Útvarp - Spilari RÚV

Ritstjórn Landans fór af stað með upptökutæki í hönd og forvitnaðist um alls konar sögur, staði, menn og málefni, eins og þeim einum er lagið.

Dagskrárgerð: Gísli Einarsson, Þórdís Claessen, Hafsteinn Vilhelmsson, Elsa María Guðlaugs Drífudóttir og Amanda Guðrún Bjarnadóttir. Framleiðsla: Gígja Hólmgeirsdóttir

Elsa María fræðist um endurbætur á Laxabakka við Sog og Amanda forvitnast um hvernig gosdrykkurinn Mix varð til og rifjar upp iðnað og framleiðslu á Akureyri um 1960.

Viðmælendur: Hannes Lárusson og Baldvin Valdimarsson.

Umsjón: Elsa María Guðlaugs Drífudóttir og Amanda Guðrún Bjarnadóttir

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 38 mín.

Síðasta lag fyrir fréttir

12:20

Hádegisfréttir

Hádegisfréttir 2. ágúst 2025

Útvarpsfréttir.

Hátíðarhöld gengu tiltölulega vandræðalítið fyrir sig í gær þrátt fyrir slæmt veður víða um land. Aðgerðastjórn var virkjuð í Vestmannaeyjum og Þjóðhátíðargestum boðið að færa sig inn í Herjólfshöll til að skýla sér frá veðrinu.

Bæði Rússar og Úkraínumenn gerðu drónaárásir í nótt. Þrír eru sagðir hafa fallið í árásum Úkraínumanna, sem stjórnvöld í Kyiv segja að hafi beinst að verksmiðjum þar sem drónar eru framleiddir.

Öryggismiðstöðin og Sigmenn hafa samtals fengið hátt í milljarð greiddan frá ríkinu fyrir öryggisgæslu í Grindavík. Þar af hefur Öryggismiðstöðin fengið yfir sjö hundruð milljónir fyrir eftirlit og að sinna lokunarpóstum.

Fjármagnskostnaður er mjög hár á Íslandi að mati formanns Neytendasamtakanna. Fagna megi góðu gengi bankanna en það komi beint úr vösum viðskiptavina.

Landsdómur hefur fellt úr gildi gæsluvarðhaldsúrskurð yfir manni sem stal bíl við flugturn Keflvíkurflugvallar. Maðurinn ók yfir flugbrautir í notkun og reyndi að komast inn í kyrrstæða flugvél.

Samgönguyfirvöld í Helsinki þakka hraðatakmörkunum og stífu eftirliti fyrir að ekkert dauðsfall hefur orðið í umferðinni þar síðustu tólf mánuði.

Fjórir geimfarar eru þessa stundina að koma inn í alþjóðlegu geimstöðina, ISS, sem verið hefur á sporbaug um jörðu í meira en aldarfjórðung. Hópurinn lagði af stað í gær með eldflaug sem skotið var frá Kanaveral-höfða í Flórída.

Þjóðverjar drekka minni bjór en áður, því þjóðin er að eldast og smekkur fólks að breytast. Sala á bjór hefur ekki verið minni síðan mælingar á neyslu hófust fyrir rúmum þrjátíu árum.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 22 mín.

12:40

Heimskviður

Sumarheimskviður - Loftslagsbreytingar

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Við fjöllum um áhrif loftslagsbreytinga í þættinum í dag og förum víða, förum í kælifrí á norðlægar slóðir og förum til Ástralíu og Suðurskautslandsins. Við byrjum í kuldanum á Suðurskautslandinu en leiðangursmenn þar komust í heimsfréttirnar í vor þegar maður sem þar er í rúmlega árslöngum leiðangri var sakaður um gróft ofbeldi og líflátshótanir gegn félögum sínum í leiðangrinum. Hann var sagður hafa ráðist á félaga sinn og líka sakaður um kynferðisofbeldi. Og það sem flækti svo þessa stöðu var að það þurfti að leysa úr þessu á staðnum. Það er mjög kostnaðarsamt og erfitt í framkvæmd að flytja einhvern þaðan og því urðu leiðangursmenn að greiða úr þessu sjálfir. Þeir eru enn í rannsóknarstöðinni sem heitir Sanae IV og verða fram í desember.

Í lok þáttarins förum við svo í kælifrí, sem kallast coolcation upp á ensku, og er ein af tískubylgjunum í ferðamennskunni. Í hitabylgjum síðustu sumur í Suður-Evrópu hefur það færst í aukana að íbúar þar velji sér milt eða jafnvel kalt loftslag á norðlægum slóðum til að fara í frí.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 40 mín.

13:30

Straumar

Gaman að grúska í mörgu

Íslensk jaðartónlist úr ýmsum áttum frá ýmsum hliðum. Umsjón: Árni Matthíasson

Serbneskkanadískíslenski tónlistarmaðurinn Jelena Ćirić lærði að syngja áður en hún lærði að tala og hefur sungið að segja síðan. Henni finnst þó best að haga málum svo að tónlistin se hluti af lífi hennar, frekar en lífið allt, enda svo gaman að grúska í mörgu.

Lagalisti:

Shelters Two - Fig Tree

Places - Green

Shelters One - In Time

Shelters Two - Inside Weather

Love Song - Love Song

Óútgefið - Joseph

Tramuntana Tapes I - Green Grass

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 50 mín.

Endurflutt.

14:30

Kúrs

„Þau vona lowkey að nágranninn komi og drepi mig”

Í Kúrs gerast nemendur við Háskóla Íslands dagskrárgerðarmenn; segja sögur, kafa í fræðin og spyrja spurninga. Leiðbeinendur: Þorgerður E. Sigurðardóttir og Anna Marsibil Clausen.

Íslenskur skiptinemi í Hollandi eignaðist eltihrelli þegar hún flutti í stóra blokk í Hollandi. Jafnóðum og hún tókst á við það sagði hún frá reynslu sinni í formi „storytime” á TikTok og fékk ótrúleg viðbrögð. Hvað er þessi sögustund og hvaða áhrif hefur þetta frásagnarform á sögumanninn?

Umsjón: Snæþór Bjarki Jónsson.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 30 mín.

15:00

Sumarsögur á gönguför

Tónlist frá ýmsum tímum úr ólíkum héruðum Djasslandsins. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlist frá útsendingarlogg 2024-04-03

Johnson, Robert - Cross road blues (take 1).

Ingibjörg Elsa Turchi - Tímabundið.

Kristjana Stefánsdóttir - Bye, bye blackbird.

Botschinsky, Allan, Zetterlund, Monica - Love for sale.

Sunna Gunnlaugsdóttir - Sound of summer.

Henriksen, Arve, Fraanje, Harmen - Melancholia.

Williams, Leroy, Thielemans, Toots, Erskine, Peter, Thomas, Bobby, Hancock, Herbie, Molineaux, Othello, Pastorius, Jaco - Liberty city.

Green, Freddie, Young, Snooky, Foster, Frank, Cohen, Sonny, Coker, Henry, Grey, Al, Count Basie and his Orchestra, Payne, Sonny, Mitchell, Billy, Basie, Count, Fowlkes, Charlie, Newman, Joe, Jones, Eddie, Jones, Thad, Powell, Benny, Wess, Frank, Royal, Marshall, Williams, Joe - Trav'lin' light.

Mintzer, Bob, Stórsveit Reykjavíkur, Jóel Pálsson - Spirit of Iceland.

Sigurður Flosason, Legardh, Cathrine - Min stilhed og min storm.

Bivens, Cliff, Campbell, Dave, James, Elmore, Wilkins, Joe, Williamson, Sonny Boy, O'Dell, Frock - Eyesight to the blind.

James, Elmore - Goodbye baby.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 55 mín.

Endurflutt.

18:00

Kvöldfréttir útvarps

18:10

Land undir fótum (5 af 6)

Írar

Kristján Sigurjónsson segir frá fjarlægum slóðum

Frá 26. maí 2001.

Umsjón: Kristján Sigurjónsson

Fjallað um írskumælandi Íra, tungumál þeirra og menningu.

1. Baldur Ragnarsson málfræðingur sagði frá sögu írskunnar: 7.00 mín

2. Rætt við Jón Hermannsson kvikmyndaframleiðanda sem bjó í Galway á Írlandi 1995-1997 og kynntist þar írskumælandi fólki: 13.00 mín

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 44 mín.

Endurflutt.

Íslenskur djass í tilefni dagsins

Sveiflutónlist og söngdansar að hætti hússins.

Kristjana Stefánsdóttir syngur lögin Hvar er tunglið?, Flest er afstætt, Hlíðin mín fríða, Ó blessuð vertu sumarsól, Hinn elskulegi garðyrkjumaður og Skilnaður. Tómas R. Einarsson og félagar hans flytja lögin Landfall, Þú ert, Vorregn í Njarðvík, Títómas og Ef það sé jazz. Þorgrímur Jónsson og hljómsveit hans leika lögin Mountain View, From Above, In Berlin, Constant Movement og Humble. ASA tríóið slær botninn með lögunum Newssong og It's Alright.

Var aðgengilegt til 31. október 2025.

Lengd: 1 klst. 25 mín.

Endurflutt.

20:30

Orð af orði

Söfnun og gildi íslenskra þjóðlaga

Þáttur um íslensku og önnur mál. Umsjón: Guðrún Línberg Guðjónsdóttir og Kristján Friðbjörn Sigurðsson.

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Bjarni Benedikt Björnsson og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir.

Í þætti dagsins verður rætt um söfnun og gildi íslenskra þjóðlaga og sérstakt tónfall þeirra og samspil við tungumálið, umfjöllunarefni, óvenjulegar tóntegundir og hinn forna tvísöng.

Er aðgengilegt til 02. ágúst 2026.

Lengd: 29 mín.

Endurflutt.

21:20

Sagnaslóð

Helgi Eyjólfsson og síldarverksmiðjan

Í Sagnaslóð er víða leitað fanga. Sagt er frá mönnum og málefnum fyrri tíma. Umsjónarmenn: Birgir Sveinbjörnsson og Jón Ormar Ormsson

Þættir frá vetrinum 2008-2009

Í Sagnaslóð er sagt frá Helga Eyjólfssyni byggingameistara sem fæddist 1906 og lést 1995. Meðal þess sem Helgi afrekaði um ævina var að reisa þrjár síldarverksmiðjur, í Ingólfsfirði, Djúpuvík og á Hjalteyri (1937)en sú verksmiðja var reist á undraskömmum tíma og var stærsta verksmiðja sinnar tegundar í Evrópu þá.

Lesið er úr bókinni Íslenskir athafnamenn eftir Þorstein Matthíasson þar sem Helgi segir frá. Í tilefni dagsins er tónlistin eftir Tólfta september. Lesari: Bryndís Þórhallsdóttir. Umsjón: Birgir Sveinbjörnsson

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 40 mín.

Í Litlu flugunni er leikin gamaldags tónlist frá öldinni sem leið: dægurlög, harmóníkutónlist, djass og danslög, með flytjendum á borð við Tónakvartettinn frá Húsavík, danshljómsveit Victors Sylvester, Caterinu Valente og Hauk Morthens.

Gömlu góðu hljómplöturnar eru í heiðri hafðar, bæði litlar og stórar, að ógleymdum segulböndum úr safni útvarpsins en í segulbandasafninu leynast margar ófáanlegar hljóðritanir með íslenskum tónlistarmönnum.

Umsjón: Lana Kolbrún Eddudóttir.

Litla flugan dregur fram hljómplötur og upptökur með íslenskum flytjendum, þar á meðal eru Hreinn Pálsson, Guðmundur Jónsson, Haukur Morthens, Ragnar Bjarnason og Karl Einarsson flytur eftirhermur. Þátturinn var fyrst á dagskrá 18. maí 2006

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 42 mín.

Endurflutt.