Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Jón Ómar Gunnarsson flytur.

Útvarpsfréttir.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Við fjölluðum um útflutning og stöðu útflutningsgreinanna. Áföll í stóriðjunni, minni uppsjávarafli og færri flugferðir; allt hefur þetta áhrif. Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka, fór yfir sviðið með okkur.

Stjórnmál, saga og menningartengd ferðaþjónusta komu við sögu þegar við ræddum við Arthur Björgvin Bollason um þýsk málefni.

Kaldrananeshreppur er nýjasta byggðalagið til að taka þátt í verkefninu brothættar byggðir. Við heyrðum um hvað er íbúum efst í huga þegar við spjölluðum við Valgeir Jens Guðmundsson verkefnisstjóra á Drangsnesi.

Tónlist:

Ivo Pogorelic - Prelúdía nr. 4 eftir Chopin.

Ivo Pogorelic - Prelúdía nr. 13 eftir Chopin.

Max Roach - Body and soul.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Guðmundur Einar er leikari og uppistandari.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Lagalistinn:

Les Paul & Mary Ford - Vaya Con Dios (May God Be With You).

ALISON KRAUSS - When God Dips His Pen of Love In My Heart.

BRIAN POOLE & THE TREMELOES - Do You Love Me.

The Dave Clark Five - Because.

Berry, Chuck - Back In The USA.

The Mills Brothers - I miss you so.

Hank Williams - Settin' The Woods On Fire.

DAVID BOWIE - Watch That Man.

Hank Cochran & Willie Nelson - Ain't Life Hell.

Creedence Clearwater Revival - Have You Ever Seen the Rain.

Sha na na - Top Forty.

The Robins - The Hatchet Man.

Crosby, Stills, Nash and Young - Ohio.

JAMES GANG - Funk #49.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við fræddumst um kóreska menningu í þættinum í dag, en fyrsta kóreska kvikmyndahátíðin á Íslandi hefst á fimmtudaginn í Bíó Paradís og stendur yfir fram á sunnudag. Kóreskt kvikmyndaefni hefur vakið verðskuldaða athygli undanfarin ár, kvikmyndin Parasite var valin besta kvikmyndin á óskarsverðlaunahátíðinni 2020, sjónvarpsþættirnir Squid Game slógu í gegn út um allan heim og svo er það auðvitað K-pop tónlistin sem er gríðarlega vinsæl. Mæðgurnar, Milan Chang og Rán Chang Hlésdóttir komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá hátíðinni og kóreskri menningu í dag.

Eitt af aðalorðum þessa árs er svo sannarlega orðið gervigreind. Stefán Atli Rúnarsson viðskiptafræðingur, hefur haldið fjölmörg námskeið um helstu möguleika gervigreindar og t.d. ChatGPT þar sem hann meðal annars fer yfir ýmis atriði sem geta til dæmis hjálpað til við að spara tíma í daglegu lífi. Stefán Atli er viðskiptafræðingur að mennt, sérfræðingur í markaðsmálum og mikill áhugamaður um gervigreind og hefur haldið námskeið í gervigreind fyrir hátt í 1600 manns.

Svo var það veðurspjallið með Einari Sveinbjörnssyni. Einar sagði okkur frá rannsóknaráðstefnu Vegagerðarinnar, þar kom tvennt fram sem tengist loftslagsbreytingum. Annars vegar áhrif loftslags á Vegakerfið heilt yfir og hins vegar um nokkuð nýjan veruleika sumarblæðinga á vegum. Svo fór Einar með okkur yfir veðurhorfurnar fram undan, en merkileg fyrirstöðuhæð er að byggjast upp. Svo Einar að lokum yfir glænýja desemberspá frá Evrópsku reiknimiðstöðinni.

Tónlist í þættinum í dag:

Síðasta sjóferðin / Brimkló (Steve Goodman, texti Þorsteinn Eggertsson)

Moist / PPCX (Chiwon Lee, Jihan Jeon & Kiik)

Heima / Haukur Morthens (Oddgeir Kristjánsson, texti Ási í Bæ)

Angelía / Vilhjálmur Vilhjálmsson (W. Meisel, texti Theódór Einarsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Uppástand, þema: Sannleikur. Ómar Örn Bjarnþórsson hæstaréttalögmaður.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Fasteignasalar eru ekki farnir að finna fyrir breytingum á fasteignamarkaðnum enn, þótt jákvætt sé að stóru viðskiptabankarnir þrír hafi kynnt breytingar á lánakjörum, segir formaður Félags fasteignasala.

Dósent við Háskóla Íslands segir lánakostnað ekki hafa breyst mikið eftir vaxtadóm Hæstaréttar.

Rannís hafnaði um 60% af nýjum umsóknum um skattaafslátt til nýsköpunarfyrirtækja. Alls bárust um 300 nýjar umsóknir.

Gott gengi Demókrataflokksins í Bandaríkjunum í nýliðnum ríkis- og borgarstjórakosningum var þeim skammvinn gleði. Liðhlaup nokkurra flokksmanna í öldungadeildinni varpar ljósi á hatrammar innbyrðis deilur.

Framkvæmdastjóri hjúkrunar hjá heilsugæslunni á höfuðborgarsvæðinu telur að lengra hjúkrunarfræðinám geti reynt á spítala fyrst um sinn en breytingarnar séu til bóta.

Dómsmálaráðherra mælir fyrir frumvarpi um brottfararstöð á Alþingi í dag. Fleiri stór mál eru á dagskrá.

Lyfjafræðingar hafa samþykkt nýjan kjarasamning eftir langar kjaraviðræður. Fyrri samningur var gerður fyrir átján árum.

Kvennalandsliðið í körfubolta mætir Serbíu á Ásvöllum annað kvöld og Portúgal ytra næsta þriðjudag í fyrstu leikjum sínum í undankeppni EM 2027. Nýr þjálfari stýrir íslenska liðinu.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Umræðan um njósnir og undirróður Rússlands Vladimírs Pútíns er farin að teygja sig meira og meira til Íslands.

Í síðustu viku var aðalmeðferð í dómsmáli sem tengist þessari umræðu. Málið er án hliðstæðu hér á landi.

Þetta er mál íslenska tæknifyrirtækisins Vélfags gegn íslenska ríkinu.

Málið snýst um efnahagsþvinganir sem íslenska ríkið setti á tæknifyrirtækið Vélfag á Akureyri vegna eigendatengsla fyrirtækis rússneska auðmannsins Vitaly Orlov við Vélag.

Fyrirtæki Orlovs heitir Norebo og var fyrirtækið sett á lista Evropusambandsins yfir ríki sem eru beitt efnahagsþvingunum fyrr á árinu. Ástæðan er sú að Norebo er talið stunda njósnir og undirróðursstarfemi fyrir rússnesk stjórnvöld í Evrópu.

Evrópusambandið hefur sett 2700 fyrirtæki og einstaklinga á þennan lista yfir þá sem sæta efnahagsþvingunum.

Vélfag ber af sér sakir og reynir að fá efnahagsþvingunum Arion banka og íslenska ríkisins hnekkt fyrir dómi.

Rætt er við hernaðarsagnfræðinginn Erling Erlingsson og alþjóðastjórnmálafræðinginn Bjarna Braga Kjartsson um undirróður Rússlands í Evrópu og Vélfagsmálið.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Fjallahjólið Elja var nýverið valið vara ársins á Hönnunarverðlaunum Íslands. Hjólið er uppfinning frá fyrirtækinu Lauf Cycles – og við fáum til okkar í dag Berg Benediktsson, verkfræðing og starfsmann fyrirtækisins – sem ætlar að segja okkur frá þessu hjóli og fyrirtækinu, sem hóf starfsemi sína í bílskúr í Grafarvogi.

Andrés fyrrverandi prins verður hér eftir þekktur sem Andrew Mountbatten Windsor eftir ákvörðun Karls Bretakonungs um að svipta bróður sinn tign, titlum og heiðursnafnbótum. Í yfirlýsingu, sem birtist í síðustu viku, segist Andrew hafa tekið ákvörðunina í samráði við Karl Bretakonung, sína nánustu fjölskyldu og stórfjölskylduna, vegna áframhaldandi ásakana sem dragi athyglina frá vinnu konungsins og konungsfjölskyldunnar. Guðný Ósk Laxdal, sérfræðingur í konungsfjölskyldum, ætlar að leiða okkur í gegnum stöðu bresku konungsfjölskyldunnar.

Og í lok þáttar fáum við til okkar Bergsvein Bergsveinsson rithöfund til að ræða tækniframfaratrú, samfélagsmiðla og gervigreind – viðfangsefni sem hann fjallaði um á málþingi í Reykjavíkurakademíunni í síðustu viku. — en við byrjum á vöru ársins.

Umsjón: Ástrós Signýjardóttir og Pétur Magnússon.

Tónlist þáttarins:

Nick Drake - Pink moon.

Prins Póló - Fallegi smiðurinn.

Bríet - Until then

Útvarpsfréttir.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Eftir að Hulda Ragnhildur Hjálmarsdóttir lauk námi í arkítektúr langaði hana í meira frelsi og fann það í tónlist. Eftir að hafa lokið námi í tónsmíðum við nýmiðladeild Listaháskólans var hún skiptinemi við Sibelíusarakademíuna í Helsinki. Hulda gefur gefið út nokkuð af tónlist ein og í samstarfi við aðra, til að mynda í GARGANI og CATPURSE,

Lagalisti:

Óútgefið - Track 2

Óútgefið - Calm song bounce.2

Óútgefið - Soma Pipe Sounds

Óútgefið - Marginal Notes

Óútgefið - Clustering

SHE HAS CANDY - SHE HAS CANDY

Útvarpsfréttir.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Hér segir áfram af Tryggva Jónssyni og ævisögu hans, Árbliki og aftanskini. Hér segir aðallega frá því sem hendir Tryggva þegar hann hefur hrökklast til Ameríku og býr þar í áratugi, en snýr svo að lokum til Íslands aftur og kynnist þá æskuást sinni upp á nýtt.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Við hefjum þáttinn á því að hringja til Danmerkur og kynna okkur bók sem var að koma út hjá Angústúru, skáldsöguna Maðurinn í skiltinu eftir chileska rithöfundinn María Jose Ferrada. Jón Hallur Stefánsson þýddi og segir frá höfundi og verki.

Einnig fjallar Óskar Arnórsson fjallar um tengsl arkitektúrs og kapítalisma og Ásgeir Ásgeirsson segir frá heimi tyrkneskrar ottóman tónlistar.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Undanfarnar vikur hafa verið mótmæli nokkuð víða um heim sem hafa steypt nokkrum þjóðarleiðtogum eða allavega hrist upp í og ógnað valdakerfi sinna landa, mótmæli sem eru drifin áfram af ungu fólki og hafa þess vegna verið kölluð Z kynslóðar mótmælin. Ástæðurnar eru ólíkar og staðbundnar en mótmælin eiga ýmislegt sameiginlegt í Nepal, Marokkó, Madagascar, Perú og víðar. Dischord, rapptónlist og japönsk anime-sería koma meðal annars við sögu í yfirferð okkar um mótmæli Z-kynslóðarinnar.

Við spjöllum við tvo meðlimi sviðslistahópsins Marmarabörn (eða Marble Crowd) um dans, Árið án sumars, samsköpun og hvað þeim finnst mest spennandi í leikhúsi.

Fréttir

Fréttir

Stjórnendur Vélfags hafa stöðvað starfsemi fyrirtækisins tímabundið. Staða Vélfags hefur verið í óvissu síðan utanríkisráðuneytið lagði á það efnahagsþvinganir.

Dómsmálaráðherra segist ekki vera önugur ráðherra að fetta fingur út í eitthvað sem ekki er - með frumvarpi sínu um námsmannaleyfi. Hún sé að bregðast við upplýsingum sem henni hafi borist frá bæði Útlendingastofnun og Háskóla Íslands.

Símabann í skólum var til umræðu á Alþingi í dag. Sjálfstæðismenn hafa efasemdir um lögin og segja skólana sjálfa geta stýrt símanotkun nemenda sinna.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Það væri óheiðarlegt að kalla fyrirhugaðar brottvísunarbúðir eitthvað annað en þvingunarráðstöfun, segir dómsmálaráðherra. Hún telur sig ekki þurfa að hlusta á yfirhalningu frá fínum mönnum í Háskóla Íslands um að hlutirnir séu ekki eins og þeir séu varðandi námsmannaleyfi erlendra nemenda - hún hafi gögn og yfirlýsingar sem sýni að bregðast þurfi við.

Bændur, veiðimenn og sumarhúsaeigendur í Borgarfirði eru ósáttir við hvernig Andakílsárvirkjun stjórnar vatnshæð í Skorradalsvatni og rennsli Andakílsár. Þeir kvarta undan blautum túnum, landrofi, öryggi veiðimanna, áhrifum á mannvirki og hvarfi gönguleiða meðfram vatninu.

Í dag var tilkynnt að loftlagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna COP 32, sem haldin verður eftir tvö ár, verði í Eþiópíu - en hvar COP 31 verður haldin á næsta ári liggur ekki fyrir enn. Tvö ríki, Ástralía og Tyrkland, bítast nefnilega um hnossið - og ef hvorugt þeirra gefur eftir mun það þriðja neyðast til að gera það. Þetta ríki er Þýskaland - en Þjóðverjar vilja ekki halda ráðstefnuna og gera því allt hvað þeir geta til að leysa þetta óvenjulega vandamál, sem rekja má til regluverksins um val á gestgjöfum.

Umsjón: Fríða María Ásbergsdóttir.

Fríða heillaðist af sögunni um Elly Vilhjálms þegar hún las ævisögu hennar, svo var það söngleikurinn og nú hlustar hún reglulega á tónlist hennar.

Nú fær Fríða tækifæri á því að spyrja hana Katrínu Halldóru, sem lék einmitt Elly, að öllu sem hana langar að vita um söngleikinn og hvernig það var að leika þessa stórkostlegu söngkonu en ekki bara það heldur spjalla þær um jólatónlist og ýmislegt fleira.

Umsjón:

Fríða María Ásbergsdóttir

Viðmælandi:

Katrín Halldóra Sigurðardóttir

Veðurfregnir kl. 18:50.

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistin í þættinum:

Pourquoi pas? eftir Skúla Halldórsson. Ljóðið orti Vilhjálmur frá Skáholti.

Sigríður Gröndal, sópran og Karlakór Reykjavíkur syngja, Sinfóníuhljómsveit Íslands leikur. Stjórnandi er Páll P. Pálsson.

Hljóðritað í Háskólabíói 10. maí 1986

Upptökumenn: Ástvaldur Kristinsson og Bjarni Rúnar Bjarnason

Sinfónía nr. 93 eftir Franz Joseph Haydn.

Verkið er í fjórum þáttum:

Adagio - Allegro assai

Largo cantabile

Menuetto. Allegro

Finale. Presto ma non troppo

Sinfóníuhljómsveit Íslands leikur undir stjórn Rumons Gamba.

Hljóðritunin var gerð á tónleikum í Háskólabíói 27. nóvember árið 2008.

Tónmeistari: Bjarni Rúnar Bjarnason.

Tæknimaður: Jan Murtomaa.

Novembre (Trojka) úr Les Saisons (Árstíðunum) op. 37b eftir Pjotr Tsjajkovskíj. Edda Erlendsdóttir leikur á píanó.

(Útg. á plötunni Les saisons; Petites pièces 1997)

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Fjallahjólið Elja var nýverið valið vara ársins á Hönnunarverðlaunum Íslands. Hjólið er uppfinning frá fyrirtækinu Lauf Cycles – og við fáum til okkar í dag Berg Benediktsson, verkfræðing og starfsmann fyrirtækisins – sem ætlar að segja okkur frá þessu hjóli og fyrirtækinu, sem hóf starfsemi sína í bílskúr í Grafarvogi.

Andrés fyrrverandi prins verður hér eftir þekktur sem Andrew Mountbatten Windsor eftir ákvörðun Karls Bretakonungs um að svipta bróður sinn tign, titlum og heiðursnafnbótum. Í yfirlýsingu, sem birtist í síðustu viku, segist Andrew hafa tekið ákvörðunina í samráði við Karl Bretakonung, sína nánustu fjölskyldu og stórfjölskylduna, vegna áframhaldandi ásakana sem dragi athyglina frá vinnu konungsins og konungsfjölskyldunnar. Guðný Ósk Laxdal, sérfræðingur í konungsfjölskyldum, ætlar að leiða okkur í gegnum stöðu bresku konungsfjölskyldunnar.

Og í lok þáttar fáum við til okkar Bergsvein Bergsveinsson rithöfund til að ræða tækniframfaratrú, samfélagsmiðla og gervigreind – viðfangsefni sem hann fjallaði um á málþingi í Reykjavíkurakademíunni í síðustu viku. — en við byrjum á vöru ársins.

Umsjón: Ástrós Signýjardóttir og Pétur Magnússon.

Tónlist þáttarins:

Nick Drake - Pink moon.

Prins Póló - Fallegi smiðurinn.

Bríet - Until then

Gunnar Stefánsson les í hljóðritun frá 1989

Veðurfregnir kl. 22:05.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við fræddumst um kóreska menningu í þættinum í dag, en fyrsta kóreska kvikmyndahátíðin á Íslandi hefst á fimmtudaginn í Bíó Paradís og stendur yfir fram á sunnudag. Kóreskt kvikmyndaefni hefur vakið verðskuldaða athygli undanfarin ár, kvikmyndin Parasite var valin besta kvikmyndin á óskarsverðlaunahátíðinni 2020, sjónvarpsþættirnir Squid Game slógu í gegn út um allan heim og svo er það auðvitað K-pop tónlistin sem er gríðarlega vinsæl. Mæðgurnar, Milan Chang og Rán Chang Hlésdóttir komu í þáttinn og sögðu okkur betur frá hátíðinni og kóreskri menningu í dag.

Eitt af aðalorðum þessa árs er svo sannarlega orðið gervigreind. Stefán Atli Rúnarsson viðskiptafræðingur, hefur haldið fjölmörg námskeið um helstu möguleika gervigreindar og t.d. ChatGPT þar sem hann meðal annars fer yfir ýmis atriði sem geta til dæmis hjálpað til við að spara tíma í daglegu lífi. Stefán Atli er viðskiptafræðingur að mennt, sérfræðingur í markaðsmálum og mikill áhugamaður um gervigreind og hefur haldið námskeið í gervigreind fyrir hátt í 1600 manns.

Svo var það veðurspjallið með Einari Sveinbjörnssyni. Einar sagði okkur frá rannsóknaráðstefnu Vegagerðarinnar, þar kom tvennt fram sem tengist loftslagsbreytingum. Annars vegar áhrif loftslags á Vegakerfið heilt yfir og hins vegar um nokkuð nýjan veruleika sumarblæðinga á vegum. Svo fór Einar með okkur yfir veðurhorfurnar fram undan, en merkileg fyrirstöðuhæð er að byggjast upp. Svo Einar að lokum yfir glænýja desemberspá frá Evrópsku reiknimiðstöðinni.

Tónlist í þættinum í dag:

Síðasta sjóferðin / Brimkló (Steve Goodman, texti Þorsteinn Eggertsson)

Moist / PPCX (Chiwon Lee, Jihan Jeon & Kiik)

Heima / Haukur Morthens (Oddgeir Kristjánsson, texti Ási í Bæ)

Angelía / Vilhjálmur Vilhjálmsson (W. Meisel, texti Theódór Einarsson)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Undanfarnar vikur hafa verið mótmæli nokkuð víða um heim sem hafa steypt nokkrum þjóðarleiðtogum eða allavega hrist upp í og ógnað valdakerfi sinna landa, mótmæli sem eru drifin áfram af ungu fólki og hafa þess vegna verið kölluð Z kynslóðar mótmælin. Ástæðurnar eru ólíkar og staðbundnar en mótmælin eiga ýmislegt sameiginlegt í Nepal, Marokkó, Madagascar, Perú og víðar. Dischord, rapptónlist og japönsk anime-sería koma meðal annars við sögu í yfirferð okkar um mótmæli Z-kynslóðarinnar.

Við spjöllum við tvo meðlimi sviðslistahópsins Marmarabörn (eða Marble Crowd) um dans, Árið án sumars, samsköpun og hvað þeim finnst mest spennandi í leikhúsi.