Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Jóna Kristín Þorvaldsdóttir flytur morgunbæn og orð dagsins.

Útvarpsfréttir.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Viðræður um vopnahlé og frið voru til umfjöllunar á Morgunvaktinni. Zelensky Úkraínuforseti vill hitta Pútín Rússlandsforseta augliti til auglitis síðar í vikunni, Hamas-samtökin ætla að sleppa gísl úr haldi til að reyna að fá fram vopnahlé á Gaza og um helgina var óvænt tilkynnt um vopnahlé í átökum Pakistana og Indverja. Silja Bára R. Ómarsdóttir, prófessor í stjórnmálafræði og verðandi rektor Háskóla Íslands, ræddi þetta.

Alþjóðadagur hjúkrunarfræðinga er í dag og við beindum sjónum okkar að þeirri mikilvægu starfsstétt. Guðbjörg Pálsdóttir, formaður félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, talaði um stöðu mála en síðar í vikunni lætur hún af embætti formanns eftir níu ár.

Tollar og einangrunarhyggja hafa verið til umræðu síðustu mánuði, og sömuleiðis vangaveltur um áhrifin sem tollar kunni að hafa. Sú var tíðin að hér á landi var mjög öflugur iðnaður og ýmislegt framleitt á Íslandi sem ekki er lengur gert - við rifjuðum upp gallabuxur, mokkajakka, húsgögn og allt hitt þegar Haraldur Þór Egilsson, safnstjóri Minjasafnsins á Akureyri, var með okkur.

Tónlist:

Ingibjörg Þorbergs, Alfreð Clausen - Á morgun.

Emilíana Torrini - At least it was.

New Symphony Orchestra of London - Que les songes sont heureux.

Hjálmar - Lof.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Sigrún er sálfræðingur og sáttarmiðlari og á tíu börn.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Garðyrkjubændur geta fengið allt að 15 milljóna króna styrk úr loftslags- og orkusjóði vegna fjárfestinga í orkusparandi tækni, LED-ljósum, tölvu- og stýribúnaði og gardínukerfum. Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hefur undirritað reglugerð um styrkina sem geta numið allt að 40% af heildarkostnaði við fjárfestingu, en þó að hámarki 15 milljónir. Axel Sæland er formaður deildar garðyrkjubænda hjá Bændasamtökum Íslands og hann kom í þáttinn í dag og sagði okkur betur frá stöðunni.

Margir hafa horft á þáttaröðina um söngvaskáldið Leonard Cohen sem sýnd var nýlega í sjónvarpinu og er enn aðgengileg í spilaranum á ruv.is. Þar er rifjað upp tímabil í lífi söngvarans þegar hann var við það að slá í gegn og sambúð hans með hinni norsku Marianne. Söngvarinn og lagasmiðurinn Daníel Hjálmtýsson hefur sungið lög Leonard Cohen og vakið athygli fyrir góða túlkun. Daniel og hljómsveit hans voru til dæmis þau fyrstu til að flytja síðustu plötu Leonard Cohen, You Want it Darker, í heild sinni í IÐNÓ árið 2019. Nú ætlar Daníel að syngja lög Leonard Cohen í Hvalsneskirkju, Akraneskirkju og í Djúpinu í Reykjavík í lok maímánaðar og hann kom í þáttinn og fræddi okkur um Cohen.

Lesandi vikunnar í þetta sinn var Védís Eva Guðmundsdóttir, hún er menntaður lögfræðingur og hefur starfað sem slíkur erlendis og hér á landi, en í dag rekur hún frönsku sælkeraverslunina Hyalin á Skólavörðustíg, ásamt eiginmanni sínum og er sest aftur á skólabekk, í þetta sinn í ritlist við Háskóla Íslands. En hún var auðvitað komin í þáttinn til að segja okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Védís Eva talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Orbital e. Samantha Harvey

Matrenescence e. Lucy Jones

Heyrnalaut lýðveldi e. Ilya Kaminski

Kafka á ströndinni, 1Q84 og fleiri bækur eftir Haruki Murakami

Himnaríki og helvíti og Fiskarnir hafa enga fætur e. Jón Kalmann

Tónlist í þættinum í dag:

Það er svo ótal margt / Ellý Vilhjálms (Smith & Lindsey, texti Jóhanna G. Erlingsson) All kinds of everything

Ég vil bara beat músík / Ríó tríó (Dixon & Mason, texti Ómar Ragnarsson)

So Long Marianne / Leonard Cohen (Leonard Cohen)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umsjón hefur Sjöfn Asare rithöfundur og bókmenntafræðingur.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Forsætisráðherra átti fund í Þórshöfn í Færeyjum í dag um öryggi á norðurslóðum með forsætisráðherra Danmerkur og Noregs formanni landstjórnar Grænlands, lögmanni Færeyja og forsætisráðherra Noregs.

Húsnæðis- og mannvirkjastofnun leggur til róttækar breytingar á eftirliti með byggingaframkvæmdum. Kaupendur nýbygginga verði tryggðir fyrir göllum í 10 ár frá því að húsnæði er tekið í notkun.

Kína og Bandaríkin hafa ákveðið ætla að lækka gagnkvæma tolla um 115 prósent í 90 daga. Fjármálaráðherra Bandaríkjanna vonar að viðræður haldi áfram og leiði til aukinna viðskipta milli ríkjanna.

Formaður Öryrkjabandalags Íslands segir það mannréttindabrot að Sjúkratryggingar Íslands hafi neitað daufblindum manni um túlkaþjónustu; ekki gildi sama um hjálpartæki fyrir blinda, heyrnalausa og daufblinda.

Tún í Skagafirði ættu að vera eru vel nærð eftir mikla vatnavexti í síðustu viku en fjöldi fugla glataði hreiðrum sínum. Fuglar sitja hins vegar margir eftir í sárum og hafa misst hreiður sín.

Nokkrir jarðskjálftar um og undir tveimur að stærð mældust við Grjótárvatn í stuttri hrinu í morgun. Engin aflögun er á yfirborði og engin merki um gosóróa í Ljósufjallakerfinu.

Kona á Seyðisfirði segir ómögulegt að sonur hennar eyði sumrinu í tölvunni inni í myrkvuðu herbergi. Lítið er um sumarstörf fyrir 16 og 17 ára ungmenni og heimastjórnin hvetur Múlaþing til að bjóða aldurshópnum garðyrkjustörf.

Alexander Rafn Pálmason varð um helgina yngsti markaskorari í sögu efstu deildar í fótbolta. Hann er nýorðinn fimmtán ára.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Hljómsveitin XXX Rottweiler hundar fagna 25 ára starfsafmæli sínu í Laugardalshöll 24. maí. Í þessum þætti reynir Þóra Tómasdóttir að skræla þykkan skráp af Ágústi Bent og komast að því hvernig líf hans hefur raunverulega verið þennan tíma.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Um helgina hélt Kvenréttindafélag Íslands kynjaþing í sjöunda skipti. Í ár var þingið haldið í Fjölbrautaskólanum við Ármúla og ýmislegt var rætt – meðal annars hin svokallaða anti-gender-hreyfing, vesturnorræn jafnréttisbarátta og þungunarrofslöggjöf í Færeyjum. Samfélagið kíkti við á þinginu á laugardag til að ræða við þau sem þarna voru saman komin, og við heyrum af því í þættinum í dag.

Og samkvæmt venju annan hvern mánudag heimsækjum við Þjóðskjalasafn Íslands, þar sem Njörður Sigursson aðstoðarþjóðskjalavörður tekur á móti okkur og segir okkur frá vægast sagt athyglisverðum þýskum ræðismanni á Íslandi árið 1939.

Útvarpsfréttir.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

O Nata lux eftir Lucy Walker, flutt af sönghópnum Voces 8.

Fjögur næturljóð (Four Nocturnes (Night music II) : Notturno) eftir George Crumb í flutningi Anne Sofie Mutter fiðluleikara og Lambert Orkis píanóleikara.

Þættir verksins eru:

Notturno I: serenamente (2,42 mín.) ;

Notturno II: scorrevole, vivace possibile (1,28 mín.) ;

Notturno III: contemplativo (2,11 mín.)

Notturno IV: con un sentimento di nostalgia (2,38 mín.).

Annar þáttur, „Paraleikur“ eða Giuco delle coppie: Allegretto scherzando úr Konserti fyrir hljómsveit eftir Béla Bartók. Þjóðarhljómsveit breska útvarpsins í Wales (BBC National Orchestra of Wales) leikur undir stjórn Tadaaki Otaka.

Ilo ja epäsymmetria eða Gleði og ósamhverfa (Joy and Asymmetry) (1996) eftir Kalevi Aho. Textann samdi Mirkka Rekola. Kammerkórinn í Helsinki syngur undir stjórn Nils Schweckendiek.

Þættirnir verksins eru sjö:

I. Kuljin nuoralla (Ég gekk á línu) (e. I walked a tightrope)

II. Aina olin (Ég var alltaf) (e. I was always)

III. Suupielessä naurun hiljainen aihe (Vottur af hlátri í munnviki þínu) (e. A hint of laughter in the corner of your mouth)

IV. Sateen syksyt (Votviðrasöm haust) (e. Rainy autumns)

V. Tuoli seisoi (Stóllinn stóð) (e. The chair stood)

VI. Kirkkaudessa (Úr birtunni) (e. Out of the brightness)

VII. Seison tuulessa (Ég stend í vindinum) (e. I stand in the wind)

Assai tranquillo, MWV Q 25 (Albumblatt) eftir Felix Mendelsohn. István Várdai leikur á selló og Julien Quentin á píanó.

Eco del passato (1988) eftir Hauk Tómasson. Áshildur Haraldsdóttir leikur á þverflautu og Anna M. Magnúsdóttir leikur á sembal.

Verkið er í fjórum köflum:

1. I Calmo ma deciso

2. II Agitato

3. III Con eleganza

4. IV Molto agitato

Im treibhaus, þriðja ljóðið úr Fimm ljóðum fyrir kvenrödd (5 Gedichte für eine Frauenstimme WWV 91 eða Wesendonck-Lieder) eftir Richard Wagner, ljóðið orti Mathilde Wesendonck. Sópransöngkonan Lise Davidsen syngur með Fílharmóníusveit Lundúna (London Philharmonic Orchestra) sem leikur undir stjórn Mark Elder.

Tilbrigði 29 a 1 ô vero 2 Clav. úr Goldberg-tilbrigðunum eftir Johann Sebastian Bach í útsetningu fyrir kammersveit. Kammerhópurinn Nevermind leikur.

Útvarpsfréttir.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Í dag; hvalir með augum ljóðskáldsins, margradda skáldsögur Hernan Diaz og bókabúðatúrismi.

Viðmælendur: Karólína Rós Ólafsdóttir og Einar Kári Jóhannsson.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Eftir Auði Sveinsdóttur Laxness liggur fjöldi textílverka og greinaskrifa um hannyrðir og textíl, en mörg af verkum hennar eru varðveitt á Gljúfrasteini. Safnafræðingurinn Marta Guðrún Jóhannesdóttir segir okkur frá verkum hennar, en hún vann um þau sýningu og útvarpsþætti árið 2014.

Soffía Auður Birgisdóttir fjallar um verðlaunabók Ingunnar Ásdísardóttur, Jötnar hundvísir, Norrænar goðsagnir í nýju ljósi, og við hugum að skáldskap Þóru Jónsdóttur, sem varð 100 ára fyrr á þessu ári. Dætur Þóru, þær Kirstín og Elín Flygenring, líta við í hljóðstofu til að lesa og fjalla um skáldskap móður sinnar, en á sunnudaginn verður haldin ljóðadagskrá Þóru til heiðurs í Gunnarshúsi.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Skiptir það sem Kanye West segir og gerir engu máli lengur? Nýjustu lögin hans virðast gerð til að stuða, en er eitthver stuðaður?

Árni Már Þ. Viðarsson, myndlistamaður og stofnandi Gallery Port, hefur sett á fót nýtt verkefni sem heitir Afland og er listamannarekinn fjárfestingasjóður.

Guðrún Úlfarsdóttir þekkir manneskjur sem fóru á líkvöku Páfans.

Fréttir

Fréttir

Dómsmálaráðherra hefur óskað skýringa frá héraðssaksóknara vegna stórfellds gagnaþjófnaðar úr kerfum sérstaks saksóknara fyrir rúmum áratug.

Hamas sleppti í dag bandarískum gísl. Bandaríkjaforseti er á leið til Miðausturlanda í opinbera heimsókn.

Fjármálaráðherra segir mjög skýra hagsmuni fólgna í að eiga eyðslugrennri bíla þrátt fyrir að nýtt frumvarp geri ráð fyrir að kílómetragjald verði jafnt á bíla óháð bensíneyðslu eða þyngd bíls.

Grænlendingar tóku við formennsku í Norðurskautsráðinu í dag sem fulltrúar Danmerkur. Þeir standa frammi fyrir miklum áskorunum í tveggja ára formannstíð.

Mál daufblinds manns sem synjað var um túlkaþjónustu er til skoðunar hjá Sjúkratryggingum Íslands. Forstjóri þeira segir að umsókn um túlkaþjónustu hafi ekki fylgt með málsgögnum.

Írska lögreglan er væntanleg til Íslands í sumar til að rannsaka hvarf Jóns Þrastar Jónssonar, sem ekkert hefur spurst til í sex ár.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Fyrir Alþjóðadómstólnum í Haag liggur mál um skyldur Ísraels samkvæmt alþjóðalögum til að tryggja íbúum á hernumdum svæðum í Palestínu nauðþurftir, skyldur sem Ísland líkt og meginþorri ríkja sem sendu inn skriflega greinargerð til dómstólsins telja að Ísrael sé brotlegt við.

Karl Emil Wernersson, einn umfangsmesti fjárfestir á árunum fyrir hrun, sonur hans og sambýliskona hafa verið ákærð af embætti héraðssaksóknara; Karl fyrir skilasvik en sonurinn og sambýliskonan fyrir peningaþvætti. Málið tengist gjaldþroti Karls sem er sagður hafa reynt að koma undan dýrmætum eignum.

Landsnet ætlar í framkvæmdir fyrir 120 milljarða króna á næstu þremur árum. Höfuðáherslan er lögð á að klára byggðalínuna - hringtengingu rafmagns um landið. Miklar tafir hafa orðið við undirbúning fyrir nýjar háspennulínur sem þar gegna lykilhlutverki.

Þættir um barnabækur úr öllum áttum, gamlar og nýjar. Embla ræðir við höfunda, þýðendur, myndhöfunda, leikara og alls konar fólk sem kemur að barnabókum á einn eða annan hátt, að ógleymdum lesendunum sjálfum.

Umsjón: Embla Bachmann

Hver eru Einar og Anna og af hverju var safnið þeirra bannað börnum? Margrét Tryggvadóttir svarar þessum spurningum með því að segja okkur frá bókinni Einar, Anna og safnið sem var bannað börnum. Bókaormurinn Katla rýnir í bókina og segir okkur hvað hún hefur verið að lesa.

Veðurfregnir kl. 18:50.

Dánarfregnir.

Tónhjólið snýst og snýst og upp koma sögur af tónlist, nýrri og gamalli. Ólíkar stefnur og straumar skjóta upp kolli og líka hljóðfæri, hugtök og túlkunarmöguleikar. Hugað verður að einhverju því sem hæst ber á tónlistarsviðinu í heimi sígildrar tónlistar og djasstónlistar á hverjum tíma.

Tónlist úr ýmsum áttum. Nýjar hljóðritanir Rásar 1 í bland við nýjar plötur íslenskrar og erlendrar tónlistar.

Mathias Engler og Gunnhildur Einarsdóttir (Ensemble Adapter) á tónleikum í Hafnarborg 27. apríl 2025

RIuti - Walter Zimmermann - Matthias Engler leikur á slagverk (klukkusspil, sneriltromma, tom-tromma, bassatromma, kúabjöllur, cimball) og notar röddina líka.

Wolkenorte- einkleiksharpa - Walter Zimmermann - Gunnhildur Einarsdóttir leikur á hörpu, flautar og syngur.

Maikafer, Flieg! - Walter Zimmermann

Matthias Engler leikur á leikfangapíano. Gunnhildur Einarsdóttir leikur á hörpu og flautar og syngur.

Draumur um 'Húsið' : fyrir hörpu og strengi - Leifur Þórarinsson.

Gunnhildur Einarsdóttir leikur á hörpu með Kammersveit Reykjavíkur.

Fjögur barnalög eftir Leif Þórarinsson

1. Preludium

2. Sofandaháttur

3. Skopparakringlan

4. Aukalag

Snorri Sigfús Birgisson leikur á píano. Hljóðritun frá State of the Art hátíðinni í október 2024

Páfiðrildið - Snorri Sigfús Birgisson

Höfundur leikur eigið verk í hljóðritun frá State of the Art hátíðinni í október 2024.

Desert Wind - Ásgeir Ásgeirsson

Nýtt lag frá gítar- og oudleikaranum Ásgeiri Ásgeirssyni og félögum hans.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Um helgina hélt Kvenréttindafélag Íslands kynjaþing í sjöunda skipti. Í ár var þingið haldið í Fjölbrautaskólanum við Ármúla og ýmislegt var rætt – meðal annars hin svokallaða anti-gender-hreyfing, vesturnorræn jafnréttisbarátta og þungunarrofslöggjöf í Færeyjum. Samfélagið kíkti við á þinginu á laugardag til að ræða við þau sem þarna voru saman komin, og við heyrum af því í þættinum í dag.

Og samkvæmt venju annan hvern mánudag heimsækjum við Þjóðskjalasafn Íslands, þar sem Njörður Sigursson aðstoðarþjóðskjalavörður tekur á móti okkur og segir okkur frá vægast sagt athyglisverðum þýskum ræðismanni á Íslandi árið 1939.

Praxis eftir Fay Weldon.

Dagný Kristjánsdóttir les.

Veðurfregnir kl. 22:05.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Garðyrkjubændur geta fengið allt að 15 milljóna króna styrk úr loftslags- og orkusjóði vegna fjárfestinga í orkusparandi tækni, LED-ljósum, tölvu- og stýribúnaði og gardínukerfum. Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hefur undirritað reglugerð um styrkina sem geta numið allt að 40% af heildarkostnaði við fjárfestingu, en þó að hámarki 15 milljónir. Axel Sæland er formaður deildar garðyrkjubænda hjá Bændasamtökum Íslands og hann kom í þáttinn í dag og sagði okkur betur frá stöðunni.

Margir hafa horft á þáttaröðina um söngvaskáldið Leonard Cohen sem sýnd var nýlega í sjónvarpinu og er enn aðgengileg í spilaranum á ruv.is. Þar er rifjað upp tímabil í lífi söngvarans þegar hann var við það að slá í gegn og sambúð hans með hinni norsku Marianne. Söngvarinn og lagasmiðurinn Daníel Hjálmtýsson hefur sungið lög Leonard Cohen og vakið athygli fyrir góða túlkun. Daniel og hljómsveit hans voru til dæmis þau fyrstu til að flytja síðustu plötu Leonard Cohen, You Want it Darker, í heild sinni í IÐNÓ árið 2019. Nú ætlar Daníel að syngja lög Leonard Cohen í Hvalsneskirkju, Akraneskirkju og í Djúpinu í Reykjavík í lok maímánaðar og hann kom í þáttinn og fræddi okkur um Cohen.

Lesandi vikunnar í þetta sinn var Védís Eva Guðmundsdóttir, hún er menntaður lögfræðingur og hefur starfað sem slíkur erlendis og hér á landi, en í dag rekur hún frönsku sælkeraverslunina Hyalin á Skólavörðustíg, ásamt eiginmanni sínum og er sest aftur á skólabekk, í þetta sinn í ritlist við Háskóla Íslands. En hún var auðvitað komin í þáttinn til að segja okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Védís Eva talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Orbital e. Samantha Harvey

Matrenescence e. Lucy Jones

Heyrnalaut lýðveldi e. Ilya Kaminski

Kafka á ströndinni, 1Q84 og fleiri bækur eftir Haruki Murakami

Himnaríki og helvíti og Fiskarnir hafa enga fætur e. Jón Kalmann

Tónlist í þættinum í dag:

Það er svo ótal margt / Ellý Vilhjálms (Smith & Lindsey, texti Jóhanna G. Erlingsson) All kinds of everything

Ég vil bara beat músík / Ríó tríó (Dixon & Mason, texti Ómar Ragnarsson)

So Long Marianne / Leonard Cohen (Leonard Cohen)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Skiptir það sem Kanye West segir og gerir engu máli lengur? Nýjustu lögin hans virðast gerð til að stuða, en er eitthver stuðaður?

Árni Már Þ. Viðarsson, myndlistamaður og stofnandi Gallery Port, hefur sett á fót nýtt verkefni sem heitir Afland og er listamannarekinn fjárfestingasjóður.

Guðrún Úlfarsdóttir þekkir manneskjur sem fóru á líkvöku Páfans.