Leggja til að klukkunni verði breytt

08.02.2018 - 18:17
Nærmynd af klukkuvísi.
 Mynd: Darren Hester - Openphoto
Starfshópur leggur til að klukkan hér á landi verði færð aftur um eina klukkustund. Með því móti gæti fólk farið klukkustund síðar á fætur og birtustundum á morgnana myndi fjölga um 13 prósent vestast á landinu í svartasta skammdeginu, frá nóvember og út janúar. Þá yrði orðið bjart klukkan níu. Aftur á móti myndi birtustundum síðdegis fækka um 13 prósent. Sú skerðing yrði aðallega snemm- og síðsumars, í apríl og ágúst.

Starfshópnum var falið að kanna mögulegan ávinning fyrir lýðheilsu og vellíðan landsmanna af því að leiðrétta klukkuna til samræmis við sólarganginn. Hópurinn hefur skilað Svandísi Svavarsdóttur, heilbrigðisráðherra, greinargerð með tillögunni. Hún segir gott að nú hafi verið dregin saman helstu rök í þessu máli sem snúa að lýðheilsu landsmanna. Greinargerðina ætlar hún kynna fyrir ríkisstjórn því ákvörðun um að breyta klukkunni hafi áhrif á marga þætti í samfélaginu. „Slík ákvörðun þarf að byggjast á þroskaðri umræðu. Því er mikilvægt að fólk sé reiðubúið að ræða þetta mál af skynsemi og velta fyrir sér rökum með og á móti áður en það myndar sér afstöðu, því þetta skiptir sannarlega máli,“ segir heilbrigðisráðherra.

Í greinargerðinni segir að sólarupprás og sólsetur verður að meðaltali einni klukkustund síðar hér á landi en ef miðað er við rétt tímabelti. Þetta misræmi hafi verið leitt í lög árið 1968 með svokölluðum miðtíma sem ákveðinn var fyrst og fremst með efnahags- og viðskiptahagsmuni að leiðarljósi. „Bent er á að hin síðari ár hafi vísindarannsóknir leitt í ljós neikvæð áhrif þessa á heilsufar fólks. Það skýrist af því að líkamsklukkan sem samhæfir starfsemi líkamans, þarf birtuboð til að halda réttum takti og þar ræður sólarupprásin hvað mestu. Seinki líkamsklukkunni er hætta á að svefntíminn skerðist og með því aukast líkur á ýmsum sjúkdómum, svo sem offitu, sykursýki og hjarta- og æðasjúkdómum. Einnig veldur þetta lakari framleiðni og kemur til dæmis niður á námsárangri í skólum auk þess sem sýnt hefur verið fram á samband milli seinkaðrar líkamsklukku og aukinnar depurðar/þunglyndis hjá unglingum og ungu fólki,“ segir í greinargerð starfshópsins. 

Íslendingar fara seinna að sofa en tíðkast í nágrannalöndunum. Fram kemur í greinargerðinni að svefntími íslenskra unglinga sé skemmri en hjá evrópskum jafnöldrum þeirra, þeir sofi einungis um sex klukkustundir á virkum dögum og að svokölluð klukkuþreyta sé algeng meðal þeirra. Klukkuþreyta felst í því að háttatíma seinkar og er ekki í samræmi við ákveðinn fótaferðartíma á virkum dögum og því skerðist svefntíminn.  Að mati starfshópsins er mögulegt að of lítill svefn hafi áhrif á hátt brottfall nemenda úr framhaldsskólum hér á landi.

Starfshópurinn leggst gegn því að hafa sérstaka sumar- og vetrartíma og vísar til þess að rannsóknir bendi til þess að slíkar breytingar hafi neikvæð áhrif á heilsu fólks.

dagnyhe's picture
Dagný Hulda Erlendsdóttir
Síðast:
Þessi þáttur er í hlaðvarpi