Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Jónína Ólafsdóttir flytur.

Útvarpsfréttir.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Umsjónarmenn eru Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir.

Þrír nýkjörnir alþingismenn voru gestir þáttarins, þau Nanna Margrét Sigmundsdóttir Miðflokknum, Halla Hrund Logadóttir Framsóknarflokki og Ingvar Þóroddsson Viðreisn. Þau sögðu svolítið frá sjálfum sér og töluðu um kosningabaráttuna og stjórnmálin fram undan.

Í Berlínarspjalli sagði Arthur Björgvin Bollason m.a. frá viðtökum sjálfsævisögu Angelu Merkel í Þýskalandi. Textinn þykir heldur þurr. Þá fjallaði hann um óhefðbundnar leiðir þýskra stjórnmálamanna til að ná til kjósenda en kosið verður í landinu undir lok febrúar.

Geirfuglsegg verður boðið upp hjá Sotheby´s í London á morgun. Af því tilefni kom Jóhann Ágúst Hansen, listmunasali í Gallerí Fold, í þáttinn og spjallaði um listmunauppboð, málverkamarkaðinn á Íslandi og fleira. Hann sagði meðal annars frá því að síðar í mánuðinum verða á uppboði hjá Fold eiginhandaráritanir fótboltakappanna Pele og Maradona og einnig tónlistarmannsins Michael Jackson.

Tónlist:

Brót so stillan bylgja blá - Skýrák - Brót so stillan bylgja blá,

Suzanne - Nina Simone,

Brown eyed handsome man - Nina Simone.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Hrafnhildur Sigurðardóttir, kennari við Sjálandsskóla í Garðabæ, hlaut Íslensku menntaverðlaunin sem voru veitt á dögunum við hátíðlega athöfn á Bessastöðum. Verðlaunin hlaut hún í flokknum framúrskarandi kennsla, en Hrafnhildur var verðlaunuð fyrir þróun fjölbreyttrar og hugmyndaríkrar útikennslu, fjölbreyttar valgreinar og leiðsögn við kennara og kennaraefni um útivist og umhverfismennt. Hrafnhildur var hjá okkur í dag og við fengum hana til að segja okkur frá sínum störfum og aðferðum við útikennslu.

Nikótín hefur mikil og neikvæð áhrif á taugakerfi ungmenna, veldur kvíða, hjartsláttartruflunum, svefnleysi og er í raun örvandi og ávanabindandi efni sem þau þurfa raunverulega að vara sig á. Í Heilsuvakt dagsins ræddi Helga Arnardóttir við Láru Sigurðardóttur, lækni og lýðheilsufræðing, um sívaxandi nikótín notkun meðal ungmenna, í formi púða og veips, sem eru stundum með margfalt meira magn nikótíns en sígarettur. Lára segir nikótínið rótsterkt efni, sem hafi neikvæð áhrif á svefn og einbeitingu ólíkt því sem margir halda fram. Hún lýsir einnig hvernig líkamleg fráhvörf koma fram þegar neyslu þess er hætt og gefur góð ráð til þeirra sem vilja venja sig af þessum óþverra.

Tónlist í þættinum:

Ef ég nenni / Helgi Björnsson (Zucchero, texti Jónas Friðrik Guðnason)

Þitt fyrsta bros / Pálmi Gunnarsson (Gunnar Þórðarson, texti Ólafur Haukur Símonarson)

Happy Holiday, The Holiday Season / Silva & Steini (Irving Berlin)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umsjón hefur Fannar Jónasson bæjarstjóri Grindavíkur

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Samfylkingin er stærsti flokkur á Alþingi eftir þingkosningar í gær. VG og Píratar hverfa af þingi og flokkarnir þar verða sex í stað átta. Flókið gæti orðið að mynda ríkisstjórn og það alltaf minnst þrjá flokka til. Útlit er fyrir að auk formanns VG falli formaður Framsóknarflokksins af þingi.

Mikil endurnýjun verður í þingmannaliði. Meirihluti þingmanna sat ekki á síðasta þingi.

Enn er beðið síðustu talna úr Suðvesturkjördæmi; Kraganum en talningu er lokið í hinum kjördæmunum fimm.

Formaður Samfylkingarinnar, segir að næsta ríkisstjórn verði að vera stjórn aðgerða. Formaður Flokks fólksins segir að miklar vonir séu bundnar við stórar sterkar stelpur sem standi sig frábærlega og vísar þar væntanlega til sín og formanna Samfylkingar og Viðreisnar. Formaður Sjálfstæðisflokksins segist hafa talað fyrir borgaralegri ríkisstjórn, og hún sé möguleg. Formaður Miðflokksins er til í að ræða við hvern sem er.

Útvarpsfréttir.

Formanni Samfylkingarinnar var falið umboð til stjórnarmyndunar í morgun. Viðræður Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins hefjast af fullum krafti í dag.

Prófessor í stjórnmálafræði segir ljóst að Samfylking og Viðreisn hafi tekið höndum saman um myndun stjórnar.

Tillaga um vantraust á sitjandi forsætisráðherra verður lögð fram á franska þinginu á morgun. Mikið ósætti er á þinginu vegna nýsamþykkts fjárlagafrumvarps.

Rannsókn á banaslysi í Breiðamerkurjökli í ágúst er á lokametrunum. Ekki hefur verið ákveðið hvort nokkur verði ákærður.

Óvíst er að stjórnvöld geti gripið inn í miklar verðhækkanir á raforku á heildsölumarkaði. Viðbúið er að auka þurfi niðurgreiðslu á rafmagni ef hækkanirnar lenda á heimilum og fyrirtækjum.

Það styttist óðum í að skíðafólk geti farið að renna sér niður brekkurnar og líklegt að fyrst verði opnaði í Bláfjöllum. Útlit er fyrir að flest skíðasvæðin verði opnuð fyrir jól.

Íslenska kvennalandsliðið mætir Þýskalandi á Evrópumótinu í handbolta klukkan hálf átta í kvöld. Leikurinn er úrslitaleikur um sæti í milliriðlum.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Ótrúlegur árangur Flokks fólksins í kosningunum um helgina flokkast til mikilla tíðinda. Hvern hefði grunað að flokkur sem var stofnaður fyrir einungis átta árum myndi skáka sjálfum Sjálfstæðisflokknum í einu traustasta vígi flokksins í Suðurkjördæmi og fá 20 prósent atkvæðanna?

Flokkurinn bætir við sig fjórum þingmönnum, er kominn með 10 þingmenn. Hann er kominn í stjórnarmyndunarviðræður með Samfylkingu og Viðreisn eftir atburði morgunsins.

En hvernig stjórnmálaflokkur er þetta og hvaðan kemur hann? Rætt er við einn af stofnendum Flokks fólksins, séra Halldór Gunnarsson í Holti, um uppruna flokksins og Ingu Sæland, og stjórnmálafræðinginn Evu H. Önnudóttur sem setur hann í fræðilegt samhengi.

Umsjón: Ingi F. Vilhjálmsson

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

í Borgarbókasafninu í Gerðubergi er rekin fríbúð. Við heimsóttum hana í síðustu viku í tilefni af svörtum föstudegi og tilboðin voru svimandi, allt frítt. Atli Pálsson, sérfræðingur á Borgarbókasafninu segir okkur frá hugmyndafræðinni á bak við fríbúðir.

Og við höldum okkur í hringrásinni - Meirihluti þess sem ratar í Góða hirðinn selst og meðalverð hluta er í kringum 500 krónur. Samfélagið kynnti sér starfsemina á bak við tjöldin í Góða hirðinum við Köllunarklettsveg í Reykjavík. Michelle Marie Morris, verkefnastjóri á lager Góða hirðisins, spjallaði við okkur um rekstur verslunarinnar, innvols gámana sem koma þangað sneisafullir af Sorpustöðvunum á höfuðborgarsvæðinu á hverjum degi, flokkun, verðmerkingu og afdrif hlutanna.

Við erum að sigla inn í uppgjörstímabil, það þarf að gera upp árið 2024, velja orð ársins, manneskju ársins, þetta og hitt ársins. Við ræðum valið á orði ársins við Önnu Sigríði Þráinsdóttur, málfarsráðunaut Ríkisútvarpsins.

Tónlist í þættinum:

Rolling stones - Sweet Virginia.

Hljómsveitin Eva - Myrkur og Mandarínur.

Útvarpsfréttir.

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Hallur Már Hallsson var eitt sinn í þekktri hljómsveit sem lék á tónleikum víða um heim. Þegar því ævintýri lauk langaði hann að beina sjónum inn á við, að nota tónlist til að búa til stað og gæða hann andrúmslofti sem hann væri til í að dvelja í.

Lagalisti:

Breathe - Deep Blue

Gullöldin - Braut Jarðar

Gullöldin - Æðri máttur

s​ý​nir​/​athuganir - Þoka

s​ý​nir​/​athuganir - Vélmál

s​ý​nir​/​athuganir - Hrapið

s​ý​nir​/​athuganir - Þyngdarleysi

Óútgefið - Eilífðarvélin

Útvarpsfréttir.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Guðmundur G. Hagalín var einn kunnasti og vinsælasti rithöfundur Íslands á 20. öld. Auk skáldsagna skrifaði hann vinsælar ævisögur, bæði um annað fólk en ekki síður eigin sjálfsævisögu í mörgum bindum. Í þessum þætti og þeim næsta eru lesnir kaflar úr fyrsta bindinu, sem bar heitið Ég veit ekki betur. Að þessu sinni er helst fjallað um forfeður og -mæður Hagalíns.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Í dag leggjum við leið okkar á rakarastofu í Reykjavík til þess að hitta þau Sólveigu Sigurðardóttur og Þórhall Auð Helgason, söngvara og forsprakka sviðslistahóspins Óðs, sem sem sýnir nú Rakarann frá Sevilla í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll.

Við setjumst einnig niður við píanóið með Snorra Ásmundssyni, myndlistarmanni og besta píanóleikara heims og heyrum rýni Soffíu Auðar Birgisdóttur í Eldri konur eftir Evu Rún Snorradóttur.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Það er bara rapp í Lestinni í dag, Norður-Írskt og Norður-Amerískt rapp.

Nýjasta plata Kendricks Lamar, GNX, mætti óvænt á streymisveitur 22. nóvember síðastliðinn. Lög af plötunni hafa raðað sér á topp vinsældalista en viðtökurnar eru þó blendnar. Pitchfork gaf plötunni meðal annars lægstu einkunn sem nokkur plata frá K.Dot hefur fengið frá miðlinum. Við kíkjum á Prikið og rýnum í gripinn með Geoffrey Þ. Huntingdon-Williams.

Við kynnumst írsku rappsveitinni Kneecap, sem unnu fyrir helgi mál gegn breska ráðherranum fyrrverandi, Kemi Badenoch, sem hafði reynt að stöðva styrkveitingu til þeirra. Ástæðan sem var gefin upp var sú að þeir hefðu óheppilegar pólitískar skoðanir, nánar tiltekið, styðja þeir sameinað Írland.

Fréttir

Kvöldfréttir útvarps

Valkyrjurnar eru komnar til að sjá og sigra, sagði formaður Flokks fólksins eftir fyrsta fund hennar og formanna Samfylkingarinnar og Viðreisnar um nýja ríkisstjórn. Stjórnarmyndunarviðræður hefjast á morgun.

Níu af átján sakborningum í Sólheimamálinu svokallaða fengu óskilorðsbundna fangelsisdóma. Fátítt er að svo margir þurfi að afplána í sama máli.

Forseti Suður-Kóreu setti á herlög í landinu í dag. Hann sakar stjórnarandstöðuna um að vera hliðholla stjórnvöldum í Norður-Kóreu.

Úkraínumenn sárvantar auknar loftvarnir til að verjast árásum Rússa á orkuinnviði landsins. Þetta sagði utanríkisráðherra Úkraínu á fundi NATO-ríkjanna í dag.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Kristrún Frostadóttir, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir og Inga Sæland eða Valkyrjurnar eins og sú síðastnefnda kallar þær hefja stjórnarmyndunarviðræður af fullum krafti á morgun.

33 nýir þingmenn setjast á þing eftir kosningarnar, af þeim hafa sex áður setið á þingi. Þetta er mesti fjöldi nýrra alþingismanna og þeir fá kynningu á þingstörfum fyrir jól. 33 þingmenn fara á biðlaun, þar með taldir fyrrverandi ráðherrar Framsóknarflokksins.

Löngu tímabært er að þróa fræðilegar kennsluaðferðir til að takast á við brottfall drengja úr framhaldsskólum. Menntaskólinn á Tröllaskaga vill vera í fararbroddi þar og vinnur með fleiri norrænum skólum við að greina og bæta hrakandi námsárangur drengja.

Umsjón: Fríða María Ásbergsdóttir.

Gói eða Guðjón Davíð Karlsson eins og hann heitir fullu nafni mætir til Fríðu í Krakkakastið að þessu sinni. Þau fara um víðan völl í sínu spjalli - hvað ætli sé uppáhalds leikritið hans? Hlutverkið? Og langar hann að læra óperusöng? Hvernig var Gói sem barn?

Svör við öllum þessum spurningum og fleiri til í þessu stórskemmtilega spjalli Fríðu og Góa.

Viðmælandi: Guðjón Davíð Karlsson

Umsjón: Fríða María Ásbergsdóttir

Veðurstofa Íslands.

Dánarfregnir.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

í Borgarbókasafninu í Gerðubergi er rekin fríbúð. Við heimsóttum hana í síðustu viku í tilefni af svörtum föstudegi og tilboðin voru svimandi, allt frítt. Atli Pálsson, sérfræðingur á Borgarbókasafninu segir okkur frá hugmyndafræðinni á bak við fríbúðir.

Og við höldum okkur í hringrásinni - Meirihluti þess sem ratar í Góða hirðinn selst og meðalverð hluta er í kringum 500 krónur. Samfélagið kynnti sér starfsemina á bak við tjöldin í Góða hirðinum við Köllunarklettsveg í Reykjavík. Michelle Marie Morris, verkefnastjóri á lager Góða hirðisins, spjallaði við okkur um rekstur verslunarinnar, innvols gámana sem koma þangað sneisafullir af Sorpustöðvunum á höfuðborgarsvæðinu á hverjum degi, flokkun, verðmerkingu og afdrif hlutanna.

Við erum að sigla inn í uppgjörstímabil, það þarf að gera upp árið 2024, velja orð ársins, manneskju ársins, þetta og hitt ársins. Við ræðum valið á orði ársins við Önnu Sigríði Þráinsdóttur, málfarsráðunaut Ríkisútvarpsins.

Tónlist í þættinum:

Rolling stones - Sweet Virginia.

Hljómsveitin Eva - Myrkur og Mandarínur.

eftir Birgi Sigurðsson. Höfundur les.

„Hann var fastur í seigfljótandi neti lengst úti í myrkum geimnum. Hann reyndi að losa sig en möskvar myrkursins lögðust þéttar að honum. Skyndilega greindi hann ofurskært ljós í fjarska.“ - Þannig hefst þessi saga sem segir frá Arnari, manni á besta aldri sem kominn er á ákveðin endimörk í lífi sínu. Hjónabandi hans er í rúst, heilsan kannski á tæpu stigi, og Arnar ákveður að yfirgefa Reykjavík og snúa aftur á æskustöðvarnar í sveitinni. Þar tekur líf hans aðra stefnu og öðlast nýtt inntak. Hann nær eins konar viðkvæmu jafnvægi í sál sinni, en jafnframt gerast atburðir sem snerta hann djúpt. Sagan lýsir dramatísku uppgjöri, eins og fleiri verk höfundarins.

(Áður á dagskrá 2009)

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Hrafnhildur Sigurðardóttir, kennari við Sjálandsskóla í Garðabæ, hlaut Íslensku menntaverðlaunin sem voru veitt á dögunum við hátíðlega athöfn á Bessastöðum. Verðlaunin hlaut hún í flokknum framúrskarandi kennsla, en Hrafnhildur var verðlaunuð fyrir þróun fjölbreyttrar og hugmyndaríkrar útikennslu, fjölbreyttar valgreinar og leiðsögn við kennara og kennaraefni um útivist og umhverfismennt. Hrafnhildur var hjá okkur í dag og við fengum hana til að segja okkur frá sínum störfum og aðferðum við útikennslu.

Nikótín hefur mikil og neikvæð áhrif á taugakerfi ungmenna, veldur kvíða, hjartsláttartruflunum, svefnleysi og er í raun örvandi og ávanabindandi efni sem þau þurfa raunverulega að vara sig á. Í Heilsuvakt dagsins ræddi Helga Arnardóttir við Láru Sigurðardóttur, lækni og lýðheilsufræðing, um sívaxandi nikótín notkun meðal ungmenna, í formi púða og veips, sem eru stundum með margfalt meira magn nikótíns en sígarettur. Lára segir nikótínið rótsterkt efni, sem hafi neikvæð áhrif á svefn og einbeitingu ólíkt því sem margir halda fram. Hún lýsir einnig hvernig líkamleg fráhvörf koma fram þegar neyslu þess er hætt og gefur góð ráð til þeirra sem vilja venja sig af þessum óþverra.

Tónlist í þættinum:

Ef ég nenni / Helgi Björnsson (Zucchero, texti Jónas Friðrik Guðnason)

Þitt fyrsta bros / Pálmi Gunnarsson (Gunnar Þórðarson, texti Ólafur Haukur Símonarson)

Happy Holiday, The Holiday Season / Silva & Steini (Irving Berlin)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Það er bara rapp í Lestinni í dag, Norður-Írskt og Norður-Amerískt rapp.

Nýjasta plata Kendricks Lamar, GNX, mætti óvænt á streymisveitur 22. nóvember síðastliðinn. Lög af plötunni hafa raðað sér á topp vinsældalista en viðtökurnar eru þó blendnar. Pitchfork gaf plötunni meðal annars lægstu einkunn sem nokkur plata frá K.Dot hefur fengið frá miðlinum. Við kíkjum á Prikið og rýnum í gripinn með Geoffrey Þ. Huntingdon-Williams.

Við kynnumst írsku rappsveitinni Kneecap, sem unnu fyrir helgi mál gegn breska ráðherranum fyrrverandi, Kemi Badenoch, sem hafði reynt að stöðva styrkveitingu til þeirra. Ástæðan sem var gefin upp var sú að þeir hefðu óheppilegar pólitískar skoðanir, nánar tiltekið, styðja þeir sameinað Írland.