Athugið þessi frétt er meira en 3 ára gömul.

„Einn einstaklingur fái ekki þessi völd“

01.04.2019 - 09:14
Mynd með færslu
 Mynd: Samsett mynd. - RÚV
„Auðvitað viljum við ekki stoppa einkaframtakið, það er engu hagkerfi hollt, en við verðum einhvers staðar að setja mörkin, að einn einstaklingur fái ekki þessi völd,“ segir Katrín Ólafsdóttir, lektor við viðskiptadeild Háskólans í Reykjavík, um gjaldþrot WOW air og afleiðingar þess.

„Þetta getur haft töluvert mikil áhrif og við komumst ekkert hjá því að þarna missa væntanlega mörg þúsund manns vinnuna,“ sagði Katrín á Morgunvaktinni á Rás 1 í morgun. „Það verður að segjast eins og er að það að missa vinnuna er eitt stærsta sálfræðilega áfall sem við verðum fyrir. Fólk upplifir þetta sem gríðarlega höfnun þannig að andlega getur þetta orðið mörgum mjög erfitt.“

Hvernig má það vera að eitt fyrirtæki fær nánast leyfi til þess að vera rekið í rassvasanum á stjórnandanum, fyrirtæki sem hefur áhrif á húsnæðislán fólks út um allt land í hverju einasta bæjarfélagi?

„Mér finnst þetta mjög góð spurning, kannski ekki varðandi húsnæðislánin heldur að einn maður sé með svona marga í vinnu og að margir treysti á þessa vinnu. Ekki bara hjá flugfélaginu sjálfu, heldur líka öll þessi afleiddu störf sem hafa orðið til. Þetta er eitthvað sem ég hef verið að velta fyrir mér. Við verðum að horfa á einkaframtakið, að það sé mikilvægt, en svo má horfa til þess að fyrirtækið skilaði ekki ársreikningum og þá fer maður að hugsa að það sé eitthvað skrítið í gangi, og spurning hvort það þurfi ekki að stíga inn og skoða það mál betur. Ég veit ekki hvað það ætti helst að vera. Og varðandi skuldina við Isavia, þar hafði ríkið í rauninni möguleika á að grípa inn í með því að taka þar til. En ég held að það sé mjög nauðsynlegt að menn setjist niður núna og spyrji sig hvað gerðist og hvað við hefðum getað gert öðruvísi. Auðvitað viljum við ekki stoppa einkaframtakið, það er engu hagkerfi hollt, en við verðum einhvers staðar að setja mörkin, að einn einstaklingur fái ekki þessi völd. Auðvitað er stjórn þarna að baki en við vitum að Skúli hefur verið mjög ráðandi í þessu fyrirtæki. Þannig að ég held að í framhaldinu sé þetta eitthvað sem við verðum að leggja niður fyrir okkur af því að þótt þetta sé ekki stórt fyrirtæki á alheimsvísu er þetta gríðarlega stórt fyrirtæki á Íslandsvísu.“

Góð staða

Katrín segir að þjóðarbúið hafi hins vegar sjaldan verið eins vel í stakk búið til þess að takast á við áfall á borð við gjaldþrot WOW air og nú. „Það er búið að taka mikið til í efnahagskerfinu síðustu tíu árin. Þannig að að mörgu leyti erum við betur búin núna en við hefðum verið fyrir kannski fimm árum síðan, eða tíu árum. Náttúrulega alls ekki fyrir tíu árum síðan. Þannig að hvað það varðar er þessi tímasetning betri heldur en margar.“

Er það aðallega vegna góðrar stöðu ríkissjóðs?

„Já staða ríkissjóðs er góð, skuldastaðan er lág og í erlendum skuldum er nettóstaðan jákvæð. Og gjaldeyrisforðinn, við eigum nægan gjaldeyri, eiginlega of mikið. Verðbólgan hefur verið stöðug þannig að það er mjög margt í okkar umhverfi sem segir okkur að við getum tekið á þessu. Það er málið.“

Katrín segir að miklu máli skipti að kjarasamningar verði á „hógværu nótunum“. „Það er alveg viðbúið að gengið geti veikst og ef það gerist vitum við að það getur verið áskrift að meiri verðbólgu. Ef okkur tekst að koma í veg fyrir það eða halda því innan marka, þá aukast líkur á því að vextir verði lækkaðir vegna þess að það myndast meiri slaki í þjóðarbúinu.“