Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Enn stríða Bandaríkjamenn og Ísraelar annars vegar og Íranir hins vegar. Hvorugir féllust á vopnahléstillögur sem kynntar voru á laugardag. Trump hótar gríðarlegum loftárásum á Íran verði siglingaleiðin um Hormussund ekki greið olíuflutningaskipum. Ingólfur Bjarni Sigfússon fréttamaður fór yfir atburði páskahelgarinnar og mögulega framvindu.

Í Berlínarspjalli fjallaði Arthúr Björgvin Bollason meðal annars um þúanir og þéranir. Sú var tíð að þéranir tíðkuðust í Þýskalandi, svo lögðust þær nánast af en aftur eru þær nú viðhafðar þegar svo ber undir. Hann sagði okkur líka hvernig Ísland og Íslendingar birtust í vinsælli þýskri sjónvarpsmyndaröð um helgina. Álfar komu við sögu.

Í síðasta hluta þáttarins var rætt um loftslagsbreytingar: Eru þær af mannavöldum: Eða öllu heldur: Ertu sammála eða ósammála því að loftlagsbreytingar af mannavöldum séu staðreynd? Að því var spurt í viðhorfskönnun nýlega. 7 af tíu eru sammála því.

Árni Finnsson, formaður Náttúruverndarsamtaka Íslands, fór yfir niðurstöðurnar með okkur.

Tónlist:

Eric Clapton - Change the world.

Eric Clapton - Layla.

Count Basie and his Orchestra - Sweety cakes.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Vinirnir Freymar og Einar Baldvin segja frá nýju sjónvarpsþáttunum Hæst.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Lagalistinn:

Beatles, The - Sun King.

Beatles, The - Mean Mr. Mustard.

Beatles, The - Polythene Pam.

Beatles, The - She Came In Through the Bathroom Window.

Beatles, The - Golden Slumbers.

Beatles, The - Carry That Weight.

Beatles, The - You Never Give Me Your Money.

Beatles, The - The End.

Led Zeppelin - Ramble On.

Beatles, The - Her Majesty.

JEFF BECK - Goodbye Pork Pie Hat.

Jim White - A Town Called Amen.

Gillian Welch - One More Dollar.

CAT STEVENS - Wild World.

JAMES TAYLOR - On Broadway.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Leifur Geir Hafsteinsson, forsprakki alþýðutónlistarhópsins Vinir og vandamenn og dóttursonur Oddgeirs Kristjánssonar, kíkti í heimsókn til okkar í dag en hópurinn vinnur að gerð hljómplötu þar sem finna má áður óútgefin eða sjaldheyrð gömul Eyjalög. Leifur sagði okkur frá hljómplötunni og lögunum og við heyrðum tvö laganna, þar á meðal Setjumst að sumbli en það er fyrsta Þjóðhátíðarlagið, frá árinu 1933 og hefur aldrei verið gefið út áður og var því frumflutt í útvarpi í Mannlega þættinum í dag.

Í Heilsuvakt dagsins kom Helga Arnardóttir til okkar í beina útsendingu og ræddi um prótein æðið sem hefur riðið yfir á samfélagsmiðlum og trefjaæðið sem nú er að taka við. Rannsóknir sýna nefnilega að fæstir ná lágmarksskammti af trefjainntöku á dag en trefjar hafa veruleg góð áhrif á meltinguna og næra bakteríur í þarmaflórunni en ekki bara það því dagleg og góð trefjainntaka getur spornað gegn sykursýki 2, ristilkrabba, hjartasjúkdómum, heilablóðfalli og alzheimer svo eitthvað sé nefnt. Helga ræddi þetta við okkur á Heilsuvaktinni og fór yfir helstu fæðuflokka sem innihalda góðar trefjar.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Kári Sævarsson einn af eigendum vörumerkjastofunnar Tvist. Hann sagði okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Kári talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Smásögur eftir Hauk Ingvarsson (sem eiga að koma út í heildarsafni og ekki enn kominn titill)

Tímabundin e. Kristján Hrafn Guðmundsson

Alistair McClean og Hammond Innes

Fávitinn e. Dostojevski

Tónlist í þættinum í dag:

Í bíl / Vinir og vandamenn (Oddgeir Kristjánsson, ljóð Örn Arnarson)

Setjumst að sumbli / Vinir og vandamenn (Oddgeir Kristjánsson,texti Árni úr eyjum)

And I love her / The Beatles (Lennon & McCartney)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umsjón hefur Guðni Líndal Benediktsson rithöfundur.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Nærri tvö hundruð atvik voru skráð hjá björgunarsveitum víða um land í illviðrinu í gær. Lögreglan á Suðurlandi og Vegagerðin segja marga ökumenn ekki hafa vitað af vegalokunum.

Lögregla og slökkvilið voru kölluð út þegar bárujárn og annað lauslegt fauk af byggingarsvæði í Fannborg í Kópavogi og olli skemmdum á nærliggjandi húsum.

Tveggja daga heimsókn varaforseta Bandaríkjanna til Ungverjalands er talin skýr yfirlýsing um stuðning við forsætisráðherra Ungverjalands og Fidez flokk hans fyrir þingkosningarnar á sunnudag.

Hvalfjarðargöng verða lokuð í kvöld og fram á morgun, og allar nætur mánudaga til föstudaga næstu sjö vikur.

Sögulegum Artemis-leiðangri í kringum tunglið er lokið. Geimfararnir í Orion-farinu fóru lengra út í geim en nokkur hefur gert, misstu samband við jörðu um skamma hríð og sáu sólmyrkva.

Nice Air hefur ekki millilandaflug frá Akureyri fyrr en í fyrsta lagi á síðustu mánuðum þessa árs. Áður stóð til að hefja flug í febrúar.

Samningar farmanna og hafnarverkamanna eru lausir. Sjómannafélag Íslands hefur boðað vinnustöðvanir í næstu viku.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Í dag beinum við sjónum okkar að stöðu og sögu Framsóknarflokksins í ljósi nýjasta þjóðarpúls Gallups sem var birtur á skírdag. Fylgi Framsóknarflokksins minnkar um nær tvö prósentustig milli kannana og stendur nú í 4,7 prósentum, en þetta er í fyrsta sinn sem flokkurinn mælist utan þings. Hann fengi engan mann kjörinn ef gengið yrði til kosninga nú.

Viðmælendur:

Sigurður Pétursson, sagnfræðingur

Ólafur Þ. Harðarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði

Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Kerfið er safnvarp margra ólíkra þáttaraða sem eiga það sameiginlegt að taka á mismunandi málefnum innan kerfisins hverju sinni.

Umsjón: Guðrún Hálfdánardóttir

Verkmenntaskólinn á Akureyri, VMA, er einn stærsti iðn- og verkmenntaskóli landsins. Eins og víða annars staðar er kennt í öllum skúmaskotum en stjórnendur skólans hugsa í lausnum og eru í góðu samstarfi við vinnustaði á Akureyri þar sem hluti kennslunnar fer fram. Viðmælendur í þættinum eru: Ásta Fönn Flosadóttir, Benedikt Barðason, Elsa Eiríksdóttir, Gunnar Möller, Jóhann Gunnar Jóhannsson og Kristjana Stella Blöndal. Auk þess er rætt við nemendur í VMA. Lydía Grétarsdóttir er tæknimaður.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Í þessum páskaþætti verður fjallað um uppruna hinna svokölluðu Zaraþústra-trúarbragða í Persíu. Þar segir frá ungum Baktríumanni sem gerbylti hugmyndum landa sinna um guðdóminn og lagði grunn að nýrri trú sem var síðan við lýði í tvö þúsund árum. Og snemma í sögu þessara trúarbragða höfðu þau mjög afdrifarík áhrif á trú Gyðinga og þar af leiðandi kristinna manna líka. Fyrri þáttur.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Við munum heyra í Benedikti Hjartarsyni prófessor í almennri bókemenntafræði og meningarfærði við háskóla íslands, en hann gaf nýverið út bókina Gáttir, heimsbókmenntir á Íslandi 1913-1943. Í Gáttum hugar Benedikt að áhrifum heimsbókmenntanna á íslenskt menningarlíf á fullveldis árunum. Mikil áhersla var lögð á að byggja upp íslenska nútímamenningu og liður í því verkefni var að kynna nýjustu strauma alþjóðlegra bókmennta fyrir íslensku lesendum.

Soffía Auður Birgisdóttir rýnir í ljóðabókina Söngur tímafuglsins og fleiri ljóð, eftir Ægi Þór Jähnke. En við hefjum þáttinn á því að hverfa aftur til 11.aldar með Hauki Þorgeirssyni.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Það er yfirleitt spennuþrungið andrúmsloft þegar styttist í Feneyjatvíæringinn, líklega nafntoguðustu myndlistarhátíð heims. Nú er aðeins einn mánuður í að hátíðin hefjist 9. maí en hún stendur fram í nóvember, og allt virðist á suðupunkti. Pólitíska ástandið í heiminum hefur smitast inn í hátíðina þetta árið svo um getur: Ísrael, Rússland, Ameríka og já svo er aðalsýningarstjórinn dáinn. Við fjöllum um myndlist og pólitík í Feneyjum í Lest dagsins og ræðum við Ólaf Ólafsson myndlistarmann um hátíðina.

Einar Már Jónsson sendir svo pistil frá París. Hann er að máta forngrísku hugtökin hubris og ate við samtímann.

Fréttir

Fréttir

Það er ekki fallegur heimur þar sem þeir stóru ætla sér að ráða og hafa sitt í gegn óháð öllu og öllum segir utanaríkisráðherra um úrslitakosti Bandaríkjaforseta í stríði við Íran.

Eldingaveðrið sem gekk yfir sunnavert landið í gær var óvenju mikið að sögn jarðeðlisfræðings hjá Veðurstofu Íslands. Hátt í þrjú þúsund eldingar mældust.

Sérfræðingur Vegagerðarinnar harmar stuttan fyrirvara á næturlokun Hvalfjarðarganga næstu vikurnar en framkvæmdirnar séu tímabærar og umfangsmiklar.

20 Íslendingar sem áttu flug frá Kaupmannahöfn til Keflavíkur í gær eru fastir í Færeyjum. Farþegi segist hafa fengið litlar upplýsingar frá Icelandair.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Donald Trump Bandaríkjaforseti fór mikinn á samfélagsmiðli sínum og skrifaði að svo gæti farið að siðmenningu í Íran yrði tortímt í nótt og hún risi aldrei aftur upp. Hann vildi það ekki en það væri líklegt. Erlingur Erlingsson hernaðarsagnfræðingur segir að taka verði yfirlýsingar Trumps alvarlega en telur þær endurspegla gremju forsetans yfir óvæntum gangi stríðsins við Íran.

Þýskaland hefur nötrað eftir að þekkt sjónvarpskona steig nýverið fram og upplýsti að eiginmaður hennar fyrrverandi hefði búið til og deilt grófum djúpfölsuðum myndskeiðum af henni á netinu. Drífa Snædal talskona Stígamóta hefur þá tilfinningu að fólk sé orðið samdauna stafrænu ofbeldi en segir íslensk stjórnvöld hafa sýnt mikla framsýni með því lögfesta hér ákvæði um kynferðislega friðhelgi.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Tónleikur er þáttur um tónlistarstefnur og tónlistarfræði, tónlistarmenn, tónskáld og tónlistarflytjendur.

Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Áður á dagskrá veturinn 2008-2009

Í þessumTónleiksþætti verða leiknir tveir strengjakvartettar eftir Arnold Schönberg, sem er einn af þeim sem á heiðurinn að uppbroti gamalla tónlistarhefða um þarsíðustu aldamót. Tónlistin er nýstárleg þrátt fyrir háan aldur, en eldra verkið í þættinum er rúmlega hundrað ára gamalt. Umsjón: Ingibjörg Eyþórsdóttir

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistarhljóðrit frá ýmsum tímum úr safni útvarpsins

Tónlistin í þættinum:

Sónata fyrir selló og píanó í d-moll op. 40 (1934) eftir Dmitríj Shostakovitsj.

Verkið er í fjórum þáttum:

1. Moderato (12.10 mín.) ;

2. Moderato con moto (3,29 mín.) ;

3. Largo (8,07 mín.) ;

4. Allegretto (4,23 mín.)

Flytjendur: Bryndís Halla Gylfadóttir, selló og Steinunn Birna Ragnarsdóttir, píanó.

Útgefið 1994, á plötunni Bryndís Halla Gylfadóttir selló og Steinunn Birna Ragnarsdóttir píanó.

Andante og Allegretto úr Fantasie-svítu eftir Thomas Dunhill. Flytjendur: Egill Jónsson, klaríentta ; Fritz Weisshappe, píanó. Hljóðritað 1947

Fjallamærin eftir Maríu Brynjólfsdóttur. Ljóðið er eftir Örn Arnarson (skáldanafn Magnúsar Stefánssonar). Carl Billich útsetti. Flytjendur: Ólafur Þ. Jónsson, tenór og Ólafur Vignir Albertsson, píanó.

Upptaka 3. júní 1980, Stúdíó 1.

Sofðu vinur sætt og lengi eftir Maríu Brynjólfsdóttur. Ljóðið orti Kjartan Ólafsson. Jóhann Már Jóhannsson syngur, Lára S. Rafnsdóttir leikur á píanó.

Útgefið 1989 á plötunni, Ef væri ég söngvari.

Wohin, söngljóð eftir Franz Schubert. Sigurður Demetz Fransson tenór syngur, Ólafur Vignir Albertsson leikur á píanó.

Útgefið árið 2000 á plötunni Sigurður Demetz syngur þýsk ljóð og Vínarlög.

Kerfið er safnvarp margra ólíkra þáttaraða sem eiga það sameiginlegt að taka á mismunandi málefnum innan kerfisins hverju sinni.

Umsjón: Guðrún Hálfdánardóttir

Verkmenntaskólinn á Akureyri, VMA, er einn stærsti iðn- og verkmenntaskóli landsins. Eins og víða annars staðar er kennt í öllum skúmaskotum en stjórnendur skólans hugsa í lausnum og eru í góðu samstarfi við vinnustaði á Akureyri þar sem hluti kennslunnar fer fram. Viðmælendur í þættinum eru: Ásta Fönn Flosadóttir, Benedikt Barðason, Elsa Eiríksdóttir, Gunnar Möller, Jóhann Gunnar Jóhannsson og Kristjana Stella Blöndal. Auk þess er rætt við nemendur í VMA. Lydía Grétarsdóttir er tæknimaður.

Skáldsaga Halldórs Laxness um hinn 18 ára gamla Stein Elliða kom út árið 1927 þegar Halldór var sjálfur 25 ára gamall.

Þessi saga um leit ungs manns að eigin lífsskoðunum þótti marka tímamót í íslenskri bókmenntasögu.

Valdimar Örn Flygenring las söguna fyrir útvarpið árið 1991.

Í 5., 6. og 34. lestri les Bára Lyngdal Magnúsdóttir ásamt Valdimar Erni og í 7. og 8. lestri les Guðrún S. Gísladóttir ásamt Valdimar.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Leifur Geir Hafsteinsson, forsprakki alþýðutónlistarhópsins Vinir og vandamenn og dóttursonur Oddgeirs Kristjánssonar, kíkti í heimsókn til okkar í dag en hópurinn vinnur að gerð hljómplötu þar sem finna má áður óútgefin eða sjaldheyrð gömul Eyjalög. Leifur sagði okkur frá hljómplötunni og lögunum og við heyrðum tvö laganna, þar á meðal Setjumst að sumbli en það er fyrsta Þjóðhátíðarlagið, frá árinu 1933 og hefur aldrei verið gefið út áður og var því frumflutt í útvarpi í Mannlega þættinum í dag.

Í Heilsuvakt dagsins kom Helga Arnardóttir til okkar í beina útsendingu og ræddi um prótein æðið sem hefur riðið yfir á samfélagsmiðlum og trefjaæðið sem nú er að taka við. Rannsóknir sýna nefnilega að fæstir ná lágmarksskammti af trefjainntöku á dag en trefjar hafa veruleg góð áhrif á meltinguna og næra bakteríur í þarmaflórunni en ekki bara það því dagleg og góð trefjainntaka getur spornað gegn sykursýki 2, ristilkrabba, hjartasjúkdómum, heilablóðfalli og alzheimer svo eitthvað sé nefnt. Helga ræddi þetta við okkur á Heilsuvaktinni og fór yfir helstu fæðuflokka sem innihalda góðar trefjar.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Kári Sævarsson einn af eigendum vörumerkjastofunnar Tvist. Hann sagði okkur frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Kári talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Smásögur eftir Hauk Ingvarsson (sem eiga að koma út í heildarsafni og ekki enn kominn titill)

Tímabundin e. Kristján Hrafn Guðmundsson

Alistair McClean og Hammond Innes

Fávitinn e. Dostojevski

Tónlist í þættinum í dag:

Í bíl / Vinir og vandamenn (Oddgeir Kristjánsson, ljóð Örn Arnarson)

Setjumst að sumbli / Vinir og vandamenn (Oddgeir Kristjánsson,texti Árni úr eyjum)

And I love her / The Beatles (Lennon & McCartney)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Það er yfirleitt spennuþrungið andrúmsloft þegar styttist í Feneyjatvíæringinn, líklega nafntoguðustu myndlistarhátíð heims. Nú er aðeins einn mánuður í að hátíðin hefjist 9. maí en hún stendur fram í nóvember, og allt virðist á suðupunkti. Pólitíska ástandið í heiminum hefur smitast inn í hátíðina þetta árið svo um getur: Ísrael, Rússland, Ameríka og já svo er aðalsýningarstjórinn dáinn. Við fjöllum um myndlist og pólitík í Feneyjum í Lest dagsins og ræðum við Ólaf Ólafsson myndlistarmann um hátíðina.

Einar Már Jónsson sendir svo pistil frá París. Hann er að máta forngrísku hugtökin hubris og ate við samtímann.