fyrir og verk hans kynnt fyrir hlustendum.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Í sígildri tónlist er algengt að samdir séu kvartettar, tónsmíðar fyrir fjóra flytjendur, eða kvintettar, tónverk fyrir fimm flytjendur. Sjáldgæfara er að samdir séu nónettar, verk fyrir níu flytjendur. Það hafa þó fáein tónskáld gert og í þættinum verða fluttir kaflar úr nónettum eftir 19. aldar tónskáldin Louis Spohr og Louise Farrenc og nónett eftir Heitor Villa-Lobos verður fluttur í heild. Síðastnefndi nónettinn er að vísu ekki alveg í samræmi við regluna um níu hljóðfæri því tónskáldið telur mörg slagverkshljóðfæri sem eitt og bætir þar að auki við heilum kór. Umsjón með þættinum hefur Una Margrét Jónsdóttir.

Leikin er tónlist með sunnlensku tónlistarfólki og endurflutt viðtal við Lárus Sigurbjörnsson, söngkennara og skáld, sem var formaður Málfundafélagsins Framtíðarinnar í Menntaskólanum í Reykjavík um aldamótin 1900. Kristján Guðmundsson og Hallgrímur Snorrason, nemendur í MR, ræddu við Lárus árið 1963.

Umsjón hefur Jónatan Garðarsson.

(Áður á dagskrá 1999)

frá Veðurstofu Íslands.

Að „sampla“ í tónlist merkir að fá að láni hljóðbrot úr eldra lagi. Þessi aðferð hefur tíðkast í rúm fjörutíu ár, sérstaklega í hipphoppi, þar sem bassalínur og hljómar úr eldri diskólögum og fönki voru lengi grunnurinn að tónlistinni sem var rappað við, en er útbreidd í nær allri popptónlist samtímans.

Í þessari þáttaröð segir Atli Bollason sögu þessarar aðferðar - tónklippilistarinnar -

frá árdögum hennar í módernískri tónlist fimmta áratugarins, gegnum hipphopp níunda áratugarins

Velt er upp lögfræðilegum álitamálum, en tónklippilistin hefur reynt mjög á

höfundarréttarlög. Tónklippilistin er einnig sett í samhengi við póstmódernískar kenningar um textatengsl og spurt hvort endurvinnsla af þessu tagi sé leikur að innantómum vísunum

sem endurspegli óhæfi til að fást við eigin samtíma, eða hvort hún komi á hugmyndafræðilegum tengslum við verkin sem á undan fóru í því skyni að varpa nýju, fersku og merkingarbæru ljósi á nútíðina.

Hvernig kallast tónklippilistin á við sambærilegar aðferðir í myndlist og bókmenntum? Hver er munurinn á því að nota þekkt hljóðbrot og óþekkt? Hver er framtíð tónklippilistar þegar hægt er að framleiða „ímynduð hljóðbrot“ í einni svipan með aðstoð gervigreindar?

Samplerar á viðráðanlegu verði komu fram árið 1985. Samhliða hipphoppinu voru ýmsir listamenn að nota þessa nýju græju til að takast á við fjöldamenninguna og ögra með meðvituðum hætti stífum höfundarréttarlögum. Sumir þeirra hafa tengingar við myndlistarheiminn.

* John Oswald, Illegal Art, Negativland, Christian Marclay … textatengsl, dauði höfundarins og

fæðing [hlustandans]: Roland Barthes, Julia Kristeva

Prestur og predikari: Sr. Helga Kolbeinsdóttir

Organisti: Arnór Vilbergsson

Kór:Kór Keflavíkurkirkju – Himinn og jörð ungmennakór kirkjunnar

Stjórnendur: Arnór Vilbergsson, Freydís Kneif Kolbeinsdóttir

Tónlistin í messunni:

Fyrir predikun

Forspil: Himinn og Jörð syngja „Við upphaf sérhvers dags“ Texti: Arnór Vilbergsson Lag: Jonathan Cain, Neal Schon, Steve Perry Útsetning: Arnór Vilbergsson

746 Ég vil dvelja í skugga vængja þinna Texti: Cathy Spurr/þýð: Gunnar Böðvarsson lag: Debbie McNeil útsetning: Gunnar Gunnarsson

Ég er heimsins ljós Texti: Jóh. 8.12 – Jónas Gíslason Lag: Lars Åke Lundberg

106 Krossferði að fylgja þínum Texti: Hallgrímur Pétursson Lag: Antwerpen 1540 Úts: Róbert A. Ottósson

101 Brauð til saðnings svöngum Texti: Per Lönning – Sigurbjörn Einarsson Lag: Anfinn Öien

Eftir predikun

Númer Heiti lags/sálms Höfundar

540 Hróp mitt er þögult Texti: Sigurður Pálsson Lag: Ragnheiður Gröndal úts: Gunnar Gunnarsson – Ragnheiður Gröndal

516b Son Guðs ertu með sanni Texti: Hallgrímur Pétusson Lag: Sigurður Sævarsson

Eftirspil: Himinn og Jörð syngja „Esjan“ Lag og Texti: Bríet Ísis Elfar og Pálmi Ragnar Ásgeirsson

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Í Krakkaheimskviðum fjöllum við um fréttir af því sem gerist ekki á Íslandi, en tengist því samt stundum. Karitas kafar í heimsmálin ásamt góðum gestum og fjallar á einfaldan, skýran og skemmtilegan hátt um allt milli himins og jarðar.

Umsjón: Karitas M. Bjarkadóttir

Í þessum þætti Krakkaheimskviða fræðumst við um ofurkrúttið Punch, lítinn apa unga sem vann hug og hjörtu fólks um allan heim fyrr í mánuðinum. Í seinni hluta þáttarins skoðar Karitas sögu LEGO og metárið þeirra 2025.

Karl Th. Birigisson fjallar um sögu Persa eða Írana, frá upphafi til okkar daga.

Þættirnir eru frá árinu 2005.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Úrval úr Lestarþáttum vikunnar.

Útvarpsfréttir.

Tónhjólið snýst og snýst og upp koma sögur af tónlist, nýrri og gamalli. Ólíkar stefnur og straumar skjóta upp kolli og líka hljóðfæri, hugtök og túlkunarmöguleikar. Hugað verður að einhverju því sem hæst ber á tónlistarsviðinu í heimi sígildrar tónlistar og djasstónlistar á hverjum tíma.

Í þættinum verður stiklað á stóru í tilnefningum til Íslensku tónlistarverðlaunanna, á sviði sígildrar- og samtímatónlistar og djasstónlistar.

Fréttir

Austurland á fimmta áratug síðustu aldar. Frásagnir tengdar hernámi Breta þar.

Atburðir sem aldrei liðu úr huga þeirra sem tókust á við lífið í kjölfar þeirra.

Umsjón og dagskrárgerð: Guðrún Hálfdánardóttir

Tæknimaður: Lydía Grétarsdóttir.

Áföll geta mótað fólk fyrir lífstíð og því miður er það ekki fyrr en á síðustu árum sem það þykir eðlilegt að tala um hlutina. Fólkið á Ási og í Veturhúsum talaði aldrei um þá lífsreynslu sem það gekk í gegnum á fimmta áratug síðustu aldar. Viðmælendur í þættinum eru: Baldur Davíðsson, Edda Emilsdóttir, Friðþór Eydal, Sigrún Sigurðardóttir og Sturla Pálsson.

frá Veðurstofu Íslands

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Gestur úr Mannlega þættinum talar um bækur.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Óttarr Proppé. Óttarr hefur borið marga titla í gegnum tíðina, hann er fyrrverandi bóksali, fyrrverandi heilbrigðisráðherra, fyrrverandi borgarfulltrúi, rokksöngvari, júróvisjónfari og margt fleira. En hann kom sjálfsögðu í þáttinn til að segja okkur frá því hvað hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Óttarr talaði um eftirfarandi bækur

Taumhald á skepnum e. Magnus Mills

Dyngja e. Sigrúnu Pálsdóttur

Pálmavínsdrykkjumaðurinn e. Amos Tutuola

Heyrt og séð erlendis - garðyrkjumaður segir frá e. Guðmundur Jónsson

Haruki Murakami

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Íbúar í borginni Kherson í Úkraínu fara síður út þegar veðrið er gott. En þegar það er þoka, rigning og snjór má búast við að sjá fólk á gangi úti við. Og ástæðan? Skyggnið er verra og þá eru minni líkur á að fólk sé sært eða drepið af drónum Rússlandshers. Kherson er í suðurhluta Úkraínu, við ána Dnipro. Hinum megin við ána eru rússneskir hermenn sem herja á borgarbúa alla daga með drónum. Á drónunum er myndavél og sprengiefni. Sá sem stýrir dróna sér því hvert hann stefnir og viljandi er þeim beint að fólki á gangi úti, jafnvel börnum, og að bílum á ferð. Borgarbúar kalla þetta „human safari“ eða mannaveiðar. Það sé eins og Rússarnir séu á eftir almennum borgurum til að særa þá eða drepa. Dagný Hulda Erlendsdóttir fjallar um málið.

Anthony Kim vann golfmót á dögunum. Kylfinga vinna golfmót vikulega, af hverju er þetta svona merkilegt? Jú kannski vegna þess að Anthony Kim hafði ekki unnið golfmót í að verða 15 ár. Hann var með þeim bestu þegar hann var yngri, rétt rúmlega tvítugur og hann átti framtíðina fyrir sér þegar hann meiddist. Þessi meiðsli höfðu gríðarleg andleg áhrif á hann og hann leiddist svolítið inn á ranga braut í lífinu og hætti alfarið að spila golf. Eftir rúman áratug af áföllum og neyslu nær hann sér aftur á beinu brautina og byrjar aðeins að fikta við golf aftur, þá með hvatningu konu sinnar og lítillar dóttur. En hann á langt í land með að geta orðið góður á nýjan leik. En rétt eins og hann sigraði fíknina þá náði hann að yfirstíga þessa miklu hindrun, að komast aftur í fremstu röð. Þannig þetta er ekki bara saga af einhverjum golfara, heldur þroska- og batasaga einhvers sem hafði gefist upp á lífinu. Og kannski sönnun þess að það sé hægt að snúa við blaðinu, jafnvel í verstu mögulegu aðstæðum. Oddur Þórðarson segir okkur söguna alla.

Að „sampla“ í tónlist merkir að fá að láni hljóðbrot úr eldra lagi. Þessi aðferð hefur tíðkast í rúm fjörutíu ár, sérstaklega í hipphoppi, þar sem bassalínur og hljómar úr eldri diskólögum og fönki voru lengi grunnurinn að tónlistinni sem var rappað við, en er útbreidd í nær allri popptónlist samtímans.

Í þessari þáttaröð segir Atli Bollason sögu þessarar aðferðar - tónklippilistarinnar -

frá árdögum hennar í módernískri tónlist fimmta áratugarins, gegnum hipphopp níunda áratugarins

Velt er upp lögfræðilegum álitamálum, en tónklippilistin hefur reynt mjög á

höfundarréttarlög. Tónklippilistin er einnig sett í samhengi við póstmódernískar kenningar um textatengsl og spurt hvort endurvinnsla af þessu tagi sé leikur að innantómum vísunum

sem endurspegli óhæfi til að fást við eigin samtíma, eða hvort hún komi á hugmyndafræðilegum tengslum við verkin sem á undan fóru í því skyni að varpa nýju, fersku og merkingarbæru ljósi á nútíðina.

Hvernig kallast tónklippilistin á við sambærilegar aðferðir í myndlist og bókmenntum? Hver er munurinn á því að nota þekkt hljóðbrot og óþekkt? Hver er framtíð tónklippilistar þegar hægt er að framleiða „ímynduð hljóðbrot“ í einni svipan með aðstoð gervigreindar?

Samplerar á viðráðanlegu verði komu fram árið 1985. Samhliða hipphoppinu voru ýmsir listamenn að nota þessa nýju græju til að takast á við fjöldamenninguna og ögra með meðvituðum hætti stífum höfundarréttarlögum. Sumir þeirra hafa tengingar við myndlistarheiminn.

* John Oswald, Illegal Art, Negativland, Christian Marclay … textatengsl, dauði höfundarins og

fæðing [hlustandans]: Roland Barthes, Julia Kristeva

Í Kúrs gerast nemendur við Háskóla Íslands dagskrárgerðarmenn; segja sögur, kafa í fræðin og spyrja spurninga. Leiðbeinendur: Þorgerður E. Sigurðardóttir og Anna Marsibil Clausen.

Hundrað ár eru liðin frá fyrstu formlegu útvarpssendingunni á Íslandi, sem fór fram í

Loftskeytastöðinni þann 18. mars 1926. Töfrar loftskeytatækjanna leiða hlustendur inn í upphafsár útvarpsmiðlunar

og að augnablikinu þegar rödd barst yfir hafið og útvarpið tók að tengja land og þjóð. Með frásögn, tónlist og

hljóðbrotum fá hlustendur að kynnast frumkvöðlastarfi Ottós B. Arnars, loftskeytafræðingsins sem stóð á bak við

draumkenndar tilraunaútvarpssendingar og fyrstu útvarpstöðina, H.F. útvarp. Í seinni hluta þáttarins stígur tæknin

sjálf fram, þegar rafeindavirkinn Sigurður Harðarson segir frá fyrstu tækjunum, danstónlistinni sem kviknaði úr suði

og þeim töfrum sem breyttu einangruðu landi í hlustandi samfélag.

Umsjón: Anna Diljá Sigurðardóttir

frá Veðurstofu Íslands

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Prélude VI eftir Claude Debussy. Útsetning Paul Cassidy fyrir strengi á Prélude VI (... des pas sur la neige (Sporin í snjónum)) eftir Claude Debussy, upphaflega samið fyrir einleikspíanó, úr Préludes bók 1 (1910). Þættirnir eru eftirfarandi:

Triste et lent - En animant surtout dans léxpression - Plus lent - Très lent.

Brodsky kvartettinn leikur en hann er svo skipaður: Krysia Osostowicz, fyrsta fiðla; Ian Belton, önnur fiðla; Paul Cassidy, víóla; Jacqueline Thomas, selló); og einnig leikur með þeim sellóleikarinn Laura van der Heijden. Upptökur fóru fram í St Michael’s Church, Highgate, London 4.–6. apríl 2022.

Útgefið 17. mars 2023 á plötunni Golden Oldies – More Favourite Encores

Dark Rosaleen - Rhapsody on a Air by James Joyce eftir Lee Hoiby. Ames píanókvartettinn leikur. Hann er svo skipaður: William David, píanó; Mahlon Darlington, fiða; Jonathan Sturm, víóla; George Work, selló.

Upptaka fór fram 12.-14. maí 2005 í Martha-Ellen Tye Recital Hall, Iowa Sate Univeristy, Ames IA.

Útgefið árið 2005 á plötunni: Dark Rosaleen - New American Quartets

2. undirþáttur, Calme régulier - Agité - Brusque úr VI. kafla verksins

Anthèmes 2 (1997) eftir Pierre Boulez. Meðlimir í The Ensemble Intercontemporain flytja ; Hae-Sun Kang, fiðla ; Andrew Gerzso rafhljóðfæri.

Útgefið árið 2000 á plötunni Boulez : Sur incises.

Five studies for 'Jacob's ladder' fyrir einleiksgítar eftir Hafliða Hallgrímsson. Tileinkað Pétri Jónassyni. - Verkið er í fimm þáttum:

1. Prologue

2. Steinar

3. Svefn

4. Jakobsstigi (draumur)

5. Englar og epilogue.

Pétur Jónasson leikur á gítar.

Deux interludes for flute violin and harpsichord eftir Jacques Ibert. Verkið er í tveimur þáttum:

I. Andante espressivo,

II. Allegro vivo

Flytjendur eru Eleonore Pameijer, flauta; Kees Hulsmann, fiðla og Menno van Delft, semball.

Útgefið árið 2000 á plötunni Complete chamber music = L'intégrale de la musique de chambre.

Echos from a Psalm (Bergmál sálms), lokaþáttur af fimm úr verkinu Coniunctio eftir Huga Guðmundsson. Sigurgeir Agnarsson leikur einleik á selló. Útgefið 2025 á plötunni Nánd.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Hér verður gluggan í ævisögu Jónu Sigríðar Jónsdóttur (1899-1997) sem varð svo fræg fyrir hestamennsku og hestaferðir að hún var jafnan kölluð Hesta-Sigga. Hér segir þó fyrst og fremst af uppeldi hennar fram að fermingu en hún ólst upp á Snæfellsnesi og bjó við vægast sagt misjafnt atlæti í æsku. Meðal annars var henni stranglega bannað að læra landafræði.