Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Aðalsteinn Þorvaldsson flytur morgunbæn og orð dagsins.

Útvarpsfréttir.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Stefnt er á að nýtt fyrirkomulag gjaldheimtu af bílum taki gildi um áramót. Nýja kerfinu er ætlað að mæta minnkandi tekjum ríkissjóðs af núverandi kerfi - ríkið leggur jú dágóða summu ofan á bensínverðið en með fleiri rafmagnsbílum missir ríkissjóður spón úr þeim aski. Runólfur Ólafsson hjá FÍB fór yfir málið með okkur.

Í Berlínarspjalli fór Arthúr Björgvin Bollason yfir umræður um Angelu Merkel, fyrrverandi kanslara Þýskalands, en það vakti athygli að hún þekktist á dögunum heimboð Viktors Orban, forsætisráðherra Ungverjalands. Arthúr Björgvin sagði líka frá könnun á ánægju Þjóðverja með borgir og fylki, og umfjöllun um Njálu í þýsku stórblaði.

Norðurslóðir standa á krossgötum. Vaxandi áhrif loftslagsbreytinga, aukin spenna á alþjóðavettvangi og félagslegar umbreytingar valda þessu. Við ræddum um Norðurslóðir þegar Guðbjörg Ríkey Thoroddsen Hauksdóttir, doktorsnemsi og verkefnastjóri hjá Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands, kom til okkar. Hún ræddi líka um stöðu Kína og samskiptin við Rússland.

Tónlist:

Cliff Richard - Summer holiday.

Cliff Richard - We don't talk anymore.

Marlene Dietich - Einen Koffer in Berlin.

Sigurður Flosason, Legardh, Cathrine - Skovens vidner.

07:30

08:30

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Keramiklistakonan Kogga giftist eiginmanni sínum Magnúsi Kjartanssyni, á dánarbeði hans fyrir nítján árum. Magnús lést rétt eftir að hafa játast henni og áður en hannnáði að setja hringinn á fingur konu sinni. Því ber hún hringana um hálsinn.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Lagalistinn:

BOB DYLAN - P.S. I Love You.

JONI MITCHELL - Both Sides Now.

Annie Lennox - Why.

ANTONY AND THE JOHNSONS - Knockin' On Heaven's Door.

Jimmy Scott - Everybody Needs Somebody.

Rolling Stones, The - You Can't Always Get What You Want.

Sister Rosetta Tharpe - Didn't It Rain.

Eagles - Lyin' Eyes.

Bryan Ferry - Let's Stick Together.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við tölum um flensuna í þætti dagsins. Umsjónarmönnum Mannlega þáttarins hafa borist fregnir af fólki sem hefur veikst nokkuð kröftuglega af inflúensu í þessum mánuði, sem okkur þykir nú full snemmt, október er rétt að verða hálfnaður. Guðrún Aspelund sóttvarnalæknir ætlar að spjalla við okkur um inflúensu, hvernig hún hegðar sér - er hún óvenju snemma á ferðinni? Og viðbrögðin - eru bólusetningar t.d. hafnar?

Prótein virðist vera heilsuorð haustsins og aukin prótein-inntaka er eitthvað sem víða er mælt með. En í frumskógi upplýsinga er oft erfitt að finna rétt svör og þá leitar maður til fagfólksins. Þórhallur Ingi Halldórsson er prófessor við matvæla og næringarfræðideild, við spyrjum hann út í neyslu próteina og hvort hættulegt sé að borða of mikið af því.

Í veðurspjallinu með Einari Sveinbjörnssyni tölum við meðal annars um kakó en kakóræktun er viðkvæm fyrir veðurfarssveiflum og breytingum. 60-70% af öllu kakói kemur frá tveimur ríkjum í Afríku og ef veður svíkur þar er umtalsverð hætta á að heimsmarkaðsverð á kakói margfaldist. Við ræðum líka um sumarveðráttuna á Íslandi og fleira.

Umsjón: Guðmundur Pálsson og Guðrún Gunnarsdóttir

Tónlist í þætti dagsins:

Haraldur Reynisson - Hámenningin.

Fjallabræður og Lay Low - Hvíl í ró.

Hjálmar og Prins Póló - Grillið inn.

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umsjón hefur Anna Katrín Einarsdóttir, myndlistarkona.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Tugir milljarða eru undir í vaxtamáli Neytendasamtakanna gegn bönkunum sem verður leitt til lykta í Hæstarétti í dag. Fjármálaráðherra segir stjórnvöld fylgjast grannt með. Bankarnir standi sterkt óháð niðurstöðunni.

Flugumferðarstjórar ætla að leggja niður störf á sunnudag, að öllu óbreyttu. Verkfallið varir frá tíu á sunnudagskvöld fram til þrjú aðfaranótt mánudags. Þeir hafa verið samningslausir frá áramótum.

Halla Tómasdóttir forseti lagði áherslu á stefnu íslenskra stjórnvalda í alþjóðamálum - á fundi sínum með forseta Kína í Beijing í morgun, þar á meðal mannréttindi og stuðning við Úkraínu.

Mikil óvissa er um næstu skref í friðarferlinu á Gaza og hvernig hjálpargögnum verður komið til íbúa. Tuttugu gíslar, sem hafa verið í haldi á Gaza í rúm tvö ár, eru komnir til Ísraels en ekki lík þeirra sem létust í haldi.

Metmagn af ketamíni - 15 kíló fannst í ferjunni Norrænu í september. Fjórir eru í gæsluvarðhaldi eftir að lögregla fann ketamínið og fleiri efni í tveimur sendingum.

Mikill eldur varð í verksmiðju Primex á Siglufirði í gær og stóð slökkvistarf yfir - fram á morgun. Framkvæmdastjóri segir mestu máli skipta að húsið hafi verið mannlaust.

Ekkert verður aðhafst vegna kvörtunar í garð ríkissáttasemjara um kynferðislega áreitni þar sem hann var verktaki á þeim tíma sem meint atvik átti sér stað.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Fjölfatlaður fjögurra ára drengur frá Venesúela fær ekki vernd eða mannúðarleyfi til að setjast að á Íslandi. Þetta er niðurstaða Útlendingastofnunar frá því í byrjun október.

Drengurinn heitir Elían og er með klofinn hrygg, vatnshöfuð og er bundinn við hjólastól og næringarinntöku í gegnum sondu.

Móðir Elíans, Leidy Díaz, ætlar að áfrýja synjuninni til kærunefndar útlendingamála.

Rætt er við Leidy í Þetta helst í dag og fjallað um mál hennar og sonar hanns. Lögmaður hennar, Jón Sigurðsson, segir að mál Elíans sé án hliðstæðu hér á landi.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

144 stúlkur frá tíu knattspyrnufélögum á höfuðborgarsvæðinu tóku þátt í rannsókninni SKORA sem Sigurður Skúli Benediktsson, aðjúnkt á Menntavísindasviði Háskóla Íslands, stóð fyrir ásamt fleirum. Markmið rannsóknarinnar var meðal annars að kanna tengsl á milli getuskiptingar og ánægju á meðal íslenskra 12 ára stúlkna í knattspyrnu. Við ræðum niðurstöður rannsóknarinnar við Sigurð Skúla.

Hringborð Norðurslóða, Arctic Circle, er haldið í Hörpu 16-18 október. Innrás Rússa í Úkraínu hefur haft mikil áhrif á starf Heimskautsráðsins og hefur gert það að verkum að Arctic Circle er orðinn mikilvægur alþjóðlegur vettvangur til að ræða framtíð Norðurslóða. Matthildur María Rafnsdóttir, samskiptastjóri Arctic Circle, ætlar að segja okkur frá starfi Arctic Circle í síbreytilegum heimi.

Almenningsbókasöfn um land allt sameina krafta sína undir merkjum verkefnisins Læsi á stöðu og baráttu kvenna í tilefni af Kvennaári 2025. Boðið verður upp á fjölbreytta dagskrá með lestur, samveru og bókmenntir í forgrunni. Auður Önnu Magnúsdóttir, framkvæmdastýra Kvenréttindafélags Íslands og Hólmfríður María Bjarnadóttir, sérfræðingur á Borgarbókasafninu settust niður með Ástrós Signýjardóttur og ræddu við hana um stöðu jafnréttisbaráttunnar og fjölbreytta dagskrá á bókasöfnum landsins á næstu vikum.

Tónlist í þætti:

Álfablokkin - KK Band

A Little Grim - Ólöf Arnalds

Umsjón: Elsa María Guðlaugs Drífudóttir

Útvarpsfréttir.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Líf Einars Arnar Benediktssonar hefur verið samofið listinni alla tíð og þá ekki bara tónlist, þó að hann sé líklega þekktastur fyrir hana, heldur einnig myndlist og list orðsins. Það er þó tónlistarmaðurinn Einar Örn sem er í öndvegi í Straumum, enda hefur hann verið viðloðandi tónlist ýmist einn eða í mörgum hljómsveitum frá því hann kom fram á sjónarsviðið með Purrknum fyrir hálfum fimmta áratug eða svo.

Lagalisti:

Pakk - Í sokk

The Second Coming - Bar Tender

101 Reykjavík - Bar Beaten (101 Terror City)

Laus skrúfa - Laus skrúfa

The Nearer the Fountain, More Pure the Stream Flows - Huldufólk - Bonus Track

Útvarpsfréttir.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Í þessum þætti les umsjónarmaður úr upphafsköflum bókarinnar Veröld sem var eftir Stefan Zweig (1881-1942). Jafnframt segir umsjónarmaður frá Austurrísk-ungverska keisaradæminu, en það var heimaland Zweigs og það ríki sem féll í duftið að honum og samtímamönnum hans ásjáandi.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Ertu búinn að vera að reyna að ná í mig kallast ný ópera eftir Guðmund Stein Gunnarsson sem verður sýnd á Óperudögum. Leikstjóri er Sigríður Ásta Olgeirsdóttir en Heiða Árnadóttir fer með aðal og eina hlutverkið, en hún leikur margar persónur. Allar persónur verksins eru einar og einmana og segist Guðmundur reyna að kanna í verkinu hvort að samskipti séu yfir höfuð möguleg. Guðmundur Steinn og Heiða verða gestir okkar í dag.

Katla Ársælsdóttir segir frá Dublin Finge leiklistarhátíðinni og Dalrún Kaldakvísl flytur pistil um ráðskonur fyrri alda.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Á næsta ári fagna Bandaríkjamenn því að 250 ár eru frá því að lýðveldi þeirra var stofnað. Margir sérfræðingar segja þó að staða réttarríkisins og lýðræðisins í þessu valdamesta lýðræðisríkis sögunnar hafi sjaldan ef aldrei verið í jafn mikilli hættu. Í þáttaröðinni okkar Konungssinnar í Kísildal kom Sveinn Máni Jóhannesson sagnfræðingur og talaði um stofnun Bandaríkjanna, en okkur langaði að fá hann til okkar aftur og nú til að greina stöðuna í dag, hvort amerískt lýðræði sé raunverulega í hættu.

Við fjöllum svo um heimildarmyndina Paradís amatörsins sem var frumsýnd á Skjaldborgarhátíðinni í vor. Myndin notast meðal annars við mikið magn heimamyndbanda sem fjórir ólíkir menn birtu af hversdagslífi sínu á Youtube.

Atli Bollason heldur svo áfram að velta fyrir sér frama og fegurð í pistlaröðinni Ekki slá í gegn! Nú finnur hann hetju í kvikmyndapersónunni Dude úr The Big Lebowski.

Fréttir

Fréttir

Bankastjóri Íslandsbanka segir það ekki áfellisdóm yfir bankanum þótt lánaskilmálar hans hafi verið úrskurðaðir ólöglegir í Hæstarétti í dag.

Endurreikna þarf þúsundir fasteignalána en í mörgum tilfellum verða áhrifin á lántaka engin.

Rafmagn var tekið af nokkrum héruðum í Úkraínu í dag eftir loftárásir Rússa á orkukerfi þar í landi.

Tölvur sem nota Windows 10 stýrikerfið gætu orðið berskjaldaðar fyrir hvers konar árásum á næstu mánuðum. Microsoft hætti í dag að þjónusta kerfið.

Hreppsnefnd Tjörneshrepps mat siðferðislega rangt að taka við fólksfækkunarframlagi uppá tæpar 248 milljónir. Oddiviti segist hafa heimildir fyrir því að framlagið hafi flýtt áformum um möguleika á þvinguðum sameiningum fámenra sveitarfélaga.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Þegar Play lagðist á hliðina í lok september óskaði Spegillinn eftir þeim gögnum sem kynnu að hafa verið útbúin í tengslum við fjárhagsvandræði flugfélagsins og gjaldþrot frá forsætisráðuneytinu, fjármálaráðuneytinu, atvinnuvegaráðuneytinu og innviðaráðuneytinu.

Ítrekað hafði verið fjallað um fjárhagsvandræði Play í fjölmiðlum en skyndilegt fall kom flestum í opna skjöldu. Nærri tuttugu þúsund farþegar urðu fyrir skakkaföllum þegar ferðum félagsins var skyndilega hætt og sumir urðu að reiða fram háar upphæðir til að komast heim.

Árum saman hefur ríkt ósamkomulag um ­skiptingu kvóta úr öllum deili­stofnum uppsjávarfisks sem Íslendingar eiga hlutdeild að, nema loðnu, og jafn lengi hefur verið veitt langt umfram veiðiráðgjöf vísindamanna. Deilistofnar eru fiskistofnar sem Ísland nýtir sameiginlega með öðrum þjóðum og ganga ýmist milli lögsagna ríkjanna eða um alþjóðlegt hafsvæði. Í þessu tilfelli eru þetta makríll, kolmunni og norsk-íslensk síld.

Íbúar í Múlaþingi eru ánægðari með aðgengi sitt að stjórnsýslu sveitarfélagsins en íbúar Ísafjarðarbæjar. Þetta sýna tvær nýjar rannsóknir. Þeim var ætlað að leiða í ljós hver væri besta leiðin til að tryggja að enginn verði undir þegar nýtt og öflugra sveitarfélag verður til úr nokkrum minni.

Umsjón: Fríða María Ásbergsdóttir.

Viðmælandi Fríðu í dag er Saga Garðarsdóttir leikkona & uppistandari.

Veðurfregnir kl. 18:50.

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistin í þættinum:

Fiðlukonsert í h-moll op. 61 eftir Edward William Elgar. Guðný Guðmunsdóttir leikur einleik á fiðlu með Sinfóníuhljómsveit Íslands. Stjórnandi er James Loughran.

Fiðlukonsertinn er í þremur þáttum:

1. Allegro

2. Andante

3. Allegro molto

Útg. 2003 á plötunni Fiðlukonsertar.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

144 stúlkur frá tíu knattspyrnufélögum á höfuðborgarsvæðinu tóku þátt í rannsókninni SKORA sem Sigurður Skúli Benediktsson, aðjúnkt á Menntavísindasviði Háskóla Íslands, stóð fyrir ásamt fleirum. Markmið rannsóknarinnar var meðal annars að kanna tengsl á milli getuskiptingar og ánægju á meðal íslenskra 12 ára stúlkna í knattspyrnu. Við ræðum niðurstöður rannsóknarinnar við Sigurð Skúla.

Hringborð Norðurslóða, Arctic Circle, er haldið í Hörpu 16-18 október. Innrás Rússa í Úkraínu hefur haft mikil áhrif á starf Heimskautsráðsins og hefur gert það að verkum að Arctic Circle er orðinn mikilvægur alþjóðlegur vettvangur til að ræða framtíð Norðurslóða. Matthildur María Rafnsdóttir, samskiptastjóri Arctic Circle, ætlar að segja okkur frá starfi Arctic Circle í síbreytilegum heimi.

Almenningsbókasöfn um land allt sameina krafta sína undir merkjum verkefnisins Læsi á stöðu og baráttu kvenna í tilefni af Kvennaári 2025. Boðið verður upp á fjölbreytta dagskrá með lestur, samveru og bókmenntir í forgrunni. Auður Önnu Magnúsdóttir, framkvæmdastýra Kvenréttindafélags Íslands og Hólmfríður María Bjarnadóttir, sérfræðingur á Borgarbókasafninu settust niður með Ástrós Signýjardóttur og ræddu við hana um stöðu jafnréttisbaráttunnar og fjölbreytta dagskrá á bókasöfnum landsins á næstu vikum.

Tónlist í þætti:

Álfablokkin - KK Band

A Little Grim - Ólöf Arnalds

Umsjón: Elsa María Guðlaugs Drífudóttir

Silja Aðalsteinsdóttir les, hljóðritun frá 1974.- Gísla saga er ein af hinum vinsælustu Íslendingasögum.

Tilfinningar sögufólksins birtast þar miklu berlegar en í flestum öðrum sögum. Þetta er saga um heitar ástir, sterka tryggð og mikla ógæfu sem þjóðin hefur lifað sig inn í, enda er það sorglegast hversu fer um samskipti náinna skyldmenna og venslafólks. Hæst ber útlagann Gísla Súrsson og hina kjarkmiklu og traustu eiginkonu hans, Auði Vésteinsdóttur. Gísla saga hefur á undanförnum áratugum verið lesin öðrum fornsögum meira í framhaldsskólum á Íslandi og Ágúst Guðmundsson gerði eftir henni kvikmyndina Útlagann. Hvort tveggja sýnir hve háan sess hún skipar.

Veðurfregnir kl. 22:05.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við tölum um flensuna í þætti dagsins. Umsjónarmönnum Mannlega þáttarins hafa borist fregnir af fólki sem hefur veikst nokkuð kröftuglega af inflúensu í þessum mánuði, sem okkur þykir nú full snemmt, október er rétt að verða hálfnaður. Guðrún Aspelund sóttvarnalæknir ætlar að spjalla við okkur um inflúensu, hvernig hún hegðar sér - er hún óvenju snemma á ferðinni? Og viðbrögðin - eru bólusetningar t.d. hafnar?

Prótein virðist vera heilsuorð haustsins og aukin prótein-inntaka er eitthvað sem víða er mælt með. En í frumskógi upplýsinga er oft erfitt að finna rétt svör og þá leitar maður til fagfólksins. Þórhallur Ingi Halldórsson er prófessor við matvæla og næringarfræðideild, við spyrjum hann út í neyslu próteina og hvort hættulegt sé að borða of mikið af því.

Í veðurspjallinu með Einari Sveinbjörnssyni tölum við meðal annars um kakó en kakóræktun er viðkvæm fyrir veðurfarssveiflum og breytingum. 60-70% af öllu kakói kemur frá tveimur ríkjum í Afríku og ef veður svíkur þar er umtalsverð hætta á að heimsmarkaðsverð á kakói margfaldist. Við ræðum líka um sumarveðráttuna á Íslandi og fleira.

Umsjón: Guðmundur Pálsson og Guðrún Gunnarsdóttir

Tónlist í þætti dagsins:

Haraldur Reynisson - Hámenningin.

Fjallabræður og Lay Low - Hvíl í ró.

Hjálmar og Prins Póló - Grillið inn.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Á næsta ári fagna Bandaríkjamenn því að 250 ár eru frá því að lýðveldi þeirra var stofnað. Margir sérfræðingar segja þó að staða réttarríkisins og lýðræðisins í þessu valdamesta lýðræðisríkis sögunnar hafi sjaldan ef aldrei verið í jafn mikilli hættu. Í þáttaröðinni okkar Konungssinnar í Kísildal kom Sveinn Máni Jóhannesson sagnfræðingur og talaði um stofnun Bandaríkjanna, en okkur langaði að fá hann til okkar aftur og nú til að greina stöðuna í dag, hvort amerískt lýðræði sé raunverulega í hættu.

Við fjöllum svo um heimildarmyndina Paradís amatörsins sem var frumsýnd á Skjaldborgarhátíðinni í vor. Myndin notast meðal annars við mikið magn heimamyndbanda sem fjórir ólíkir menn birtu af hversdagslífi sínu á Youtube.

Atli Bollason heldur svo áfram að velta fyrir sér frama og fegurð í pistlaröðinni Ekki slá í gegn! Nú finnur hann hetju í kvikmyndapersónunni Dude úr The Big Lebowski.