Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Útvarpsfréttir.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Bogi Ágústsson settist við Heimsgluggann og með honum Davíð Stefánsson, formaður Varðbergs. Þeir ræddu um vestræna samvinnu vítt og breitt.

Við fórum yfir sögu Heydalakirkju, bæði þeirrar sem nú stendur og þúsund ára kirkjusögu Breiðdals. Séra Gunnlaugur Stefánsson sagði frá.

Fólk finnur mismikið fyrir skammdeginu. Erik Brynjar Schweitz Eriksson geðlæknir og Edda Björk Þórðardóttir sálfræðingur og dósent við Miðstöð í lýðheilsuvísindum, komu til okkar og ræddu um skammdegisþunglyndi og leiðir til að líða sem best í myrkrinu.

Tónlist:

Kathryn Scott, Yo-Yo Ma - Aimez-moi from Six Chansons du XVI Siècle.

Matilda Mann - There Will Never Be Another You.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Ólína ræðir nýju bókina sína Glæður galdra báls sem fjallar um galdraótta og ofstæki.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Lagalistinn:

Guðrún Á. Símonar - Af Rauðum Vörum.

MR kvartett - Å jänta å ja.

Karlakórinn Heimir - Ástarvísur Hestamannsins.

Aðalsteinn Ísfjörð - Livet i Finnskoganna.

Jón Hrólfsson - Á hvalveiðum.

M.A. Kvartettinn - Rokkarnir Eru Þagnaðir.

Sigurður Ólafsson Söngvari - Stjörnunótt.

Toots Thielemans - Strutting With Some Barbecue.

Mannakorn - Hundur.

Óðinn Valdimarsson - Aðeins vegna þín.

Anna Vilhjálms - Yes, we have no bananas.

Leon Redbone - Dancin' on Daddy's Shoes.

Julie London - I Guess I'll Have To Change My Plan.

Moses Hightower - Byrjar Ekki Vel.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við fengum heimsókn frá þremur rithöfundum í hljóðver RÚV á Akureyri, ungar konur sem eiga það sameiginlegt að vera allar að gefa út sínar fyrstu bækur og þær hafa þann háttinn á að vera saman í því að kynna þær. Þær sögðu okkur frá ferlinu að skrifa bækurnar og lásu svo allar stutta kafla úr bókum sínum, þ.e. Sesselía Ólafs úr bók sinni Silfurberg, Ester Hilmarsdóttir úr bók sinni Sjáandi og Nína Ólafsdóttir úr bók sinni Þú sem ert á jörðu.

Við töluðum svo við Irisi Eddu Nowenstein, lektor í íslenskri málfræði og máltækni við HÍ og talmeinafræðing við Landspítalann. Hún og samstarfsfólk hennar vinna í mörgu áhugaverðu, meðal annars með því að nýta nýjustu tækni sem við ætlum að fengum hana til að segja okkur frá í dag. Hvernig talgreiningarforrit nýtast, hvernig raddupptökur geta nýst til að skima eftir röskunum og sjúkdómum og meta ávinning meðferðar. Auk þess fræddi hún okkur um íslenskar tölvuraddir, risamállíkön og átak sem er framundan í að safna röddum til að nútímatæknin skilji betur íslensku og þar af leiðandi nýtist betur sem greiningartæki.

Svo voru það Mannlegu samskiptin, Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi var aftur hjá okkur, eins og undanfarna fimmtudaga. Síðustu tvær vikurnar var það narsissisminn, nú ræddi hann um mörk og markaleysi. Hvað það er að setja sér mörk, innri og ytri mörk og ýmislegt fleira.

Tónlist í þættinum í dag:

Á Akureyri / Óðinn Valdimarsson (Óðinn Valdimarsson)

Út á stoppustöð / Stuðmenn (Jakob Frímann Magnússon)

Orðin mín / Sigurður Guðmundsson og Memfismafían (Bragi Valdimar Skúlason)

Handle With Care / Traveling Wilburys (Travelin Wilburys)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umræðuefnið er EFNI-Skarphéðinn P Óskarsson efnafræðikennari

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Hjöðnun verðbólgu í 3,7 prósent í nóvember kom seðlabankastjóra mjög á óvart. Fjármálaráðherra segir hana merki um að aðhaldssöm stefna seðlabankans virki.

Tíu milljarða uppbygging í Helguvík - fjármögnuð af Atlantshafsbandalaginu - er mikilvæg til að tryggja öryggi og varnir á Norðurslóðum að mati utanríkisáðherra. Um hundrað störf verða til við framkvæmdirnar.

Framkvæmdastjóri Atlantshafsbandalagsins er hér á landi. Hann kynnti sér í morgun starfsemi á öryggissvæðisinu á Keflavíkurflugvelli og fundar með ráðherrum og þingmönnum eftir hádegið.

Óveður er á Suðausturlandi. Þjóðvegur 1 er lokaður milli Skaftafells og Jökulsárlóns. Óvissustig er frá Markarfljóti að Kirkjubæjarklaustri

Íbúar í háhýsum sem kviknaði í, í Hong Kong í gær, heyrðu ekki í reykskynjurum. Fimmtíu og fimm fórust og tæplega þriggja hundraða er saknað.

Dulinn HIV-faraldur geisar í Evrópu. Helmingur greinist of seint til að lífsbjargandi lyfjameðferð komi að gagni.

Íslenskir veitingamenn hafa gripið kalkúnahefð Bandaríkjanna á lofti á þakkargjörðarhátíðinni og blása til veislu í dag.

Íslenska kvennalandsliðið í handbolta tapaði fyrsta leik sínum á HM í gær. Næsti leikur er á morgun. Karlalandsliðið í körfubolta hefur keppni í undankeppni HM í kvöld.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Matvælaráðherra, Hanna Katrín Friðriksson, sagði frá því á Sjávarútvegsdeginum fyrr í vikunni að hún hefði falið Hafrannsóknastofnun að gera burðarþolsmat og tillögur að eldissvæðum í Mjóafirði. Íbúar Mjóafjarðar eru 11 talsins.

Hvað segja íbúar á Austfjörðum um þetta fyrirhugaða eldi?

Rætt er við Aðalheiði Elfríð Heiðarsdóttur, vitavörð og íbúa á Dalatanga í Mjóafirði á Austfjörðum, um þetta laxeldi.

Fjölskylda Aðalheiðar hefur búið á Dalatanga í bráðum 60 ár. Fjölskyldan hefur séð um vitann og veðurathugnarstöðina á Dalatanga og hefur því reynsla af búsetu í Mjóafirði í langan tíma.

Einnig er rætt við Seyðfirðinginn og náttúruverndarsinnann Sigfinn Mikaelssson og bæjarstjóra Fjarðabyggðar, Jónu Árný Þórðardóttur.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Þingkonan Alexandria Ocasio-Cortez hefur varað við því að bandaríska hagkerfið standi frammi fyrir mögulegri gervigreindarbólu. Hún bendir á að gríðarleg fjárfesting í innviðum gervigreindar hvíli á fáum stórfyrirtækjum og að kerfið byggi um of á væntingum um arðsemi, sem enginn viti hvort standist. Við ætlum að ræða þetta við Eyrúnu Magnúsdóttur, gervigreindarfréttaritara Samfélagsins, hér í upphafi þáttar.

En við ætlum líka að fjalla um kvikmyndir. Í gær var haldið kvikmyndaþing í Bíó Paradís – þar var staðan tekin á íslenska kvikmyndaiðnaðinum. Yfirskrift þingsins var Verðmætasköpun og menningarspegill – tækifærin í íslenskri kvikmyndagerð. Anton Máni Svansson, formaður Sambands íslenskra kvikmyndaframleiðenda, og Hrönn Sveinsdóttir, formaður félags kvikmyndaleikstjóra, setjast hjá mér seinna í þættinum til að ræða tækifæri í íslenskri kvikmyndagerð, stöðu kvikmyndaiðnaðarins á Íslandi og annað sem fjallað var um á kvikmyndaþingi.

Tónlist úr þættinum:

Apple, Fiona - Paper bag.

Wilco - I'm the man who loves you.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Í þættinum verður þess minnst að 100 ár eru frá fæðingu Ketils Jenssonar tenórsöngvara. Ketill var í fremstu röð íslenskra söngvara á 6. áratug 20. aldar og fór með aðalhlutverk í sýningum Þjóðleikhússins á óperettunni "Leðurblökunni" eftir Johann Strauss árið 1952 og óperunni "Cavalleria rusticana" eftir Pietro Mascagni árið 1954. En aðstæður höguðu því svo að söngferill Ketils varð styttri en til stóð. Umsjón með þættinum hefur Una Margrét Jónsdóttir, en lesarar eru Gunnar Hansson, Björn Þór Sigbjörnsson og Guðrún Sóley Gestsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Margrét Lóa Jónsdóttir ræðir við fólk um draumastaði í þáttum frá árinu 2005

Margrét Lóa Jónsdóttir ræðir við fólk um draumastaði í þáttum frá árinu 2005

4. þáttur af 5 frá 2005. Umsjón: Margrét Lóa Jónsdóttir. Gestur þáttarins: Birgitta Jónsdóttir og George Leide frá Brasilíu.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Nýlega lék jazzgoðsögnin Wadada Leo Smith á stappfullum tónleikum í Iðnó, í lok sinnar síðustu tónleikaferðar um Evrópu eftir 60 ára feril. Wadada hefur sótt Ísland heim í nígang og haft mikil áhrif á íslensku jazzsenuna og Tumi Árnason ætlar að segja okkur af því í þætti dagsins. Við hringjum líka norður í Eyjafjörð, því þar tekur myndlistarkonan Aðalheiður Eysteinsdóttir vel á móti fólki á aðventunni og eitthvað kemur jólakötturinn þar við sögu. Auk þess fjallar Soffía Auður Birgisdóttir um nýútkomna bók Sigrúnar Ölbu Sigurðardóttur, Þegar mamma mín dó, og Sigríður Kristín Þorgrímsdóttir, sagnfræðingur, kemur í hljóðstofu, en hún sendi fyrir skömmu frá sér bókina Piparmeyjar, - Fröken Thora og saga einhleypra kvenna á Íslandi.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Einn hápunkturinn á nýafstaðinni Iceland Airwaves hátíð voru tónleikar Knackered á Gauknum. Þetta er raftónlist með brotnum töktum og ýmiskonar takt-útúrdúrum, gáskafulla hljóðræna áferð. Það var svo smitandi gleði í framkomu listakonunnar Idu Schuften Jushl sem dansaði um sviðið um leið og hún sneri tökkunum - og brást við af stóískri ró þegar tæknin stöðvaði flæði tónlistarnnar tvisvar. Sömu helgi kom fyrsta plata hennar, fjögurra laga stuttskífan FYI. Við fáum Idu í heimsókn í Lestina.

Það er komið ár frá því að litríka norna-söngvamyndin Wicked sló í gegn, hún var byggð á söngleik sem var byggður á skáldsögu sem var byggð á bíómynd sem var byggð á skáldsögu. Og nú er komin framhaldsmynd Wicked: for good í leikstjórn Jon M. Chu með þeim Ariönu Grande og Cynthiu Erivo í aðalhlutverkum. Kolbeinn Rastrick rýnir í myndina.

Ævintýraleikurinn Echoes of the end kom út í ágúst, en íslenska tölvuleikjafyrirtækið Myrkur games hafa unnið að honum frá árinu 2016. Við ræðum við Halldór Snæ Kristjánsson framkvæmdastjóra fyrirtækisins um leikinn, dómana og viðbrögðin.

Fréttir

Fréttir

Framlag Íslands, þótt herlaust sé, skiptir Atlantshafsbandalagið miklu segir framkvæmdastjóri þess. Starfsemin á Keflavíkurflugvelli auðveldar því að fylgjast með og Ísland hefur sinnt sínu gestgjafahlutverki vel.

Landsréttur sýknaði í dag knattspyrnumanninn Albert Guðmundsson af ákæru um nauðgun. Einn af þremur dómurum vildi sakfella.

Rússlandsforseti segir að ekki verði samið um vopnahlé í Úkraínu fyrr en Úkraínuher hörfi frá því landi sem barist er um. Erindreki Bandaríkjastjórnar fundar í næstu viku með Pútín í Rússlandi.

Heimilin í landinu geta glaðst yfir nýjustu verðbólgumælingu Hagstofunnar að mati aðalhagfræðings Kviku banka. Verðbólga hefur ekki verið minni í fimm ár.

Umsjón: Andri Yrkill Valsson og Ævar Örn Jósepsson

Tæknimaður: Mark Eldred

Stjórn útsendingar: Margrét Júlía Ingimarsdóttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Öruggt framboð á matvælum er eitt af mikilvægustu hlutverkum stjórnvalda í flestum löndum og á flestum tímum, segir í inngangi að skýrslu Torfa Jóhannessonar doktors í landbúnaði og sérfræðings í fæðuöryggi og byggðamálum, Neyðarbirgðir fyrir íslenska matvælaframleiðslu. Torfi Jóhannesson, sérfræðingur í fæðuörykki og byggðamálum, segir það hafa komið sér mest á óvart hve berskjaldaður orkugeirinn er. Ævar Örn Jósepsson ræðir við Torfa.

Kynferðisbrot og fíkniefnabrot eru þeir brotaflokkar sem valda Íslendingum hvað mestum áhyggjum og hafa lengi gert.

Refsimatið var lengi framan af ólíkt, fíkniefnadómir þungir og efri rammi lögjafarinnar notaður í dómum fyrir innflutning og dreifingu en neðri mörkin frekar nýtt í kynferðisbrotamálum. Þetta hefur þó eitthvað breyst á seinni árum segir Helgi Gunnlaugsson afbrotafræðingur í viðtali við Önnu Kristínu Jónsdóttur..

Umsjón: Ævar Örn Jósepsson

Tæknimaður: Mark Eldred.

Í þessum þáttum köfum við djúpt ofan í þjóðsögukistu heimsins. Sögurnar eru allskonar, sumar fyndnar, aðrar fróðlegar, sumar alveg út í hött og enn aðrar kannski svolítið hræðilegar eða draugalegar. Í hverjum þætti heyrum við tvær eða þrjár þjóðsögur frá ýmsum heimshornum.

Umsjón: Ingibjörg Fríða Helgadóttir.

Þjóðsögur þáttarins:

Talandi allskonar (Ghana)

Strákurinn sem gleymdi að ganga frá tánöglunum sínum (Kórea)

Þrumubörnin (Grænland)

Leikraddir:

Bjarni Gunnar Jensson

Embla Steinvör Stefánsdóttir

Eva Halldóra Guðmundsdóttir

Fjölnir Ólafsson

Guðni Tómasson

Hafsteinn Vilhelmsson

Hildur Óskarsdóttir

Jóhannes Ólafsson

Karín Rós Harðardóttir

Pétur Grétarsson

Ragnar Eyþórsson

Sigríður Salka Fjölnisdóttir

Tómas Ævar Ólafsson

Vala Bjarney Gunnarsdóttir

Valgeir Hugi Sigurðsson

Viktoría Blöndal

Handrit, lestur, klipping og hljóðskreyting: Ingibjörg Fríða Helgadóttir

Veðurfregnir kl. 18:50.

Dánarfregnir.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Þingkonan Alexandria Ocasio-Cortez hefur varað við því að bandaríska hagkerfið standi frammi fyrir mögulegri gervigreindarbólu. Hún bendir á að gríðarleg fjárfesting í innviðum gervigreindar hvíli á fáum stórfyrirtækjum og að kerfið byggi um of á væntingum um arðsemi, sem enginn viti hvort standist. Við ætlum að ræða þetta við Eyrúnu Magnúsdóttur, gervigreindarfréttaritara Samfélagsins, hér í upphafi þáttar.

En við ætlum líka að fjalla um kvikmyndir. Í gær var haldið kvikmyndaþing í Bíó Paradís – þar var staðan tekin á íslenska kvikmyndaiðnaðinum. Yfirskrift þingsins var Verðmætasköpun og menningarspegill – tækifærin í íslenskri kvikmyndagerð. Anton Máni Svansson, formaður Sambands íslenskra kvikmyndaframleiðenda, og Hrönn Sveinsdóttir, formaður félags kvikmyndaleikstjóra, setjast hjá mér seinna í þættinum til að ræða tækifæri í íslenskri kvikmyndagerð, stöðu kvikmyndaiðnaðarins á Íslandi og annað sem fjallað var um á kvikmyndaþingi.

Tónlist úr þættinum:

Apple, Fiona - Paper bag.

Wilco - I'm the man who loves you.

eftir Ingunni Þórðardóttur. Margrét Helga Jóhannsdóttir les.

(Áður á dagskrá 1981)

Veðurfregnir kl. 22:05.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við fengum heimsókn frá þremur rithöfundum í hljóðver RÚV á Akureyri, ungar konur sem eiga það sameiginlegt að vera allar að gefa út sínar fyrstu bækur og þær hafa þann háttinn á að vera saman í því að kynna þær. Þær sögðu okkur frá ferlinu að skrifa bækurnar og lásu svo allar stutta kafla úr bókum sínum, þ.e. Sesselía Ólafs úr bók sinni Silfurberg, Ester Hilmarsdóttir úr bók sinni Sjáandi og Nína Ólafsdóttir úr bók sinni Þú sem ert á jörðu.

Við töluðum svo við Irisi Eddu Nowenstein, lektor í íslenskri málfræði og máltækni við HÍ og talmeinafræðing við Landspítalann. Hún og samstarfsfólk hennar vinna í mörgu áhugaverðu, meðal annars með því að nýta nýjustu tækni sem við ætlum að fengum hana til að segja okkur frá í dag. Hvernig talgreiningarforrit nýtast, hvernig raddupptökur geta nýst til að skima eftir röskunum og sjúkdómum og meta ávinning meðferðar. Auk þess fræddi hún okkur um íslenskar tölvuraddir, risamállíkön og átak sem er framundan í að safna röddum til að nútímatæknin skilji betur íslensku og þar af leiðandi nýtist betur sem greiningartæki.

Svo voru það Mannlegu samskiptin, Valdimar Þór Svavarsson ráðgjafi var aftur hjá okkur, eins og undanfarna fimmtudaga. Síðustu tvær vikurnar var það narsissisminn, nú ræddi hann um mörk og markaleysi. Hvað það er að setja sér mörk, innri og ytri mörk og ýmislegt fleira.

Tónlist í þættinum í dag:

Á Akureyri / Óðinn Valdimarsson (Óðinn Valdimarsson)

Út á stoppustöð / Stuðmenn (Jakob Frímann Magnússon)

Orðin mín / Sigurður Guðmundsson og Memfismafían (Bragi Valdimar Skúlason)

Handle With Care / Traveling Wilburys (Travelin Wilburys)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Einn hápunkturinn á nýafstaðinni Iceland Airwaves hátíð voru tónleikar Knackered á Gauknum. Þetta er raftónlist með brotnum töktum og ýmiskonar takt-útúrdúrum, gáskafulla hljóðræna áferð. Það var svo smitandi gleði í framkomu listakonunnar Idu Schuften Jushl sem dansaði um sviðið um leið og hún sneri tökkunum - og brást við af stóískri ró þegar tæknin stöðvaði flæði tónlistarnnar tvisvar. Sömu helgi kom fyrsta plata hennar, fjögurra laga stuttskífan FYI. Við fáum Idu í heimsókn í Lestina.

Það er komið ár frá því að litríka norna-söngvamyndin Wicked sló í gegn, hún var byggð á söngleik sem var byggður á skáldsögu sem var byggð á bíómynd sem var byggð á skáldsögu. Og nú er komin framhaldsmynd Wicked: for good í leikstjórn Jon M. Chu með þeim Ariönu Grande og Cynthiu Erivo í aðalhlutverkum. Kolbeinn Rastrick rýnir í myndina.

Ævintýraleikurinn Echoes of the end kom út í ágúst, en íslenska tölvuleikjafyrirtækið Myrkur games hafa unnið að honum frá árinu 2016. Við ræðum við Halldór Snæ Kristjánsson framkvæmdastjóra fyrirtækisins um leikinn, dómana og viðbrögðin.