Við heyrum aftur sögurnar sem sagðar voru í þáttaröðinni Sögum af landi, sem var á dagskrá Rásar 1 frá árinu 2015-2023. Þar var flakkað um landið, rætt við fólk sem hafði sögur að segja, kynntir voru áhugaverðir staðir og fréttamál líðandi stundar skoðuð - oft með nýjum augum. Efni í þættina unnu frétta- og dagskrárgerðarfólk RÚV um allt land.

Umsjón: Gígja Hólmgeirsdóttir

Þáttur frá 11. desember 2016: Þátturinn er helgaður vísindum í öllum sínum dásamlegu birtingamyndum. Tekinn er snúningur á því sem nokkrir vísindamenn þessa lands eru að bauka. Umbreyta fitu í eitthvað nytsamlegt, nýta orku úr vatni og beita hugarorkunni til nytsamlegra verka.

Dagskrárgerð: Ágúst Ólafsson, Dagur Gunnarsson, Rögnvaldur Már Helgason og Þórgunnur Oddsdóttir.

Umsjón með endurliti: Gígja Hólmgeirsdóttir.

Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Vínill vikunnar að þessu sinni er platan Spilar og spilar með Viðari Alfreðssyni sem kom út árið 1981.

Umsjón: Árni Matthíasson.

Viðar Alfreðsson fæddist 26. maí 1936, sonur Theódóru Eyjólfsdóttur og Alfreðs Þórðarsonar. Mikið var um hljóðfæri á heimilinu, meðal annars píanó, rafmagnsorgel, harmonikka, trommusett og ýmis blásturshljóðfæri og Viðar fór snemma að spila á þau flest. Hann kom fyrst fram opinberlega 12 ára gamall í stuttri kvikmynd sem sýnd var í Gamla bíói og lék Boogie Woogie-sóló á píanó, en hann lék einnig á píanó í Útvarpinu 1951, þegar hann var fimmtán ára.

Sextán ára gamall lærði Viðar að blása í trompet og spilaði svo meðal annars með hljómsveit Stefáns Þorleifssonar og með Svavari Gests. Um tvítugt var hann kominn í hljómsveit Gunnars Ormslevs og fór með henni í fræga ferð til Moskvu 1957 á heimsmót æskunnar þar sem hljómsveitin vann til gullverðlauna. Um svipað leyti lék hann líka í hljómsveit Björns R. Einarssonar.

Árið 1959 fluttist Viðar til Þýskalands og hóf tónlistarnám í Hamborg. Þegar hann sneri aftur heim var hann ráðinn í afleysingar sem fyrsti trompet í Sinfóníuhljómsveit Íslands, en þegar fyrsti trompet sveitarinnar sneri aftur til starfa var Viðari boðin staða þriðja trompetleikara, en kaus að fara frekar í framhaldsnám við Guildhall School of Music and Drama í Lundúnum 1961. Þar lagði hann trompetinn til hliðar og tók upp skógarhorn, sem einnig hefur verið kallað franskt horn.

Að námi loknu var Viðar ráðinn til Sadlers Wells þjóðaróperunnar í Lundúnum og lék þar í óperuhljómsveitinni í rúm fjögur ár. Eftir að hafa verið í lausamennsku um hríð var hann ráðinn til útvarpshljómsveitar BBC, en lék einnig með bresku fílharmóníuhljómsveitinni, sem hét þá um hríð The New Philharmonia Orchestra

Árið 1971 sneri Viðar aftur heim til Íslands og var ráðinn til sinfóníunnar þar sem hann blés til 1979 að honum var sagt upp eftir deilur við framkvæmdastjóra hljómsveitarinnar. Viðar var ekki sáttur og fór í mál við hljómsveitina og hafði sigur.

Samhliða því að spila með Sinfóníunni var hann duglegur að spila jazz, mætti á jazzkvöld með trompet eða takkabásúnu og spilaði til að mynda mikið með Gunnari Ormslev síðustu árin sem Gunnar lifði, en Gunnar Ormslev lést 1981.

Að loknu starfi hjá Sinfóníunni var Viðar atorkumikill kennari á næstu árum og skólastóri um hríð, en síðustu æviárin bjó hann í Neskaupstað. Hann veiktist illa 1998 og lést 11. september 1999.

Auk plötunnar Spilar og spilar, sem við heyrum hér á eftir, má heyra Viðar með Bob Magnusson Group á Jazzvöku, afmælisplötu Jazzvakningar sem kom út 1981, og á minningarplötunni um Gunnar Ormslev, Jazz í 30 ár, sem kom út 1983. Þess má og geta að Jazzvakning gaf út geisladiskinn Jazzvaka Guðmundar og Viðars 1991, en á honum er meðal annars finna plötuna Spilar og spilar eins og hún leggur sig.

Á Spilar og spilar leikur Viðar á trompet, flygilhorn, takkabásúnu, franskt horn og túbu. Aðrir hljóðfæraleikarar eru Sigurlaug Eðvaldsdóttir, Helga B. Óskarsdóttir og Friðrik Már Baldursson sem leika á fiðlu, Brian Carlile og Ólöf Sesselja Óskarsdóttir leika á lágfiðlu, Guðrún Th. Sigurðardóttir og Ólöf Sesselja á hnéfiðlu, John Stupcano á bassa, Árni Elfar á píanó, Alfreð Alfreðsson á trommur og Jón H. Sigurbjörnsson á flautu. Svo spilar Litla jazzbandið með Viðari í nokkrum lögum á plötunni; Guðmundur Ingólfsson á píanó, Árni Scheving á bassa og Guðmundur Steingrímsson á trommur.

Viðar útsetti lögin að mestu sjálfur, en félagi hans úr BBC-hljómsveitinni, tónlistarmaðurinn og hljómsveitarstjórinn Bob Leaper aðstoðaði hann með hljómsveitarútsetningarnar á fjórum lögum: If He Walked into My Life, Cavatina, Makin' Whoopee og As Long as He Needs Me. Þess má geta að Bob Leaper útsetti mikið fyrir Bítlana á sínum tíma.

Ekki tók nema 36 klukkustundir að taka plötuna upp, enda var búið að æfa vel og lengi fyrir upptökurnar. Viðar gaf plötuna út sjálfur en Hljómplötuútgáfan, sem síðar varð Skífan, tók að sér að dreifa henni. Henni var vel tekið og seldist upp á skömmum tíma.

Á A-hlið plötunnar er fyrst lagið Be My Love eftir þá Sammy Cahn og Nicolas Brodszky, sem Mario Lanza söng í bíómyndinni The Toast of New Orleans og varð fyrsta gullplata hans. Þá kemur If He Walked into My Life eftir Jerry Herman úr söngleiknum Mame sem Angela Lansbury söng. Þriðja lagið er Cavatina eftir Stanley Myers, lag sem samið var fyrir kvikmyndina The Walking Stick, en aukin útgáfa þess var síðan notuð í kvikmyndinni The Deer Hunter þar sem John Williams lék á gítarinn. Viðar samdi sjálfur fjórða lag A-hliðarinnar, Vala heitir það í höfuðið á Valerie dóttur hans. Lokalag A-hliðar plötunnar er svo Makin' Whoopee eftir Walter Donaldson sem Eddie Cantor söng í söngleiknum Whoopee! 1928.

B-hlið plötunnar hefst með laginu As Long as He Needs Me eftir Lionel Bart úr söngleiknum Olivier, söng Nancy til illmennisins Bill Sikes. Í viðtali við Viðar kom fram að hann valdi það lag á plötuna því hann spilaði í heilt ár í leikhúshljómsveitinni við sýningar á Oliver. Næst kemur For Once in My Life eftir þá Ron Miller og Orlando Murden sem þeir sömdu 1965 og ýmsir Motown-listamenn spreyttu sig á, fyrst Jean DuShon, þá Connie Haines, Barbara McNair og Four Tops Temptations, Martha & the Vandellas, Smokey Robinson, Kiki Dee, Sammy Davis Jr. og Gladys Knight & the Pips. Einnig urðu vinsælar útgáfur Tony Bennett og Frank Sinatra, en þær eru allar í hægum takti eins og lagið var upphaflega. Stevie Wonder færði það í þann fjöruga búning sem flestir þekkja í dag og þeir Viðar og félagar gera að sinni. Þriðja lagið heitir einfaldlega Three og er eftir A. Larkin, sem er líklega breskur spilafélagi Viðars í Bretlandi. Eina hreinræktaða jazzlag plötunnar er lokalag hennar, Misty, eftir píanóleikarann Erroll Garner, sem sló reyndar í gegn með söngvaranum Johnny Mathis, þó það hafi upphaflega verið án söngs, en meðal þeirra sem tóku lagið upp eru Ella Fitzgerald og Sarah Vaughan.

Útvarpsfréttir.

Einstaklingar héðan og þaðan leika tónlist að eigin vali í þáttaröð frá vetrinum 2013-2014

frá Veðurstofu Íslands.

Í þáttaröðinni fjallar Þorkell Gunnar Sigurbjörnsson íþróttafréttamaður um fyrstu fótboltamennina frá gömlu Júgóslavíu sem komu til Íslands á árunum 1989-1992 til að spila fótbolta og settust svo hér að. Framleiðandi: Þorgerður E. Sigurðardóttir. Hljóðmynd: Jón Þór Helgason.

Umsjón: Þorkell Gunnar Sigurbjörnsson

Allir þeir átta sem við höfum rætt við í þessum þáttum fóru út í þjálfun eftir að leikmannaferlinum lauk. Sumir byrjuðu jafnvel að þjálfa á meðan þeir voru enn að spila. Flestir hafa náð eftirtektarverðum árangri í þjálfun og gefið mikið af sér. Í þessum þætti eru Balkanbræður sem fótboltakennarar til umfjöllunar. Rætt er við Goran Kristófer Micic, Luka Lúkas Kostic, Milan Stefán Jankovic, Zoran Daniel Ljubicic, Salih Heimi Porca, Izudin Daða Dervic, Ejub Purisevic og Hajrudin Cardaklija.

Farið yfir helstu fréttir vikunnar í spjalli við fólkið í fréttunum og fréttaskýrendur.

Gestir Vikulokanna voru Kristján Ingi Mikaelsson, sjóðsstjóri hjá Visku sjóðum og fjárfestir, Nichole Leigh Mosty, leikskólastjóri og fyrrverandi þingmaður Bjartrar framtíðar og Vilhjámur Birgisson, formaður Starfsgreinasambandsins.

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Tónlist héðan og þaðan

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Tugir manna og kvenna sem voru á vistheimilum sem börn, hafa leitað til lögmanns eftir þátt Kveiks um aðstæður barna í Bakkakoti. Sumir eru að segja sögu sína í fyrsta sinn í áratugi. Lögmaðurinn segir fleiri heimili til skoðunar en Bakkakot.

Úkraínumönnum og Rússum hefur verið boðið að funda um stríðslok í Bandaríkjunum í næstu viku, að sögn forseta Úkraínu. Bandaríkjamenn vilja að stríðinu verði lokið í júní.

Hvorki er hægt að tryggja öryggi starfsfólks né sjúklinga á bráðamóttöku í núverandi ástandi, að mati formanns læknafélagsins. Tímabært sé að setja í gang neyðaráætlun í heilbrigðiskerfinu.

Töluvert landrof hefur orðið í Reynisfjöru og stór bakki hrunið úr hlíðum Reynisfjalls alveg að viðvörunarskiltunum við fjöruna. Landeigandi segist aldrei hafa séð svo mikið landrof í fjörunni.

Hjónin Bill og Hillary Clinton vilja að vitnisburður þeirra fyrir þinginu um tengsl við Jeffrey Epstein verði fyrir opnum tjöldum. Repúblíkanar eru sakaðir um að reyna að koma höggi á pólitíska andstæðinga Donalds Trump Bandaríkjaforseta með skýrslutökunum.

Bryggjustöðin verður opnuð á Þingeyri í dag en hún er eina verslunin í þorpinu sem opin verður allan ársins hring. Engin búð hefur verið í þorpinu í um hálft ár.

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Það er ekki skortur á umfjöllun um Bandaríkin og bandaríska ráðamenn í fréttum þessi misserin. Mest ber á ákvörðunum Bandaríkjastjórnar á alþjóðasviðinu en minna er fjallað um það sem er að gerast innanlands. Það hefur stundum verið talað um að ráðamenn í Bandaríkjunum séu flinkir í því að snúa athyglinni annað þegar erfið mál koma upp - hefja árásir eða stríð einhvers staðar til að draga athyglina frá þeim. Og við ætlum að fjalla um mál sem hafa kannski fallið í skuggann af stærstu fréttamálunum: bólusetningar barna, stríð gegn háskólum og krafa ríkisstjórnar Trumps um aðgang að upplýsingum um kjósendur. Ólöf Ragnarsdóttir fer með okkur til Bandaríkjanna.

Einir vinsælustu og mest umtöluðu sjónvarpsþættir samtímans heita Heated Rivalry. Þessi fremur ódýra framleiðsla á sjónvarpsþáttunum sex hefur borgað sig svo um munar. Aðalleikararnir tveir eru orðnir stórstjörnur, annar þeirra verður gestgjafi í Saturday Night Live síðar í mánuðunum. Og þeir voru meðal kyndilbera fyrir Ólympíuleikana, sem hófust einmitt í gær. En þeir leika í þáttunum elskendur, sem eru tveir bestu íshokkíspilarar heimsins. Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir segir okkur allt um þættina vinsælu og áhrifin sem þeir hafa haft.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Róberta Andersen féll snemma fyrir gítarnum, en spunaþráin kom þegar hún sá tríó Hilmars Jenssonar spila á Akureyri skömmu fyrir aldamót. Frá þeim tíma hefur hún leikið allskyns músík með allskyns tónlistarmönnum og hljómsveitum, meðal annars Moses Hightower, múm, Ólöfu Arnalds, Sin Fang, Julianna Barwick, Pascal Pinon og Hist og. Hún vinnur nú að breiðskífu sem verður vísir að tónlistaruppeldissögu hennar.

Í Kúrs gerast nemendur við Háskóla Íslands dagskrárgerðarmenn; segja sögur, kafa í fræðin og spyrja spurninga. Leiðbeinendur: Þorgerður E. Sigurðardóttir og Anna Marsibil Clausen.

Það eru nokkrir hópar samfélagsins sem eru ekki mikið fyrir tilfinningatjáninguna og þar má sem dæmi nefna karlmenn. Karlar elska að tala um tilfinningar með því að tala ekki um þær, sú pæling um að kæfa tilfinningarnar með einhverju öðru. Klassískt dæmi um þetta má nefna golfklúbba, bumbubolta, pöbbaröltið eða nokkrir fótboltaleikir yfir einum köldum, en hvar leynast lausnir karla til að tjá sig?

Umsjón: Salvör Mist Sigurðardóttir Melsteð

Veturinn 2009-2010 fékk Ævar Kjartansson Pál Skúlason, heimspeking og fyrrverandi háskólarektor, til liðs við sig til þess að fjalla um grunnhugmyndir í okkar samtíma. Í fyrsta þættinum spjölluðu þeir um eðli hugmynda almennt en fengu síðan til sín fræðimenn á ýmsum sviðum til þess að ræða hugmyndina um þjóðina, ríkið, samfélagið, hamingjuna, frelsið svo eitthvað sé nefnt.

Hugmyndin um heilbrigði. Ólafur Ólafsson fyrrverandi landlæknir verður gestur Páls Skúlasonar og Ævars Kjartanssonar

Útvarpsfréttir.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Í þættinum í dag verðum við bæði í festum og á flakki.

Við byrjum á suðurnesjunum í bát við bryggjuna og leitum að skeljaskrímslum með Steinunni G. Helgadóttur rithöfundi og myndlistarmanni. Steinunn var að gefa út sína fjórðu skáldsögu, Síðustu dagar skeljaskrímslisins.

Svo höldum við suður á bóginn til Parísar og Pamplóna og lendum í hrakningum með Ernest Hemingway. 100 ár eru frá því að fyrsta skáldsaga nóbelshöfundarins og hrakfallabálksins bandaríska kom út 1926; The Sun Also Rises eða Og sólin rennur upp. Lilja Sigurðardóttir rithöfundur hefur lengi haft mikinn áhuga á Hemingway og segir frá lygilegri ævi hans.

Viðmælendur: Steinunn G. Helgadóttir og Lilja Sigurðardóttir.

Tónlist frá ýmsum tímum úr ólíkum héruðum Djasslandsins. Íslenskt og erlent í bland.

Pétur Grétarsson ræðir við Hauk Gröndal saxófón/klarinettleikara og tónsmið um tónlistina í lífi hans,ferilinn og hvað drífur hann.

Tónlistin í þættinum

Tíbet - Haukur Gröndal - Frelsissveit Íslands 2022

Pikku Kinalaisia - Jarko Hakala - Norrænn kvintett 2005

Evil Beaver - Haukur Gröndal - Rodent 2004

Ether - Haukur Gröndal - Frelsissveit Íslands 2022

Fréttir

Fréttir

Utanríkisráðherra Danmerkur telur samband Grænlands og Danmerkur við Bandaríkin betra nú en fyrir nokkrum vikum. Krísan sé þó ekki með öllu afstaðin.

Leiðsögumaður segir ásýnd Reynisfjöru gjörbreytta eftir mesta landrof í manna minnum. Nú sé eins og að vera staddur allt annars staðar á landinu.

Fólk með örorku ber tvöfalda byrði er kemur að lífskjörum og heilbrigðisþjónustu samkvæmt nýrri könnun. Það sækir sér síður heilbrigðisþjónustu en aðrir vegna þess.

Dagur Benediktsson ríður á vaðið af íslensku keppendunum á Vetrarólympíuleikunum á morgun. Hann segir eitt skot í byssunni á fjögurra ára fresti og því þurfi að standa sig vel.

KR er bikarmeistari karla í körfubolta. Suðurnesjaslagur er fram undan í úrslitum kvenna.

Í þættinum eru atburðir og málefni líðandi stundar skoðaðir í ljósi sögunnar. Umsjón: Vera Illugadóttir.

Fimmti þáttur um sögu Sómalíu.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Sveiflutónlist og söngdansar að hætti hússins.

Steen Vig og Bluesicians leika lögin We Sure Do Need Him Now, Memphis Blues, Blue Turning Grey Over You, Taps Miller, Kansas City Blues, Foo Foo Blues og Tee. Jimmy Knepper Gee Baby Ain't I Good To You, Close As Pages In A Book og Irresistible You. Tríó Bill Evans og Frank Minon flytja lögin So What, Flamenco Skethces og Round Midnight. Charles Mingus og hljómsveit flytja lögin Fifty Street Blues, Conversation, East Coasting, West Coast Ghost, Celia og Memories Of You.

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir, Atli Sigþórsson og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Þáttur um íslenskt mál og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir.

Rætt var við Finn Friðriksson, félagsmálfræðing og dósent við Háskólann á Akureyri, um málbreytingar og stöðugleika íslenskrar tungu.

Umsjón: Melkorka Ólafsdóttir

Umsjón: Melkorka Ólafsdóttir

Daníel Bjarnason, tónskáld og hljómsveitarstjóri, segir frá sínu uppáhalds tónverki.

Clifford Curzon leikur 2. kafla úr Píanókonsert nr. 1 eftir Johannes Brahms, ásamt London Symphony Orchestra, stjórnandi er Georg Szell.

Í Sagnaslóð er víða leitað fanga. Sagt er frá mönnum og málefnum fyrri tíma. Umsjónarmenn: Birgir Sveinbjörnsson og Jón Ormar Ormsson

Þættir frá vetrinum 2008-2009

Í Sagnaslóð Birgis Sveinbjörnssonar er rætt við Ellert Kárason fyrrverandi leigubílsjóra á Akureyri um starfið en Ellert var leigubílsjóri í 52 ár og þrjá mánuði og keyrði á þeim tíma um 2,7 miljón kílómetra eða eins og 67 sinnum kringum miðbaug. Þá er lesin frásögn af fyrstu póstferðinni sem farin var alla leið frá Reykjavík til Akureyrar á bíl en það var Guðmundur Albertsson sem fór þá ferð 1933.

frá Veðurstofu Íslands

Svanhildur Óskarsdóttir les sálmana í hljóðritun frá árinu 1998.

Árið 1944 var tekinn upp sá siður hjá Ríkisútvarpinu að lesa alla Passíusálma Hallgríms Péturssonar á föstunni.

Í Litlu flugunni er leikin gamaldags tónlist frá öldinni sem leið: dægurlög, harmóníkutónlist, djass og danslög, með flytjendum á borð við Tónakvartettinn frá Húsavík, danshljómsveit Victors Sylvester, Caterinu Valente og Hauk Morthens.

Gömlu góðu hljómplöturnar eru í heiðri hafðar, bæði litlar og stórar, að ógleymdum segulböndum úr safni útvarpsins en í segulbandasafninu leynast margar ófáanlegar hljóðritanir með íslenskum tónlistarmönnum.

Umsjón: Lana Kolbrún Eddudóttir.

Leiknar eru útvarpsupptökur með Hljómsveit Hauks Morthens, en nú er komið að upptökum frá áttunda áratugnum. Þeir sem leika í hljómsveitinni eru píanóleikarinn Carl Möller, gítarleikarinn Helgi Kristjánsson, trommuleikarinn Guðjón Ingi Sigurðsson og bassaleikarinn Ómar Axelsson. Einnig eru dregin fram lög að plötum sem Haukur gerði á sínum tíma.

Þátturinn var fyrst á dagskrá 24. maí 2007.

Farið yfir helstu fréttir vikunnar í spjalli við fólkið í fréttunum og fréttaskýrendur.

Gestir Vikulokanna voru Kristján Ingi Mikaelsson, sjóðsstjóri hjá Visku sjóðum og fjárfestir, Nichole Leigh Mosty, leikskólastjóri og fyrrverandi þingmaður Bjartrar framtíðar og Vilhjámur Birgisson, formaður Starfsgreinasambandsins.

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson