Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Séra Anna Eiríksdóttir flytur morgunbæn og orð dagsins.

Útvarpsfréttir.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Öld er í dag síðan skáldið Jónas Svafár fæddist. Af því tilefni var leikið brot úr þætti sem Njörður P. Njarðvík og Knútur Bruun gerðu um Jónas 1958.

Lýðskólinn á Flateyri var settur á laugardag. Hall Tómasdóttir, forseti Íslands, og Guðmundur Ingi Kristinsson menntamálaráðherra voru viðstödd. Margrét Gauja Magnúsdóttir skólastjóri sagði frá skólastarfinu.

Kjördagur er í Noregi. Herdís Sigurgrímsdóttir stjórnmálafræðingur fór yfir kosningabaráttuna og nýjustu fylgiskannanir.

Björn Malmquist talaði frá París í dag en greidd verða atkvæði síðdegis á franska þinginu um traust til ríkisstjórnarinnar. Búist er við að hún verði felld. Hann ræddi stjórnmálaástandið og franskt þjóðlíf við Kristínu Jónsdóttur kennara og leiðsögumann í París.

Tillaga um friðlýsingu Laugarness var samþykkt í borgarstjórn Reykjavíkur í síðustu viku. Þurður Sigurðardóttir bjó þar fram á unglingsárin, hún rifjaði upp sögur frá æskustöðvunum og sagði frá baráttu sinni fyrir friðun Laugarnessins.

Fálm - Agnar Már Magnússon,

Varsog - Henning Sommerro,

Tanta til Beate - Lillebjorn Nilsen,

Svif - Agnar Már Magnússon.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Útvarpsfréttir.

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Keramiklistakonan Kogga giftist eiginmanni sínum Magnúsi Kjartanssyni, á dánarbeði hans fyrir nítján árum. Magnús lést rétt eftir að hafa játast henni og áður en hannnáði að setja hringinn á fingur konu sinni. Því ber hún hringana um hálsinn.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Leikin eru lög með þremur breskum hljómsveitum sem eiga það sameiginlegt að meðlimirnir völdu frekar sérkennileg hljómsveitarnöfn. Fyrst hljóma lögin Wishing (If I Had A Photograph), Favourite Shirts (Boy Meets Girl), Love Plus One og Fantastic Day með Haircut One Hundred. Þessu næst eru lögin Too Shye, Ooh To Be Aah og Big Apple með Kajagoogoo og að síðustu lögin Pictures On My Wall, Rescue og A Promise með Echo And The Bunnymen.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Útvarpsfréttir.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við héldum áfram yfirferðinni um leikhúsin í dag, að skoða það sem verður á fjölunum í vetur. Í síðustu viku var það Tjarnarbíó, nú var komið að Borgarleikhúsinu. Egill Heiðar Anton Pálsson, leikhússtjóri, kom í þáttinn og sagði okkur allt um leikárið framundan í Borgarleikhúsinu.

Hinrik Carl Ellertsson, íslenskur matreiðslumaður og kennari við Menntaskólann í Kópavogi, er nýkominn heim úr ferð til Japans. Þar sinnti hann kynningu á norrænni matargerð í Nordic Pavilion á heimssýningunni í Osaka og hélt jafnframt masterclass í hinum virta Tsuji matreiðsluskóla. Á heimssýningunni í Osaka tók Hinrik Carl þátt í að kynna norræna matarmenningu ásamt kokkum frá Færeyjum og vakti þetta mikla athygli, en yfir þrjátíu greinar birtust í japönskum og erlendum fjölmiðlum. Við spjölluðum við Hinrik í dag.

Svo var það lesandi vikunnar, í þetta sinn var það Rósa Ólöf Ólafíudóttir, hjúkrunarfræðingur, djákni og uppeldisfræðingur. Hún er að skrifa bók um bróður sinn Lalla Johns, en hann tók af henni loforð áður en hann dó að hún myndi skrifa bók um hann. Við fengum hana til að segja okkur aðeins frá bókinni, Lalla og söfnuninni fyrir útgáfu bókarinnar á Karolinafund. En svo sagði hún okkur auðvitað líka frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Rósa talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Biblían

Ástkær e. Tony Morrison

Hind's feet on high places e. Hannah Hurnard

barnabækurnar Litla ljót og Láki Jarðálfur

Litbrigði jarðarinnar e. Ólafur Jóhann Sigurðsson

Ljóð Steins Steinarrs

Tónlist í þættinum í dag:

Haust / Elly Vilhjálms og Hljómsveit Svavars Gests (Baldur Geirmundsson)

Do it / Hera Hjartardóttir (Hera Hjartardóttir)

Haust / Stefán Hilmarsson (Heimir Sindrason og Ari Harðarson)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Útvarpsfréttir.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umsjón hefur Aðalsteinn Ingólfsson listfræðingur.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Fjármálaráðherra segir fjárlagafrumvarpið, sem kynnt var í morgun, vera frumvarp stöðugleika. Búist er við 15 milljarða halla á ríkisrekstri og veðjað er á hagvöxt. Formaður Sjálfstæðisflokksins segir að stíga hefði þurft stærri skref til að ná niður verðbólgu.

Norðmenn ganga að kjörborði í spennandi þingkosningum í dag. Kjósendur segja það hafa verið óvenjuerfitt að gera upp hug sinn.

Forsætisráðherra Spánar kynnti í morgun níu aðgerðir til þess að setja aukinn þrýsting á Ísrael vegna stríðsins á Gaza, sem hann kallaði þjóðarmorð. Utanríkismálanefnd Alþingis fundar síðdegis um ástandið á Gaza.

Allt bendir til þess að franska ríkisstjórnin falli í dag, þegar þingmenn greiða atkvæði um traustsyfirlýsingu forsætisráðherra.

Nálægð við sérsveit getur skipt sköpum í útköllum þegar talin er hætta á ferð. Hópur sérsveitarmanna sinnir nú daglegum störfum á Norðurlandi eystra.

Austfirðingar fá þrefalt fleiri daga en Sunnlendingar til rjúpnaveiða sem hefjast í næsta mánuði. Veiðitíminn styttist um viku bæði á Suðurlandi og Vestfjörðum.

Íslenska karlalandsliðið í fótbolta á fyrir höndum erfiðan útileik á móti Frakklandi annað kvöld.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Daglegur fréttaskýringaþáttur þar sem stór og lítil fréttamál eru matreidd á einfaldan hátt.

Íslensk-bandaríska dragdrottningin Heklína fannst látin við dularfullar aðstæður í Sohó í London fyrir rúmum tveimur árum. Enn er óvitað hvernig hún dó. Mál hennar hefur vakið heimsathygli. Heklína var meðal áhrifamestu dragdrottningum Bandaríkjanna. Aðdáendur hennar og vinir hafa sótt hart að bresku lögreglunni og sakað hana um sinnuleysi og fordóma í garð hinsegin fólks. Gagrnýnin er ekki alveg úr lausu lofti gripin.

Viðmælendur: Páll Óskar og Gogo Star. Umsjón: Þóra Tómasdóttir

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Bókasafnsdagurinn er haldinn í borgarbókasafninu í Kringlunni í dag. Þema dagsins er lestur er bestur - fyrir sálina. Guttormur Þorsteinsson, bókavörður, segir okkur allt um dagskrána á bóksafninu í dag.

Við heyrum söguna af því þegar íslenska körfuboltalandsliðið fór næstum því á fund Bandaríkjaforseta, á sjöunda áratug síðustu aldar. En Evrópumótið í körfubolta fer nú fram í Kýpur, Finnlandi, Póllandi og Lettlandi. Íslenska landsliðið hefur lokið sinni keppni á mótinu en það var í árslok 1964 sem íslenskt körfuboltalandslið hélt til Bandaríkjanna og Kanada í sína fyrstu keppnisferð erlendis. Í skjalasafni íslenska sendiráðsins í Washington, sem varðveitt er í Þjóðskjalasafni, er að finna bréf sem voru send í aðdraganda þessarar ferðar. Heiðar Lind Hansson, safnvörður á Þjóðskjalasafninu, segir okkur frá þessum skjölum.

Einar Gunnar Bollason var einn þeirra leikmanna landsliðsins sem fór í þessa ferð. Einar varð síðar landsliðsþjálfari, formaður Körfuknattleikssambands Íslands og hefur starfað víða tengt körfuboltanum. Hann deilir endurminningum sínum tengdum ferðinni, meðal annars kynnum sínum af stórstjörnunni Diana Ross.

Tónlist í þættinum:

ELVIS PRESLEY - Only Fools Rush In.

MUGISON - Haustdansinn.

DIANA ROSS & THE SUPREMES - Stop in the name of love

Útvarpsfréttir.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum

Suite en concert pour violoncello (1965) eftir André Jolivet. Erling Blöndal Bengtsson leikur einleik á selló.

Verkið er í fimm þáttum:

1. Improvisation

2. Ballade

3. Air

4. Sérénade

5. Sonate

Stúdíóupptaka Ríkisútvarpsins frá 1970, Tage Ammendrup stjórnaði upptökunni.

Sónata nr. 3 í Es dúr op. 12 nr. 3 eftir Ludwig van Beethoven. Isabelle Faust leikur á fiðlu og Alexander Melnikov á píanó.

Verkið er í þremur þáttum:

I. Allegro con spirito

II. Adagio con molt'espressione

III. Rondo (allegro molto)

Hljóðritunin kom út 2009.

Ariettes oubliées (1885-7), söngljóðaflokkur eftir Claude Debussy. Ljóðin orti Paul Verlaine.

Þóra Einarsdóttir sópran syngur, Alexander Schmalcz leikur á píanó.

Ljóðin eru eftirfarandi:

C´est l´extase langoureuse

Il pleure dans mon coeur

L´ombre des arbres

Chevaux de bois

Green

Spleen

Stútíóupptaka gerð 13. október 2008, tónmeistari: Bjarni Rúnar Bjarnason; hljóðmeistari: Hreinn Valdimarsson; tæknimaður: Páll Sveinn Guðmundsson.

4 abstraktsjónir eftir Magnús Blöndal Jóhannsson. Gísli Magnússon píanóleikari flytur.

Útvarpsfréttir.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Flugvellir eru táknrænn staður á svo margan hátt, undarlegt neysludrifið millibilsástand. Þar er samfélag manna strípað niður í grunneiningar ferðalags, komur og brottfarir og á milli er biðin og neyslan. Við komum, neytum, förum. Ad infinitum. En þar má alltaf finna bókabúð. Flugvallabækur eru sérstök tegund af bókmenntum og oft notað sem níðyrði. Sjöfn Asare bókmenntafræðingur og rithöfundur ræðir fyrirbærið flugvallabækur sem má rekja allt aftur til brautarstöðvareyfara á 19. öld.

En ferðalangar sem lesa Johann Wolfgang von Goethe á flugvelli eða á almannafæri yfir höfuð yrðu líklegast sakaðir um sviðsettan lestur, performative reading, hvaða skilaboð sendir bókin sem þú lest í almannarýminu á okkar furðulegu símatímum?

Við förum til Frankfurt í Þýskalandi á heimaslóðir Goethe. Ugla útgáfa gaf út litla vasabók með tveimur stuttum sögum eftir Goethe með aðfararorðum og eftirmála eftir Jón Bjarna Atlason sem jafnframt þýddi aðra söguna, Nóvellu, en Kristján Árnason og Þórarinn Kristjánsson þýddu hina sem kallast Ævintýrið og kom upphaflega út 2001. Jón Bjarni kemur með okkur til Frankfurt hér á eftir og segir okkur betur frá þessari útgáfu og Goethe – hans erindi og vægi í bókmenntum dagsins í dag.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson

Viðmælendur: Sjöfn Asare og Jón Bjarni Atlason.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Á laugardag fór fram samstöðufundurinn Þjóð gegn þjóðarmorði um allt land. Meðal atriða á fjölsóttum fundi á Austurvelli var flutningur á nýju tónverki Sigurðar Sævarssonar við ljóð Dags Hjartarsonar, Hvers vegna þessi þögn? Við heyrum af tilurð verksins í síðari hluta þáttar. Við hugum einnig að kvikmynd um þjóðarmorðið sem hefur verið að fá mjög sterkar viðtökur eftir frumsýningu á kvikmyndahátíðinni í Feneyjum. The Voice of Hind Rajab segir frá örlögum Hind Rajab í bifreið sem Ísraelsher réðst á, en kvikmyndin er unnin upp úr símtali hennar við starfsmenn Rauða hálfmánans - símtali sem gekk fram af heimsbyggðinni. En við byrjum á því að hringja austur í Öræfi, til að taka ljósmyndarann Spessa tali um nýútkomna bók sem hann kallar TÓM.

Útvarpsfréttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Lestin heldur áfram að taka stöðuna á menningarástandinu í dag og beinum sjónum okkur að gagnrýni. Listgagnrýni hefur verið mikilvægur þáttur í menningarumræðunni svo öldum skiptir. En fjölmiðlalandslagið, umræðuvettvangurinn og menningin öll hefur breyst mikið á 21. öldinni. Internetið og samfélagsmiðlar áttu að lýðræðisvæða menningarumræðuna, en eru kannski að ganga að henni dauðri. Við fáum til okkar þrjá gesti sem hafa allir setið beggja vegna borðsins, verið gagnrýndir og starfað sem gagnrýnendur: Atli Bollason, Auður Jónsdóttir og Magnús Jochum Pálsson.

Fréttir

Fréttir

Fríverslunarsamningur við Ísrael verður ekki uppfærður, vörur frá hernumdum svæðum Ísraela verða merktar sérstaklega og farið verður fram á farbann yfir tveimur ísraelskum ráðherrum segir utanríkisráðherra sem kynnti utanríkismálanefnd síðdegis aðgerðir til að auka þrýsting á Ísrael vegna ástandsins á Gaza.

Ríkisstjórnin stefnir á að skila hallalausum rekstri fyrir árið 2027 samkvæmt fjárlagafrumvarpi. Stjórnarandstæðingar segja þörf á meira aðhaldi í ríkisrekstri.

Kjörstöðum verður lokað í Noregi eftir stutta stund og á miðnætti gæti orðið ljóst hver verður næsti forsætisráðherra. Nærri helmingur norskra kjósenda kaus utan kjörfundar.

Frönsk stjórnmál eru í uppnámi eftir að þingið samþykkti ekki yfirlýsingu um traust á ríkisstjórninni. Forsætisráðherrrann er talinn munu segja af sér á morgun.

Sífellt fleiri frá löndum utan EES sækja um skólavist við Háskóla Íslands, Útlendingastofnun tókst ekki að afgreiða allar umsóknir um landvistarleyfi frá þessum hópi áður en námsárið hófst.

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Hallinn á fjárlagafrumvarpinu er áætlaður 15 milljarðar og stefnt er að hallalausum fjárlögum 2027 - markmið sem fjármálaráði finnst vera metnaðarfullt en og fjármálaráðherra segir að ekki megi þá verða nein áföll sem, hafa þó verið regla frekar en undantekning síðustu ár. Samtök iðnðarins eru ánægð með aðhaldið sem frumvarpið ber með sér en helsta markmiðið sé ða tryggja stöðugleika, lækka verðbólgu og vexti.

Þættir um barnabækur úr öllum áttum, gamlar og nýjar. Embla ræðir við höfunda, þýðendur, myndhöfunda, leikara og alls konar fólk sem kemur að barnabókum á einn eða annan hátt, að ógleymdum lesendunum sjálfum.

Umsjón: Embla Bachmann

Lína Langsokkur á 80 ára afmæli í ár og í tilefni þess sýnir Þjóðleikhúsið samnefnda sýningu í haust. Í þættinum heyrum við í leikstjóra sýningarinnar, Agnesi Wild, leikurunum Heiðu og Sindra og leikkonunni Birtu sem leikur sjálfa Línu.

Veðurfregnir kl. 18:50.

Dánarfregnir.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Bókasafnsdagurinn er haldinn í borgarbókasafninu í Kringlunni í dag. Þema dagsins er lestur er bestur - fyrir sálina. Guttormur Þorsteinsson, bókavörður, segir okkur allt um dagskrána á bóksafninu í dag.

Við heyrum söguna af því þegar íslenska körfuboltalandsliðið fór næstum því á fund Bandaríkjaforseta, á sjöunda áratug síðustu aldar. En Evrópumótið í körfubolta fer nú fram í Kýpur, Finnlandi, Póllandi og Lettlandi. Íslenska landsliðið hefur lokið sinni keppni á mótinu en það var í árslok 1964 sem íslenskt körfuboltalandslið hélt til Bandaríkjanna og Kanada í sína fyrstu keppnisferð erlendis. Í skjalasafni íslenska sendiráðsins í Washington, sem varðveitt er í Þjóðskjalasafni, er að finna bréf sem voru send í aðdraganda þessarar ferðar. Heiðar Lind Hansson, safnvörður á Þjóðskjalasafninu, segir okkur frá þessum skjölum.

Einar Gunnar Bollason var einn þeirra leikmanna landsliðsins sem fór í þessa ferð. Einar varð síðar landsliðsþjálfari, formaður Körfuknattleikssambands Íslands og hefur starfað víða tengt körfuboltanum. Hann deilir endurminningum sínum tengdum ferðinni, meðal annars kynnum sínum af stórstjörnunni Diana Ross.

Tónlist í þættinum:

ELVIS PRESLEY - Only Fools Rush In.

MUGISON - Haustdansinn.

DIANA ROSS & THE SUPREMES - Stop in the name of love

Hin hvítu segl eftir Jóhannes Helga.

Heimildaskáldsaga byggð á sjóferðaminningum Andrésar P. Matthíassonar.

Kristinn Reyr les.

Veðurfregnir kl. 22:05.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Við héldum áfram yfirferðinni um leikhúsin í dag, að skoða það sem verður á fjölunum í vetur. Í síðustu viku var það Tjarnarbíó, nú var komið að Borgarleikhúsinu. Egill Heiðar Anton Pálsson, leikhússtjóri, kom í þáttinn og sagði okkur allt um leikárið framundan í Borgarleikhúsinu.

Hinrik Carl Ellertsson, íslenskur matreiðslumaður og kennari við Menntaskólann í Kópavogi, er nýkominn heim úr ferð til Japans. Þar sinnti hann kynningu á norrænni matargerð í Nordic Pavilion á heimssýningunni í Osaka og hélt jafnframt masterclass í hinum virta Tsuji matreiðsluskóla. Á heimssýningunni í Osaka tók Hinrik Carl þátt í að kynna norræna matarmenningu ásamt kokkum frá Færeyjum og vakti þetta mikla athygli, en yfir þrjátíu greinar birtust í japönskum og erlendum fjölmiðlum. Við spjölluðum við Hinrik í dag.

Svo var það lesandi vikunnar, í þetta sinn var það Rósa Ólöf Ólafíudóttir, hjúkrunarfræðingur, djákni og uppeldisfræðingur. Hún er að skrifa bók um bróður sinn Lalla Johns, en hann tók af henni loforð áður en hann dó að hún myndi skrifa bók um hann. Við fengum hana til að segja okkur aðeins frá bókinni, Lalla og söfnuninni fyrir útgáfu bókarinnar á Karolinafund. En svo sagði hún okkur auðvitað líka frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Rósa talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Biblían

Ástkær e. Tony Morrison

Hind's feet on high places e. Hannah Hurnard

barnabækurnar Litla ljót og Láki Jarðálfur

Litbrigði jarðarinnar e. Ólafur Jóhann Sigurðsson

Ljóð Steins Steinarrs

Tónlist í þættinum í dag:

Haust / Elly Vilhjálms og Hljómsveit Svavars Gests (Baldur Geirmundsson)

Do it / Hera Hjartardóttir (Hera Hjartardóttir)

Haust / Stefán Hilmarsson (Heimir Sindrason og Ari Harðarson)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Lestin heldur áfram að taka stöðuna á menningarástandinu í dag og beinum sjónum okkur að gagnrýni. Listgagnrýni hefur verið mikilvægur þáttur í menningarumræðunni svo öldum skiptir. En fjölmiðlalandslagið, umræðuvettvangurinn og menningin öll hefur breyst mikið á 21. öldinni. Internetið og samfélagsmiðlar áttu að lýðræðisvæða menningarumræðuna, en eru kannski að ganga að henni dauðri. Við fáum til okkar þrjá gesti sem hafa allir setið beggja vegna borðsins, verið gagnrýndir og starfað sem gagnrýnendur: Atli Bollason, Auður Jónsdóttir og Magnús Jochum Pálsson.