Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Í þáttunum Steypiregn kynnir Margrét Kristín Blöndal tónlistarmenn og tónlistarkonur sem hafa átt ríkan þátt í gera heiminn enn betri og fegurri. Í hverjum þætti er einn listamaður tekinn fyrir og verk hans kynnt fyrir hlustendum.

Þættirnir voru áður á dagskrá árið 2014.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Árið 1907 var enski tónsmiðurinn Ralph Vaughan Williams þrjátíu og fimm ára gamall. Hann hafði sent frá sér nokkrar tónsmíðar, en var ekki ánægður, honum fannst sér ganga illa að skapa sér sinn persónulega stíl. Hann ákvað að fara í frekara tónlistarnám til Frakklands og þannig skipuðust málin að hann fór að læra hjá frönsku tónskáldi sem var þremur árum yngra en hann sjálfur: Maurice Ravel. Þeir urðu góðir vinir og Vaughan Williams var hæstánægður með kennsluna. Árið 1909, ári eftir námið hjá Ravel, sendi Vaughan Williams frá sér nokkur af sínum bestu verkum, þar á meðal söngvaflokkinn "On Wenlock Edge" og Sjávarsinfóníu. Í þessum þætti verður söngvaflokkurinn fluttur í heild og leikinn verður 2. kafli Sjávarsinfóníunnar. Umsjón með þættinum hefur Una Margrét Jónsdóttir, en lesarar eru Björn Þór Sigbjörnsson og Gunnar Hansson.

Í þættinum er leikin ýmiskonar íslensk tónlist, þ.á.m. Gilsbakkaþula í flutningi barnakórs og nemenda Hlíðakóla og Tilbrigði við rímnalag op. 7 eftir Árna Björnsson í flutningi Sinfóníuhljómsveitar Íslands.

Flytjendur tónlistar: Guðrún Tómasdóttir ; Ólafur Vignir Albertsson ; Barnakór Hlíðaskóla ; Máni Sigurjónsson ; Sinfóníuhljómsveit Íslands ; Karlakórinn Heimir ; Kristinn Hallsson ; Árni Kristjánsson.

Séra Jakob Jónsson flytur brot úr erindi sínum "Um daginn og veginn" og ræðir m.a. um nýafstaðna jólahátíð, stuld á grenitrjám úr skógræktarreitum og fleira í þeim dúr. Frumflutt 29. des. 1947.

Ágúst Vigfússon les frásöguþátt Jóhannesar Ásgeirssonar af Gísla Jóhannssyni, bónda í Pálsseli í Laxárdal í Dalasýslu, sem lenti í villu á milli bæja á gamlársdag 1903, þar sem jörð var alhvít og fátt um kennileiti til að rata eftir.

Umsjón hefur Jónatan Garðarsson.

(Áður á dagskrá 1998)

frá Veðurstofu Íslands.

Að „sampla“ í tónlist merkir að fá að láni hljóðbrot úr eldra lagi. Þessi aðferð hefur tíðkast í rúm fjörutíu ár, sérstaklega í hipphoppi, þar sem bassalínur og hljómar úr eldri diskólögum og fönki voru lengi grunnurinn að tónlistinni sem var rappað við, en er útbreidd í nær allri popptónlist samtímans.

Í þessari þáttaröð segir Atli Bollason sögu þessarar aðferðar - tónklippilistarinnar -

frá árdögum hennar í módernískri tónlist fimmta áratugarins, gegnum hipphopp níunda áratugarins

Velt er upp lögfræðilegum álitamálum, en tónklippilistin hefur reynt mjög á

höfundarréttarlög. Tónklippilistin er einnig sett í samhengi við póstmódernískar kenningar um textatengsl og spurt hvort endurvinnsla af þessu tagi sé leikur að innantómum vísunum

sem endurspegli óhæfi til að fást við eigin samtíma, eða hvort hún komi á hugmyndafræðilegum tengslum við verkin sem á undan fóru í því skyni að varpa nýju, fersku og merkingarbæru ljósi á nútíðina.

Hvernig kallast tónklippilistin á við sambærilegar aðferðir í myndlist og bókmenntum? Hver er munurinn á því að nota þekkt hljóðbrot og óþekkt? Hver er framtíð tónklippilistar þegar hægt er að framleiða „ímynduð hljóðbrot“ í einni svipan með aðstoð gervigreindar?

Eftir því sem tónlist varð aðgengilegri á netinu fóru svefnherbergisgrúskarar að klippa hana niður og búa til ólöglega samslætti sem fóru ægilega í taugarnar á útgáfurisum þar til þeir umföðmuðu þessa tísku og fóru sjálfir að taka þátt. Remix-kúltúr springur út.

* Christina Aguilera xx The Strokes, Kylie Minogue xx New Order, Jay Z xx Bítlarnir, Madonna xx

Abba, Girl Talk, píratar, Napster, höfundarréttarlö

Pálmasunnudagur

BEIN ÚTSENDING

Sr. Skúli Sigurður Ólafsson

Organisti: Steingrímur Þórhallsson

Kór Neskirkju

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Í Krakkaheimskviðum fjöllum við um fréttir af því sem gerist ekki á Íslandi, en tengist því samt stundum. Karitas kafar í heimsmálin ásamt góðum gestum og fjallar á einfaldan, skýran og skemmtilegan hátt um allt milli himins og jarðar.

Umsjón: Karitas M. Bjarkadóttir

Í þessum þætti Krakkaheimskviða skoðar svefnvana Karitas hvers vegna klukkunum er breytt tvisvar á ári víðsvegar um heiminn - og hvers vegna það er ekki gert á Íslandi.

Karl Th. Birgisson fjallar um sögu Persa eða Írana, frá upphafi til okkar daga.

Þættirnir eru frá árinu 2005.

Karl Th. Birgisson fjallar um sögu Persa eða Írana, frá upphafi til okkar daga. Þriðji þáttur af fimm.

Í þættinum er spiluð sígild persnesk tónlist.

Þátturinn var fyrst á dagskrá 21. ágúst 2005.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Hjálmar H Ragnarsson, tónskáld og fyrrum rektor Listaháskóla Íslands var jarðsunginn fimmtudaginn 26. mars. Til að heiðra minningu hans er svipmyndarviðtal frá því í janúar 2025 endurtekið. Þar segir Hjálmar frá ævi sinni og ástríðum.

Úrval úr Lestarþáttum vikunnar.

Hljóðritun frá tónleikum Caput hópsins, sem fram fóru í Norðurljósum, Hörpu 16. mars sl.. Tónleikarnir voru helgaðir tónlist Jóns Nordals og haldnir í tilefni þess að hinn 6. mars voru liðin 100 ár frá fæðingu Jóns.

Á efnisskrá:

*Næturljóð á hörpu.

Einleikari: Elísabet Waage.

*Konsert fyrir píanó og hljómsveit í úsetningu Hauks Tómassonar fyrir sinfóníettu.

Einleikari: Helga Bryndís Magnúsdóttir.

*Brotaspil fyrir hljómsveit í útsetningu Hauks Tómassonar fyrir sinfóníettu.

Stjórnandi: Guðni Franzson.

Einleikararnir, Helga Bryndís og Elísabet, hafa leikið með Caput nánast frá upphafi. Jón samdi Nocturne fyrir Elísabetu fyrir útskriftartónleika hennar frá Tónlistarskólanum í Reykjavík árið 1987 og píanókonsertinn sem Helga Bryndís leikur, frumflutti Jón sjálfur með Sinfóníuhljómsveit Íslands í Þjóðleikhúsinu árið 1956.

Á tónleikunum var einnig flutt verkið Brotaspil, eitt „módernískasta“ verk tónskáldsins sem legið hefur í þagnargildi í rúm 60 ár frá því að Sinfóníuhljómsveit Íslands frumflutti það árið 1962.

Umsjón með tónleikum hefur Pétur Eggertsson.

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Fréttir

Í um 400 ár hafa ábúendur á Loftsstöðum notið sérstakrar verndar Galdra-Ögmundar.

Þau varðveita úr honum annan lærlegginn í lítilli glerkistu undir bókaskáp, og svo lengi sem beinið er á jörðinni ver það þau Tyrkjaránum, sjóskaða, náttúruhamförum og hvers konar mannraunum. En ein er sú vá sem enginn gat séð fyrir…

Þjóðsögur, flókin fjölskyldusambönd og erfðir mætast í þremur þáttum þar sem uppljóstrað er um rúmlega 70 ára gamalt leyndarmál.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen

Allt leitar yfirborðsins. Lærleggirnir una sér ekki í moldu og sögur úr æsku systkinanna af Lækjarbakka brjótast fram.

frá Veðurstofu Íslands

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Gestur úr Mannlega þættinum talar um bækur.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Dóra Lena Christians verslunarstjóri í Bóksölu stúdenta og meistaranámsnemi í almennri bókmenntafræði. Hún er nýkomin aftur til landsins eftir að hafa sótt stóru bókamessuna í London. Við fengum hana til að segja okkur aðeins frá því en svo auðvitað líka þeim bókum sem hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Dóra talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Other People's Houses, e. Claire Mackintosh

This is Not a Game e. Kelly Mullen

Dagar mínír í Morisaki-bókabúðinni e. Satoshi Yagisawa

Jane Austen, Agatha Christie, Arthur Conan Doyle og Patrick Modiano

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Samkvæmt okkar útreikningum voru samtals 4.308.068 Norðurlandabúar á kjörskrá í tvennum kosningum sem fóru fram í vikunni. Það var kosið í Danmörku á þriðjudag og í Færeyjum á fimmtudag. Við ætlum að kafa aðeins í úrslitin í báðum löndum, skoða kosningabaráttuna og fleira.

Svo segjum við ykkur allt um einkalán sem valda sérfróðum á fjármálamarkaði talsverðum áhyggjum. Hætturnar í heimshagkerfinu eru æði margar um þessar mundir. Stríðið í Mið-Austurlöndum hefur keyrt verð á olíu og gasi í hæstu hæðir og hlutabréfamarkaðir um allan heim nötra. En þessir atburðir hafa dregið athyglina frá annarri undirliggjandi ógn sem ekki hefur farið jafn hátt en gæti, ef allt fer á versta veg, komið af stað heimskreppu eins og þeirri sem skók fjármálamarkaði árið 2008. Magnús Geir Eyjólfsson segir frá.

Að „sampla“ í tónlist merkir að fá að láni hljóðbrot úr eldra lagi. Þessi aðferð hefur tíðkast í rúm fjörutíu ár, sérstaklega í hipphoppi, þar sem bassalínur og hljómar úr eldri diskólögum og fönki voru lengi grunnurinn að tónlistinni sem var rappað við, en er útbreidd í nær allri popptónlist samtímans.

Í þessari þáttaröð segir Atli Bollason sögu þessarar aðferðar - tónklippilistarinnar -

frá árdögum hennar í módernískri tónlist fimmta áratugarins, gegnum hipphopp níunda áratugarins

Velt er upp lögfræðilegum álitamálum, en tónklippilistin hefur reynt mjög á

höfundarréttarlög. Tónklippilistin er einnig sett í samhengi við póstmódernískar kenningar um textatengsl og spurt hvort endurvinnsla af þessu tagi sé leikur að innantómum vísunum

sem endurspegli óhæfi til að fást við eigin samtíma, eða hvort hún komi á hugmyndafræðilegum tengslum við verkin sem á undan fóru í því skyni að varpa nýju, fersku og merkingarbæru ljósi á nútíðina.

Hvernig kallast tónklippilistin á við sambærilegar aðferðir í myndlist og bókmenntum? Hver er munurinn á því að nota þekkt hljóðbrot og óþekkt? Hver er framtíð tónklippilistar þegar hægt er að framleiða „ímynduð hljóðbrot“ í einni svipan með aðstoð gervigreindar?

Eftir því sem tónlist varð aðgengilegri á netinu fóru svefnherbergisgrúskarar að klippa hana niður og búa til ólöglega samslætti sem fóru ægilega í taugarnar á útgáfurisum þar til þeir umföðmuðu þessa tísku og fóru sjálfir að taka þátt. Remix-kúltúr springur út.

* Christina Aguilera xx The Strokes, Kylie Minogue xx New Order, Jay Z xx Bítlarnir, Madonna xx

Abba, Girl Talk, píratar, Napster, höfundarréttarlö

Í Kúrs gerast nemendur við Háskóla Íslands dagskrárgerðarmenn; segja sögur, kafa í fræðin og spyrja spurninga. Leiðbeinendur: Þorgerður E. Sigurðardóttir og Anna Marsibil Clausen.

Þegar íslensk erfðagreining rannsakaði móðurarf Íslendinga, þá kom á óvart að 63% kvenna sem komu hingað í landnámi voru af keltnesku bergi brotin. Í þessum þætti verður fjallað um líkindi Íslensku menningarinnar við þá keltnesku, og ástæðurnar af hverju við Íslendingar höfum ekki viðurkennt móðurarfinn. Írland er þá haft sérstaklega í brennidepli.

Umsjón: Jakob Fjólar Gunnsteinsson

frá Veðurstofu Íslands

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Du wolltest mich nicht deinen Mund küssen lassen, aría úr óperunni Salome eftir Richard Strauss. Dunja Vejzovic, messósópran syngur, Sinfóníuhljómsveit króaska útvarpsins leikur undir stjórn Niksa Bareza. Plata: Dunja Vejzovic in Zagreb (2002).

Hornkonsert nr. 2 (1942) eftir Richard Strauss.

Verkið er í þrem þáttum:

Allegro

Andante

Allegro molto

Stefán Jón Bernharðsson leikur einleik á horn með Sinfóníuhljómsveit Íslands. Stjórnandi er Bernharður Wilkinsson. (Stúdíóupptaka - Hljóðritað í Háskólabíói 16.10.2009).

Þáttur IV-V úr verkinu Spíral (1992) eftir Hauk Tómasson. Tónlistarhópurinn Caput ensemble leikur. Plata: Portrait 1994

II. þáttur, Tempo di minuetto úr Sónötu nr. 8 í G dúr op. 30 nr. 3 eftir Ludwig van Beethoven. Isabelle Faust leikur á fiðlu, Alexander Melnikov leikur á píanó. Plata: Complete sonatas for piano and violin (2009).

Næturljóð (Noktrúrna) nr. 15 í d-moll, H. 59 Söngur án orða eftir John Field. Alice Sara Ott leikur á píanó. Plata: John Field : Complete Nocturnes (2025).

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Kropotkin fursti skrifaði rómaða sjálfsævisögu sem áður hefur verið gluggað í í Frjálsum höndum. Nú er hann kominn á táningsár og farinn að komast í kynni við hirðlífið í hinu feyskna ríki Romanov-keisaraættarinnar. Þrælahaldið heldur áfram að varpa skugga yfir þjóðlífið allt.