Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Útvarpsfréttir.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Við stikluðum á stóru í sögu íslenskra kosningalaga. Sagan sú nær aftur fyrir miðja nítjándu öld og er öðrum þræði átakasaga. Jón Kristinn Einarsson sagnfræðingur hefur tekið þetta saman.

Eftir þessa yfirferð fórum við inn á Alþingi en þingið hefur til meðferðar tvö mál er varða dauðann. Annars vegar tillögu sem miðar að því að dánaraðstoð verði heimil og hins vegar frumvarp um að dreifing jarðneskra leifa verði gefin frjáls. Bryndís Haraldsdóttir, flytur bæði mál og hún kom til okkar.

Í umfjöllun um sígilda tónlist fjallaði Magnús Lyngdal um óperur Verdis. Hann samdi þær margar um ævina en Magnús beindi sjónum að þremur; Il trovatore, Rigoletto og La traviata.

Tónlist:

Mugison - Stingum af.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Útvarpsfréttir.

Í þættinum eru atburðir og málefni líðandi stundar skoðaðir í ljósi sögunnar. Umsjón: Vera Illugadóttir.

Seinni þáttur um svonefndar radíum-stúlkur, ungar konur sem unnu við að mála sjálflýsandi úr með geislavirkri radíum-málningu í Bandaríkjunum á fyrstu áratugum síðustu aldar, og baráttu þeirra fyrir bótum og réttlæti.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Lagalistinn:

Ólafur Þórarinsson - Systurkveðja.

Ríó tríó - Sumar er í sveitum.

Higgerson, Thomas Randal, Pétur Pétursson, Karlakórinn Heimir, Sigfús Pétursson - Dísir vorsins.

Danshljómsveit Friðjóns Jóhannssonar - Heillandi vor.

Björn Sveinsson - Dísir vorsins.

Guðrún Gunnarsdóttir Dagskrárgerðarm. - Að fjallabaki.

Rúnar Júlíusson - Það þarf fólk eins og þig.

Vilhjálmur Vilhjálmsson - Ég fer í nótt.

Örvar Kristjánsson - Ég vil með þér ganga.

Gully Hanna Ragnarsdóttir - Vi ses igen.

Paredes, Artur - Variacoes em mi menor.

Helsinki Chamber Choir - Écho ! (2007) for eight voices and electronics : III. Libero, intenso.

Danshljómsveit Friðjóns Jóhannssonar - Heillandi vor.

Guðrún Gunnarsdóttir Dagskrárgerðarm. - Að fjallabaki.

Ólafur Þórarinsson - Systurkveðja.

Ríó tríó - Sumar er í sveitum.

Higgerson, Thomas Randal, Pétur Pétursson, Karlakórinn Heimir, Sigfús Pétursson, Björn Sveinsson - Dísir vorsins.

Rúnar Júlíusson - Það þarf fólk eins og þig.

Vilhjálmur Vilhjálmsson - Ég fer í nótt.

Örvar Kristjánsson - Ég vil með þér ganga.

Gully Hanna Ragnarsdóttir - Vi ses igen.

Miranda, Carmen - Ginga ginga.

Regnfang, Regnfang - Midnat.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Arnór Pálmi Arnarson leikstjóri. Hann byrjaði mjög ungur að leikstýra kvikmyndaefni, sjónvarpsþáttaraðirnar Hæ gosi, Ligeglad, Ráðherrann, áramótaskaupið og fleiri. Og svo nú, ný spennuþáttaröð, Heimaey, sem hóf göngu sína hjá Sjónvarpi Símans í gær. Við ferðuðumst um í tíma og rúmi með Arnóri Pálma og forvitnuðumst auðvitað um þessa nýju þætti sem gerast, eins og nafnið gefur til kynna, í Vestmannaeyjum, en reyndar líka í Portúgal.

Svo var það matarspjallið með Sigurlaugu Margréti. Í dag ræddum við með henni um matsárni, vonir og væntingar, þegar kemur að því til dæmis að fara út að borða, í samanburði til dæmis við það að elda heima.

Tónlist í þættinum i dag:

Bella símamær / Björk Guðmundsdóttir og Tríó Guðmundar Ingólfssonar (Marc Fontenoy, texti Guðmundur Guðmundsson)

Ég veit þú kemur / Ási í Bæ (Oddgeir Kristjánsson, texti Ási í Bæ)

Golden Slumbers / Carry that Weight - The Beatles (Lennon & McCartney)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Uppástand, þema: Sannleikur. Irma Sjöfn Óskarsdóttir prestur.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Óvíst er hvort samkomulag næst á lokadegi loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna. Ísland er meðal um þrjátíu ríkja, sem ætla ekki að samþykkja lokaályktun nema kveðið verði á um útfösun jarðefnaeldsneytis.

Jafnvægi er að komast á hagkerfið, segir forsætisráðherra um stýrivaxtalækkun Seðlabankans. Hún hefur litlar áhyggjur af minnkandi hagvexti.

Fjöldi barna er á Barnaþingi og vinnur tillögur að því hvernig Ísland getur orðið betra samfélag fyrir börn.

Inflúensa og aðrar umgangspestir herja á landann og álag á heilsugæslu hefur aukist undanfarnar vikur.

Stjórnvöld í Úkraínu ætla ekki að samþykkja nein ákvæði sem brjóta gegn fullveldi landsins í friðarsamkomulagi, segir aðalsamningamaður Úkraínumanna. Áætlun Bandaríkjastjórnar þykir enduróma ítrustu kröfur rússneskra stjórnvalda.

Félags og húsnæðismálaráðherra vonar að tvö frumvörp sem eiga að bæta kjör örorku- og ellilífeyrisþega verði að lögum fyrir jól

Atkvæðagreiðslu í Eurovision hefur verið breytt til að bregðast við óánægju með framgöngu Ísraela í ár.

Málverk eftir Fridu Kahlo var slegið á tæpar fimmtíu og fimm milljónir bandaríkjadala í gærkvöld, Það er hæsta verð sem fengist hefur fyrir listaverk eftir konu.

Meiðsli og veikindi hafa herjað á kvennalandsliðið handbolta sem lagði af stað í morgun á heimsmeistaramótið, sem hefst í Þýskalandi á miðvikudag.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Þrjár sambærilegar bilanir hafa komið upp í rafspennum hjá Norðuráli á Grundartanga. Þetta Ekki var fjallað um tvær fyrstu bilanirnar opinberlega þar sem þær höfðu ekki áhrif á aðra raforkunotendur hér á landi.

Þessar tvær fyrstu bilanir áttu sér stað í lok nóvember í fyrra og í lok sumars. Bilanirnar höfðu hins vegar mikil áhrif á Norðurál og reyndu stjórnendur félagsins að koma í veg fyrir að sambærilegar bilanir endurtækju sig.

Þetta tókst þó ekki og nú í október var sagt frá þriðju biluninni og að slökkva þyrfti á framleiðslu í annarri af tveimur kerlínum álversins.

Þessi þriðja bilun í rafspennunum hjá Norðuráli hefur verið mikið til umfjöllunar í fjölmiðlum síðastliðin mánuð vegna afleiðinga hennar á rekstur álfyrirtækisins sem og á íslenskt efnahagslíf.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Hátíðirnar geta verið tími gleði og eftirvæntingar fyrir mörg en fyrir önnur getur tíðin verið uppspretta streitu og álags. Hilja Guðmundsdóttir frá Mental ráðgjöf ætlar að kíkja til okkar í upphafi þáttar og spjalla við okkur um hvers vegna hátíðirnar geta kallað fram aukið álag og vanlíðan hjá mörgum og hvernig slíkt birtist. Hilja gefur okkur einnig góð ráð til að draga úr streitu og bæta líðan.

Laura Sólveig Lefort Scheefer, formaður ungra umhverfissinna, og Þorgerður María Þorbjarnardóttir, formaður Landverndar, eru í Belém í Brasilíu á COP30-loftslagsráðstefnunni. Þær hafa fært okkur reglulega pistla um framgang mála á þessum stærsta loftslagsviðburði heims síðustu vikur – og þar er af nógu að taka – í dag segir Laura Sólveig okkur frá kapphlaupinu að lokadrögum ráðstefnunnar og eldsvoða sem varð á ráðstefnusvæðinu í gær.

Ljósadýrð og gleði verður í fyrirrúmi við Ingólfstorg líkt og síðustu ár í aðdraganda jólanna en Novasvellið mun opna í ellefta sinn í miðborginni í kvöld. Skautasvellið er löngu orðið ómissandi þáttur í undirbúningi jólanna og er opið jólabörnum á öllum aldri alla aðventuna. Sigurbjörn Ari Sigurbjörnsson, markaðsstjóri Nova, ætlar í lok þáttar að segja okkur allt um dagskrána á Ingólfstorgi í Desember.

Útvarpsfréttir.

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

Lagalisti:

Martinez, Pedrito, Candela, Kate - No Me Compares.

Dogo du Togo - Flower.

Taraf de Haidouks, Rudareasa, Viorica - Dumbala dumba.

Orange Blossom - Khalik.

Ali Hassan Kuban - Bettitogor Agil.

Massi, Souad, Lo, Ismael - Noir et blanc (en duo avec Ismael Leo).

Østerlide - Kilden.

Ladysmith Black Mambazo - Homeless.

Chiweshe, Stella - Manja = Respectful hands.

Obliqsound - Madjigua (Featuring Gretchen Parlato).

Solo, Neba, Albarn, Damon, Junior Dan - Le mogon.

Astatqé, Mulatu - Yèkèrmo Sèw.

Útvarpsfréttir.

Við heyrum aftur sögurnar sem sagðar voru í þáttaröðinni Sögum af landi, sem var á dagskrá Rásar 1 frá árinu 2015-2023. Þar var flakkað um landið, rætt við fólk sem hafði sögur að segja, kynntir voru áhugaverðir staðir og fréttamál líðandi stundar skoðuð - oft með nýjum augum. Efni í þættina unnu frétta- og dagskrárgerðarfólk RÚV um allt land.

Umsjón: Gígja Hólmgeirsdóttir

Þáttur frá 21 maí 2016: Eitt helsta umræðuefni og þá auðvitað áhyggjuefni í landsbyggðunum á síðustu áratugum hefur verið brottflutningur, einkum brottflutningur ungs fólks sem sem sér ekki framtíð sína á heimaslóðunum. En brottflutt fólk er ekki það sama og brottflutt fólk. Sumir hverfa og til þeirra spyrst ekki framar en aðrir hafa enn mjög sterkar taugar til heimahagana, eiga þaðan góðar minningar og vilja leggja sitt af mörkum svo samfélögin vaxi og dafni áfram. Í þættinum veltum við þessu fyrir okkur og ræðum við fólk sem hjálpar ungu fólki að eignast góðar minningar frá æskustöðvunum með ýmis konar námskeiðahaldi.

Viðmælendur: Ívar Ingimarsson, fyrrum knattspyrnumaður og gistihúsaeigandi á Egilsstöðum, Eysteinn Kristinsson, kennari í Neskaupstað, Jón Hilmar Kárason, tónlistarmaður í Neskaupstað og Andrea Valgerður Jónsdóttir, skipuleggjandi LÚR. Hólmfríður M. Bjarnardóttir, skipuleggjandi LÚR Ólöf Dómhildur Jóhannsdóttir, stofnandi LÚR.

Dagskrárgerð: Halla Ólafsdóttir og Jón Knútur Ásmundsson.

Umsjón með endurliti: Gígja Hólmgeirsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Vínil plata úr safninu dregin fram og spiluð í heild.

Vínilplata vikunnar er platan Park life, sem er þriðja skífa hljómsveitarinnar Blur sem kom út árið 1994.

Umsjón: Þórunn Elísabet Bogadóttir.

Útvarpsfréttir.

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

250 manns sóttu ráðstefnu í Norðurþingi og heyrðu af áformum um sókn í atvinnumálum og tækifærum til uppbyggingar á Bakka, ráðstefnan var haldin í skugga þess að þrír mánuðir eru síðan næststærsta vinnustaðnum í sveitarfélaginu, kísilveri PCC á Bakka, var lokað.

Stefán Ólafsson, prófessor emeritus og sérfræðingur hjá Eflingu segir óeðlilega háa vextir bankanna, miklu frekar en krónan eða verðtryggingu, leiða til þess að fjármagnskostnaður er allt of stór hluti af rekstrarkostnaði íslenskra heimila og fyrirtækja. Þetta sé áfellisdómur yfir íslensku bönkunum, sem liggi eins og blóðsugur á heimilum og fyrirtækjum landsins.

Brot úr Morgunvaktinni.

Veðurfregnir kl. 18:50.

Dánarfregnir.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Tónlistarkonan, laga- og textasmiðurinn Laura Nyro vakti athygli þegar Peter, Paul og Mary hljóðrituðu lag eftir hana sem heitir And When I Die árið 1966, þegar hún var átján að verða nítján. Hún fékk plötusamning í framhaldinu en plötur hennar gengu ekki vel. Það merkilega gerðist hinsvegar að hinir og þessir listamenn hljóðrituðu lög af fyrstu tveimur plötum Lauru Nyro sem rötuðu öll inn á vinsældarlista. Þessi lög verða dregin fram í þættinum. Three Dog Night flytja lagið Eli's Coming, 5th Dimention flytja lögin Wedding Bell Blues, Stoned Soul Picnic, Sweet Blindness og Blowing Away, Julie Driscoll & Brian Auger og Trinity flytja lagið Save The Country, Peter, Paul og Mary ásamt Blood Sweat and Tears flytja lagið And When I Die, Barbra Streisand syngur lögin Stoney End og Time and Love og Laura Nyro syngur lagið Billy's Blues. Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Þættir Ragnheiðar Gyðu Jónsdóttur frá árinu 1995.

Fjallað er um sagnamennsku, þjóðsögur og sannar sögur.

Haraldur Ólafsson segir frá tengslum mannfræði og frásagna. Inn í samtalið er skotið frásögn Guðmundar Guðnasonar af huldufólksbyggðum, úr segulbandasafni Árnastofnunar. Stefán Jónsson fréttamaður ræðir við tvo Þingeyinga, Guðmund Sigurðsson og Sigurður Jóhannsson sem segja frá amerískum lúðuveiðurum við Ísland 1942, úr þættinum Á förnum vegi 1961

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Hátíðirnar geta verið tími gleði og eftirvæntingar fyrir mörg en fyrir önnur getur tíðin verið uppspretta streitu og álags. Hilja Guðmundsdóttir frá Mental ráðgjöf ætlar að kíkja til okkar í upphafi þáttar og spjalla við okkur um hvers vegna hátíðirnar geta kallað fram aukið álag og vanlíðan hjá mörgum og hvernig slíkt birtist. Hilja gefur okkur einnig góð ráð til að draga úr streitu og bæta líðan.

Laura Sólveig Lefort Scheefer, formaður ungra umhverfissinna, og Þorgerður María Þorbjarnardóttir, formaður Landverndar, eru í Belém í Brasilíu á COP30-loftslagsráðstefnunni. Þær hafa fært okkur reglulega pistla um framgang mála á þessum stærsta loftslagsviðburði heims síðustu vikur – og þar er af nógu að taka – í dag segir Laura Sólveig okkur frá kapphlaupinu að lokadrögum ráðstefnunnar og eldsvoða sem varð á ráðstefnusvæðinu í gær.

Ljósadýrð og gleði verður í fyrirrúmi við Ingólfstorg líkt og síðustu ár í aðdraganda jólanna en Novasvellið mun opna í ellefta sinn í miðborginni í kvöld. Skautasvellið er löngu orðið ómissandi þáttur í undirbúningi jólanna og er opið jólabörnum á öllum aldri alla aðventuna. Sigurbjörn Ari Sigurbjörnsson, markaðsstjóri Nova, ætlar í lok þáttar að segja okkur allt um dagskrána á Ingólfstorgi í Desember.

Síðasta skip suður eftir Jökul Jakobsson. Höfundur les.

Fyrst flutt 21. desember 1972

Veðurfregnir kl. 22:05.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Arnór Pálmi Arnarson leikstjóri. Hann byrjaði mjög ungur að leikstýra kvikmyndaefni, sjónvarpsþáttaraðirnar Hæ gosi, Ligeglad, Ráðherrann, áramótaskaupið og fleiri. Og svo nú, ný spennuþáttaröð, Heimaey, sem hóf göngu sína hjá Sjónvarpi Símans í gær. Við ferðuðumst um í tíma og rúmi með Arnóri Pálma og forvitnuðumst auðvitað um þessa nýju þætti sem gerast, eins og nafnið gefur til kynna, í Vestmannaeyjum, en reyndar líka í Portúgal.

Svo var það matarspjallið með Sigurlaugu Margréti. Í dag ræddum við með henni um matsárni, vonir og væntingar, þegar kemur að því til dæmis að fara út að borða, í samanburði til dæmis við það að elda heima.

Tónlist í þættinum i dag:

Bella símamær / Björk Guðmundsdóttir og Tríó Guðmundar Ingólfssonar (Marc Fontenoy, texti Guðmundur Guðmundsson)

Ég veit þú kemur / Ási í Bæ (Oddgeir Kristjánsson, texti Ási í Bæ)

Golden Slumbers / Carry that Weight - The Beatles (Lennon & McCartney)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Rætt um menningarvikuna sem er að líða og það sem er efst á baugi og framundan um helgina.